mở đầu cho sự thống nhất kinh tế-tiền tệ, chính trị, an ninh quốc phòng giữa các nƣớc thành viên EU. Ngày 17/01/1993, Hiệp ƣớc Maastricht bắt đầu có hiệu lực, cũng là ngày thị trƣờng chung Châu Âu đƣợc chính thức hình thành thông qua việc hủy bỏ các đƣờng biên giới nội bộ trong liên minh (biên giới lãnh thổ quốc gia, biên giới hải quan). Thị trƣờng chung có thể hiểu đơn giản là một không gian rộng lớn bao trùm lãnh thổ của tất cả các nƣớc thành viên mà ở đó hàng hoá, sức lao động, vốn và dịch vụ đƣợc lƣu chuyển hoàn toàn tự do giống nhƣ khi chúng ở trong một thị trƣờng quốc gia. Gắn liền với sự ra đời của thị trƣờng chung là một chính sách thƣơng mại chung.
Nó điều tiết hoạt động xuất nhập khẩu và lƣu thông hàng hoá, dịch vụ nội khối [35]. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tập quán, thị hiếu tiêu dùng, kênh phân phối và các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng của EU 2. Tập quán, thị hiếu tiêu dùng EU là một thị trƣờng rộng lớn, với gần 500 triệu ngƣời tiêu dùng.
Thị trƣờng EU thống nhất cho phép tự do lƣu chuyển sức lao động, hàng hoá, dịch vụ và vốn giữa các thành viên. Mỗi thị trƣờng thành viên có đặc điểm tiêu dùng riêng. Do vậy, có thể thấy rằng thị trƣờng EU có nhu cầu rất đa dạng và phong phú về hàng hoá. Tuy có những khác biệt nhất định về tập quán và thị hiếu tiêu dùng giữa các thị trƣờng quốc gia trong khối EU, nhƣng 25 nƣớc thành viên có những điểm tƣơng đồng về kinh tế và văn hoá.
Ngƣời tiêu dùng EU thích sử dụng và quen tiêu dùng một số hàng hoá sau: - Hàng may mặc và giày dép: Ngƣời dân Áo, Đức và Hà Lan chỉ mua hàng may mặc và giày dép không chứa chất nhuộm có nguồn gốc hữu cơ (Azo-dyes). Khách hàng EU đặc biệt quan tâm tới chất lƣợng và thời trang của hai loại sản phẩm này. Nhiều khi yếu tố thời trạng lại có quyết định cao hơn nhiều so với giá cả. Thị hiếu của ngƣời tiêu dùng đối với mặt hàng này liên tục thay đổi, đặc biệt là về mẫu mốt.
- Thủy hải sản: Ngƣời tiêu dùng EU không mua những sản phẩm thủy hải sản bị nhiễm độc do tác động của môi trƣờng hoặc do chất phụ gia không đƣợc phép sử dụng. Đối với các sản phẩm thủy, hải sản đã qua chế biến, ngƣời Châu Âu chỉ dùng những sản phẩm đóng gói có ghi tên sản phẩm, nơi sản xuất, các điều kiện bảo quản, hạn sử dụng, mã số, mã vạch. Ngƣời tiêu dùng EU tẩy chay các loại thủy, hải sản nhập khẩu có chứa khuẩn Salmonella, độc tố Lustamine, nhiễm V. - Ngƣời tiêu dùng EU có thói quen sử dụng các sản phẩm nổi tiếng thế giới.
Họ cho rằng những nhãn hiệu này gắn liền với chất lƣợng có uy tín lâu đời. Ngƣời tiêu dùng EU rất sợ mua những sản phẩm có nhãn hiệu ít ngƣời biết đến vì họ cho rằng những sản phẩm của các nhà sản xuất không có danh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiếng sẽ không đảm bảo về chất lƣợng, vệ sinh thực phẩm và an toàn cho ngƣời sử dụng. - Thị trƣờng EU về cơ bản cũng giống nhƣ một thị trƣờng quốc qia, do vậy có 3 nhóm ngƣời tiêu dùng khác nhau: (1) Nhóm có khả năng thanh toán ở mức cao, chiếm gần 20% dân số của EU, dùng hàng có chất lƣợng tốt nhất và giá cả đắt nhất hoặc những mặt hàng hiếm và độc đáo: (2) Nhóm có khả năng thanh toán ở mức trung bình, chiếm 68% dân số, sử dụng chủng loại hàng hóa có chất lƣợng kém hơn một chút so với nhóm 1 và giá cả cũng rẻ hơn; (3) Nhóm có khả năng thanh toán ở mức thấp, chiếm hơn 10% dân số, tiêu dùng những loại hàng có chất lƣợng và giá cả đều thấp hơn so với hàng của nhóm 2. Hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trên thị trƣờng này gồm cả hàng cao cấp lẫn hàng bình dân phục vụ cho mọi đối tƣợng.
- Xu hƣớng tiêu dùng trên thị trƣờng EU đang có những thay đổi nhƣ: không thích sử dụng đồ nhựa mà thích dùng đồ gỗ, thích ăn thủy, hải sản hơn ăn thịt, yêu cầu về mẫu mốt và kiểu dáng hàng hóa thay đổi nhanh, đặc biệt đối với những mặt hàng thời trang (giày dép, quần áo. Ngày nay, ngƣời Châu Âu cần nhiều chủng loại hàng hóa với số lƣợng lớn và những hàng hóa có vòng đời ngắn. Tuy có sự thay đổi về sở thích và thói quen tiêu dùng nhƣ vậy, nhƣng chất lƣợng hàng hóa vẫn là yếu tố quyết định đối với phần lớn các mặt hàng đƣợc tiêu thụ trên thị trƣờng này [8]. Kênh phân phối Hệ thống phân phối EU về cơ bản cũng giống nhƣ hệ thống phân phối của một quốc gia, gồm mạng lƣới bán buôn và mạng lƣới bán lẻ.
Hình thức tổ chức phổ biến nhất của các kênh phân phối trên thị trƣờng EU là theo tập đoàn. Rất ít trƣờng hợp các siêu thị lớn hoặc các công ty bán lẻ độc lập mua hàng trực tiếp từ các nhà xuất khẩu nƣớc ngoài. Mối quan hệ bạn hàng giữa các nhà bán buôn và bán lẻ trên thị trƣờng EU không phải ngẫu nhiên mà 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phần lớn là do có quan hệ tín dụng và mua cổ phần của nhau. Các nhà bán buôn và bán lẻ trong hệ thống phân phối của EU thƣờng có quan hệ làm ăn lâu đời và rất ít khi mua hàng của nhà cung cấp không quen biết cho dù giá hàng có rẻ hơn nhiều vì với họ uy tín kinh doanh với khách hàng đƣợc đặt lên hàng đầu, mà muốn giữ đƣợc điều này thì hàng hóa phải đảm bảo chất lƣợng và nguồn cung cấp ổn định.
Họ liên kết với nhau chặt chẽ thành một chuỗi mắt xích trong kinh doanh bằng các hợp đồng kinh tế. Hệ thống phân phối của EU đã hình thành lên một tổ hợp rất chặt chẽ và có nguồn gốc lâu đời. Tiếp cận đƣợc hệ thống phân phối này không phải là việc dễ đối với các nhà xuất khẩu của Việt Nam hiện nay [11]. Các biện pháp bảo vệ ngƣời tiêu dùng của EU Một đặc điểm nổi bật trên thị trƣờng EU là quyền lợi của ngƣời tiêu dùng rất đƣợc bảo vệ, khác hẳn với thị trƣờng của các nƣớc đang phát triển.
Để đảm bảo quyền lợi cho ngƣời tiêu dùng, EU tiến hành kiểm tra các sản phẩm ngay từ nơi sản xuất và có các hệ thống báo động giữa các nƣớc thành viên, đồng thời bãi bỏ việc kiểm tra các sản phẩm ở biên giới. EU đã thông qua những quy định về quyền lợi của ngƣời tiêu dùng, về độ an toàn chung của các sản phẩm đƣợc bán ra, các hợp đồng quảng cáo, bán hàng tận nhà, nhãn hiệu.Các tổ chức chuyên nghiên cứu đại diện cho giới tiêu dùng sẽ đƣa ra các quy chế định chuẩn Quốc gia hoặc Châu Âu. Hiện nay ở EU có 3 tổ chức định chuẩn: Ủy Ban Châu Âu về định chuẩn, Ủy Ban Châu Âu về định chuẩn điện tử, Viện định chuẩn Viễn Thông Châu Âu. Tất cả các sản phẩm chỉ có thể bán đƣợc ở thị trƣờng này với điều kiện phải đảm bảo tiêu chuẩn chung Châu Âu.
Các luật và định chuẩn quốc gia đƣợc sử dụng chủ yếu để cấm buôn bán sản phẩm đƣợc sản xuất ra từ các nƣớc có những điều kiện sản xuất chƣa đạt mức an toàn ngang với tiêu chuẩn của EU. Quy chế bảo đảm an toàn của EU đối với một số loại sản phẩm tiêu dùng nhƣ sau: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các sản phẩm thực phẩm, đồ uống đóng gói phải ghi rõ tên sản phẩm, nhãn mác, danh mục thành phẩm, thành phần, trọng lƣợng ròng, thời gian sử dụng, cách sử dụng, địa chỉ của nƣớc sản xuất hoặc nơi bán, nơi sản xuất, các điều kiện đặc biệt để bảo quản, để chuẩn bị sử dụng hoặc thao tác bằng tay, mã số và mã vạch để dễ nhận dạng lô hàng. - Các loại thuốc men đều phải đƣợc kiểm tra, đăng ký và đƣợc các cơ quan có thẩm quyền của các quốc gia thuộc EU cho phép trƣớc khi sản phẩm đƣợc bán ra trên thị trƣờng EU. Giữa các cơ quan có thẩm quyền này là Ủy ban Châu Âu về định chuẩn thiết lập một hệ thống thông tin trao đổi tức thời có khả năng nhanh chóng thu hồi bất cứ loại thuốc nào có tác dụng phụ đang đƣợc bán trên thị trƣờng.
- Đối với loại vải lụa, EU lập ra một hệ thống thống nhất về mã hiệu cho biết các loại sợi cấu thành nên loại vải hay lụa đƣợc bán trên thị trƣờng EU, bất cứ loại vải hay lụa nào đƣợc sản xuất ra trên cơ sở hai hay nhiều loại sợi mà một trong các loại ấy chiếm tối thiểu 85%, hoặc ghi cấu thành chi tiết của sản phẩm. Nếu sản phẩm gồm hai hay nhiều loại sợi mà không loại nào đạt tỷ lệ 85% tổng trọng lƣợng thì trên mã hiệu ít nhất cũng phải ghi tỷ lệ của hai loại sợi quan trọng nhất, kèm theo tên các loại sợi khác đó đƣợc sử dụng. - Để bảo vệ quyền lợi của ngƣời tiêu dùng, EU tích cực tham gia chống nạn hàng giả bằng cách không cho nhập khẩu những sản phẩm đánh cắp bản quyền. Ngoài việc ban hành và thực hiện quy chế trên, EU cũng đƣa ra các chỉ thị kiểm soát những nhóm hàng cụ thể về chất lƣợng và an toàn đối với ngƣời tiêu dùng [10].
Chính sách thương mại của EU 2. Chính sách nội khối Chính sách thƣơng mại nội khối tập trung vào việc xây dựng và vận hành thị trƣờng chung Châu Âu nhằm xóa bỏ việc kiểm soát biên giới lãnh 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thổ quốc gia, biên giới hải quan (xóa bỏ các hàng rào thuế quan và phi thuế quan) để tự do lƣu thông hàng hóa, sức lao động, dịch vụ và vốn, và điều hòa các chính sách kinh tế và xã hội của các nƣớc thành viên. Thị trƣờng chung Châu Âu dựa trên nền tảng của việc tự do lƣu chuyển 4 yếu tố cơ bản của sản xuất: hàng hóa, sức lao động, dịch vụ và vốn. Cụ thể là mọi rào cản về thuế quan, hạn ngạch đánh vào hàng hóa xuất nhập khẩu giữa các quốc gia thành viên đều đƣợc xóa bỏ, ngƣời dân đƣợc tự do đi lại, di chuyển và cƣ trú, tự do cung cấp dịch vụ, tự do hƣởng các dịch vụ.và hơn nữa, vốn cũng đƣợc tự do lƣu chuyển [11].