Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội

Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi hình thức sở hữu từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và huy động… 54 trang.

• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Thực trạng và một số biện pháp đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC
• 1.1. Sự cần thiết phải cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 1.1.1. Doanh nghiệp nhà nước và vai trò của doanh nghiệp nhà nước
• 1.1.2. Sự cần thiết phải cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam
• 1.2. Nội dung và qui trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 1.2.1. Nội dung cơ bản của chủ trương cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 1.2.2. Qui trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 1.3. Kinh nghiệm của Trung Quốc và Thành phố Hồ Chí Minh về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 1.3.1. Kinh nghiệm Trung Quốc
• 1.3.2. Kinh nghiệm Thành phố Hồ Chí Minh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• 2.1. Sơ lược quá trình cổ phần hoá ở Việt Nam
• 2.1.1. Giai đoạn thí điểm (1992-5/1996)
• 2.1.2. Giai đoạn mở rộng (5/1996-6/1998)
• 2.1.3. Giai đoạn chủ động (7/1998-nay)
• 2.2. Thực trạng cổ phần hoá tại các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội
• 2.2.1. Khái quát tiến trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội giai đoạn 1996-2003
• 2.2.2. Đánh giá thực trạng cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH TIẾN TRÌNH CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TẠI HÀ NỘI
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước của Hà Nội đến cuối năm 2005
• 3.1.1. Quan điểm tiến hành cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 3.2. Một số giải pháp đẩy mạnh tiến trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ công nhân viên về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 3.2.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• 3.2.3. Lựa chọn doanh nghiệp nhà nước cổ phần hoá đồng thời củng cố lại doanh nghiệp trước khi tiến hành cổ phần hoá
• 3.2.4. Hoàn thiện cơ chế định giá doanh nghiệp nhà nước
• 3.2.5. Cần có cơ chế phân bổ và tổ chức bán cổ phiếu hợp lí hơn
• 3.2.6. Gắn sự phát triển thị trường chứng khoán với cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi hình thức sở hữu từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và huy động vốn từ xã hội. Tại Hà Nội, quá trình này đã được triển khai từ những năm 1990, với mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy tiến độ còn chậm, đòi hỏi các giải pháp cụ thể để đẩy mạnh hơn nữa.

1.1. Sự cần thiết của cổ phần hóa

Cổ phần hóa là giải pháp quan trọng để cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, vốn đang gặp nhiều bất cập như thiếu tính minh bạch, kém cạnh tranh, và lãng phí nguồn lực. Việc chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần giúp tăng cường quản lý nhà nước, thu hút đầu tư, và thúc đẩy phát triển bền vững.

1.2. Quy trình cổ phần hóa

Quy trình cổ phần hóa bao gồm các bước: đánh giá giá trị doanh nghiệp, lựa chọn hình thức chuyển đổi, và phân bổ cổ phần. Tại Hà Nội, quy trình này được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành, với sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, việc xác định giá trị doanh nghiệp và phân bổ cổ phần vẫn còn nhiều vướng mắc, cần được hoàn thiện.

II. Thực trạng cổ phần hóa tại Hà Nội

Thực trạng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội cho thấy tiến độ còn chậm, với nhiều doanh nghiệp chưa hoàn thành quá trình chuyển đổi. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu tính minh bạch trong quy trình, khó khăn trong việc xác định giá trị doanh nghiệp, và sự thiếu đồng bộ trong các chính sách hỗ trợ. Điều này đòi hỏi các giải pháp cụ thể để thúc đẩy tiến trình.

2.1. Giai đoạn thí điểm và mở rộng

Giai đoạn thí điểm (1992-1996) và mở rộng (1996-1998) đánh dấu những bước đầu tiên của cổ phần hóa tại Hà Nội. Tuy nhiên, kết quả đạt được còn hạn chế, do thiếu kinh nghiệm và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng. Giai đoạn này cũng cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật và cơ chế hỗ trợ.

2.2. Giai đoạn chủ động

Từ năm 1998 đến nay, quá trình cổ phần hóa tại Hà Nội đã được đẩy mạnh, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, tiến độ vẫn còn chậm, do các vướng mắc trong việc xác định giá trị doanh nghiệp và phân bổ cổ phần. Điều này đòi hỏi các giải pháp cụ thể để thúc đẩy tiến trình.

III. Giải pháp đẩy mạnh cổ phần hóa

Để đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội, cần thực hiện các giải pháp như nâng cao nhận thức của cán bộ công nhân viên, hoàn thiện cơ chế chính sách, và gắn kết với thị trường chứng khoán. Những giải pháp này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, thu hút đầu tư, và thúc đẩy phát triển bền vững.

3.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách

Việc hoàn thiện các quy định pháp luật và cơ chế hỗ trợ là yếu tố quan trọng để thúc đẩy cổ phần hóa. Cần xây dựng các chính sách cụ thể, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi, và tăng cường quản lý nhà nước để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

3.2. Gắn kết với thị trường chứng khoán

Việc gắn kết cổ phần hóa với thị trường chứng khoán sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và thu hút đầu tư. Cần xây dựng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, và tăng cường quản lý để đảm bảo hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trước thềm công cuộc đổi mới và hội nhập, thành phố Hà Nội quản lý hơn 600 doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong nhiều lĩnh vực then chốt. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị rơi vào tình trạng sản xuất đình trệ, công nợ tồn đọng nghiêm trọng với tỷ lệ nợ phải thu chiếm 65% và nợ phải trả lên tới 125% tổng vốn nhà nước. Đáng chú ý, vào năm 1996, khoảng 33% số doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 1 tỷ đồng, trong đó 50% sở hữu quy mô vốn dưới 500 triệu đồng. Thực trạng thiếu tự chủ tài chính và cơ chế quản lý phân tán tạo ra sức ép bức thiết phải tiến hành tái cơ cấu toàn diện khu vực kinh tế quốc doanh.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là giải quyết bài toán sở hữu nhằm xóa bỏ cơ chế bao cấp, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát huy tối đa quyền tự chủ kinh doanh. Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu đánh giá thực trạng tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội từ giai đoạn thí điểm năm 1992 đến hết năm 2003, chỉ ra những nguyên nhân gây ách tắc và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện mục tiêu sắp xếp, chuyển đổi 45% số doanh nghiệp nhà nước của thành phố đến năm 2005.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian kinh tế tại thủ đô Hà Nội trong khung thời gian từ năm 1992 đến năm 2003, đồng thời định hình các giải pháp cho giai đoạn 2003-2005. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa sâu sắc khi chứng minh hiệu quả chuyển đổi mô hình sở hữu giúp doanh thu bình quân của các đơn vị sau cổ phần hóa tăng trưởng 43,08%, lợi nhuận tăng 25,05% và mức đóng góp vào ngân sách nhà nước tăng vọt 56,21%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết quyền sở hữu và lý thuyết quản trị công ty hiện đại. Việc chuyển dịch từ sở hữu nhà nước đơn nhất sang đa sở hữu giúp tách biệt rõ ràng giữa quyền sở hữu tài sản và quyền điều hành sản xuất kinh doanh, tạo lập cơ chế giám sát chéo minh bạch. Đồng thời, lý thuyết phân bổ rủi ro và động lực kinh tế theo Luật Doanh nghiệp khẳng định mô hình công ty cổ phần giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn thông qua việc gắn kết trực tiếp trách nhiệm và lợi ích vật chất của người lao động.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm: Doanh nghiệp nhà nước theo Luật Doanh nghiệp Nhà nước năm 1995, Cổ phần hóa như một phương thức xã hội hóa nguồn vốn, và Giá trị doanh nghiệp được lượng hóa dựa trên tài sản thực tế cùng lợi thế kinh doanh đối chiếu với lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm. Luận văn mở rộng khung phân tích qua mô hình cải cách của Trung Quốc với hơn 9.200 công ty cổ phần đạt tổng vốn đăng ký 600 tỷ Nhân dân tệ (trong đó vốn nhà nước giữ 43%), kết hợp bài học thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh nơi vốn nhà nước sau cổ phần hóa giảm xuống mức 25% nhưng giúp thu nhập người lao động tăng 20%.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực từ Ban Đổi mới và Quản lý Doanh nghiệp Hà Nội, Sở Tài chính và báo cáo tài chính của 90 doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa tại Hà Nội giai đoạn 1996-2003, đối chiếu với dữ liệu tổng thể của gần 1.000 doanh nghiệp cổ phần hóa trên toàn quốc.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 90 doanh nghiệp đã hoàn tất chuyển đổi tại Hà Nội (gồm 74 doanh nghiệp độc lập và 16 bộ phận doanh nghiệp), kết hợp phân tích sâu các mẫu điển hình qua từng thời kỳ như mẫu 70 doanh nghiệp giai đoạn 1998-2000 và mẫu 18 doanh nghiệp giai đoạn 2000-2003. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế của thủ đô mà không bị sai lệch chọn mẫu.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng các chỉ tiêu tài chính trước và sau chuyển đổi, kết hợp tổng hợp logic chính sách dựa trên các văn bản quy phạm như Nghị định 28/CP, Nghị định 44/1998/NĐ-CP và Nghị định 64/2002/NĐ-CP. Việc kết hợp này giúp đo lường chính xác các biến động về vốn, doanh thu, lợi nhuận và đánh giá đúng hiệu lực thực thi của khung thể chế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tiến trình cổ phần hóa tại Hà Nội ghi nhận sự gia tăng tích cực về số lượng và quy mô vốn điều lệ. Đến cuối năm 2003, toàn thành phố đã chuyển đổi thành công 90 doanh nghiệp nhà nước với tổng vốn cổ phần đạt 297 tỷ đồng, quy mô vốn bình quân đạt khoảng 3,8 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp. Cơ cấu sở hữu sau chuyển đổi có sự tham gia áp đảo của người lao động khi cổ đông nội bộ nắm giữ 56,6% vốn, cổ đông bên ngoài chiếm 30,8%, và tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ giảm xuống còn 22,6%.

Thứ hai, hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực tài chính của các đơn vị sau cổ phần hóa được cải thiện vượt bậc so với giai đoạn trước chuyển đổi. Cụ thể, quy mô vốn hoạt động tăng 18%, tổng doanh thu tăng 43,08%, lợi nhuận trước thuế tăng 25,05%, các khoản nộp ngân sách nhà nước tăng 56,21%, số lượng lao động thu hút tăng 15,78%, và tỷ lệ chi trả cổ tức duy trì ổn định trong khoảng từ 6% đến 24% mỗi năm.

Thứ ba, tốc độ triển khai cổ phần hóa có dấu hiệu chững lại rõ rệt trong giai đoạn 2000-2003. So với chỉ tiêu kế hoạch chuyển đổi 60 doanh nghiệp do thành phố giao, thực tế chỉ có 18 đơn vị hoàn thành, đạt tỷ lệ khiêm tốn 30%. Quy mô vốn bình quân của các doanh nghiệp thực hiện trong giai đoạn này chỉ đạt 2.591 triệu đồng mỗi đơn vị, phản ánh sự suy giảm quy mô và những trở ngại phức tạp trong việc xử lý các doanh nghiệp còn lại.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu về biến động tài chính có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột so sánh mức tăng trưởng trước và sau cổ phần hóa của doanh thu (tăng 43,08%), nộp ngân sách (tăng 56,21%) kết hợp bảng cơ cấu phân bổ vốn (Nhà nước 22,6%, Cổ đông nội bộ 56,6%, Cổ đông bên ngoài 30,8%).

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ trong giai đoạn 2000-2003 xuất phát từ vướng mắc tài chính tồn đọng, khi có tới 80% số doanh nghiệp diện chuyển đổi gặp phải tình trạng nợ phải thu khó đòi kéo dài. Bên cạnh đó, quy trình xác định giá trị quyền sử dụng đất, nhà xưởng và tài sản liên doanh còn nhiều bất cập, thiếu cơ sở định giá chuẩn xác. Rào cản tâm lý từ đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp cùng sự níu kéo quyền lợi của các Tổng công ty 90 cũng khiến tiến độ bị kéo dài do tâm lý e ngại mất quyền kiểm soát theo quy định tại Nghị định 73/CP.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh (nơi tỷ lệ vốn nhà nước giữ ở mức 25% và tạo mức tăng thu nhập 20% cho người lao động), kết quả nghiên cứu tại Hà Nội khẳng định việc chuyển đổi sang đa sở hữu là hướng đi hoàn toàn đúng đắn, tạo động lực giải phóng năng lực quản trị và huy động tối đa nguồn lực nhàn rỗi trong xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế xử lý dứt điểm tài sản và nợ tồn đọng trước khi định giá. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cùng Sở Tài chính cần ban hành quy chế xử lý triệt để cho 80% doanh nghiệp có nợ khó đòi bằng cách cho phép xóa nợ, giãn nợ hoặc trừ trực tiếp các khoản nợ quá hạn trên 3 năm vào giá trị phần vốn nhà nước. Đồng thời, chủ động bán nợ phải thu cho các công ty mua bán nợ chuyên nghiệp trước quý IV năm 2004 để chuẩn bị cổ phần hóa 63 doanh nghiệp giai đoạn 2003-2005.

Thứ hai, mở rộng cơ chế phân bổ và chào bán cổ phần nhằm thu hút nhà đầu tư tiềm năng. Bộ Tài chính và Ban Đổi mới Doanh nghiệp thành phố cần nâng tỷ lệ cổ phần chào bán ra bên ngoài từ mức tối thiểu 30% lên 50% vốn điều lệ, đồng thời dỡ bỏ trần khống chế số lượng mua đối với cán bộ quản lý doanh nghiệp theo tinh thần đổi mới của Pháp lệnh chống tham nhũng, áp dụng phương thức đấu giá công khai qua sàn giao dịch chứng khoán từ đầu năm 2004.

Thứ ba, chuẩn hóa phương pháp định giá doanh nghiệp gắn với giá trị thị trường và đất đai. Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp các tổ chức kiểm toán độc lập áp dụng phương pháp định giá linh hoạt, tính đúng lợi thế kinh doanh theo lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm và xác định chính xác giá thuê đất ở các vị trí đắc địa, phấn đấu nâng quy mô vốn bình quân của doanh nghiệp cổ phần hóa đạt từ 4 đến 5 tỷ đồng trong năm 2005.

Thứ tư, tái cơ cấu mô hình đại diện chủ sở hữu và phân loại doanh nghiệp nhà nước. Thành phố Hà Nội cần sớm thành lập Công ty đầu tư tài chính nhà nước để chuyên trách quản trị phần vốn nhà nước tại 100 doanh nghiệp trọng yếu được giữ lại (với tổng quy mô vốn 2.400 tỷ đồng, bình quân 24 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp), tách bạch triệt để chức năng quản lý nhà nước của các sở ngành khỏi quyền điều hành sản xuất kinh doanh đến hết năm 2005.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Nghiên cứu cung cấp bức tranh thực tế từ 90 doanh nghiệp cổ phần hóa tại Hà Nội, làm cơ sở khoa học để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn về định giá tài sản và xử lý công nợ tồn đọng trong quá trình thực thi Nghị định 64/2002/NĐ-CP.

Nhóm lãnh đạo và hội đồng quản trị doanh nghiệp nhà nước: Cung cấp giải pháp xây dựng phương án chuyển đổi sở hữu, tối ưu hóa cơ cấu cổ đông với tỷ lệ nội bộ 56,6% và bên ngoài 30,8%, giúp ổn định tâm lý người lao động và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp sau chuyển đổi.

Nhóm nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trên thị trường tài chính: Cung cấp dữ liệu thực chứng về khả năng sinh lời và mức chi trả cổ tức từ 6% đến 24% của các doanh nghiệp cổ phần hóa tại thủ đô, hỗ trợ đánh giá rủi ro và ra quyết định đầu tư vào các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Tài liệu cung cấp hệ thống số liệu chi tiết, phương pháp tiếp cận định lượng và bài học kinh nghiệm so sánh giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và mô hình 9.200 doanh nghiệp tại Trung Quốc, phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu về kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Cổ phần hóa có làm suy giảm quyền lợi và việc làm của người lao động tại doanh nghiệp không? Thực tế chứng minh điều ngược lại khi tại Hà Nội, quy mô lao động sau cổ phần hóa tăng trưởng 15,78% và thu nhập bình quân tăng 0,52%. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, số lượng lao động cũng tăng 10% và thu nhập tăng tới 20% nhờ doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh sau khi được giải phóng cơ chế quản lý.

Cơ cấu sở hữu vốn sau cổ phần hóa tại các doanh nghiệp Hà Nội được phân bổ ra sao? Trong tổng số 297 tỷ đồng vốn điều lệ của 90 doanh nghiệp đã chuyển đổi tại Hà Nội, cổ đông là cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp nắm giữ 56,6%, cổ đông bên ngoài chiếm 30,8%, và phần vốn nhà nước tiếp tục duy trì nắm giữ chiếm tỷ lệ 22,6%.

Đâu là rào cản lớn nhất trong công tác xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước? Khó khăn lớn nhất nằm ở việc xử lý tài chính phức tạp khi có tới 80% số doanh nghiệp vướng nợ phải thu khó đòi, kết hợp với các bất cập trong việc định giá quyền sử dụng đất và phương pháp tính giá trị lợi thế kinh doanh theo lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm.

Tại sao tiến độ cổ phần hóa tại Hà Nội giai đoạn 2000-2003 lại đạt tỷ lệ thấp? Thành phố chỉ hoàn thành 18 trên tổng số 60 doanh nghiệp theo kế hoạch (đạt 30%) do các doanh nghiệp còn lại có quy mô nhỏ (vốn bình quân 2.591 triệu đồng), hồ sơ tài sản phức tạp, cùng tâm lý e ngại mất quyền quản lý từ phía các Tổng công ty 90 trực thuộc.

Mục tiêu sắp xếp và tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước của Hà Nội đến năm 2005 là gì? Thành phố đặt mục tiêu chuyển đổi sắp xếp 45% số doanh nghiệp, giải thể 5% đơn vị thua lỗ kéo dài, và giữ lại 100 doanh nghiệp nhà nước nòng cốt với tổng số vốn 2.400 tỷ đồng (bình quân 24 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp) để duy trì vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.

Kết luận

• Luận văn đã tổng kết toàn diện tiến trình cổ phần hóa tại Hà Nội với 90 doanh nghiệp được chuyển đổi thành công, đạt tổng vốn điều lệ 297 tỷ đồng.
• Hiệu quả kinh doanh của các đơn vị hậu cổ phần hóa tăng trưởng vượt bậc với doanh thu tăng 43,08%, lợi nhuận tăng 25,05% và mức nộp ngân sách tăng 56,21%.
• Cơ cấu sở hữu chuyển dịch mạnh mẽ sang hình thức đa sở hữu, trong đó cổ đông nội bộ nắm giữ vị thế chi phối với 56,6% tổng vốn điều lệ.
• Nghiên cứu chỉ rõ các điểm nghẽn thể chế nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng 80% số doanh nghiệp vướng nợ khó đòi và tâm lý bảo thủ của mô hình tổng công ty cũ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về định giá đất đai, phân bổ vốn mở rộng và thành lập định chế quản lý vốn nhà nước chuyên trách.

Công trình đóng góp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc cho lộ trình chuyển đổi 63 doanh nghiệp nhà nước tại thủ đô giai đoạn 2003-2005. Quý độc giả, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn tái cấu trúc doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC 1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC 1. Doanh nghiệp nhà nước và vai trò của doanh nghiệp nhà nước 1. Khái niệm doanh nghiệp nhà nước Theo luật doanh nghiệp nhà nước do Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 20/04/1995 thì doanh nghiệp nhà nước được định nghĩa như sau: Doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế do nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích, nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội do nhà nước giao.

Như vậy doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế được nhà nước thành lập để thực hiện những mục tiêu do nhà nước giao. Và vì doanh nghiệp nhà nước do nhà nước đầu tư vốn nên tài sản trong doanh nghiệp là thuộc sở hữu nhà nước, còn doanh nghiệp chỉ quản lý, sử dụng tài sản theo quy định của chủ sở hữu là nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước có tư cách pháp nhân có các quyền và nghĩa vụ dân sự, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn do doanh nghiệp quản lý. Nghĩa là doanh nghiệp nhà nước chịu trách nhiệm hữu hạn về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số tài sản do doanh nghiệp quản lý.

Tất cả các doanh nghiệp nhà nước đều là tổ chức kinh tế do nhà nước thành lập. Tài sản trong doanh nghiệp là một bộ phận của tài sản nhà nước do nhà nước đầu tư vốn và nhà nước sở hữu về vốn. Doanh nghiệp nhà nước là một chủ thể kinh doanh nhưng chỉ có quyền quản lý kinh doanh trên cơ sở sở hữu của nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước là đối tượng quản lý trực tiếp của nhà nước, chịu trách nhiệm trước nhà nước về việc bảo toàn và phát triển số -6- vốn của nhà nước giao cho, đồng thời thực hiện các mục tiêu mà nhà nước giao.

Vai trò của doanh nghiệp nhà nước Hiện nay Việt Nam đang xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, các doanh nghiệp đều bình đẳng trong kinh doanh và trước pháp luật. Nhưng không có nghĩa là chúng có vị trí như nhau trong nền kinh tế. Phạm vi hoạt động của thành phần này càng ngày càng giảm nhưng vẫn giữ vai trò chủ đạo. Nó tồn tại trong những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế để nhà nước có đủ sức thực hiện chức năng điều tiết vĩ mô, khắc phục những khiếm khuyết của thị trường.

Doanh nghiệp nhà nước là công cụ vật chất để nhà nước can thiệp vào kinh tế thị trường điều tiết thị trường theo mục tiêu của nhà nước đã đặt ra và theo đúng định hướng chính trị của nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong những ngành, lĩnh vực kinh doanh mang lại ít lợi nhuận hoặc không có lợi nhuận (mà các thành phần kinh tế khác không đầu tư), do đó nó phục vụ nhu cầu chung của nền kinh tế, đảm bảo lợi ích công cộng. Hơn nữa, doanh nghiệp Nhà nước còn đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh đòi hỏi vốn lớn mà các thành phần kinh tế khác không đủ sức đầu tư, do đó mà doanh nghiệp nhà nước lại càng có vai trò quan trọng. Việc đánh giá vai trò quan trọng của kinh tế nhà nước không chỉ dựa vào sự lời lỗ trước mắt mà phải tính đến hiệu quả kinh tế lâu dài.

Sự tồn tại của doanh nghiệp nhà nước là một tất yếu khách quan.