CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NEN KINH TE. CANH TRANH CUA DOANH NGHIỆP TRONG NEN KINH TE: 1.Khái niệm cạnh tranh của doanh nghiệp: Cạnh tranh là tất yếu trong nền kinh tế thị trường hiện nay. Bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh đều phải chấp nhận cạnh tranh. Cạnh tranh là đặc trưng cơ bản nhất, là động lực thúc đây sự phát triển của nền kinh tế.
Cạnh tranh được coi là phương tiện để khẳng định năng lực của mỗi doanh nghiệp, đồng thời cũng là công cụ loại bỏ những thành phần yếu kém trong nền kinh tế hướng đến sự phát triển bền vững.Nền kinh tế hàng hóa càng phát triên thì cạnh tranh cũng ngày càng mạnh mẽ hơn. Doanh nghiệp muốn tổn tại và khẳng định mình thì phải giành giật được các điều kiện thuận lợi để vươn tới mục tiêu cao nhất là lợi nhuận của mình. Bat kì một doanh nghiệp nào nếu không cố gắng khi tham gia vào cạnh tranh sẽ bị đào thải rất nhanh. Các doanh nghiệp vượt qua thử thách của sự cạnh tranh thì sẽ tiếp tục tồn tại và là nguồn lực quan trọng của nên kinh tế.
Sự canh tranh khiến nhà sản xuất phải tìm mọi cách đề năm bắt được nhu cầu của khách hàng, thường xuyên cải tiến kỹ thuật sản xuất, áp dụng các thành tựu khoa học — kỹ thuật, cải cách phương thức quản lý tổ chức sản xuất. Thiếu cạnh tranh thì sản xuất trì trệ, thị trường kém phát triển. Có nhiều cách hiểu về cạnh tranh, tùy vào góc độ nhìn nhận mà có các định nghĩa khác nhau về cạnh tranh. Ở góc độ kinh tế, theo nhà kinh tế học Michael Porter của Mỹ thì: “ Cạnh tranh là giành lấy thị phần; bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có; kết quả của quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến SV: Nguyễn Thị Ngọc Ánh 3 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên dé thực tập GVHD: PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà hệ quả giá cả có thể giảm đi”.
Nhìn nhận ở góc độ thương mại: “cạnh tranh là một cuộc chiến giữa các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và các ngành kinh doanh nhằm chiếm được sự chấp nhận và lòng trung thành của khách hàng ”. Như vậy, cạnh tranh là nhu cầu tất yếu khách quan của hoạt động kinh tế trong cơ chế thị trường, là động lực của sự phát triển. Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế trong việc tranh giành khách hàng, thị trường và các điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đó là sự tranh giành về lợi ích giữa các chủ thể kinh tế khi tham gia vào thị trường trong giới hạn cho phép.
Mức độ cạnh tranh phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: mức độ đa dạng, phong phú của sản phẩm và nhà cung cấp sản phẩm; năng lực của nhà cung cấp, sự phát triển của công nghệ - thông tin. Hiện nay, thị trường bia với số lượng lớn các nguồn cung cấp nên sự cạnh tranh là tat yếu và diễn ra gay gắt. Day là mặt hàng đồ uống mà sự tổn tại và phát triển của nó phụ thuộc rất lớn vào thị hiếu của người tiêu dùng. Người tiêu dùng sẽ có nhiều cảm nhận khác nhau về sản phẩm của từng nhà cung cấp và họ sẽ dành sự yêu thích cho sản phẩm mà tạo ra cho họ được sự khác biệt.
Bởi vậy, việc cải tiến chất lượng sản phẩm, dịch vụ là điều rất cần thiết để đứng vững trên thị trường.Vai trò cúa cạnh tranh trong nền kinh tế: 2.Canh trạnh giúp phân bổ lại một cách có hiệu quả nhất các nguồn lực của xã hội : Trên thị trường có rất nhiều sản phẩm, mỗi loại sản phẩm lại rất phong phú với nhiều nhà cung cấp khác nhau. Chúng cạnh tranh với nhau không chỉ về giá cả, chất lượng sản phẩm mà còn ở mẫu mã, bao bì, cách nhà cung cấp đưa chúng ra thị trường và rất nhiều yếu tố khác. Quá trình cạnh tranh khiến cho các doanh nghiệp phải sử dụng và phân bổ các nguồn lực đang có một SV: Nguyễn Thị Ngọc Ánh 4 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên dé thực tập GVHD: PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà cách hợp lý nhất để tạo ra được điều kiện thuận lợi cho sản xuất thu được lợi nhuận cao. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh kém là những doanh nghiệp sử dụng không tốt nguồn lực hiện có sẽ bị loại bỏ trong quá trình cạnh tranh làm giảm bớt gánh nặng về lãng phí nguồn lực xã hội.
Như vậy, cạnh tranh là quá trình mang lại kết quả tốt nhất về sử dụng nguồn lực xã hội.Canh tranh là nhân tố quyết định đối với sự ton tại và phát triển của doanh nghiệp: Bat kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường thì đều muốn doanh nghiệp của mình có thé tồn tại và đứng vững lâu dài. Dé thực hiện được điều đó doanh nghiệp phải đưa ra được những chiến lược cạnh tranh cụ thể và dài hạn mang tính chiến lược ở cả tằm vi mô và vĩ mô. Tat cả mọi hoạt động mà doanh nghiệp tiến hành trong cạnh tranh đều nhằm lối kéo khách hàng đứng về với sản phẩm của mình, làm cho khách hàng thấy rằng sản phẩm của doanh nghiệp mình là tốt nhất, hợp thị hiếu nhất. Doanh nghiệp nào kích thích được sự mong muốn tiêu dùng của khác hàng, đáp ứng kịp thời, dịch vụ chăm sóc chu đáo với mức giá hợp lý thì doanh nghiệp đó mới có khả năng tồn tại và phát triển trong một thương trường như chiến trường.
Chí phí mà doanh nghiệp bỏ ra cho các hoạt động đó sẽ được tính vào giá thành của sản phẩm bao gồm rất nhiều khoản như: chỉ phí về cơ sở vật chất, chỉ phí cho nguồn nhân lực, chỉ phí cho quảng cáo.Doanh nghiệp phải kiểm soát được các chỉ phí đó, chỉ phí càng thấp thì nguồn lợi nhuận mà doanh nghiệp thu lại được sẽ càng lớn. Điều này làm cho các doanh nghiệp không chỉ trong một ngành mà giữa các ngành phải ganh đua nhau để có được lợi thé. Do vậy sự cạnh tranh là điều kiện không thé thiếu. Trong bất kỳ một hoạt động sản cuất kinh doanh dù quy mô lớn hay nhỏ, tam vĩ mô hay vi mô thì không thể thiếu vắng sự có mặt của nhân tố cạnh tranh.
SV: Nguyễn Thị Ngọc Ánh 5 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên dé thực tập GVHD: PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà 2.Cạnh tranh là động lực thúc đẩy sự sáng tạo, doi mới: Bởi cạnh tranh quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, nên doanh nghiệp buộc phải có gắng tạo ra lợi thế cạnh tranh cho mình bằng cách không ngừng đổi mới va sáng tạo. Sự đổi mới này được tiến hành trên tất cả các lĩnh vực từ khâu sản xuất đến cung cấp sản phẩm. Nhà sản xuất sẽ phải dùng các biện pháp dé tìm kiếm thông tin về thị hiếu và nhu cầu của người tiêu dùng. Nó mang đến tác động trực tiếp đến việc điều tiết lượng cung cầu hàng hóa trên thị trường, tạo ra sự ăn khớp giữa lượng cung và nhu cầu.
Điều này tạo ra hiệu ứng tích cực không chỉ bản thân doanh nghiệp mà còn toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên có thể thấy mọi giải pháp, chiến lược chỉ thích hợp trong một giai đoạn nhất định, nó không thể mang lại hiệu quả như nhau trong mọi hoàn cảnh. Thị trường luôn biến đổi không ngừng nên sản phẩm cũng phải không ngừng được đổi cải tiến. Như vậy, sự đổi mới ở đây không phải chỉ một giai đoạn hay một thời điểm, nó là sự đổi mới liên tục và không ngừng.
Cạnh tranh càng gay gắt thì động lực cần đổi mới càng mạnh mẽ và đổi mới càng sâu rộng thì cạnh tranh càng mang lại hiệu quả cao.Các cấp độ cạnh tranh: Theo cơ chế thị trường, cạnh tranh là điều kiện tat yếu khách quan, do sự biến đổi không ngừng của môi trường kinh doanh, có bốn mức độ cạnh tranh trên thị trường xét theo góc độ mức độ thay thế: - Cạnh tranh nhãn hiệu: các doanh nghiệp, đối thủ cạnh tranh cùng bán một loại sản phẩm/ dịch vụ cùng một mức giá. -_ Cạnh tranh trong ngành (cạnh tranh về sản phẩm): đối thủ cạnh tranh cùng bán một dòng sản phẩm/dịch vụ; tuy nhiên mẫu mã, giá cả. - Cạnh tranh do đáp ứng cùng một loại nhu câu: như việc đi lại có thể cạnh tranh giữa các hãng xe máy với các hãng xe bus, xe đạp, xe hơi. SV: Nguyễn Thị Ngọc Ánh 6 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên dé thực tập GVHD: PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà -_ Cạnh tranh cốt lõi: cạnh tranh với mục đích lấy được sự chỉ tiêu của khách hàng, như việc khách hàng sẽ mua sản phẩm máy giặt thay cho điều hòa vì cần thiết với họ hơn.
NĂNG LỰC CẠNH TRANH CUA SAN PHAM CUA DOANH NGHIỆP: 1.Khái niệm về năng lực cạnh tranh của sản phẩm của doanh nghiệp: Nói đến năng lực cạnh tranh là nó đến khả năng sống còn trong kinh doanh và đạt được kết quả mong muốn. Đó là những khoản lợi nhuận thu được, vị trí của sản phẩm trong lòng người tiêu dùng, chất lượng cũng như năng lực sản phẩm tạo cơ hội khai thác thị trường hiện có và phát sinh thêm những thị trường mới. Năng lực cạnh tranh thể hiện khả năng, lợi thế của doanh nghiệp so với các đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn sự đòi hỏi của khách hàng và thu về lợi nhuận cao. Do đó, cái trước hết tạo nên năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp là ở chính thực lực của doanh nghiệp ở các tiêu chí về tài chính, nhân lực, công nghệ - kỹ thuật,năng lực marketing.trên cơ sở so sánh với các doanh nghiệp hoạt động rong cùng một lĩnh vực thị trường.
Có nhiều quan niệm khác nhau về năng lực cạnh tranh. Có quan niệm cho rằng,ưu thế sản phẩm đưa ra thị trường của doanh nghiệp gắn với năng lực cạnh tranh. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng năng lực cạnh tranh găn với thị phần mà doanh nghiệp nắm giữ, hay quan điểm đồng nhất nó vơi hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, sẽ là chưa đủ nếu chỉ dựa vào thực lực và lợi thế.
Bởi hiện nay, yếu tố lợi thế bên ngoài có tác động rất lớn, phải biết tận dụng lợi thế trong điều kiện toàn cầu hóa và thương mại hóa kinh tế, đôi khi nó sẽ là yếu tố mang tính quyết định.