CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VỀ MÔ HÌNH CHUỖI CUNG ỨNG XANH 1. Tổng quan về chuỗi cung ứng 1. Khái niệm về chuỗi cung ứng Quá trình tự do hóa và toàn cầu hóa thương mại quốc tế đã tạo ra một sự phụ thuộc tất yếu giữa các yếu tố sản xuất cung ứng và các sản phẩm tiêu dùng của các nhà sản xuất và bán buôn trên thị trường quốc tế. Khả năng cạnh tranh để phân phối sản phẩm giữa các doanh nghiệp trở nên khốc liệt hơn ao giờ hết để thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế nước nhà.
Chính vì vậy sự ra đời và phát triển của chuỗi cung ứng đóng góp một phần cực kì quan trọng trong việc phát triển hoạt động của tất cả các doanh nghiệp trên Thế Giới. Vậy chuỗi cung ứng là gì? Theo bài báo cáo của Beamon B. (1998), chuỗi cung ứng được hiểu là “một quy trình sản xuất có cấu trúc, trong đó các nguyên liệu thô được chuyển hóa thành thành phẩm và sau đó được đưa đến tay người tiêu dùng cuối cùng.” Bridgefield Group (2006) định nghĩa Chuỗi cung ứng là “một tập hợp các nguồn lực và các quy trình được kết nối với nhau bắt đầu từ việc tìm nguồn cung ứng nguyên liệu thô và sau đó mở rộng thông qua việc cung cấp thành phẩm cho người tiêu dùng cuối cùng ”. (2009) định nghĩa Chuỗi cung ứng là “một mô tả chung về quá trình tích hợp liên quan đến việc chuyển hóa nguyên liệu thô thành thành phẩm và vận chuyển đến người tiêu dùng cuối cùng ”.
Tất cả các định nghĩa trên đều tập trung vào các yếu tố quyết định cốt lõi của một chuỗi cung ứng hiệu quả. Họ cho thấy sự cần thiết của một nguồn xuất xứ và một điểm đến mà trong đó hàng hóa được lưu chuyển và đều có một cách tiếp cận chung đó là chuỗi cung ứng tổng thể luôn bắt đầu với nguyên liệu thô, kết hợp một số hoạt động gia tăng giá trị và kết thúc bằng việc chuyển giao thành phẩm hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Có thể thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa hai luồng định nghĩa này dẫn đến việc rất khó xác định chuỗi cung ứng trong thực tế nếu áp dụng từng định nghĩa. Chính vì vậy bài khóa luận này sẽ đưa ra một khái niệm tổng quát nhất về chuỗi cung ứng: “Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các doanh nghiệp tham gia, một 7 cách trực tiếp hay gián tiếp, trong việc đáp ứng nhu cầu khách hàng.
Chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn có các công ty vận tải, nhà kho, nhà bán lẻ và khách hàng của nó” theo tác giả của tài liệu về quản trị chuỗi cung ứng thuộc khoa Quản trị kinh doanh trường Đại học kinh tế - kỹ thuật Công Nghiệp Hà Nội. Qua đó có thể thấy rằng chuỗi cung ứng là một yếu tố không thể thiếu đối với bất kì một doanh nghiệp, ngành nghề nào để để đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Chính từ sự quan trọng và cần thiết của chuỗi cung ứng trong hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp, việc xuất hiện của hoạt động quản trị chuỗi cung ứng được coi là một lẽ tất yếu. Quản trị chuỗi cung ứng được sử dụng trong nhiều nghiên cứu, thường gắn liền với quá trình toàn cầu hóa của sản xuất và xu hướng của các nhà sản xuất để cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào của họ trên Thế Giới, điều này đòi hỏi sự quản lý nghiêm ngặt đối với các dòng chảy đầu vào hoặc đầu ra của sản phẩm, dịch vụ.
Với sự cạnh tranh trong thị trường quốc tế ngày càng phụ thuộc vào thời gian giao hàng của hàng hoá cũng như chất lượng của chúng, sự phối hợp giữa nhà cung cấp và nhà phân phối đã trở thành một đặc tính quan trọng trong chuỗi cung ứng. Sự hài lòng của khách hàng là tiêu chuẩn quan trọng cho sự thành công của chuỗi cung ứng, chính vì vậy quản lý hiệu quả liên kết các quá trình này là rất quan trọng. Cấu trúc của chuỗi cung ứng Về cơ ản cấu trúc của một chuỗi sẽ bao gồm các thành phần và hoạt động như hình 1 dưới đây: 1.1- Cấu trúc chuỗi cung ứng 8 - Nhà cung cấp: Là các cá nhân, tổ chức hay một thực thể cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho các cá nhân hay công ty. Những nhà cung cấp này có thể cung cấp các yếu tố đầu vào như máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, dịch vụ tài chính, vốn, … Như vậy, những nhà cung cấp này đóng một vai trò hết sức quan trọng trong chuỗi cung ứng có liên quan trực tiếp đến các nhà sản xuất bởi họ có thể điều chỉnh giá bán nguyên liệu đầu vào, chất lượng sản phẩm, thời gian cung ứng, … từ đó sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Và tính chất của các thị trường khác nhau sẽ ảnh hưởng tới hoạt động cung ứng ở một mức độ khác nhau của các nhà cung cấp. Ngoài ra, trong một chuỗi cung ứng thông thường không thể thiếu các nhà cung cấp dịch vụ chuyên biệt để phục vụ cho các hoạt động trong chuỗi cung ứng vận hành một cách trơn tru, hiệu quả. Họ hỗ trợ cho các nhà sản xuất, nhà phân phối, khách hàng bằng cách cung cấp các dịch vụ như: vận tải, cho vay, kho hàng, nghiên cứu thị trường, tư vấn pháp l , … - Nhà sản xuất: Được chia làm 2 loại: + Nhà sản xuất nguyên vật liệu: Là các công ty, doanh nghiệp thực hiện các công việc liên quan đến khai thác, đánh ắt, chăn nuôi, trồng trọt, … để sản xuất ra những nguyên vật liệu đối với từng loại thị trường sản phẩm riêng biệt. + Nhà sản xuất thành phẩm: Là các công ty, doanh nghiệp sử dụng những ngueyen vật liệu và các bộ phận lắp ráp được sản xuất từ các doanh nghiệp khác để chế tạo ra thành phẩm.
- Trung tâm phân phối: Bao gồm các nhà phân phối và các đại lý, nhà bán buôn, bán lẻ có nhiệm vụ chính là lưu thông dòng chảy của hàng hóa. + Nhà phân phối: Các nhà phân phối thực hiện nhiệm vụ bán hàng cho các chủ thể kinh doanh khác, họ tiến hành lưu kho hàng hóa trước sau đó mới thực hiện việc bán hàng nhằm tìm kiếm và phục vụ khách hàng. Các nhà phân phối thường sở hữu rất nhiều hàng hóa lưu kho mà họ nhập từ các nhà sản xuất sau đó án lại cho khách hàng là các nhà bán buôn, bán lẻ, đại l , … Trong một chuỗi cung ứng, nhà phân phối có thể đóng vai trò như một bên trung gian môi giới sản phẩm giữa nhà sản xuất và khách hàng, thực hiện việc xúc tiến bán hàng. 9 + Nhà bán buôn: Thực hiện bán một khối lượng lớn hàng hóa cho các nhà bán lẻ, thương nghiệp, hoặc các nhà án uôn khác.
Đối tượng khách hàng nhắm tới thường là các trung gian thương mại như tổng đại l , đại lý các cấp – là những khách hàng có thể mua với số lượng lớn và được áp dụng mức giá án uôn thường thấp hơn so với mức giá bán lẻ cho các người tiêu dùng đơn lẻ. + Nhà bán lẻ: Khác với các nhà bán buôn, các nhà bán lẻ bán cho các khách hàng là những người tiêu dùng cuối cùng với số lượng ít hơn. Họ thực hiện các chiến lược marketing để thu hút khách hàng mua các sản phẩm của mình. - Khách hàng: Là những cá nhân hoặc tổ chức có nhu cầu mua sản phẩm, dịch vụ được cung cấp bởi một cá nhân hay tổ chức nào đó.
Họ là người có điều kiện quyết định mua sắm và là đối tượng được thừa hưởng các đặc tính, chất lượng của sản phẩm, dịch vụ. Đối với khách hàng là các tổ chức thì họ thường mua sản phẩm với số lượng lớn để sau đó án lại cho các khách hàng cá nhân có nhu cầu sử dụng sản phẩm. Các tác nhân ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng Đối với một chuỗi cung ứng, mỗi thị trường hay nhóm khách hàng luôn có một tập hợp nhu cầu cụ thể. Các chuỗi cung ứng phục vụ các thị trường khác nhau cần phải đáp ứng một cách hiệu quả những nhu cầu này.
Một số thị trường đòi hỏi cao thì yêu cầu mức độ đáp ứng như cầu cao. Các thị trường khác yêu cầu chuỗi cung ứng của họ tập trung nhiều hơn vào hiệu quả. Hiệu quả tổng thể của các quyết định được đưa ra liên quan đến từng nhân tố thúc đẩy sẽ xác định chuỗi cung ứng phục vụ thị trường của nó tốt như thế nào và nó mang lại lợi nhuận như thế nào cho những người tham gia trong chuỗi cung ứng đó. Vì vậy để đạt được hiệu quả, một chuỗi cung ứng bắt buộc phải xử lý tốt các tác nhân gây ảnh hưởng mà cụ thể là 5 tác nhân ở hình dưới đây.2- Các tác nhân ả ưở g đến chuỗi cung ứng Nguồn: ThS.
Nguyễn Kim Anh, 2006 Tác nhân đầu tiên chính là sản xuất. Ở đây sản xuất đề cập đến năng lực của một chuỗi cung ứng để tạo ra sản phẩm và lưu trữ chúng. Cơ sở sản xuất là nhà máy và nhà kho. Quyết định cơ ản mà các nhà quản lý phải đưa ra là làm thế nào để cân bằng giữa khả năng đáp ứng và hiệu quả.
Nếu các nhà máy và nhà kho được xây dựng với công suất lớn, chúng có thể rất linh hoạt và đáp ứng nhanh chóng với sự thay đổi rộng rãi về nhu cầu sản phẩm nhưng ù lại chi phí bỏ ra là rất lớn. Trong khi các cơ sở mà không đầu tư nhiều về cơ sở vật chất thì tất cả hoặc gần như toàn bộ công suất đang được sử dụng lại không có khả năng đáp ứng dễ dàng trước những biến động của nhu cầu. Vậy mục tiêu đối với hoạt động sản xuất cho các doanh nghiệp ở đây là làm sao để có thể tối đa hóa được năng suất sản xuất của mình bằng việc đầu tư hiệu quả vào cơ sở vật chất. Tiếp đến là vấn đề về tồn kho hay lưu kho.
Hoạt động lưu kho được phân bổ trong toàn bộ chuỗi cung ứng và bao gồm tất cả mọi thứ từ nguyên liệu thô đến quá trình chế biến cho đến thành phẩm do các nhà sản xuất, nhà phân phối và nhà bán lẻ thực hiện trong một chuỗi cung ứng. Một lần nữa, các nhà quản lý phải quyết định xem phải thực hiện hoạt động lưu kho như thế nào để bảo đảm cân bằng giữa khả năng đáp ứng và hiệu quả.