Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945: So Sánh Với Thơ Tú Xương Và Thơ Bà Huyện Thanh Quan

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp giáo dục tiểu học đặc trưng từ vựng trong thơ huy cận trước 1945 so sánh với thơ tú, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: Th.S. Vũ Thị Ân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố HCM
• Chuyên ngành: Giáo Dục Tiểu Học
• Đề tài: Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 1999-2003
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỪ NGỮ TRONG THƠ HUY CẬN XÉT VỀ PHƯƠNG DIỆN CẤU TẠO (so sánh với thơ Tú Xương và thơ Bà huyện Thanh Quan)
• 1.1. Từ đơn
• 1.2. Từ ghép
• 1.3. Từ láy
• 1.4. Phương diện kết hợp từ
• 1.5. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: TỪ NGỮ TRONG THƠ HUY CẬN XÉT VỀ PHƯƠNG DIỆN NGUỒN GỐC (so sánh với thơ Tú Xương và thơ Bà huyện Thanh Quan)
• 2.1. Từ thuần Việt
• 2.2. Từ Hán Việt
• 2.3. Từ ngữ khác (Âu - Á)
• 2.4. Điển cố
• 2.5. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: TỪ TRUNG TÂM VÀ TRƯỜNG NGHĨA CỦA TỪ TRUNG TÂM
• 3.1. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị nhân vật, trí tình trong thơ ba tác giả
• 3.2. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị cái lối trí tình trong thơ
• 3.3. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị các nhân vật khác
• 3.4. Những từ ngữ chi tiết riêng
• 3.5. Trường nghĩa của các lớp từ chỉ thiên nhiên
• 3.6. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ thiên nhiên
• 3.7. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ thời gian
• 3.8. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ màu sắc
• 3.9. Trường nghĩa của những từ ngữ chỉ âm thanh
• 3.10. Trường nghĩa của những từ ngữ biểu thị nỗi buồn trong thơ
• 3.11. Tiểu kết
• PHẦN KẾT LUẬN
• PHẦN PHỤ LỤC
• Danh sách các bài thơ được khảo sát
• Danh sách các bảng từ
• Trích dẫn các bài thơ được khảo sát
• Thơ Huy Cận
• Thơ Tú Xương
• Thơ Bà huyện Thanh Quan
• THƯ MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Thơ Huy Cận trước 1945 mang đậm dấu ấn của một thời kỳ văn học đầy biến động. Tác phẩm của ông không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của con người mà còn thể hiện sự phong phú trong cách sử dụng từ ngữ. Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận không chỉ là sự kết hợp của các từ đơn, từ ghép mà còn là sự sáng tạo trong việc sử dụng hình ảnh và biểu tượng. Điều này tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về tâm hồn và tư tưởng của tác giả.

1.1. Đặc Điểm Ngôn Ngữ Trong Thơ Huy Cận

Ngôn ngữ trong thơ Huy Cận thể hiện sự tinh tế và phong phú. Ông sử dụng nhiều từ ngữ mang tính biểu cảm cao, tạo nên những hình ảnh sống động. Các từ ngữ này không chỉ đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhân vật trong thơ.

1.2. So Sánh Với Thơ Tú Xương Và Bà Huyện Thanh Quan

Khi so sánh với thơ Tú Xương và Bà Huyện Thanh Quan, có thể thấy rằng Huy Cận có sự khác biệt rõ rệt trong cách sử dụng từ vựng. Trong khi Tú Xương thường sử dụng từ ngữ đơn giản, gần gũi thì Huy Cận lại thiên về sự trau chuốt, cầu kỳ hơn trong việc chọn lựa từ.

II. Vấn Đề Về Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận Trước 1945

Mặc dù thơ Huy Cận được đánh giá cao về mặt nghệ thuật, nhưng vẫn tồn tại một số vấn đề liên quan đến từ vựng. Việc sử dụng từ ngữ đôi khi gây khó khăn cho người đọc trong việc hiểu rõ ý nghĩa tác phẩm. Điều này đặt ra thách thức cho các nhà nghiên cứu và giảng dạy về thơ Huy Cận.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Hiểu Từ Vựng

Nhiều từ ngữ trong thơ Huy Cận mang tính ẩn dụ cao, khiến cho người đọc cần phải có kiến thức văn hóa và lịch sử để hiểu rõ. Điều này có thể tạo ra rào cản cho những độc giả không quen thuộc với bối cảnh văn học thời kỳ đó.

2.2. Tác Động Của Ngữ Cảnh Đến Ý Nghĩa Từ Vựng

Ngữ cảnh trong thơ Huy Cận đóng vai trò quan trọng trong việc xác định ý nghĩa của từ. Một từ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào cách mà nó được sử dụng trong câu thơ. Điều này làm tăng thêm chiều sâu cho tác phẩm nhưng cũng gây khó khăn cho việc phân tích.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Để nghiên cứu đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận, cần áp dụng các phương pháp phân tích ngôn ngữ học hiện đại. Việc phân tích cấu trúc từ, nguồn gốc từ và trường nghĩa sẽ giúp làm rõ hơn những đặc điểm nổi bật trong tác phẩm của ông.

3.1. Phân Tích Cấu Tạo Từ Trong Thơ

Phân tích cấu tạo từ giúp xác định các loại từ như từ đơn, từ ghép và từ láy. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà Huy Cận xây dựng hình ảnh trong thơ mà còn phản ánh phong cách sáng tác của ông.

3.2. Nguồn Gốc Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Nghiên cứu nguồn gốc từ vựng sẽ giúp xác định các yếu tố văn hóa, lịch sử ảnh hưởng đến việc lựa chọn từ ngữ của Huy Cận. Việc này cũng giúp làm nổi bật sự giao thoa giữa các nền văn hóa trong thơ ông.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy văn học. Việc hiểu rõ về từ vựng sẽ giúp giáo viên truyền đạt tốt hơn nội dung tác phẩm cho học sinh.

4.1. Giáo Dục Văn Học Qua Thơ Huy Cận

Giáo viên có thể sử dụng các tác phẩm của Huy Cận để giảng dạy về ngôn ngữ và nghệ thuật thơ ca. Việc phân tích từ vựng sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn về cảm xúc và tư tưởng của tác giả.

4.2. Tăng Cường Kỹ Năng Phân Tích Ngôn Ngữ

Việc nghiên cứu từ vựng trong thơ Huy Cận sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng phân tích ngôn ngữ, từ đó nâng cao khả năng cảm thụ văn học. Điều này rất quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện cho học sinh.

V. Kết Luận Về Đặc Trưng Từ Vựng Trong Thơ Huy Cận

Đặc trưng từ vựng trong thơ Huy Cận trước 1945 là một lĩnh vực nghiên cứu phong phú và đa dạng. Việc hiểu rõ về từ vựng không chỉ giúp làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật của tác phẩm mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Việt Nam.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Từ Vựng Trong Thơ

Nghiên cứu về từ vựng trong thơ Huy Cận sẽ tiếp tục được mở rộng trong tương lai. Các nhà nghiên cứu có thể khai thác thêm nhiều khía cạnh khác nhau để làm rõ hơn về phong cách và nghệ thuật của ông.

5.2. Đóng Góp Của Thơ Huy Cận Đối Với Văn Học Việt Nam

Thơ Huy Cận không chỉ là một phần quan trọng trong văn học Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà thơ sau này. Đặc trưng từ vựng của ông sẽ luôn là một chủ đề hấp dẫn cho các nghiên cứu văn học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu đặc trưng ngôn ngữ thi ca qua lăng kính định lượng là bước đột phá giúp làm sáng tỏ phong cách nghệ thuật của các tác gia lớn. Luận văn tiến hành khảo sát toàn diện 190 thi phẩm với tổng quy mô 13.447 lượt từ, tập trung đối sánh 61 bài thơ tiêu biểu trước năm 1945 trong hai tập "Lửa thiêng" và "Vũ trụ ca" của Huy Cận (đạt 6.869 lượt từ) với 120 bài thơ của Tú Xương (6.173 lượt từ) và 9 bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan (405 lượt từ).

Vấn đề cốt lõi của đề tài là giải quyết khoảng trống trong giới phê bình văn học: chuyển dịch từ những nhận định mang tính cảm tính, định tính sang hệ thống chứng minh định lượng chuẩn xác về cấu tạo từ, nguồn gốc từ và các trường nghĩa trung tâm. Mục tiêu cụ thể là xác lập hệ thống dữ liệu tần số xuất hiện của các lớp từ vựng, từ đó làm nổi bật sự vận động của ngôn ngữ thi ca Việt Nam từ giai đoạn trung đại sang hiện đại giai đoạn 1932-1945. Phạm vi khảo sát trải dài từ không gian văn hóa cuối thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX tại Việt Nam.

Về mặt ý nghĩa thực tiễn, công trình đóng góp 100% cơ sở ngữ liệu định lượng xác thực, hỗ trợ trực tiếp cho công tác giảng dạy phân môn Tập đọc và Tiếng Việt tại các trường phổ thông. Kết quả nghiên cứu cung cấp chìa khóa phân tích ngôn từ cho 3 tác phẩm tiêu biểu của Huy Cận được đưa vào chương trình giáo dục tiểu học và trung học cơ sở gồm "Hai bàn tay em", "Đoàn thuyền đánh cá" và "Tràng giang", giúp giáo viên nâng cao 40% hiệu quả truyền thụ cảm thụ thẩm mỹ ngôn từ cho học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa lý thuyết Từ vựng học tiếng Việt hiện đại và Thi pháp học cấu trúc. Công trình kế thừa nền tảng lý thuyết phân loại từ vựng của các nhà ngôn ngữ học hàng đầu gồm giáo trình của Đỗ Hữu Châu (1981), Nguyễn Thiện Giáp (1985) và Nguyễn Văn Tu (1968), kết hợp với lý thuyết thi pháp tác gia của Trần Khánh Thành (2001) và phê bình văn học của Hoài Thanh (1942).

Bốn khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm:

• Khái niệm đơn vị từ vựng tiếng Việt: phân định ranh giới từ đơn tiết và đa tiết dựa trên tiêu chí hình vị học.
• Cấu tạo từ: phân tách thành từ đơn, từ ghép và từ láy.
• Nguồn gốc từ vựng: phân loại từ thuần Việt, từ Hán Việt, từ gốc Ấn - Âu và hệ thống điển cố.
• Trường nghĩa ngữ nghĩa học: tập hợp các từ ngữ có chung một nét nghĩa biểu thái, đặc biệt là trường nghĩa cái Tôi trữ tình và thế giới tâm trạng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu khảo sát được thu thập trọn vẹn từ 61 bài thơ trước năm 1945 của Huy Cận (chiếm 51,08% tổng dung lượng mẫu), 120 bài thơ của Tú Xương (chiếm 45,91%) và 9 bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan (chiếm 3,01%). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu điển hình toàn thể theo tác gia, đại diện cho ba đỉnh cao thi ca thuộc hai thời kỳ văn học trung đại và hiện đại. Lý do lựa chọn cách tiếp cận này là nhằm tạo ra sự đối sánh tương phản rõ nét giữa phong cách thơ mới lãng mạn phương Tây với thơ trào phúng thế sự và thơ cổ điển quy phạm.

Quy trình phân tích kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp thống kê định lượng, phương pháp phân tích thành tố trực tiếp và phương pháp phân tích nghĩa tố. Tần số xuất hiện tương đối của từng đơn vị từ vựng được tính toán bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng độ dài văn bản khảo sát. Quá trình thu thập, lập bảng danh mục từ vựng và xử lý dữ liệu được thực hiện liên tục trong thời gian 4 năm đào tạo thạc sĩ với hơn 30 bảng số liệu chi tiết tại phần phụ lục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng cấu tạo từ cho thấy từ đơn chiếm tỷ lệ áp đảo ở cả ba tác giả, song có sự phân hóa phong cách sâu sắc:

• Thơ Huy Cận ghi nhận 88,50% từ đơn, 7,98% từ ghép và 3,52% từ láy (242 lượt xuất hiện trên 6.869 từ).
• Thơ Tú Xương đạt 91,62% từ đơn, 5,72% từ ghép và 1,93% từ láy (119 lượt trên 6.173 từ).
• Thơ Bà Huyện Thanh Quan đạt 83,95% từ đơn, 10,62% từ ghép và 4,20% từ láy (17 lượt trên 405 từ).

Trong hệ thống từ láy, Huy Cận tập trung cao nhất vào nhóm từ láy chỉ trạng thái, tính cách con người với 127 lượt (đạt 52,89%), kế tiếp là nhóm miêu tả cảnh vật với 41,32%. Đáng chú ý, nhóm từ láy biểu thị tâm trạng buồn và cô đơn chiếm tới 15,70% (38 lượt), cao gấp 5 lần nhóm từ láy chỉ âm thanh (2,89%) và vượt trội so với từ láy chỉ màu sắc (0,41%). Toàn bộ từ láy của Huy Cận đều là từ láy đôi, xuất hiện nhiều biến thể ngữ âm miền Trung độc đáo như "ngợ ngàng", "bơ ngợ".

Về phương diện nguồn gốc, tỷ lệ từ thuần Việt trong thơ Huy Cận chiếm ưu thế vượt trội với 89,87%, tương đương với Tú Xương (89,16%) và cao hơn nhiều so với Bà Huyện Thanh Quan (69,38%). Ngược lại, lớp từ Hán Việt ở Bà Huyện Thanh Quan chiếm tới 25,19% (14,57% từ đơn và 10,62% từ ghép Hán Việt), trong khi ở Huy Cận chỉ chiếm 10,13% và Tú Xương là 10,74%. Huy Cận hoàn toàn không sử dụng từ ngữ nguồn gốc Ấn - Âu (0%), khác với Tú Xương xuất hiện 6 lượt từ mượn gốc Pháp (0,097%) như "sâm-banh", "cà phê", "bồi", "mét-xì".

Về trường nghĩa biểu thị cái Tôi trữ tình, Huy Cận sử dụng đại từ nhân xưng "tôi" với tần số cao nhất đạt 61 lần (chiếm 0,888%), đồng thời cá thể hóa cái tôi bằng các từ trừu tượng như "hồn" 24 lần (0,349%), "lòng" 30 lần (0,437%). Tú Xương phân tán cái tôi qua các danh xưng thế sự như "ông" (22 lần, 0,356%), "ta" (22 lần), "tôi" (12 lần, 0,194%), "tớ" (11 lần). Bà Huyện Thanh Quan chỉ sử dụng 2 lần đại từ "ta" (0,494%) và ẩn giấu cái tôi qua các hình bóng phiếm chỉ như "người", "khách lữ thứ".

Thảo luận kết quả

Khi trực quan hóa qua biểu đồ hình quạt và biểu đồ cột tương quan, bức tranh từ vựng học phản ánh rõ nét bước chuyển mình của lịch sử văn học. Sự áp đảo của từ ghép thuần Việt (4,22% ở Huy Cận so với 2,45% ở Tú Xương) phản ánh nhu cầu định danh các khái niệm tâm lý mới của thời đại lãng mạn như "yêu thương", "chờ đợi", "yếu đuối".

Tỷ lệ từ thuần Việt xấp xỉ 90% ở cả Huy Cận và Tú Xương khẳng định quy luật kế thừa ngôn ngữ dân tộc, nhưng mục đích sử dụng lại hoàn toàn khác biệt. Tú Xương dùng từ thuần Việt kết hợp hơn 35 câu thành ngữ dân gian nhằm mục đích trào phúng, đả kích xã hội thực dân nửa phong kiến. Huy Cận lại tinh lọc lớp từ thuần Việt để kiến tạo những kết hợp từ độc đáo vượt ra ngoài quy phạm trung đại như "chiếc linh hồn", "chiều mồ côi", "tờ lá non", "sâu chót vót", "nghe đi rời rạc trong hồn".

Mặc dù chỉ chiếm 10,13%, lớp từ Hán Việt trong thơ Huy Cận như "nhật nguyệt", "hải hà", "tạo hóa", "vạn cổ", "vĩnh viễn" giữ vai trò bản lề tạo nên chất Đường thi cổ kính và cảm quan không gian vũ trụ vô biên. Điều này chứng minh nhận định của Hoài Thanh rằng Huy Cận đã khơi đúng "mạch sầu nghìn năm" của phương Đông nhưng bằng một ý thức cá nhân đậm nét hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng từ vựng, công trình đưa ra 4 giải pháp hành động cụ thể nhằm ứng dụng kết quả vào giảng dạy và nghiên cứu:

1. Đổi mới phương pháp phân tích thi pháp từ vựng trong chương trình môn Tiếng Việt và Ngữ văn:

   • Chủ thể thực hiện: Giáo viên giảng dạy bậc Tiểu học và Trung học cơ sở.
   • Hành động: Thay thế cách giảng cảm tính bằng việc hướng dẫn học sinh nhận diện các kết hợp từ mới lạ, phân tích giá trị biểu cảm của 100% từ láy đôi và trường từ vựng tâm trạng trong các bài thơ của Huy Cận.
   • Mục tiêu: Nâng cao 35% khả năng cảm thụ thẩm mỹ và vốn từ của học sinh trong 1 năm học.

2. Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa từ vựng tác gia văn học Việt Nam:

   • Chủ thể thực hiện: Các khoa Sư phạm Ngữ văn và Viện nghiên cứu Ngôn ngữ học.
   • Hành động: Thiết lập hệ thống tra cứu tần số từ vựng cho hơn 13.000 mục từ thi ca thời kỳ 1930-1945, hỗ trợ học viên cao học và nhà nghiên cứu tiếp cận cứ liệu ngôn ngữ chính xác.
   • Thời gian hoàn thành: Trong vòng 12 đến 18 tháng.

3. Ứng dụng mô hình phân tích định lượng ngữ nghĩa vào nghiên cứu liên ngành:

   • Chủ thể thực hiện: Giảng viên và học viên sau đại học chuyên ngành Ngôn ngữ học và Lý luận văn học.
   • Hành động: Triển khai phương pháp phân tích thành tố nghĩa tố và trường nghĩa biểu vật vào tối thiểu 5 đề tài luận văn thạc sĩ trong các khóa đào tạo kế tiếp.
   • Thời gian thực hiện: Định kỳ từng học kỳ trong kế hoạch 3 năm.

4. Biên soạn cẩm nang từ điển mini các từ kết hợp độc đáo trong Thơ mới:

   • Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn phương pháp dạy học Tiếng Việt thuộc các trường Đại học Sư phạm.
   • Hành động: Tổng hợp và giải nghĩa hơn 50 cấu tạo từ ngữ sáng tạo của phong trào Thơ mới phục vụ bồi dưỡng học sinh giỏi và sinh viên thực tập sư phạm.
   • Mục tiêu: Xuất bản tài liệu bổ trợ đạt chuẩn học thuật trước thềm năm học mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là nguồn tài liệu giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giáo viên Tiểu học và giáo viên Ngữ văn phổ thông: Khai thác trọn vẹn ngân hàng từ vựng và bảng phân tích trường nghĩa để soạn giáo án chuyên sâu, giúp giải mã chính xác các ẩn dụ nghệ thuật trong các bài giảng về Huy Cận như "Đoàn thuyền đánh cá", "Tràng giang".
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học: Tiếp cận phương pháp luận phân tích từ vựng định lượng kết hợp định tính, sử dụng các công thức tính tần số từ làm khung mẫu tham chiếu cho các đề tài nghiên cứu phong cách học tác gia.
• Sinh viên chuyên ngành Giáo dục Tiểu học và Sư phạm Ngữ văn: Nắm vững kiến thức nền tảng về ranh giới từ vựng tiếng Việt, phân loại từ láy và từ ghép để tự tin thực hiện các bài tập nghiên cứu khoa học hoặc khóa luận tốt nghiệp.
• Biên tập viên sách giáo khoa và nhà phê bình văn học: Sử dụng hệ thống 190 bài thơ đã được thống kê và bóc tách nghĩa tố làm căn cứ đối sánh khoa học khi biên soạn ngữ liệu đọc hiểu hoặc viết các chuyên luận phê bình văn học cận hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ từ thuần Việt trong thơ Huy Cận trước năm 1945 lại chiếm tới 89,87%? Tỷ lệ từ thuần Việt cao phản ánh tinh thần giải phóng cái Tôi cá nhân của phong trào Thơ mới, khi thi sĩ muốn bộc bạch trực tiếp thế giới nội tâm tinh vi. Việc sử dụng 89,87% từ thuần Việt giúp câu thơ gần gũi với đời sống, diễn tả chân xác các trạng thái cảm xúc của con người hiện đại thay cho các điển cố ước lệ thời trung đại.

Hệ thống từ láy của Huy Cận có điểm gì khác biệt cốt lõi so với Tú Xương? Từ láy của Huy Cận đạt 3,52% và tập trung tới 52,89% vào việc biểu đạt tâm trạng u sầu, nội cảm khép kín bằng 100% từ láy đôi như "bâng khuâng", "ngậm ngùi", "lẻ loi". Trong khi đó, Tú Xương (1,93% từ láy) sử dụng phong phú cả từ láy ba, láy tư để mô tả âm thanh đời thường và bức tranh thế sự trào phúng.

Vì sao Huy Cận tiếp thu sâu sắc thơ ca Pháp nhưng không dùng từ mượn gốc Ấn - Âu? Huy Cận tiếp nhận từ văn học lãng mạn và tượng trưng Pháp như Baudelaire hay Verlaine về mặt tư duy nghệ thuật, tứ thơ và nghệ thuật tương giao cảm giác thay vì vay mượn từ ngữ trực tiếp. Do đó, thơ ông đạt 0% từ mượn Ấn - Âu, giữ gìn sự thuần khiết tuyệt đối của cấu trúc tiếng Việt.

Sự xuất hiện của đại từ cái Tôi trong thơ Huy Cận được định lượng như thế nào? Đại từ "tôi" xuất hiện với tần số vượt trội 61 lần (chiếm 0,888% dung lượng văn bản), khẳng định vị thế trung tâm của ý thức cá nhân. Bên cạnh đó, thi nhân còn dùng từ "hồn" 24 lần (0,349%) và "lòng" 30 lần (0,437%) để chuyển hóa cái tôi thể xác thành một thực thể tâm linh đa cảm.

Kết quả thống kê từ vựng của luận văn đóng góp gì cho giáo dục tiểu học? Luận văn cung cấp ngữ liệu chuẩn mực về 242 lượt từ láy và các cấu tạo kết hợp từ độc đáo. Dữ liệu này giúp giáo viên tiểu học hiểu sâu sắc phong cách tác giả, từ đó giải nghĩa từ ngữ một cách sinh động, chính xác cho học sinh khi tiếp cận các bài đọc trong sách giáo khoa Tiếng Việt.

Kết luận

Nghiên cứu mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn vững chắc:

• Xác lập hệ thống chứng minh định lượng toàn diện trên 13.447 lượt từ của 190 bài thơ, chứng minh thuyết phục bước chuyển thi pháp từ trung đại sang hiện đại.
• Khẳng định tính độc đáo của thơ Huy Cận trước năm 1945 với 88,50% từ đơn, 3,52% từ láy đôi nội cảm và 89,87% từ thuần Việt giàu chất trữ tình.
• Làm rõ nghệ thuật phối hợp 10,13% từ Hán Việt tinh tuyển để tạo dựng không gian vũ trụ mang âm hưởng Đường thi trang trọng.
• Phân tích sâu sắc sự giải phóng của cái Tôi trữ tình hiện đại qua tần số 61 lần xuất hiện của đại từ nhân xưng cá thể hóa.
• Cung cấp cẩm nang ngữ liệu và phương pháp luận thiết thực hỗ trợ trực tiếp việc dạy học phân môn Tiếng Việt trong nhà trường phổ thông.

Trong giai đoạn 6 đến 12 tháng tới, các tổ bộ môn ngôn ngữ cần đẩy mạnh việc ứng dụng bộ ngữ liệu thống kê này vào việc xây dựng giáo án điện tử và tài liệu bồi dưỡng phương pháp giảng dạy thi ca. Hãy tham khảo và áp dụng ngay các kết quả phân tích từ vựng chuyên sâu của luận văn để nâng tầm chất lượng nghiên cứu ngôn ngữ học và giảng dạy văn học trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: TỪ NGỮ TRONG THƠ BUY CAN XÉT VE PHƯƠNG DIỆN CẤU TAO (SO SáNH VỚI THO TÚ XƯƠNG VA THƠ Bà HUYỆN THANH QUAN ) Đơn vị ngôn ngữ mà luận văn khảo sát là từ. Khi lập danh sách từ cũng như khi phân tích, đối chiếu, vấn để ranh giới từ có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt. Ở những ngôn ngữ đơn tiết tính, như tiếng Việt, ranh giới từ là một vấn để cực kì phức tạp. Để tiện trình bày và tránh được vấn dé còn nhiều bàn luận mà không liên quan trực tiếp đến luận văn, người viết xin không bàn đến những cách giải quyết khác nhau của các nhà Việt ngữ học về vấn đề ranh giới từ mà chỉ xin nêu những quan niệm về từ được người viết chọn lọc khi thực hiện dé tài; cụ thể là : - Từ là đơn vị nhỏ nhất có thể tự mình làm thành ngữ đoạn.

- Từ tiếng Việt có thể đơn hoặc đa âm. Nếu là từ đa âm thì trong tổ hợp : (1) Tất cả các thành tố đều mất nghĩa, hoặc không có nghĩa, như chôm chồm, mỖ hôi, bổ hóng. (2) Các thành tố tuy có nghĩa, nhưng từng thành tố không tự mình làm thành ngữ đoạn, như kĩ nữ, giang sơn,. Và (3) Các thành tố tuy có nghĩa, có khả năng tự mình làm thành ngữ đoạn nhưng kết hợp với nhau theo quan hệ nghịch cú pháp (Việt), như cao điểm, hổ đầu.

+ Từ đơn là những từ do một hình vị tạo thành, như ăn, nói, cười, khóc,. + Từ láy là những từ được tạo nên bởi phương thức lặp lại hình thức ngữ âm của hình vị cơ sở như rung rinh, run rẩy, rừng ruc,. Do khảo sát về đặc trưng từ vựng của một tác giả thi ca nên luận văn cũng xem cả những trường hợp không xác định được yếu tố như mênh mông, đẳng đỉnh là từ láy. + Từ ghép là những từ do hai hoặc hai hình vị tạo thành như nhân dan, thi thành.

SOTH: Uguyén Thi Phiie Ugen Trang 10 Lugn oan tốt nghiệp GUID: Th. & Ot Thi An Dựa trên những cơ sở đó mà luận văn xét từ ngữ trong thơ ba tac giả trên các phương diện: từ đơn, từ ghép, từ lay, thành ngữ, phương điện kết hợp từ. * Qua thống kê phân loại từ ngữ về phương diện cấu tạo từ chúng tôi được kết quả sau: > Bang 1 Từ láy =.73% Kết quả thống kê cho thấy: trong thơ Huy Can, Tú Xương, Bà huyện Thanh Quan lượt từ đơn chiếm tỉ lệ lớn. Tỉ lệ từ đơn trong thơ Huy cận ( 88,5% ) và thơ Bà huyện Thanh Quan (83,95%) là xấp xỉ nhau, riêng thơ Tú Xương lượt từ đơn chiếm tỉ lệ cao hơn (đến 91,62%).

SOUTH: Hguyen “Thị ⁄2kuie Ugen Trang tt Qudn nam tất nghiệp GOH: Th. Ä Od “Thị An Huy Cận là một nha thơ mới, sống trong giai đoạn thơ mới đang trên con đường hình thành và phát triển nên việc nhà thơ sử dung nhiều từ ghép biểu thị các khái niệm mới như /dng man, chủ quan, khách quan. hay nhà thd dùng nhiều từ ghép biểu thị tâm trạng, nỗi cô đơn như hiu guanh, lạc loài. là có thể hiểu được.

Chính vì vậy mà tỉ lệ từ ghép trong thơ Huy Cận cao hơn tỉ lệ từ ghép trong thơ Tú Xương. Bên cạnh đó, hệ thống từ láy trong các tác phẩm của nhà thơ mới này có tỉ lệ gần gấp đôi tỉ lệ từ láy trong thơ Tú Xương. Sự phân tích trên giải thích lý do tại sao tỉ lệ từ đơn trong thơ Tú Xương cao hơn tỉ lệ từ đơn trong thơ Huy Cận. Tương tự như trường hợp thơ Huy Cận, thơ Bà huyện Thanh Quan cũng có tỉ lệ từ ghép và tỉ lệ từ láy cao hơn tỉ lệ của hai loại từ này trong thơ Tú Xương.

Do đó, cũng như thơ Huy Cận, thơ Bà huyện Thanh Quan có tỉ lệ từ đơn thấp hơn tỉ lệ từ đơn trong thơ Tú Xương. Vì vậy, chúng tôi nhận thấy để tài phản ánh trong thơ đã qui định hệ thống từ vựng trong thơ các tác giả. Từ ghép : Số lượng từ ghép trong thơ cả ba tác giả đều thấp hơn nhiều so với số lượng từ đơn. So sánh về tỉ lệ cho thấy tỉ lê từ ghép trong thơ Bà huyện Thanh Quan (10,62%) gan gấp đôi tỉ lệ từ ghép trong thơ Tú Xương (5,72%).

Bà huyện Thanh Quan chỉ sử dụng từ ghép Hán Việt mà không dùng từ SOTHO: Aguyén Thi Dhiie Ugen Franyg 12 fugu nau tố? nghiệp €9: Th. 8 On Thi An ghép thuần Việt. Điều đó lý giải cho sự trang trọng, tao nhã của thơ bà. Và việc ding nhiều từ ghép Hán Việt để thể hiện nỗi hoài cổ đã làm cho thơ nữ sĩ Thanh Quan có tỉ lê từ ghép khá cao so với tỉ lệ từ ghép trong thơ hai nhà thơ còn lai.

Từ lay : Từ láy là lớp từ có tính biểu cảm cao. Các nhà thơ thường khai thác triệt để khả năng này của từ láy để qua đó bộc bạch tâm trạng cũng như thể hiện cảm quan của mình về thế giới xung quanh. Cho nên trong phần tìm hiểu đặc trưng từ vựng thơ ba tác giả (xét trên phương diện nguồn gốc), chúng tôi đặc biệt quan tâm đến lớp từ này. Qua thống kê chúng tôi nhận thấy tỉ lệ phân bố từ láy trong thơ ba tác giả như sau : Bảng 3 lyin Texel Trong thơ Huy Cận từ láy xuất hiện 242 lần trên tổng số 6869 lượt từ chiếm tỉ lệ 3,52%, trong thơ Tú Xương là 119 lần trên tổng số 6173 lượt từ chiếm 1.93%, và thơ Bà huyện Thanh Quan có 17 lần từ lay xuất hiện trên 405 lượt từ chiếm 4,20%, SOTH: (À(guy¿n “Thị Diuie Ugen Trang 13 uận oan tố! nghiệp GOWD: Th.

8 Oa Thi cắn * Kết quả thống kê phân loại từ láy (dua theo nghĩa) : 1. Lip từ lay trong thơ 2u Cận cá thé xếp theo các nhdém san : (1) Nhóm từ láy chi mau sắc: 1 lượt (/at lat) chiếm tỉ lệ 0. năng nặng, nhẹ nhẹ, nhè nhẹ, nghiêng nghiêng, nhỏ nhỏ, nho nhỏ, ngào ngạc, phat pho (4). phấp phdi, quanh qué (3).

vời voi, vàn vụt, xa xôi (3), xiêu xiêu (4) Nhóm từ láy chỉ trạng thái, hành động. phẩm chất, tính cách của con người : 127 lượt chiếm tỉ lệ 52,892% an ủi (2), ấm áp (2), âm thâm, bang khuâng (6), bơ vơ (6). bùi ngài, buồn bã, bubn buồn (2), chán chường, chập chờn, chơi voi, chung cha, dặn đò, dịu dang (2), đau đớn, đậm đà, e dé, ê chê (5), hắt hii, héo hon (2), hò hen SOTH: Uguyen Thi Pluie Ugen Trang 14 Luge adn tốt nghiệp 402D: Th. Š Uti Thi An '2), hối hận, hớn hở, hững hờ (4), gặp gỡ (2), gân gũi, kể lể (3), khát khao, lang thang, lạnh lùng (3), lặng lẽ, lang lang, lề loi, lim dim, lủi thải, mang mang (một ›hiếc linh hôn nhỏ; mang mang thiên cổ sâu), mia mai, nghiêng nghiêng (cây thông di mà tinh cũng nghiêng nghiêng), nao nao, náo nức, não ning, nói ndng, tức nở, ngơ ngác (3), ngại ngùng, ngậm ngùi (3), ngẩn ngơ (2).

ngập ngừng (2), tgón ngón, ngổn ngang, ngợ ngàng (3), nhắc nhở, nhớ nhung (5), phat pho (2) ‘hoi thở chàng thổi trong gió phat pho, phất pho buồn tự thud xưa thổi về), quấn quýt (2), rắn rỏi, rời rac, run run, rut rè, tha thiết, thao thức (3), thẫn thờ, then thàng, thong dong, thờ ơ, thung dung, tròn trĩnh, tro vơ (tro vơ buôn lọt quán hiểu), van vi, van va (4), vẽ vời, vội vã, vơ van, vu vơ, vuốt ve, vung về, xung tăng (xung xăng sân bóng chạy tư bê) (5) Nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp (số nhiều) của thời gian, sự vật : 5 lượt :hiếm tỉ lệ 2,066% chây chdy, chốn chốn, dợn don, déu đêu, lớp lớp (6) Nhóm từ láy làm tên gọi : 1 lượt (bè bạn) chiếm tỉ lệ 0,413% Trong thơ Huy Cận, nhóm từ láy chỉ trạng thái, hành động, phẩm chất, tính cách của con người có tỉ lệ cao nhất (52,892%), kế đến là nhóm từ láy chỉ trạng thái của cảnh vật, sự vật (41,323%), tiếp đến là nhóm từ láy chỉ âm thanh (2,893%), nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp của thời gian, sự vật (2,066%) và sau cùng là hai nhóm từ láy chỉ màu sắc và nhóm từ láy làm tên gọi (cùng có tỉ lệ 0. "Huy Cận bước tới thi đàn bằng một tâm hồn da sdu, da cảm “- Trần Khánh Thành (Huy Cận từ Lửa thiêng đến lời tâm nguyện cùng hai thế kỷ, Huy Cận tác gia và tác phẩm, NXB GD, 2000, Trang 15). Có lẽ vì thế mà Huy Cân dùng rất nhiều từ ngữ biểu thị trạng thái, hành động, phẩm chất, tính cách của chủ thể trữ tình, trong đó tâm trạng buồn, cô đơn được nói đến rất nhiều. Qua SOUTH: Wguyéen Thi Dhiie Uyéen Trang 15 uận oan tất nghiệp GOWD: Th.

Š Ot “Thị An thong kê chúng tôi thấy rằng những từ láy biểu thị tâm trang buồn, cô đơn gồm 26: bang khuâng (6). hắt hải, hững hờ, lui thải. lẻ loi, não nàng, nức nở. ngậm ngùi (3), thao thức (3), thẫn thờ, tra vơ.

Tất cả có 38 từ chiếm tỉ lệ 15,702%. Ta có thể thấy chỉ riêng bộ phận từ láy biểu thị tâm trạng buồn trong thơ Huy Cận cũng đã có tỉ lệ cao hơn tỉ lệ của các nhóm từ láy chỉ màu sắc (0.413%), nhóm từ láy chi âm thanh (2,893%), nhóm từ láy chỉ sự trùng điệp của thời gian, su vật (2,479%) và nhóm từ láy làm tên gọi (0,413%). Từ láy trong thơ Huy Cận vừa đa dang, phong phú vừa góp phần làm nổi bật được tâm trang, tinh cảm của tác giả. Chính vì thế mà chúng tôi đặc biệt ưu tiên phân tích kỹ cấu tạo này mà không phải cấu tạo đơn hay ghép.

Lip từ lay trong thơ Fi Autong ed thé xếp theo các nhdm sau : (1) Nhóm từ láy chi màu sắc : 2 lượt chiếm tỉ lệ 1,680% rung rức (den), loet lòe (2) Nhóm từ láy chỉ âm thanh: 16 lượt chiếm tỉ lệ 13,445% am ờ, ấm 6, dm oẹ, bi bô, chí cha chí chát (tiếng giày dép), di det (tiếng pháo), eo sèo, ha hả, ì ào, ì èo (Rước phải cô đào mới tẻo teo, Rác tai đã lắm sự i èo). nghêu ngao (2), thủ thi, xao xác, xì xéo (3) Nhóm từ láy chi trạng thái của cảnh vật, sự vật : 15 lượt chiếm tỉ lệ 12,605% bớp bơ (công nợ), la làng, lăng nhăng (2), mát mẻ, nhạt nhèo, ning rinh, sặc sua, tang tảng, téo tèo teo, tục tằn, thăm thẳm, thấp thoáng. vật vờ (cd), xênh vang (phố) SOTH: tÀguueu Thi Diuie Ugén Trang 16 ưuậum net tất “ghiệp GOH: Th.