Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945: So Sánh Với Thơ Tú Xương Và Thơ Bà Huyện Thanh Quan

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp giáo dục tiểu học đặc trưng từ vựng trong thơ huy cận trước 1945 so sánh với thơ tú, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: Th.S. Vũ Thị Ân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố HCM
• Chuyên ngành: Giáo Dục Tiểu Học
• Đề tài: Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 1999-2003
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỪ NGỮ TRONG THƠ HUY CẬN XÉT VỀ PHƯƠNG DIỆN CẤU TẠO (so sánh với thơ Tú Xương và thơ Bà huyện Thanh Quan)
• 1.1. Từ đơn
• 1.2. Từ ghép
• 1.3. Từ láy
• 1.4. Phương diện kết hợp từ
• 1.5. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: TỪ NGỮ TRONG THƠ HUY CẬN XÉT VỀ PHƯƠNG DIỆN NGUỒN GỐC (so sánh với thơ Tú Xương và thơ Bà huyện Thanh Quan)
• 2.1. Từ thuần Việt
• 2.2. Từ Hán Việt
• 2.3. Từ ngữ khác (Âu - Á)
• 2.4. Điển cố
• 2.5. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: TỪ TRUNG TÂM VÀ TRƯỜNG NGHĨA CỦA TỪ TRUNG TÂM
• 3.1. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị nhân vật, trí tình trong thơ ba tác giả
• 3.2. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị cái lối trí tình trong thơ
• 3.3. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị các nhân vật khác
• 3.4. Những từ ngữ chi tiết riêng
• 3.5. Trường nghĩa của các lớp từ chỉ thiên nhiên
• 3.6. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ thiên nhiên
• 3.7. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ thời gian
• 3.8. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ màu sắc
• 3.9. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ âm thanh
• 3.10. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị nỗi buồn trong thơ
• 3.11. Tiểu kết
• PHẦN KẾT LUẬN
• PHẦN PHỤ LỤC
• Danh sách các bài thơ được khảo sát
• Danh sách các bảng từ
• Trích dẫn các bài thơ được khảo sát
• Thơ Huy Cận
• Thơ Tú Xương
• Thơ Bà huyện Thanh Quan
• THƯ MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Thơ Huy Cận trước 1945 mang đậm dấu ấn của một thời kỳ văn học đầy biến động. Tác phẩm của ông không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của con người mà còn thể hiện sự phong phú trong cách sử dụng từ ngữ. Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận không chỉ là sự kết hợp của các từ đơn, từ ghép mà còn là sự sáng tạo trong việc sử dụng hình ảnh và biểu tượng. Điều này tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về tâm hồn và tư tưởng của tác giả.

1.1. Đặc Điểm Ngôn Ngữ Trong Thơ Huy Cận

Ngôn ngữ trong thơ Huy Cận thể hiện sự tinh tế và phong phú. Ông sử dụng nhiều từ ngữ mang tính biểu cảm cao, tạo nên những hình ảnh sống động. Các từ ngữ này không chỉ đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhân vật trong thơ.

1.2. So Sánh Với Thơ Tú Xương Và Bà Huyện Thanh Quan

Khi so sánh với thơ Tú Xương và Bà Huyện Thanh Quan, có thể thấy rằng Huy Cận có sự khác biệt rõ rệt trong cách sử dụng từ vựng. Trong khi Tú Xương thường sử dụng từ ngữ đơn giản, gần gũi thì Huy Cận lại thiên về sự trau chuốt, cầu kỳ hơn trong việc chọn lựa từ.

II. Vấn Đề Về Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945

Mặc dù thơ Huy Cận được đánh giá cao về mặt nghệ thuật, nhưng vẫn tồn tại một số vấn đề liên quan đến từ vựng. Việc sử dụng từ ngữ đôi khi gây khó khăn cho người đọc trong việc hiểu rõ ý nghĩa tác phẩm. Điều này đặt ra thách thức cho các nhà nghiên cứu và giảng dạy về thơ Huy Cận.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Hiểu Từ Vựng

Nhiều từ ngữ trong thơ Huy Cận mang tính ẩn dụ cao, khiến cho người đọc cần phải có kiến thức văn hóa và lịch sử để hiểu rõ. Điều này có thể tạo ra rào cản cho những độc giả không quen thuộc với bối cảnh văn học thời kỳ đó.

2.2. Tác Động Của Ngữ Cảnh Đến Ý Nghĩa Từ Vựng

Ngữ cảnh trong thơ Huy Cận đóng vai trò quan trọng trong việc xác định ý nghĩa của từ. Một từ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào cách mà nó được sử dụng trong câu thơ. Điều này làm tăng thêm chiều sâu cho tác phẩm nhưng cũng gây khó khăn cho việc phân tích.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Để nghiên cứu đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận, cần áp dụng các phương pháp phân tích ngôn ngữ học hiện đại. Việc phân tích cấu trúc từ, nguồn gốc từ và trường nghĩa sẽ giúp làm rõ hơn những đặc điểm nổi bật trong tác phẩm của ông.

3.1. Phân Tích Cấu Tạo Từ Trong Thơ

Phân tích cấu tạo từ giúp xác định các loại từ như từ đơn, từ ghép và từ láy. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà Huy Cận xây dựng hình ảnh trong thơ mà còn phản ánh phong cách sáng tác của ông.

3.2. Nguồn Gốc Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Nghiên cứu nguồn gốc từ vựng sẽ giúp xác định các yếu tố văn hóa, lịch sử ảnh hưởng đến việc lựa chọn từ ngữ của Huy Cận. Việc này cũng giúp làm nổi bật sự giao thoa giữa các nền văn hóa trong thơ ông.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy văn học. Việc hiểu rõ về từ vựng sẽ giúp giáo viên truyền đạt tốt hơn nội dung tác phẩm cho học sinh.

4.1. Giáo Dục Văn Học Qua Thơ Huy Cận

Giáo viên có thể sử dụng các tác phẩm của Huy Cận để giảng dạy về ngôn ngữ và nghệ thuật thơ ca. Việc phân tích từ vựng sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn về cảm xúc và tư tưởng của tác giả.

4.2. Tăng Cường Kỹ Năng Phân Tích Ngôn Ngữ

Việc nghiên cứu từ vựng trong thơ Huy Cận sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng phân tích ngôn ngữ, từ đó nâng cao khả năng cảm thụ văn học. Điều này rất quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện cho học sinh.

V. Kết Luận Về Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận trước 1945 là một lĩnh vực nghiên cứu phong phú và đa dạng. Việc hiểu rõ về từ vựng không chỉ giúp làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật của tác phẩm mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Việt Nam.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Từ Vựng Trong Thơ

Nghiên cứu về từ vựng trong thơ Huy Cận sẽ tiếp tục được mở rộng trong tương lai. Các nhà nghiên cứu có thể khai thác thêm nhiều khía cạnh khác nhau để làm rõ hơn về phong cách và nghệ thuật của ông.

5.2. Đóng Góp Của Thơ Huy Cận Đối Với Văn Học Việt Nam

Thơ Huy Cận không chỉ là một phần quan trọng trong văn học Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà thơ sau này. Đặc trưng từ vựng của ông sẽ luôn là một chủ đề hấp dẫn cho các nghiên cứu văn học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: TỪ NGỮ TRONG THƠ BUY CAN XÉT VE PHƯƠNG DIỆN CẤU TAO (SO SáNH VỚI THO TÚ XƯƠNG VA THƠ Bà HUYỆN THANH QUAN ) Đơn vị ngôn ngữ mà luận văn khảo sát là từ. Khi lập danh sách từ cũng như khi phân tích, đối chiếu, vấn để ranh giới từ có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt. Ở những ngôn ngữ đơn tiết tính, như tiếng Việt, ranh giới từ là một vấn để cực kì phức tạp. Để tiện trình bày và tránh được vấn dé còn nhiều bàn luận mà không liên quan trực tiếp đến luận văn, người viết xin không bàn đến những cách giải quyết khác nhau của các nhà Việt ngữ học về vấn đề ranh giới từ mà chỉ xin nêu những quan niệm về từ được người viết chọn lọc khi thực hiện dé tài; cụ thể là : - Từ là đơn vị nhỏ nhất có thể tự mình làm thành ngữ đoạn.

- Từ tiếng Việt có thể đơn hoặc đa âm. Nếu là từ đa âm thì trong tổ hợp : (1) Tất cả các thành tố đều mất nghĩa, hoặc không có nghĩa, như chôm chồm, mỖ hôi, bổ hóng. (2) Các thành tố tuy có nghĩa, nhưng từng thành tố không tự mình làm thành ngữ đoạn, như kĩ nữ, giang sơn,. Và (3) Các thành tố tuy có nghĩa, có khả năng tự mình làm thành ngữ đoạn nhưng kết hợp với nhau theo quan hệ nghịch cú pháp (Việt), như cao điểm, hổ đầu.

+ Từ đơn là những từ do một hình vị tạo thành, như ăn, nói, cười, khóc,. + Từ láy là những từ được tạo nên bởi phương thức lặp lại hình thức ngữ âm của hình vị cơ sở như rung rinh, run rẩy, rừng ruc,. Do khảo sát về đặc trưng từ vựng của một tác giả thi ca nên luận văn cũng xem cả những trường hợp không xác định được yếu tố như mênh mông, đẳng đỉnh là từ láy. + Từ ghép là những từ do hai hoặc hai hình vị tạo thành như nhân dan, thi thành.

SOTH: Uguyén Thi Phiie Ugen Trang 10 Lugn oan tốt nghiệp GUID: Th. & Ot Thi An Dựa trên những cơ sở đó mà luận văn xét từ ngữ trong thơ ba tac giả trên các phương diện: từ đơn, từ ghép, từ lay, thành ngữ, phương điện kết hợp từ. * Qua thống kê phân loại từ ngữ về phương diện cấu tạo từ chúng tôi được kết quả sau: > Bang 1 Từ láy =.73% Kết quả thống kê cho thấy: trong thơ Huy Can, Tú Xương, Bà huyện Thanh Quan lượt từ đơn chiếm tỉ lệ lớn. Tỉ lệ từ đơn trong thơ Huy cận ( 88,5% ) và thơ Bà huyện Thanh Quan (83,95%) là xấp xỉ nhau, riêng thơ Tú Xương lượt từ đơn chiếm tỉ lệ cao hơn (đến 91,62%).

SOUTH: Hguyen “Thị ⁄2kuie Ugen Trang tt Qudn nam tất nghiệp GOH: Th. Ä Od “Thị An Huy Cận là một nha thơ mới, sống trong giai đoạn thơ mới đang trên con đường hình thành và phát triển nên việc nhà thơ sử dung nhiều từ ghép biểu thị các khái niệm mới như /dng man, chủ quan, khách quan. hay nhà thd dùng nhiều từ ghép biểu thị tâm trạng, nỗi cô đơn như hiu guanh, lạc loài. là có thể hiểu được.

Chính vì vậy mà tỉ lệ từ ghép trong thơ Huy Cận cao hơn tỉ lệ từ ghép trong thơ Tú Xương. Bên cạnh đó, hệ thống từ láy trong các tác phẩm của nhà thơ mới này có tỉ lệ gần gấp đôi tỉ lệ từ láy trong thơ Tú Xương. Sự phân tích trên giải thích lý do tại sao tỉ lệ từ đơn trong thơ Tú Xương cao hơn tỉ lệ từ đơn trong thơ Huy Cận. Tương tự như trường hợp thơ Huy Cận, thơ Bà huyện Thanh Quan cũng có tỉ lệ từ ghép và tỉ lệ từ láy cao hơn tỉ lệ của hai loại từ này trong thơ Tú Xương.

Do đó, cũng như thơ Huy Cận, thơ Bà huyện Thanh Quan có tỉ lệ từ đơn thấp hơn tỉ lệ từ đơn trong thơ Tú Xương. Vì vậy, chúng tôi nhận thấy để tài phản ánh trong thơ đã qui định hệ thống từ vựng trong thơ các tác giả. Từ ghép : Số lượng từ ghép trong thơ cả ba tác giả đều thấp hơn nhiều so với số lượng từ đơn. So sánh về tỉ lệ cho thấy tỉ lê từ ghép trong thơ Bà huyện Thanh Quan (10,62%) gan gấp đôi tỉ lệ từ ghép trong thơ Tú Xương (5,72%).

Bà huyện Thanh Quan chỉ sử dụng từ ghép Hán Việt mà không dùng từ SOTHO: Aguyén Thi Dhiie Ugen Franyg 12 fugu nau tố? nghiệp €9: Th. 8 On Thi An ghép thuần Việt. Điều đó lý giải cho sự trang trọng, tao nhã của thơ bà. Và việc ding nhiều từ ghép Hán Việt để thể hiện nỗi hoài cổ đã làm cho thơ nữ sĩ Thanh Quan có tỉ lê từ ghép khá cao so với tỉ lệ từ ghép trong thơ hai nhà thơ còn lai.

Từ lay : Từ láy là lớp từ có tính biểu cảm cao. Các nhà thơ thường khai thác triệt để khả năng này của từ láy để qua đó bộc bạch tâm trạng cũng như thể hiện cảm quan của mình về thế giới xung quanh. Cho nên trong phần tìm hiểu đặc trưng từ vựng thơ ba tác giả (xét trên phương diện nguồn gốc), chúng tôi đặc biệt quan tâm đến lớp từ này. Qua thống kê chúng tôi nhận thấy tỉ lệ phân bố từ láy trong thơ ba tác giả như sau : Bảng 3 lyin Texel Trong thơ Huy Cận từ láy xuất hiện 242 lần trên tổng số 6869 lượt từ chiếm tỉ lệ 3,52%, trong thơ Tú Xương là 119 lần trên tổng số 6173 lượt từ chiếm 1.93%, và thơ Bà huyện Thanh Quan có 17 lần từ lay xuất hiện trên 405 lượt từ chiếm 4,20%, SOTH: (À(guy¿n “Thị Diuie Ugen Trang 13 uận oan tố! nghiệp GOWD: Th.

8 Oa Thi cắn * Kết quả thống kê phân loại từ láy (dua theo nghĩa) : 1. Lip từ lay trong thơ 2u Cận cá thé xếp theo các nhdém san : (1) Nhóm từ láy chi mau sắc: 1 lượt (/at lat) chiếm tỉ lệ 0. năng nặng, nhẹ nhẹ, nhè nhẹ, nghiêng nghiêng, nhỏ nhỏ, nho nhỏ, ngào ngạc, phat pho (4). phấp phdi, quanh qué (3).

vời voi, vàn vụt, xa xôi (3), xiêu xiêu (4) Nhóm từ láy chỉ trạng thái, hành động. phẩm chất, tính cách của con người : 127 lượt chiếm tỉ lệ 52,892% an ủi (2), ấm áp (2), âm thâm, bang khuâng (6), bơ vơ (6). bùi ngài, buồn bã, bubn buồn (2), chán chường, chập chờn, chơi voi, chung cha, dặn đò, dịu dang (2), đau đớn, đậm đà, e dé, ê chê (5), hắt hii, héo hon (2), hò hen SOTH: Uguyen Thi Pluie Ugen Trang 14 Luge adn tốt nghiệp 402D: Th. Š Uti Thi An '2), hối hận, hớn hở, hững hờ (4), gặp gỡ (2), gân gũi, kể lể (3), khát khao, lang thang, lạnh lùng (3), lặng lẽ, lang lang, lề loi, lim dim, lủi thải, mang mang (một ›hiếc linh hôn nhỏ; mang mang thiên cổ sâu), mia mai, nghiêng nghiêng (cây thông di mà tinh cũng nghiêng nghiêng), nao nao, náo nức, não ning, nói ndng, tức nở, ngơ ngác (3), ngại ngùng, ngậm ngùi (3), ngẩn ngơ (2).

ngập ngừng (2), tgón ngón, ngổn ngang, ngợ ngàng (3), nhắc nhở, nhớ nhung (5), phat pho (2) ‘hoi thở chàng thổi trong gió phat pho, phất pho buồn tự thud xưa thổi về), quấn quýt (2), rắn rỏi, rời rac, run run, rut rè, tha thiết, thao thức (3), thẫn thờ, then thàng, thong dong, thờ ơ, thung dung, tròn trĩnh, tro vơ (tro vơ buôn lọt quán hiểu), van vi, van va (4), vẽ vời, vội vã, vơ van, vu vơ, vuốt ve, vung về, xung tăng (xung xăng sân bóng chạy tư bê) (5) Nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp (số nhiều) của thời gian, sự vật : 5 lượt :hiếm tỉ lệ 2,066% chây chdy, chốn chốn, dợn don, déu đêu, lớp lớp (6) Nhóm từ láy làm tên gọi : 1 lượt (bè bạn) chiếm tỉ lệ 0,413% Trong thơ Huy Cận, nhóm từ láy chỉ trạng thái, hành động, phẩm chất, tính cách của con người có tỉ lệ cao nhất (52,892%), kế đến là nhóm từ láy chỉ trạng thái của cảnh vật, sự vật (41,323%), tiếp đến là nhóm từ láy chỉ âm thanh (2,893%), nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp của thời gian, sự vật (2,066%) và sau cùng là hai nhóm từ láy chỉ màu sắc và nhóm từ láy làm tên gọi (cùng có tỉ lệ 0. "Huy Cận bước tới thi đàn bằng một tâm hồn da sdu, da cảm “- Trần Khánh Thành (Huy Cận từ Lửa thiêng đến lời tâm nguyện cùng hai thế kỷ, Huy Cận tác gia và tác phẩm, NXB GD, 2000, Trang 15). Có lẽ vì thế mà Huy Cân dùng rất nhiều từ ngữ biểu thị trạng thái, hành động, phẩm chất, tính cách của chủ thể trữ tình, trong đó tâm trạng buồn, cô đơn được nói đến rất nhiều. Qua SOUTH: Wguyéen Thi Dhiie Uyéen Trang 15 uận oan tất nghiệp GOWD: Th.

Š Ot “Thị An thong kê chúng tôi thấy rằng những từ láy biểu thị tâm trang buồn, cô đơn gồm 26: bang khuâng (6). hắt hải, hững hờ, lui thải. lẻ loi, não nàng, nức nở. ngậm ngùi (3), thao thức (3), thẫn thờ, tra vơ.

Tất cả có 38 từ chiếm tỉ lệ 15,702%. Ta có thể thấy chỉ riêng bộ phận từ láy biểu thị tâm trạng buồn trong thơ Huy Cận cũng đã có tỉ lệ cao hơn tỉ lệ của các nhóm từ láy chỉ màu sắc (0.413%), nhóm từ láy chi âm thanh (2,893%), nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp của thời gian, su vật (2,479%) và nhóm từ láy làm tên gọi (0,413%). Từ láy trong thơ Huy Cận vừa đa dang, phong phú vừa góp phần làm nổi bật được tâm trang, tinh cảm của tác giả. Chính vì thế mà chúng tôi đặc biệt ưu tiên phân tích kỹ cấu tạo này mà không phải cấu tạo đơn hay ghép.

Lip từ lay trong thơ Fi Autong ed thé xếp theo các nhdm sau : (1) Nhóm từ láy chi màu sắc : 2 lượt chiếm tỉ lệ 1,680% rung rức (den), loet lòe (2) Nhóm từ láy chỉ âm thanh: 16 lượt chiếm tỉ lệ 13,445% am ờ, ấm 6, dm oẹ, bi bô, chí cha chí chát (tiếng giày dép), di det (tiếng pháo), eo sèo, ha hả, ì ào, ì èo (Rước phải cô đào mới tẻo teo, Rác tai đã lắm sự i èo). nghêu ngao (2), thủ thi, xao xác, xì xéo (3) Nhóm từ láy chi trạng thái của cảnh vật, sự vật : 15 lượt chiếm tỉ lệ 12,605% bớp bơ (công nợ), la làng, lăng nhăng (2), mát mẻ, nhạt nhèo, ning rinh, sặc sua, tang tảng, téo tèo teo, tục tằn, thăm thẳm, thấp thoáng. vật vờ (cd), xênh vang (phố) SOTH: tÀguueu Thi Diuie Ugén Trang 16 ưuậum net tất “ghiệp GOH: Th.