Luận Văn Thạc Sĩ: Cơ Chế Tự Chủ Tài Chính Tại Bệnh Viện Sản Nhi Lào Cai

Luận văn thạc sĩ phân tích cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao.

• Tác giả: Nông Việt Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Việt Dũng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Cơ Chế Tự Chủ Tài Chính Tại Bệnh Viện Sản Nhi Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
• 1.1. Tổng quan về bệnh viện công lập
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm bệnh viện công lập
• 1.1.2. Phân loại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế
• 1.1.3. Vai trò của bệnh viện công lập
• 1.2. Cơ chế tự chủ tài chính tại các bệnh viện công lập
• 1.2.1. Khái niệm và vai trò của cơ chế tự chủ tài chính
• 1.2.2. Mục tiêu của cơ chế tự chủ tài chính
• 1.2.3. Nội dung cơ chế tự chủ tài chính
• 1.2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế tự chủ tài chính tại các bệnh viện công lập
• 1.3. Kinh nghiệm về cơ chế tự chủ tài chính ở một số bệnh viện công lập ở việt nam và bài học kinh nghiệm cho bệnh viện sản nhi lào cai
• 1.3.1. Kinh nghiệm thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính tại các bệnh viện công lập thuộc Sở Y tế Bắc Kạn
• 1.3.2. Kinh nghiệm thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện Bãi Cháy
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện Sản Nhi Lào Cai
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 2.2.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.2.4.1. Phương pháp so sánh
• 2.2.4.2. Phương pháp phân tích dãy số theo thời gian
• 2.3. Hệ thống các tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện tự chủ tài chính
• 2.3.2. Hệ thống chỉ tiêu phản ánh đánh giá tình hình tự chủ tài chính của đối tượng khảo sát
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI LÀO CAI
• 3.1. Khái quát chung về bệnh viện sản nhi lao cai
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy
• 3.1.3. Tổ chức bộ máy Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai
• 3.1.4. Một số kết quả đạt được của bệnh viện Sản Nhi tỉnh Lào Cai
• 3.1.5. Những thuận lợi, khó khăn của Bệnh viện Sản Nhi trong thời gian tới
• 3.2. Thực trạng cơ chế tự chủ tài tại bệnh viện sản nhi lào cai
• 3.2.1. Cơ sở pháp lý về cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Lào Cai
• 3.2.2. Nội dung cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Lào Cai
• 3.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai
• 3.3. Đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện sản nhi lào cai
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những hạn chế
• 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI LÀO CAI
• 4.1. Định hướng phát triển của bệnh viện sản nhi lào cai
• 4.1.1. Định hướng phát triển của bệnh viện sản nhi lào cai
• 4.1.2. Định hướng tăng cường tự chủ, tự chịu nhiệm về quản lý tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện sản nhi lào cai
• 4.2.1. Nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thu
• 4.2.2. Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và giám sát chặt chẽ các khoản chi
• 4.2.3. Tăng cường quản lý tài sản của đơn vị
• 4.2.4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và công khai tài chính nhằm nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 4.2.5. Nâng cao trình độ, năng lực đội ngũ cán bộ tài chính kế toán
• 4.2.6. Nâng cao nhận thức cán bộ viên chức và người lao động trong Bệnh viện
• 4.3. UBND tỉnh và Sở Y tế
• 4.4. Các bệnh viện tuyến trung ương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh viện công lập

Bệnh viện công lập là tổ chức y tế do Nhà nước thành lập và quản lý, có vai trò chủ đạo trong cung cấp dịch vụ y tế phúc lợi xã hội. Bệnh viện công lập hoạt động dựa trên nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu sự nghiệp. Đặc điểm nổi bật của bệnh viện công lập là tính phi lợi nhuận, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các bệnh viện này được phân loại theo tuyến chuyên môn (Trung ương, tỉnh, huyện) và mức độ tự chủ tài chính. Bệnh viện công lập đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công bằng xã hội về chăm sóc sức khỏe, đặc biệt trong bối cảnh phân hóa thu nhập ngày càng tăng.

1.1 Khái niệm và đặc điểm bệnh viện công lập

Theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, bệnh viện công lập là đơn vị sự nghiệp y tế do Nhà nước thành lập, có tư cách pháp nhân và hoạt động trong lĩnh vực khám chữa bệnh. Đặc điểm chính của bệnh viện công lập bao gồm: nguồn tài chính chủ yếu từ ngân sách nhà nước, mục tiêu phi lợi nhuận, và chức năng chính là cung cấp dịch vụ y tế công cộng. Bệnh viện công lập cũng tham gia vào đào tạo và nghiên cứu khoa học y tế, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế quốc gia.

1.2 Phân loại bệnh viện công lập

Bệnh viện công lập được phân loại theo tuyến chuyên môn (Trung ương, tỉnh, huyện) và mức độ tự chủ tài chính. Các bệnh viện tuyến Trung ương thường có chức năng điều trị các bệnh phức tạp, trong khi bệnh viện tuyến huyện tập trung vào chăm sóc sức khỏe ban đầu. Về mức độ tự chủ, các bệ viện được chia thành: tự đảm bảo toàn bộ chi phí, tự đảm bảo chi thường xuyên, và được ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ. Sự phân loại này giúp xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng bệnh viện trong hệ thống y tế quốc gia.

II. Cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện công lập

Cơ chế tự chủ tài chính là quyền tự quyết định của các bệnh viện trong việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn tài chính để đạt được mục tiêu hoạt động. Cơ chế tự chủ tài chính giúp các bệnh viện công lập nâng cao hiệu quả quản lý, tăng cường chất lượng dịch vụ và cải thiện thu nhập cho nhân viên. Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc cân đối giữa mục tiêu phi lợi nhuận và yêu cầu tự chủ tài chính.

2.1 Khái niệm và vai trò của cơ chế tự chủ tài chính

Cơ chế tự chủ tài chính là quyền tự quyết định của các đơn vị trong việc quản lý và sử dụng nguồn tài chính. Đối với bệnh viện công lập, cơ chế tự chủ tài chính giúp tăng cường tính chủ động trong hoạt động, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính cũng đòi hỏi các bệnh viện phải chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động tài chính của mình.

2.2 Nội dung và nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế tự chủ tài chính

Nội dung của cơ chế tự chủ tài chính bao gồm: quyền tự quyết định về huy động và sử dụng nguồn tài chính, quản lý tài sản, và phân phối kết quả hoạt động tài chính. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế tự chủ tài chính bao gồm: chính sách của Nhà nước, năng lực quản lý của bệnh viện, và môi trường kinh tế - xã hội. Việc thực hiện hiệu quả cơ chế tự chủ tài chính đòi hỏi sự đồng bộ giữa các yếu tố này.

III. Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai

Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai đã thực hiện cơ chế tự chủ tài chính từ năm 2013 theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP. Qua 6 năm thực hiện, bệnh viện đã đạt được một số kết quả nhất định trong việc nâng cao thu nhập cho nhân viên và cải thiện chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai cũng gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính.

3.1 Khái quát về Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai

Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai được thành lập năm 2013, là bệnh viện chuyên khoa hạng II về sản và nhi. Bệnh viện có quy mô 300 giường bệnh và 210 cán bộ nhân viên. Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai đã thực hiện cơ chế tự chủ tài chính từ năm 2013, với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ y tế.

3.2 Đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài chính

Qua 6 năm thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai đã đạt được một số kết quả như tăng nguồn thu từ viện phí và bảo hiểm y tế, cải thiện thu nhập cho nhân viên. Tuy nhiên, bệnh viện cũng gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý chi phí và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính. Nguyên nhân chính là do hạn chế về năng lực quản lý và thiếu sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

IV. Giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai

Để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai, cần thực hiện các giải pháp như nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các khoản chi, tăng cường quản lý tài sản, và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính. Các giải pháp này sẽ giúp Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

4.1 Định hướng phát triển

Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai cần xác định rõ định hướng phát triển trong thời gian tới, tập trung vào việc tăng cường tự chủ tài chính và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Định hướng này bao gồm việc cải thiện hiệu quả quản lý nguồn thu, tăng cường quản lý chi phí, và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ.

4.2 Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai bao gồm: nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thu, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các khoản chi, tăng cường quản lý tài sản, và nâng cao trình độ cán bộ tài chính. Các giải pháp này sẽ giúp bệnh viện đạt được mục tiêu tự chủ tài chính và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới khu vực dịch vụ công tại Việt Nam, chuyển đổi cơ chế quản trị tài chính y tế từ bao cấp toàn phần sang tự chủ là xu thế tất yếu. Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai được thành lập vào năm 2013 trên cơ sở chia tách từ Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai với quy mô ban đầu 150 giường bệnh và 139 cán bộ. Đến năm 2019, đơn vị đã mở rộng quy mô lên 300 giường bệnh với 210 cán bộ viên chức và người lao động, đồng thời vận hành theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh tại địa bàn miền núi vừa nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, vừa tối ưu hóa nguồn lực tài chính trong điều kiện ngân sách nhà nước hỗ trợ có xu hướng giảm dần. Mục tiêu nghiên cứu tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng huy động nguồn thu, quản lý chi phí, phân phối kết quả tài chính và quản lý tài sản tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai trong giai đoạn 2017 - 2019, từ đó xác lập hệ thống giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính đến năm 2025.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động kinh tế y tế, giúp đơn vị kiểm soát tốt nguồn thu bảo hiểm y tế, giảm thiểu thất thoát chi phí vận hành khoảng 10% đến 15%, gia tăng nguồn quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và cải thiện đời sống cho hơn 200 nhân viên y tế tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng tổng hợp lý thuyết quản lý tài chính công, lý thuyết kinh tế y tế và lý thuyết quản trị đơn vị sự nghiệp công lập trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trọng tâm của khung lý thuyết xoay quanh 4 nội dung cốt lõi của cơ chế tự chủ tài chính theo tinh thần Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, Nghị định số 85/2012/NĐ-CP và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ:

Thứ nhất, tự chủ trong huy động và quản lý nguồn thu, bao gồm nguồn ngân sách nhà nước cấp cho hoạt động thường xuyên, nguồn thu từ giá dịch vụ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, viện phí dịch vụ và các hoạt động liên doanh liên kết.

Thứ hai, tự chủ trong sử dụng nguồn lực tài chính cho các khoản chi thường xuyên như tiền lương, phụ cấp nghề nghiệp, vật tư y tế tiêu hao, duy tu tài sản cố định và các khoản chi không thường xuyên.

Thứ ba, tự chủ trong phân phối kết quả hoạt động tài chính, trong đó quy định mức trích lập tối thiểu 25% phần chênh lệch thu lớn hơn chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp trước khi phân bổ vào Quỹ thu nhập tăng thêm, Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi.

Thứ tư, cơ chế tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình, quản lý tài sản công và kiểm soát nội bộ thông qua việc ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ dân chủ và minh bạch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính tổng hợp, dự toán ngân sách, quyết toán thu chi và quy chế chi tiêu nội bộ của Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai trong giai đoạn 3 năm từ 2017 đến 2019.

Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát định lượng với tổng thể nghiên cứu gồm 214 đối tượng, bao gồm 210 cán bộ viên chức toàn bệnh viện, 02 cán bộ chuyên trách thuộc Sở Y tế và 02 chuyên viên Sở Tài chính tỉnh Lào Cai. Cỡ mẫu khảo sát được xác định theo công thức của Fely David (2005) với mức độ tin cậy 95%, hệ số Z bằng 1,96, tỷ lệ kỳ vọng p bằng 0,5 và sai số biên d bằng 0,05. Tổng quy mô mẫu chính thức đạt 142 phiếu khảo sát hợp lệ.

Bảng câu hỏi được thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ, trải rộng từ 1,00 - 1,80 tương ứng mức Rất kém đến 4,21 - 5,00 tương ứng mức Rất tốt. Các phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp so sánh ngang, so sánh dọc giữa số thực hiện so với dự toán và phương pháp phân tích dãy số thời gian nhằm đo lường lượng tăng giảm tuyệt đối cùng tốc độ tăng trưởng của từng danh mục tài chính qua các năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tự chủ tài chính tại Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai giai đoạn 2017 - 2019 cho thấy nhiều chuyển biến rõ nét về cơ cấu nguồn lực và năng lực cung ứng dịch vụ:

Thứ nhất, quy mô hoạt động chuyên môn và nhân sự tăng trưởng mạnh mẽ. Bệnh viện đã kiện toàn tổ chức với 19 khoa phòng chuyên môn, gồm 4 phòng chức năng, 5 khoa cận lâm sàng và 10 khoa lâm sàng. Đội ngũ nhân lực đạt 210 người với 51 bác sĩ và 66 điều dưỡng, đáp ứng công suất vận hành cho 300 giường bệnh thực kê, tăng 100% so với thời điểm mới thành lập.

Thứ hai, cơ cấu nguồn thu chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần tỷ trọng trợ cấp trực tiếp. Nguồn thu từ viện phí và bảo hiểm y tế đã vươn lên chiếm vị trí chủ đạo với tỷ lệ đóng góp trên 65% tổng nguồn tài chính bệnh viện, trong khi nguồn ngân sách nhà nước cấp duy trì ở mức 30% đến 35% nhằm hỗ trợ các phần chi phí chưa kết cấu đủ vào giá dịch vụ.

Thứ ba, công tác phân phối kết quả tài chính được thực hiện nghiêm túc. Đơn vị luôn bảo đảm tỷ lệ trích lập từ 25% trở lên cho Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp nhằm tái đầu tư cơ sở hạ tầng, đồng thời chi trả thu nhập tăng thêm cho người lao động đạt từ 1,2 đến 1,8 lần quỹ lương cấp bậc chức vụ.

Thứ tư, kết quả khảo sát 142 cán bộ quản lý và nhân viên cho thấy mức độ hài lòng chung về cơ chế tự chủ đạt mức Tốt với điểm trung bình khoảng 3,65 đến 3,82 điểm. Tuy nhiên, chỉ tiêu về công tác quản lý tài sản và kiểm soát tài chính nội bộ chỉ dừng ở mức Trung bình với điểm số dao động từ 3,10 đến 3,35 điểm.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển dịch cơ cấu tài chính khẳng định chủ trương đúng đắn của việc áp dụng cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp y tế nhóm 3. Khi bệnh viện trở thành bệnh viện vệ tinh của Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Bệnh viện Nhi Trung ương, năng lực kỹ thuật can thiệp sâu như phẫu thuật nội soi, thở máy cao tần HFO và sàng lọc sơ sinh đã giúp giữ chân người bệnh, gia tăng lượt khám và mở rộng nguồn thu sự nghiệp hợp pháp.

Khi trình bày trên biểu đồ cơ cấu nguồn thu qua các năm, tỷ trọng nguồn thu bảo hiểm y tế và dịch vụ y tế tự chủ thể hiện xu hướng đi lên vững chắc theo đường dốc dương, tương phản với đường đi ngang của nguồn cấp ngân sách. So sánh với các mô hình nghiên cứu tại Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) hay khối bệnh viện công lập tỉnh Bắc Kạn, Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai đạt được sự ổn định tương đối về biên chế và dòng tiền thường xuyên.

Mặc dù vậy, hạn chế nổi cộm là định mức kinh tế kỹ thuật nội bộ còn mang tính cào bằng, hệ thống phần mềm kế toán chưa tích hợp đồng bộ với phần mềm quản lý khám chữa bệnh, dẫn đến tình trạng xuất toán bảo hiểm y tế cục bộ khoảng 3% đến 5% tổng chi phí đề nghị thanh toán mỗi năm. Trình độ quản trị kinh tế y tế của đội ngũ lãnh đạo khoa phòng còn nặng về chuyên môn thuần túy, chưa có tư duy kế toán quản trị chuyên sâu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính và tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình tiến tới tự bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, đa dạng hóa và mở rộng các nguồn thu dịch vụ y tế chất lượng cao. Ban Giám đốc cùng các khoa lâm sàng cần chủ động triển khai các gói dịch vụ sinh gia đình, phẫu thuật thẩm mỹ sản khoa, khám sàng lọc trước sinh theo yêu cầu, phấn đấu nâng tỷ trọng thu dịch vụ tự chủ lên mức 70% đến 75% tổng nguồn thu trong giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ hai, tái cấu trúc và kiểm soát chặt chẽ các khoản mục chi tiêu thường xuyên. Phòng Tài chính - Kế toán chủ trì rà soát lại Quy chế chi tiêu nội bộ, áp dụng định mức khoán chi vật tư y tế, điện nước và văn phòng phẩm cho từng khoa phòng, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 10% chi phí vận hành hành chính hàng năm để bổ sung nguồn thu nhập tăng thêm cho y bác sĩ.

Thứ ba, hiện đại hóa công tác quản lý tài sản công và trang thiết bị y tế. Phòng Tổ chức - Hành chính phối hợp Khoa Dược - Vật tư y tế số hóa 100% hồ sơ tài sản cố định, thực hiện trích khấu hao tài sản đúng quy định, đồng thời bảo đảm hệ số khai thác sử dụng của các trang thiết bị kỹ thuật cao như máy chụp CT Scanner, hệ thống mổ nội soi đạt trên 85% công suất thiết kế.

Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị kinh tế y tế cho đội ngũ nhân sự. Tổ chức định kỳ 02 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về quản lý tài chính bệnh viện và kiểm soát thanh quyết toán bảo hiểm y tế cho 100% lãnh đạo khoa phòng cùng cán bộ kế toán đến năm 2023.

Song song đó, đề nghị UBND tỉnh Lào Cai và Sở Y tế sớm điều chỉnh dự toán giao ngân sách linh hoạt theo đúng quy mô 300 giường bệnh thực tế để bệnh viện không bị động nguồn kinh phí chi trả cho lao động hợp đồng mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm 1 - Ban Giám đốc và cán bộ quản lý bệnh viện công lập: Cung cấp khung tài liệu tham khảo chi tiết để xây dựng phương án tự chủ tài chính theo nhóm 2 và nhóm 3, thiết kế quy chế chi tiêu nội bộ chuẩn xác và xây dựng chiến lược phát triển kỹ thuật mới gắn liền với tự chủ nguồn thu.

Nhóm 2 - Cán bộ làm công tác tài chính, kế toán ngành y tế: Cung cấp hệ thống biểu mẫu phân tích dòng tiền, phương pháp xác định tỷ lệ trích lập 4 quỹ sự nghiệp và phương án chi trả thu nhập tăng thêm theo hiệu suất công việc.

Nhóm 3 - Cơ quan quản lý nhà nước như Sở Y tế, Sở Tài chính và UBND cấp tỉnh: Làm căn cứ thực tiễn để xây dựng cơ chế đặt hàng dịch vụ y tế, giao định mức biên chế gắn liền với dự toán kinh phí cho các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn miền núi.

Nhóm 4 - Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản trị bệnh viện: Cung cấp một nghiên cứu tình huống điển hình với phương pháp chọn mẫu khoa học, hệ thống chỉ tiêu phân tích dãy số thời gian và mô hình xử lý dữ liệu khảo sát Likert hoàn chỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai thuộc nhóm đơn vị sự nghiệp tự chủ nào theo quy định hiện hành? Theo kết quả nghiên cứu, đơn vị đang hoạt động theo cơ chế đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên thuộc nhóm 3, trong đó ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ khoảng 30% đến 35% chi phí hoạt động và hơn 65% chi phí do bệnh viện tự cân đối từ nguồn thu viện phí, bảo hiểm y tế.

Việc tự chủ tài chính có làm gia tăng viện phí đối với người nghèo và đồng bào thiểu số không? Cơ chế tự chủ tại bệnh viện tuân thủ nghiêm ngặt khung giá viện phí do Nhà nước ban hành. Quyền lợi của bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế, người nghèo và trẻ em dưới 6 tuổi được bảo đảm 100% theo chế độ an sinh xã hội, chỉ các dịch vụ theo yêu cầu tự nguyện mới áp dụng nguyên tắc tính đủ chi phí có tích lũy.

Quy mô mẫu khảo sát 142 phiếu trong nghiên cứu được tính toán dựa trên cơ sở khoa học nào? Quy mô mẫu được tính toán dựa trên công thức chọn mẫu của Fely David áp dụng cho tổng thể 214 cán bộ viên chức và chuyên viên quản lý y tế tại Lào Cai, với độ tin cậy 95%, hệ số Z bằng 1,96 và độ sai lệch cho phép d bằng 0,05, bảo đảm độ đại diện cao cho kết quả điều tra.

Nguồn kinh phí trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp được sử dụng cho những mục đích gì? Theo quy định tự chủ tài chính, tối thiểu 25% chênh lệch thu lớn hơn chi hàng năm được đưa vào quỹ này để đầu tư mua sắm trang thiết bị y tế hiện đại, nâng cấp cơ sở vật chất 300 giường bệnh, sửa chữa lớn tài sản và tài trợ các chương trình đào tạo nâng cao tay nghề cho đội ngũ y bác sĩ.

Trở ngại lớn nhất của Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai khi chuyển đổi sang tự chủ hoàn toàn là gì? Thách thức hàng đầu là quy mô dân số miền núi thưa thớt, tỷ lệ bệnh nhân sử dụng bảo hiểm y tế cao trong khi khung giá dịch vụ y tế chưa kết cấu đầy đủ chi phí quản lý và khấu hao tài sản cố định, gây khó khăn cho việc tích lũy nguồn vốn lớn trong ngắn hạn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cơ chế tự chủ tài chính đối với bệnh viện chuyên khoa công lập tuyến tỉnh trong bối cảnh cải cách hành chính công tại Việt Nam.
• Đánh giá trung thực bức tranh tài chính của Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai giai đoạn 2017 - 2019 với mức mở rộng quy mô từ 150 lên 300 giường bệnh và tự chủ trên 65% nguồn kinh phí chi thường xuyên.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về thanh quyết toán bảo hiểm y tế, quy chế chi tiêu nội bộ chưa tối ưu và trình độ kế toán quản trị tại các khoa phòng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao, gắn liền với các mốc chỉ số định lượng về doanh thu dịch vụ y tế chất lượng cao và tỷ lệ tiết giảm 10% chi phí vận hành.
• Xác lập lộ trình 2 giai đoạn cải cách tài chính y tế từ năm 2021 đến 2025 nhằm hỗ trợ bệnh viện phát triển bền vững, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân vùng Tây Bắc.

Các cơ sở khám chữa bệnh công lập và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ khung phân tích chỉ tiêu tài chính từ công trình này để triển khai hiệu quả đề án tự chủ tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1. Tổng quan về bệnh viện công lập 1. Khái niệm, đặc điểm bệnh viện công lập Theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ, “Dịch vụ sự nghiệp công là dịch vụ sự nghiệp trong các lĩnh vực giáo dục đào tạo; dạy nghề; y tế; văn hóa, thể thao và du lịch; thông tin truyền thông và báo chí; khoa học và công nghệ; sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác”. Theo Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 của Chính phủ, “Đơn vị sự nghiệp y tế công lập” là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe (sau đây gọi tắt là đơn vị sự nghiệp y tế)”.

Có rất nhiều quan điểm về Bệnh viện công lập, theo quan điểm hiện đại, Bệnh viện công là một tổ chức y tế của Nhà nước với các đặc trưng sau: - Là một hệ thống lớn bao gồm rất nhiều yếu tố và nhiều khâu liên quan chặt chẽ với nhau từ khám bệnh, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc. - Là một tổ chức y tế có chức năng hoạt động chính là khám chữa bệnh, bao gồm các yếu tố đầu vào là người bệnh, cán bộ y tế, nguồn tài chính, trang thiết bị, thuốc cần có để chẩn đoán và điều trị. Đầu ra là người bệnh khỏi bệnh ra viện hoặc phục hồi sức khỏe; hoặc người bệnh tử vong. - Ngoài chức năng chủ yếu là KCB cho nhân dân, Bệnh viện công còn có chức năng đào tạo và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực y tế.

- Nguồn tài chính để Bệnh viện hoạt động chủ yếu từ ngân sách nhà nước. - Mục tiêu chủ yếu của Bệnh viện công mang tính chất phúc lợi, phi lợi nhuận, nhằm bảo đảm sức khỏe cho nhân dân. 5 Tổng hợp lại, có thể đưa ra khái niệm như sau: Bệnh viện công lập là tổ chức do Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn khám chữa bệnh (Nguyễn Nguyên Hùng, 2019) Đặc điểm của bệnh viện công lập: - BVCL là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, được NSNN đầu tư cơ sở vật chất, bảo đảm một phần hay toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên theo nhiệm vụ được giao; được sắp xếp lại, củng cố và ổn định tổ chức để nâng cao hiệu quả hoạt động. - Bệnh viện chịu sự quản lý của Nhà nước về y tế của Bộ Y tế, chịu sự quản lý hành chính về lãnh thổ của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương nơi bệnh viện đặt trụ Sở.

- BVCL có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng ở hệ thống Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng, được bảo đảm trước pháp luật về hoạt động của tổ chức. - BVCL hoạt động trong lĩnh vực y tế theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận. Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động KCB phục vụ quản lý Nhà nước nhằm thể hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước là cung ứng hàng hóa công cộng cho xã hội. BVCL hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi ích về mặt xã hội thông qua các chủ thể trong xã hội khi sử dụng dịch vụ công được hưởng lợi ích nhiều hơn so với chi phí phải chi trả.

- BVCL có nguồn thu tài chính chủ yếu dưới hai dạng: NSNN cấp và nguồn thu sự nghiệp y tế. Căn cứ dự toán được giao, BVCL thực hiện chi hoạt động theo các tiêu chuẩn định mức, chế độ của nhà nước và quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị. Phân loại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế * Phân loại theo tuyến chuyên môn - Tuyến Trung ương: Có các BVĐK, chuyên khoa thuộc Bộ Y tế có chức năng điều trị các tuyến cuối với các can thiệp, chuyên khoa sâu với những kỹ thuật phức tạp và hiện đại. 6 - Tuyến tỉnh: Gồm các BVĐK, chuyên khoa thuộc tỉnh, thành phố trong đó có một số Bệnh viện đóng vai trò như Bệnh viện tuyến cuối của khu vực.

- Tuyến huyện: Gồm các Bệnh viện quận, huyện, thị xã là các BVĐK hoặc đa khoa khu vực liên huyện thuộc tuyến 1 trong hệ thống Bệnh viện, đóng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong khu vực; - Các Bệnh viện ngoài công lập (tư nhân, dân lập, vốn đầu tư nước ngoài….) * Phân loại theo các nhóm đơn vị sự nghiệp y tế - Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển; - Nhóm 2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên; - Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động thường xuyên; - Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ * Phân loại Bệnh viện theo mức độ tự chủ - ĐVSNCL tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư; - ĐVSNCL tự đảm bảo chi thường xuyên; - ĐVSNCL đảm bảo một phần chi thường xuyên (do giá, phí dịch vụ sự nghiệp công chưa kết cấu đủ chi phí, được Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá, phí chưa tính đủ chi phí - ĐVSNCL do nhà nước đảm bảo chi thường xuyên (theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp) (Nguyễn Nguyên Hùng, 2019, pp.3 Vai trò của bệnh viện công lập - Bệnh viện công giữ vai trò chủ đạo trong công tác khám chữa bệnh, đáp ứng phần lớn dịch vụ y tế cho người dân, đảm bảo sức khỏe cơ bản cho người dân. Qua đó, bệnh viện công lập phần đảm bảo mục tiêu phát triển quốc gia về con người. 7 - Bệnh viện công luôn là một tổ chức đứng đầu trong hệ thống ngành y tế về cung cấp dịch vụ y tế mang tính chất phúc lợi xã hội. Đảm bảo cho người dân đều được hưởng chế độ chăm sóc sức khỏe tốt nhất với chi phí hợp lý, và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Đặc biệt, cùng với sự phát triển nền kinh tế thị trường hiện nay, sự phân hóa giữa các tầng lớp thu nhập ngày càng tăng. Các tổ chức y tế ngoài công lập đều hoạt động vì mục đích lợi nhuận, thì vai trò của tuyến công lập càng được coi trọng để đảm bảo tính công bằng trong chăm sóc sức khỏe với nhiều đối tượng người dân trong xã hội. - Hiện nay, theo chủ trương xã hội hóa các bệnh viện tuyến công lập, thì các bệnh viện công có vai trò tiên phong trong nhiều mặt. Cụ thể là đi đầu trong công tác nghiên cứu và phát triển các phương pháp chuẩn đoán, khám chữa bệnh kỹ thuật cao.

Là nơi đào tạo nhiều y bác sĩ giỏi cho cộng đồng. Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính cũng giúp cho các bệnh viện công nâng cao chất lượng khám chữa bệnh góp phần thực hiện mục tiêu phúc lợi xã hội, mà tiến tới còn đóng góp nhất định vào ngân sách nhà nước. (Nguyễn Thị Phương Hiếu, 2018, pp. Cơ chế tự chủ tài chính tại các bệnh viện công lập 1.

Khái niệm và vai trò của cơ chế tự chủ tài chính Có nhiều quan điểm khác nhau về cơ chế, nhưng quan điểm chung nhất: Cơ chế là quá trình chuyển động dây chuyền của các bộ phận cấu thành hệ thống, trong đó có bộ phận khởi động và chủ động, các bộ phận bị động trung gian (bộ phận truyền dẫn) và bộ phận bị động cuối cùng (công, quả). Cơ chế quản lý là một hệ thống các nguyên tắc, hình thức, phương pháp quản lý trong những giai đoạn khác nhau áp dụng cho những đối tượng khác nhau, những khâu khác nhau trong việc quản lý xã hội. Tự chủ là các chủ thể có quyền tự quyết, hành động trong khuôn khổ pháp luật, có tính chủ động và năng động trong việc điều hành các hoạt động của mình. Xét trên góc độ quản lý tài chính, cơ chế tự chủ tài chính là việc cơ quan quản lý cấp trên (chủ thể quản lý) cho phép đơn vị cấp dưới (chủ thể bị quản lý) được phép chủ động điều hành, tự quyết các hoạt động tài chính trong khuôn khổ pháp luật về quản lý tài chính với mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị.

8 Cùng với việc trao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị, cơ quan cấp trên cũng yêu cầu đơn vị được trao quyền tự chủ phải chịu trách nhiệm về quyền quyết định của mình. Đơn vị phải thực hiện tự đánh giá và tự giám sát việc thực hiện các quy định theo đúng quy định của pháp luật về quản lý tài chính và lĩnh vực khác được trao quyền tự chủ, sẵn sàng giải trình và công khai hóa các hoạt động của đơn vị mình, đồng thời phải tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của đơn vị mình. Tự chủ và tự chịu trách nhiệm gắn liền với nhau để nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị và đảm bảo hoạt động đó luôn đúng theo quy định của pháp luật. Ở Việt Nam hiện nay, cơ chế tự chủ tài chính ĐVSNCL được thực hiện theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ, quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế, tài chính đối với các ĐVSNCL.