MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Năm 1994 thủ tƣớng chính phủ đã có quyết định số 91/TTg ngày 07/03/1994 về việc thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh. Triển khai nghị quyết này, tháng 11/2005 tập đoàn kinh tế (TĐKT) đầu tiên của nƣớc ta là Tập đoàn công nghiệp than khoáng sản Việt Nam và nhiều tập đoàn kinh tế nhà nƣớc khác đƣợc thành lập và đi vào hoạt động. Trong những năm gần đây, khu vực kinh tế tƣ nhân đang lớn mạnh không ngừng và hình thành những TĐKT tƣ nhân hùng hậu mới nhự: FPT, Hoà Phát, Trung Nguyên, Kinh Đô… nhiều TĐKT lớn trên thế giới nhƣ bảo hiểm Prudential, AIA… đã có mặt tại Việt Nam.
Hoạt động của các TĐKT trong thời gian qua cho thấy mô hình này đạt đƣợc nhiều kết quả nhất định, là công cụ điều tiết vĩ mô hiệu quả của Nhà nƣớc. Hỗ trợ đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý cho các TĐKT nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các tập đoàn. Để góp phần hỗ trợ tập đoàn đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ quản lý, lãnh đạo nguồn nhân lực cần có những nghiên cứu khoa học về thực trạng đội ngũ cán bộ, công nhân viên (CB CNV) về các mặt trình độ đào tạo, phẩm chất đạo đức, kinh nghiệm và các năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Trong quá trình hội nhập với thế giới theo xu thế toàn cầu hoá.
Công cuộc phát triển kinh tế đất nƣớc đang đặt ra trƣớc mắt chúng ta nhiều yêu cầu, nhiều đòi hỏi… trong đó yêu cầu đặc biệt quan trọng là xây dựng, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực con ngƣời để có đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý lành nghề góp phần quan trọng cho sự phát triển kinh tế của đất nƣớc. Ngƣời cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đủ bản lĩnh, trí tuệ, phải có kiến thức cần thiết về chuyên môn, nghiệp vụ, phải có tầm nhìn xa và rộng thì mới có thể đứng vững trên thị trƣờng trong nƣớc và cạnh tranh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiệu quả với các đối tác trên thế gới. Phải thực sự yêu nƣớc, nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nƣớc. Để quán triệt quan điểm hội nhập có tính chất quốc tế, ngƣời lãnh đạo ở nƣớc ta cần phải nhanh chóng đạt đƣợc những yêu cầu về phẩm chất và năng lực của ngƣời lãnh đạo hiện đại của thế kỷ XXI, lấy tƣ tƣởng khoa học có tính chất phƣơng pháp luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cấu trúc Đức - Tài trong nhân cách của ngƣời cán bộ làm kim chỉ nam.
Nhân cách của ngƣời lãnh đạo phải thống nhất giữa "cái bên trong" và "cái bên ngoài"; giữa “Đức - Tài” là hai mặt thống nhất quyện vào nhau của nhân cách ngƣời lãnh đạo. Qua những yếu tố trên ngƣời nghiên cứu nhận thấy tầm quan trọng của việc hoàn thiện nhân cách của ngƣời lãnh đạo, quản lý. Ngƣời lãnh đạo có những đặc điểm nhân cách chuẩn mực, tƣ duy có tầm nhìn chiến lƣợc sẽ giúp cho tổ chức của họ luôn có những bƣớc đi vững vàng, sẵn sàng tạo ra sự đột phá đem lại hiệu quả kinh tế cho tổ chức, đồng thời tạo dựng nên một môi trƣờng làm việc, một tổ chức văn minh có bầu không khí văn hoá doanh nghiệp tiên tiến, giúp cho ngƣời lao động an tâm cống hiến sức lực và trí tuệ cho tổ chức phát triển bền vững, làm cơ sở cho việc gắn bó các mối quan hệ đồng nghiệp, bạn bè thân thiết, và giữa những con ngƣời với con ngƣời. Hiện nay chƣa có những nghiên cứu cụ thể về đặc điểm nhân cách của ngƣời lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp tƣ nhân trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.
Bên cạnh đấy, ngƣời nghiên cứu đang đƣợc làm việc trong Tập đoàn kinh tế Hoà Phát. Từ những lý do trên đã thôi thúc ngƣời nghiên cứu lựa chọn và thực hiện đề tài: “Đặc điểm nhân cách của giám đốc công ty trong tập đoàn kinh tế Hòa Phát”. Đây là đề tài có ý nghĩa quan trọng vì nó góp phần chỉ ra đặc điểm nhân cách của ngƣời giám đốc công ty trong tập đoàn kinh tế tƣ nhân lớn của đất nƣớc, góp phần cho công tác tuyển chọn, bồi dƣỡng, đào tạo giám đốc công ty chuyên nghiệp có các phẩm chất và năng lực đáp ứng vai trò, vị trí công việc giúp cho các doanh nghiệp phát triển bền vững, nền kinh tế Việt Nam ngày càng giàu mạnh. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục đích nghiên cứu Phát hiện đặc điểm nhân cách của ngƣời giám đốc công ty trong tập đoàn kinh tế Hòa Phát. Trên cơ sở đó đề xuất một số kiến nghị góp phần cho việc tuyển chọn, đào tạo, bồi dƣỡng phẩm chất và năng lực cho các giám đốc công ty trong Tập đoàn Hòa Phát. Nhiệm vụ nghiên cứu 3. Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về đặc điểm nhân cách của ngƣời quản lý, lãnh đạo.
Chỉ ra thực trạng những biểu hiện đặc điểm nhân cách của ngƣời giám đốc công ty trong Tập đoàn kinh tế Hòa Phát, từ đó khái quát các đặc điểm nhân cách tiêu biểu của ngƣời giám đốc công ty trong tập đoàn kinh tế này. Đề xuất một số kiến nghị nhằm góp phần tuyển chọn, đào tạo, bồi dƣỡng về phẩm chất và năng lực của ngƣời giám đốc công ty trong Tập đoàn kinh tế Hoà Phát. Đối tƣợng nghiên cứu Đặc điểm nhân cách của ngƣời giám đốc công ty trong Tập đoàn kinh tế Hoà Phát. Khách thể nghiên cứu Gồm 548 ngƣời đang làm việc tại Tập đoàn kinh tế Hòa Phát nhƣ sau: - 414 cán bộ nhân viên trong toàn Tập đoàn Hòa Phát - 48 công nhân - 73 trƣởng phó các phòng ban.
- 13 giám đốc và phó giám đốc các công ty thành viên, Công ty liên kết và các nhà máy trong Tập đoàn kinh tế Hòa Phát. Giả thuyết khoa học Có sự khác biệt về mức độ biểu hiện đặc điểm nhân cách của các giám đốc giữa các nhóm công ty trong Tập đoàn kinh tế Hòa Phát. Những đặc điểm nhân cách của giám đốc thƣờng xuyên biểu hiện nhất là các đặc điểm của năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức, hạn chế biểu hiện nhất là các đặc điểm của năng lực tổ chức và năng lực giáo dục. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Giới hạn về phạm vi nghiên cứu 7. Nội dung nghiên cứu Đề tài nghiên cứu những đặc điểm nhân cách liên quan đến hoạt động quản lý, lãnh đạo. Chủ yếu khảo sát thực trạng biểu hiện đặc điểm nhân cách cần thiết của ngƣời giám đốc công ty trong Tập đoàn Hoà Phát và khái quát các đặc điểm nhân cách tiêu biểu hiện nay của ngƣời giám đốc công ty. Địa điểm nghiên cứu Đề tài thực hiện nghiên cứu tại các công ty trong Tập đoàn kinh tế Hòa Phát có trụ sở văn phòng trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu 8. Phƣơng pháp quan sát 8. Phƣơng pháp phỏng vấn 8.
Phƣơng pháp phân tích chân dung 8. Phƣơng pháp chuyên gia 8. Phƣơng pháp giải bài tập tình huống 8. Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi (anket) 8.
Phƣơng pháp xử lý thông tin bằng toán học thống kê (SPSS 16.5) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu về nhân cách ngƣời lãnh đạo, quản lý 1. Nghiên cứu của các tác giả nƣớc ngoài về nhân cách ngƣời lãnh đạo, quản lý Theo đà phát triển và hội nhập của kinh tế, chính trị, khoa học kỹ thuật đã có nhiều ngành khoa học ra đời để đáp ứng sự phát triển đó. Đặc biệt là ngành Tâm lý xã hội đã có nhiều tác giả nghiên cứu về nhân cách và các đặc điểm nhân cách ngƣời giám đốc, nhằm khái quát hoá các phong cách, các phƣơng thức quản lý, sản xuất để xây dựng, đào tạo và bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý, lãnh đạo phù hợp với yêu cầu của xã hội.
Nhà tâm lý học xã hội ngƣời Nga nổi tiếng A. Kôvaliôp với cuốn “Tâm lý học xã hội” đã đƣợc dịch ra tiếng Việt từ những năm 70 của thế kỷ XX, tác giả đã nghiên cứu về các mặt khác nhau tạo nên nhân cách của ngƣời giám đốc, ông đƣa ra các thuộc tính chủ đạo bao gồm: Trình độ đào tạo, sự hiểu biết về chuyên môn, các thuộc tính về tinh thần đạo đức của cá nhân, các đặc điểm tính cách và năng lực tổ chức.Sepen, một nhà tâm lý học ngƣời Nga trong cuốn „Tâm lý học xã hội trong quản lý sản xuất” ông cũng đề cập đến các đặc điểm nhân cách ngƣời giám đốc trong các xí nghiệp và đƣa ra các biện pháp nhằm nâng cao đặc điểm nhân cách của họ trƣớc tập thể ngƣời lao động. Tác phẩm: "Những vấn đề tâm lý học của việc quản lý" của E.Vendrov đã chỉ ra một số tiêu chí về những phẩm chất nhân cách trong hoạt động của ngƣời lãnh đạo. Tiêu chí đầu tiên ông đề cập tới là yếu tố trí tuệ (ra quyết định) và yếu tố ý chí (thi hành quyết định vào đời sống) là một vấn đề hết sức quan trọng, bởi vì lao động của ngƣời lãnh đạo là hết sức tế nhị và khó khăn.
Ông đã đƣa ra các phẩm chất cơ bản cần có ở nhà kinh doanh là: tính tổ chức, trình độ văn hoá, tính cẩn thận, nhạy bén, yêu cầu cao với bản thân và ngƣời dƣới quyền, tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng cao, khiêm tốn, dễ hiểu, quan tâm tới ngƣời dƣới quyền. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong cuộc mạn đàm về việc đánh giá và đề bạt ngƣời lãnh đạo sản xuất E.Vendrov lại nêu lên một số tiêu chuẩn để đánh giá ngƣời lãnh đạo sản xuất là: Hoàn thành đúng thời hạn và có chất lƣợng tốt các kế hoạch chế tạo sản phẩm, cố gắng nâng cao trình độ nghiệp vụ của mình, cố gắng tổ chức một cách hợp lý nhất lao động của cá nhân mình và lao động của tập thể, trình độ sáng kiến công tác của ngƣời lãnh đạo, trình độ đáp ứng đƣợc yêu cầu công tác, ý thức kỷ luật.Kovalovxki trong cuốn "Người lãnh đạo và tập thể" đã chỉ ra một số khái quát về cấu trúc nhân cách của ngƣời lãnh đạo là: Một nhà giáo dục, nhà sƣ phạm và nhà tổ chức. Ba mặt này tạo hợp với nhau thành bộ mặt tâm lý hay nói cách khác là tạo thành những phẩm chất nhân cách của ngƣời lãnh đạo.