Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Tại Việt Nam: Các Yếu Tố Tác Động và Vai Trò Đối Với Tăng Trưởng Kinh Tế

Chuyên khảo kinh tế phân tích Chuyển dịch cơ cấu lao động tại việt nam các yếu tố tác động và vai trò đối với tăng trưởng kinh tế, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Vũ Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế học
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Tại Việt Nam: Tác Động và Vai Trò Đối Với Tăng Trưởng Kinh Tế
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Cơ cấu lao động
• 1.3. Chuyển dịch cơ cấu lao động
• 1.4. Tổng quan nghiên cứu
• 1.4.1. Tổng quan nghiên cứu về vai trò của chuyển dịch cơ cấu lao động đối với tăng trưởng kinh tế
• 1.4.2. Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động
• 1.5. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đo lường chuyển dịch cơ cấu lao động
• 2.2. Phương pháp phân tích chuyển dịch tỷ trọng
• 2.3. Phương pháp hạch toán tăng trưởng
• 2.3.1. Phân tách tăng trưởng theo mức tổng thể
• 2.3.2. Phân tách tăng trưởng theo ngành
• 2.4. Một số mô hình kinh tế lượng
• 2.4.1. Mô hình số liệu mảng
• 2.4.2. Mô hình số liệu mảng đa bậc
• 2.4.3. Mô hình số liệu mảng không gian
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1995-2014
• 3.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.2. Thực trạng tăng trưởng và phát triển kinh tế Việt Nam
• 3.3. Một số chính sách có liên quan đến chuyển dịch cơ cấu lao động
• 3.3.1. Nhóm chính sách định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động
• 3.3.2. Nhóm chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho chuyển dịch cơ cấu lao động
• 3.4. Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu lao động và các yếu tố liên quan tại Việt Nam
• 3.4.1. Cơ cấu lao động và năng suất lao động theo ngành của Việt Nam
• 3.4.2. Chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành và các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến sản lượng
• 3.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành
• 3.4.4. Chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành trong các tỉnh /thành phố
• 3.5. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG VÀ TĂNG TRƯỞNG TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Các mô hình đánh giá tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động lên tăng trưởng kinh tế Việt Nam
• 4.1.1. Mô hình hồi qui theo số liệu mảng đa bậc
• 4.1.2. Mô hình phân tích chuyển dịch tỷ trọng
• 4.1.3. Mô hình hạch toán tăng trưởng
• 4.2. Mô hình đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành tại Việt Nam
• 4.2.1. Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành
• 4.2.2. Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành của ngành công nghiệp chế biến chế tạo
• 4.3. Mô hình hồi qui số liệu mảng không gian đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành
• 4.3.1. Quy trình nghiên cứu, số liệu và các biến số
• 4.3.2. Mô hình nghiên cứu
• 4.3.3. Kết quả ước lượng
• 4.4. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Đề xuất các khuyến nghị về chính sách
• 5.1.1. Định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động
• 5.1.2. Một số khuyến nghị về chính sách
• 5.2. Những phát hiện mới của luận án
• 5.2.1. Đóng góp về mặt lý luận, học thuật
• 5.2.2. Những kết luận, đề xuất mới rút ra từ các kết quả nghiên cứu
• 5.3. Hạn chế của luận án
• 5.4. Đề xuất một số hướng nghiên cứu mở rộng
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ NỘI DUNG LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Việt Nam

Chuyển dịch cơ cấu lao động và tăng trưởng kinh tế là hai vấn đề then chốt trong kinh tế học. Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ này. Từ Adam Smith, người ta đã nhận thấy vai trò của tư bản trong việc nâng cao năng suất lao động thông qua phân công lao động. Đến thế kỷ 20, vai trò của chuyển dịch cơ cấu nói chung và chuyển dịch cơ cấu lao động nói riêng càng được nhấn mạnh. Quá trình tăng trưởng kinh tế luôn đi kèm với sự tái phân bổ sức lao động. Đầu tư, tiến bộ công nghệ và thay đổi thể chế là động cơ, còn chuyển dịch lao động là 'dầu bôi trơn' để động cơ hoạt động trơn tru. Nếu không có sự chuyển dịch này, tăng trưởng khó có thể duy trì liên tục. Nhiều nghiên cứu tại Việt Nam đã đề cập đến chuyển dịch cơ cấu lao động, tuy nhiên, phần lớn tiếp cận từng vấn đề đơn lẻ. Luận án này mong muốn bổ sung và làm sáng tỏ một số nhận định trước đó bằng cách sử dụng đa dạng các phương pháp nghiên cứu định lượng.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Cơ Cấu Lao Động Hiện Nay

Cơ cấu lao động phản ánh sự phân bổ lực lượng lao động theo các tiêu chí khác nhau như ngành nghề, khu vực kinh tế, trình độ học vấn, giới tính, và độ tuổi. Sự thay đổi trong cơ cấu này, hay còn gọi là chuyển dịch cơ cấu lao động, là một quá trình tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế. Quá trình này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tiến bộ công nghệ, thay đổi trong nhu cầu thị trường, và các chính sách của nhà nước. Hiểu rõ khái niệm và các yếu tố tác động là tiền đề quan trọng để phân tích và dự báo xu hướng thị trường lao động.

1.2. Vai Trò Của Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Với Kinh Tế

Chuyển dịch cơ cấu lao động đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khi lao động di chuyển từ các ngành có năng suất thấp sang các ngành có năng suất cao hơn, năng suất lao động tổng thể của nền kinh tế sẽ tăng lên. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, nơi mà phần lớn lao động vẫn còn tập trung trong khu vực nông nghiệp. Việc chuyển dịch lao động sang khu vực công nghiệp và dịch vụ có thể tạo ra sự đột phá trong năng suất lao động và thu nhập.

II. Thách Thức Trong Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Ở Việt Nam

Mặc dù chuyển dịch cơ cấu lao động mang lại nhiều lợi ích, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kỹ năng của người lao động. Nhiều lao động, đặc biệt là lao động từ khu vực nông thôn, không có đủ kỹ năng cần thiết để làm việc trong các ngành công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc trong các công việc có thu nhập thấp. Bên cạnh đó, sự bất bình đẳng trong cơ hội việc làm giữa các vùng miền và các nhóm dân cư cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này.

2.1. Thiếu Hụt Kỹ Năng Nghề Nghiệp Của Người Lao Động

Một trong những rào cản lớn nhất đối với chuyển dịch cơ cấu lao động là sự thiếu hụt kỹ năng của người lao động. Nhiều lao động, đặc biệt là lao động từ khu vực nông thôn, không được trang bị đầy đủ các kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Điều này đòi hỏi cần có các chương trình đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng phù hợp để giúp người lao động thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

2.2. Bất Bình Đẳng Trong Cơ Hội Việc Làm Giữa Các Vùng

Sự bất bình đẳng trong cơ hội việc làm giữa các vùng miền cũng là một thách thức đáng kể. Các khu vực thành thị và các tỉnh có đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thường có nhiều cơ hội việc làm hơn so với các khu vực nông thôn và các tỉnh nghèo. Điều này dẫn đến tình trạng di cư lao động từ nông thôn ra thành thị, gây áp lực lên hạ tầng và các dịch vụ công cộng ở các thành phố lớn. Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế và tạo việc làm ở các vùng nông thôn để giảm bớt sự chênh lệch này.

2.3. Tác Động Của COVID 19 Đến Thị Trường Lao Động

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến thị trường lao động. Nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa hoặc cắt giảm sản xuất, dẫn đến tình trạng mất việc làm và giảm thu nhập của người lao động. Các ngành du lịch, dịch vụ và vận tải bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Để giảm thiểu tác động của đại dịch, cần có các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động, đồng thời đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số và phát triển các ngành kinh tế mới.

III. Giải Pháp Thúc Đẩy Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Hiệu Quả

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động hiệu quả, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ. Đầu tư vào giáo dục và đào tạo là yếu tố then chốt để nâng cao kỹ năng của người lao động. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo. Bên cạnh đó, cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư và tạo thêm nhiều việc làm mới. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3.1. Đầu Tư Vào Giáo Dục Và Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo là yếu tố then chốt để nâng cao kỹ năng của người lao động và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của các ngành công nghiệp và dịch vụ, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo. Việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học và sau đại học cũng rất quan trọng để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa.

3.2. Tạo Môi Trường Kinh Doanh Thuận Lợi Cho Doanh Nghiệp

Một môi trường kinh doanh thuận lợi là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và tạo thêm nhiều việc làm mới. Cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn và công nghệ. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo tài liệu gốc, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng mục tiêu: chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động.

3.3. Phát Triển Thị Trường Lao Động Linh Hoạt Và Hiệu Quả

Thị trường lao động cần phải linh hoạt và hiệu quả để đáp ứng những thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. Cần có các chính sách hỗ trợ người lao động tìm kiếm việc làm, đồng thời tạo điều kiện cho người lao động di chuyển giữa các vùng miền và các ngành nghề. Việc bảo vệ quyền lợi của người lao động cũng rất quan trọng để đảm bảo sự công bằng và ổn định trong thị trường lao động.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Nghiên Cứu Về Chuyển Dịch Lao Động

Các mô hình nghiên cứu định lượng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động đến tăng trưởng kinh tế. Các mô hình này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa chuyển dịch lao động và các yếu tố kinh tế khác, từ đó đưa ra các quyết định chính sách phù hợp. Các phương pháp nghiên cứu như phân tích chuyển dịch tỷ trọng, mô hình số liệu mảng, và mô hình hạch toán tăng trưởng có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu và đưa ra các kết luận có giá trị.

4.1. Mô Hình Hồi Quy Số Liệu Mảng Đa Bậc Để Phân Tích

Mô hình hồi quy số liệu mảng đa bậc là một công cụ mạnh mẽ để phân tích tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động đến tăng trưởng kinh tế. Mô hình này cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được và các yếu tố đặc trưng theo thời gian, giúp đưa ra các ước lượng chính xác hơn về tác động của chuyển dịch lao động. Mô hình này cũng có thể được sử dụng để phân tích tác động của các yếu tố khác như vốn, công nghệ, và thể chế đến tăng trưởng kinh tế.

4.2. Phân Tích Chuyển Dịch Tỷ Trọng Để Đánh Giá Đóng Góp

Phân tích chuyển dịch tỷ trọng (SSA) là một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để đánh giá đóng góp của chuyển dịch cơ cấu lao động vào tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này cho phép phân tách tăng trưởng kinh tế thành các thành phần khác nhau, bao gồm tăng trưởng do tăng năng suất trong từng ngành và tăng trưởng do chuyển dịch lao động giữa các ngành. Kết quả phân tích có thể giúp các nhà hoạch định chính sách xác định các ngành có tiềm năng tăng trưởng cao và các ngành cần được hỗ trợ để nâng cao năng suất.

4.3. Mô Hình Hạch Toán Tăng Trưởng Để Xác Định Các Yếu Tố

Mô hình hạch toán tăng trưởng là một phương pháp khác để phân tích các yếu tố đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Mô hình này cho phép phân tách tăng trưởng kinh tế thành các thành phần khác nhau, bao gồm tăng trưởng do tăng vốn, tăng lao động, và tăng năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). Kết quả phân tích có thể giúp các nhà hoạch định chính sách xác định các yếu tố quan trọng nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đưa ra các chính sách phù hợp.

V. Kết Luận Và Khuyến Nghị Về Chính Sách Lao Động

Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam cho thấy quá trình này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra hiệu quả hơn, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp. Các khuyến nghị chính sách bao gồm đầu tư vào giáo dục và đào tạo, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, và phát triển thị trường lao động linh hoạt. Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ các nhóm lao động yếu thế và giảm thiểu tác động tiêu cực của quá trình chuyển dịch lao động.

5.1. Định Hướng Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Trong Tương Lai

Trong tương lai, chuyển dịch cơ cấu lao động cần tập trung vào việc chuyển dịch lao động từ các ngành có năng suất thấp sang các ngành có năng suất cao hơn, đặc biệt là các ngành công nghệ cao và dịch vụ hiện đại. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành này và tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận các kỹ năng mới. Việc phát triển các khu công nghiệp và khu kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư và tạo việc làm.

5.2. Khuyến Nghị Về Chính Sách Để Thúc Đẩy Chuyển Dịch

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động hiệu quả, cần có các chính sách đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Các chính sách này bao gồm đầu tư vào giáo dục và đào tạo, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, phát triển thị trường lao động linh hoạt, và hỗ trợ các nhóm lao động yếu thế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương để đảm bảo tính hiệu quả của các chính sách.

5.3. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm việc sử dụng dữ liệu thứ cấp và phạm vi nghiên cứu giới hạn. Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động đến các khía cạnh khác của nền kinh tế, chẳng hạn như bất bình đẳng thu nhập và phát triển bền vững. Việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu mới và thu thập dữ liệu sơ cấp cũng có thể giúp cải thiện tính chính xác và độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- Vò THÞ THU H¦¥NG CHUYÓN DÞCH C¥ CÊU LAO §éNG T¹I VIÖT NAM: C¸C YÕU Tè T¸C §éNG Vµ VAI TRß §èI VíI T¡NG TR¦ëNG KINH TÕ Hµ Néi - 2017 Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- Vò THÞ THU H¦¥NG CHUYÓN DÞCH C¥ CÊU LAO §éNG T¹I VIÖT NAM: C¸C YÕU Tè T¸C §éNG Vµ VAI TRß §èI VíI T¡NG TR¦ëNG KINH TÕ Chuyªn ngµnh: KINH TÕ HäC (TO¸N (TO¸N KINH TÕ) TÕ) M· sè: 62310101 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS. nguyÔn thÞ minh Hµ Néi - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng: luận án "Chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam: Các yếu tố tác động và vai trò đối với tăng trưởng kinh tế" do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày 14 tháng 8 năm 2017 Người hướng dẫn khoa học Tác giả luận án PGS.TS NGUYỄN THỊ MINH VŨ THỊ THU HƯƠNG LỜI CẢM ƠN Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Cô giáo - PGS.TS Nguyễn Thị Minh, Người đã luôn đồng hành, định hướng khoa học, chỉ dẫn nhiệt tình, động viên và tạo điều kiện cho tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn các ý kiến góp ý của các Nhà khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo công tác trong và ngoài khoa Toán kinh tế - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, các ý kiến quý báu đó đã giúp tác giả bổ sung và hoàn thiện luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô giáo và cán bộ Viện Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã nhiệt tình giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập. Đồng thời, tác giả xin chân thành cảm ơn các Cán bộ quản lý, bạn bè và đồng nghiệp trường Đại học Thương mại đã động viên, khích lệ và tạo điều kiện để tác giả hoàn thành công trình nghiên cứu này. Cuối cùng, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn đến những người thân trong gia đình đã luôn chia sẻ, động viên và là nguồn động lực giúp tác giả hoàn thành luận án. Tác giả luận án VŨ THỊ THU HƯƠNG MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ PHẦN MỞ ĐẦU . 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 Một số khái niệm .1 Cơ cấu lao động .2 Chuyển dịch cơ cấu lao động .2 Tổng quan nghiên cứu.1 Tổng quan nghiên cứu về vai trò của chuyển dịch cơ cấu lao động đối với tăng trưởng kinh tế .2 Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động .3 Tóm tắt chương 1 . 23 Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đo lường chuyển dịch cơ cấu lao động .2 Phương pháp phân tích chuyển dịch tỷ trọng .3 Phương pháp hạch toán tăng trưởng .1 Phân tách tăng trưởng theo mức tổng thể .2 Phân tách tăng trưởng theo ngành .4 Một số mô hình kinh tế lượng .1 Mô hình số liệu mảng .2 Mô hình số liệu mảng đa bậc .3 Mô hình số liệu mảng không gian .5 Tóm tắt chương 2 . THỰC TRẠNG VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1995-2014 .1 Bối cảnh quốc tế .2 Thực trạng tăng trưởng và phát triển kinh tế Việt Nam .3 Một số chính sách có liên quan đến chuyển dịch cơ cấu lao động .1 Nhóm chính sách định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động .2 Nhóm chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho chuyển dịch cơ cấu lao động .4 Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu lao động và các yếu tố liên quan tại Việt Nam .1 Cơ cấu lao động và năng suất lao động theo ngành của Việt Nam .2 Chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành và các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến sản lượng .3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành .4 Chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành trong các tỉnh /thành phố .5 Tóm tắt chương 3 . 67 Chương 4 CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG VÀ TĂNG TRƯỞNG TẠI VIỆT NAM .1 Các mô hình đánh giá tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động lên tăng trưởng kinh tế Việt Nam .1 Mô hình hồi qui theo số liệu mảng đa bậc .2 Mô hình phân tích chuyển dịch tỷ trọng .3 Mô hình hạch toán tăng trưởng .2 Mô hình đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành tại Việt Nam .1 Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành.2 Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành của ngành công nghiệp chế biến chế tạo97 4.3 Mô hình hồi qui số liệu mảng không gian đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành .1 Quy trình nghiên cứu, số liệu và các biến số .2 Mô hình nghiên cứu .3 Kết quả ước lượng .4 Tóm tắt chương 4 . 110 Chương 5 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .2 Đề xuất các khuyến nghị về chính sách .1 Định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động .2 Một số khuyến nghị về chính sách .3 Những phát hiện mới của luận án .1 Đóng góp về mặt lý luận, học thuật .2 Những kết luận, đề xuất mới rút ra từ các kết quả nghiên cứu .4 Hạn chế của luận án .5 Đề xuất một số hướng nghiên cứu mở rộng . 121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC Đà CÔNG BỐ CÓ NỘI DUNG LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN LUẬN ÁN. 122 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Giải thích tiếng Anh Giải thích tiếng Việt AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực thương mại tự do ASEAN ANOVA Analysis of variance Phân tích phương sai ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các nước Đông nam Á Asean Nations ASEM Asia - Europe Meeting Hội nghị các nguyên thủ quốc gia về hợp tác Á -Âu BRIC Brasil, Russia, India, China Các nền kinh tế lớn mới nổi CDCC Chuyển dịch cơ cấu CDCCLĐ Chuyển dịch cơ cấu lao động CIEM Center Institute for Economic Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung Management ương CNCB Công nghiệp chế biến CNCBCT Công nghiệp chế biến chế tạo GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài ILO International Labor Tổ chức lao động quốc tế Organization OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương nhỏ nhất LLLĐ Lực lượng lao động NSLĐ Năng suất lao động SSA Shift - Share Analysis Phân tích chuyển dịch tỷ trọng TFP Total Factors Productivity Năng suất nhân tố tổng hợp WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Qui trình lựa chọn mô hình .1 Tỉ trọng lao động, tỉ trọng GDP và tốc độ tăng NSLĐ trung bình hàng năm theo 9 ngành kinh tế chủ yếu của Việt Nam .2 Giá trị trung bình của CDCCLĐ nội ngành .1 Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu .2 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình .3 Kết quả ước lượng phần tác động cố định trong mô hình (4.4 Kết quả ước lượng sai số chuẩn theo nhóm của phần ngẫu nhiên trong mô hình (4.5 Kết quả ước lượng giá trị trung bình của phần ngẫu nhiên trong hệ số chặn và hệ số góc của biến CDCCLĐ theo nhóm ngành .6 Kết quả ước lượng phần tác động cố định trong mô hình (4.7 Đóng góp trung bình hàng năm của chuyển dịch cơ cấu lao động vào tăng trưởng NSLĐ tổng thể giai đoạn 1995-2013 .8 Đóng góp trung bình hàng năm của chuyển dịch cơ cấu lao động vào tăng trưởng NSLĐ tổng thể: Phân tách theo tác động “tĩnh” và “động” .9 Các thành phần đóng góp vào tăng trưởng GDP bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 1995-2013 .10 Đóng góp của mỗi ngành vào tăng trưởng GDP bình quân đầu người ở Việt Nam .11 Giải thích các biến trong mô hình hồi quy .12 Thống kê mô tả một số biến trong mô hình nghiên cứu .13 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình .14 Kết quả ước lượng tham số trong phần tác động cố định của mô hình (4.15 Kết quả ước lượng giá trị trung bình của phần ngẫu nhiên trong hệ số chặn và hệ số góc của biến KBTN theo nhóm ngành .16 Kết quả ước lượng tham số trong phần tác động cố định của mô hình (4.17 Giá trị trung bình trong phần tác động ngẫu nhiên của hệ số chặn và hệ số góc của các biến trong mô hình (4.2) giai đoạn 2010-2014 theo nhóm ngành .18 Giải thích các biến trong mô hình hồi quy .19 Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu .20 Kết quả ước lượng hệ số của các biến độc lập trong phần tác động cố định của mô hình (4.3) theo các nhóm ngành .21 Kết quả ước lượng sai số chuẩn theo nhóm của phần ngẫu nhiên trong mô hình (4.22 Kết quả ước lượng giá trị trung bình của phần ngẫu nhiên trong hệ số chặn và hệ số góc của biến KBTN theo các phân ngành thuộc ngành CNCBCT .23 Giải thích các biến số trong mô hình nghiên cứu .24 Thống kê mô tả các biến số trong mô hình nghiên cứu .25 Kết quả ước lượng các mô hình số liệu mảng không gian . 109 DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Hình 2.1 Mô hình phân tách tăng trưởng kinh tế .1 Giá trị trung bình của chỉ số Lilien đo lường chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành theo 63 tỉnh/ thành phố giai đoạn 2000-2014 .2 Giá trị trung bình của sản lượng, vốn, lao động (lấy logarit Nepe) và chỉ số Lilien đo CDCCLĐ nội ngành giai đoạn 2000-2014 .4 Giá trị trung bình của CDCCLĐ nội ngành, cường độ vốn và lao động theo ngành giai đoạn 2000-2014 .5 Biểu đồ phân tán về quan hệ giữa các cặp biến số .6 Giá trị trung bình của đào tạo lao động theo tỉnh, giai đoạn 2006-2014 .7 Chỉ số Lilien trung bình theo các phân ngành cấp 2 trong ngành CNCBCT giai đoạn 2007-2014.8 Chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành cấp 2 trong ngành công nghiệp chế biến chế tạo theo 63 tỉnh, giai đoạn 2007-2014.