Chuyên đề thực tập ngành Luật

Hoàn thiện pháp luật về tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân. Bài viết phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Bá Linh
• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Tổ Chức và Hoạt Động Viện Kiểm Sát Nhân Dân - Nghiên Cứu Điển Hình Thị Xã Nghĩa Lộ, Yên Bái
• Loại tài liệu: Chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: Không có thông tin
• Địa điểm: Không có thông tin

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN
• 1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về viện kiểm sát nhân dân trong hệ thống bộ máy nhà nước
• 1.1.1. Sự cần thiết đối với việc tổ chức cơ quan Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước
• 1.2. Vị trí pháp lý và vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước với việc đảm bảo pháp chế
• 1.2.1. Vị trí pháp lý của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.2.2. Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.3. Chức năng và nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước
• 1.3.1. Chức năng của Viện kiểm sát nhân dân
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THỊ XÃ NGHĨA LỘ, TỈNH YÊN BÁI
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chuyên Đề Thực Tập Luật Về Viện Kiểm Sát

Trong hệ thống các cơ quan tư pháp của Việt Nam, Viện Kiểm sát Nhân dân đóng vai trò then chốt. Cơ quan này thực hiện quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Đây là chức năng đặc thù, được Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức Viện Kiểm sát Nhân dân năm 2014 quy định. Hệ thống Viện Kiểm sát được tổ chức tập trung, thống nhất, độc lập, và phân thành ba cấp: trung ương, tỉnh, huyện. Mỗi cấp có nhiệm vụ và quyền hạn riêng. Viện Kiểm sát Nhân dân cấp huyện là cấp cơ sở, nắm rõ tình hình chấp hành pháp luật tại địa phương. Hoạt động của cấp này có vai trò quan trọng trong công tác kiểm sát. Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái, trực thuộc Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Yên Bái, đã đạt được nhiều thành tích. Tuy nhiên, vẫn còn những phản ánh về vi phạm pháp luật, dẫn đến oan sai. Chuyên đề này đi sâu vào thực tiễn kiểm sát tại Nghĩa Lộ, Yên Bái, để đánh giá ưu, nhược điểm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Về Viện Kiểm Sát Nhân Dân

Nghiên cứu về Viện Kiểm sát Nhân dân là cần thiết để hiểu rõ hơn về vai trò của cơ quan này trong hệ thống tư pháp. Đề tài tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát, nhìn từ thực tiễn áp dụng tại Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Điều này giúp phát hiện những bất cập và đề xuất giải pháp. Theo lời nói đầu của chuyên đề, việc nghiên cứu này xuất phát từ thực tế có những ý kiến phản ánh về tình hình vi phạm pháp luật của các cơ quan tư pháp trên địa bàn thị xã, dẫn tới tình trạng oan sai cho người dân.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Về Tổ Chức Viện Kiểm Sát Nhân Dân

Vấn đề tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát đang được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh cải cách tư pháp. Tuy nhiên, các nghiên cứu thường đề cập đến hệ thống Viện Kiểm sát nói chung, ít đi sâu vào một Viện Kiểm sát cụ thể. Nghiên cứu này dựa trên các văn bản pháp luật, tài liệu tập huấn, và quan sát thực tiễn tại Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ. Mục đích là đánh giá thực trạng, nêu bật thành tựu, hạn chế, và kiến nghị giải pháp. Chuyên đề tập trung phân tích cơ sở lý luận và quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân cấp huyện, đồng thời tìm hiểu về tình hình hoạt động thực tế của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái.

II. Vấn Đề Pháp Lý Về Tổ Chức Viện Kiểm Sát Tổng Quan

Vị trí pháp lý của Viện Kiểm sát Nhân dân được quy định bởi các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, được xác lập trong Hiến pháp. Cùng với Quốc hội, có ba hệ thống cơ quan nhà nước khác: cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan xét xử, và cơ quan kiểm sát. Viện Kiểm sát tồn tại như một hệ thống độc lập, chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Vị trí độc lập này đảm bảo Viện Kiểm sát thực hiện chức năng hiệu quả. Theo Điều 107 Hiến pháp 2013, Viện Kiểm sát Nhân dân là một bộ phận trong bộ máy nhà nước nhưng lại tồn tại như một hệ thống tương đối độc lập và có một vị trí đặc biệt quan trọng trong bộ máy nhà nước không bị lệ thuộc trong tổ chức và hoạt động do cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội bầu, chịu trách nhiệm và báo cáo trước Quốc hội.

2.1. Quyền Công Tố Của Viện Kiểm Sát Nhân Dân

Ngoài Viện Kiểm sát, không cơ quan nào thực hiện quyền công tố. Đây là chức năng quan trọng, phân biệt Viện Kiểm sát với các cơ quan khác. Đó là quyền truy tố kẻ phạm tội ra trước Tòa án và nhân danh Nhà nước buộc tội kẻ phạm tội ra trước tòa hay quyền phê chuẩn, thay đổi hoặc áp dụng các biện pháp ngăn chặn. Quyền công tố là quyền truy tố kẻ phạm tội ra trước Tòa án và nhân danh Nhà nước buộc tội kẻ phạm tội ra trước tòa hay quyền phê chuẩn, thay đổi hoặc áp dụng các biện pháp ngăn chặn.

2.2. Kiểm Sát Hoạt Động Tư Pháp Của Viện Kiểm Sát

Chỉ Viện Kiểm sát có quyền kiểm sát các hoạt động tư pháp, đảm bảo pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh. Khác với Thanh tra Nhà nước, Viện Kiểm sát thực hiện chức năng đặc thù trong các lĩnh vực như kiểm sát điều tra, xét xử, thi hành án. Trên cơ sở đó Viện Kiểm sát Nhân dân sẽ có một số thẩm quyền như: kiến nghị, kháng nghị mà hầu hết các cơ quan nhà nước khác không có hoặc có không đầy đủ.

III. Chức Năng Nhiệm Vụ Viện Kiểm Sát Nhân Dân Phân Tích

Chức năng của Viện Kiểm sát xác định phương hướng hoạt động chủ yếu. Luật Tổ chức Viện Kiểm sát Nhân dân thể hiện hai chức năng: kiểm sát việc tuân theo pháp luật và thực hành quyền công tố. Trong bối cảnh cải cách tư pháp, ngành kiểm sát đã điều chuyển chức năng. Luật Tổ chức Viện Kiểm sát Nhân dân 2014 đặt quyền công tố lên trên kiểm sát hoạt động tư pháp. Theo nội dung của sự điều chuyển này Viện Kiểm sát Nhân dân sẽ thôi không thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, xã hội, các đơn vị lực lượng vũ trang và công dân trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội (còn gọi là chức năng kiểm sát chung) để thực hiện tư tưởng chỉ đạo trong Nghị quyết 08- NQ/TW của Bộ Chính trị “Viện Kiểm sát Nhân dân tập trung làm tốt chức năng công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp”.

3.1. Thực Hành Quyền Công Tố Trong Tố Tụng Hình Sự

Chức năng thực hành quyền công tố chỉ thể hiện trong tố tụng hình sự, từ điều tra đến xét xử. Viện Kiểm sát có trách nhiệm áp dụng mọi biện pháp luật định để đảm bảo phát hiện tội phạm chính xác, khách quan, đầy đủ. Đây là vai trò đặc thù do Quốc hội trao cho Viện Kiểm sát mà không trao cho cơ quan nhà nước khác. Pháp luật hình sự nước ta quy định “không ai có thể bị coi là có tội và phải chịu hình phạt, khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”. Với nguyên tắc suy đoán vô tội này thì trách nhiệm chứng minh thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng.

3.2. Kiểm Sát Hoạt Động Tư Pháp Phạm Vi Thực Hiện

Về cơ bản, Viện Kiểm sát vẫn có hai chức năng như trước đây, nhưng chỉ giới hạn phạm vi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực tư pháp. Bên cạnh đó, chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp được thực hiện thông qua kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử, kiểm sát thi hành án, kiểm sát giam giữ cải tạo. Hoạt động kiểm sát này nhằm đảm bảo tính hợp pháp và đúng đắn của các hoạt động tư pháp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

IV. Thực Tiễn Tổ Chức và Hoạt Động Viện Kiểm Sát Nghĩa Lộ

Chương 2 của chuyên đề tập trung vào tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Nội dung bao gồm lịch sử hình thành và phát triển, cơ cấu tổ chức, cơ cấu nhân sự, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, và kết quả hoạt động. Đặc biệt, chuyên đề đi sâu vào thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự, dân sự, thi hành án, và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Mối quan hệ giữa Viện Kiểm sát với các cơ quan khác cũng được phân tích. Từ khi được thành lập và bắt đầu hoạt động đến nay, Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ đã đạt được những thành tích đáng kể trong các hoạt động công tác.

4.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Viện Kiểm Sát Nghĩa Lộ

Phần này trình bày sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Thông tin này giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh hoạt động của Viện Kiểm sát trong điều kiện cụ thể của địa phương. Lịch sử hình thành và phát triển của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái.

4.2. Cơ Cấu Tổ Chức và Nhân Sự Viện Kiểm Sát Nghĩa Lộ

Phần này mô tả chi tiết cơ cấu tổ chức và nhân sự của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Thông tin này bao gồm số lượng cán bộ, kiểm sát viên, và các phòng ban chuyên môn. Cơ cấu tổ chức và nhân sự của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Viện Kiểm Sát Hiện Nay

Chương 3 của chuyên đề đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân. Các kiến nghị được đưa ra đối với cơ quan nhà nước để đổi mới tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát. Phương hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân được trình bày chi tiết. Những hạn chế, khó khăn trong công tác kiểm sát của Viện Kiểm sát Nhân dân thị xã Nghĩa Lộ - tỉnh Yên Bái và kiến nghị phương hướng hoàn thiện cũng được đề cập. Vấn đề điều phối cán bộ kiểm sát, quyền lợi của Kiểm sát viên, bồi thường oan sai, và phối hợp công tác với các cơ quan liên quan cũng được thảo luận.

5.1. Kiến Nghị Hoàn Thiện Tổ Chức Viện Kiểm Sát Nhân Dân

Phần này đưa ra một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện tổ chức của Viện Kiểm sát Nhân dân ở nước ta. Các kiến nghị này tập trung vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo tính độc lập của Viện Kiểm sát. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức của Viện Kiểm sát Nhân dân ở nước ta.

5.2. Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Viện Kiểm Sát Giải Pháp

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân. Các giải pháp này bao gồm tăng cường đào tạo nghiệp vụ, cải thiện cơ sở vật chất, và nâng cao trách nhiệm của kiểm sát viên. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện Kiểm sát Nhân dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Viện kiểm sát nhân dân giữ vị trí cơ quan tư pháp hiến định, thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Hệ thống Viện kiểm sát nhân dân được tổ chức theo nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành và độc lập với các cơ quan địa phương. Trong mô hình ba cấp kiểm sát (trung ương, tỉnh, huyện), Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện là cấp cơ sở trực tiếp nắm bắt tình hình chấp hành pháp luật và đấu tranh phòng ngừa tội phạm trên địa bàn. Thực tiễn áp dụng pháp luật tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái cho thấy bên cạnh các kết quả công tác đạt được, hoạt động tư pháp tại địa phương vẫn gặp phải khó khăn, vướng mắc trong việc bảo đảm pháp chế và phòng ngừa oan sai.

Nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp, đề tài xác định các nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các quy định của pháp luật Việt Nam về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân (trọng tâm là cấp huyện).
2. Phân tích thực trạng tổ chức bộ máy, mối quan hệ công tác và kết quả thực hiện các khâu công tác nghiệp vụ tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái.
3. Xác định những hạn chế, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn cơ sở và đề xuất phương hướng, kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của ngành kiểm sát.

Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn pháp lý về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái; phạm vi nội dung giới hạn ở việc tìm hiểu cơ cấu tổ chức, các khâu nghiệp vụ kiểm sát (hình sự, dân sự, thi hành án, khiếu tố) và mối quan hệ phối hợp với các cơ quan liên quan, không đi sâu phân tích toàn diện lý luận chức năng chung của toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài xây dựng trên hệ thống văn bản pháp luật và văn kiện chỉ đạo của Đảng:

• Hiến pháp năm 2013 (các điều 69, 94, 102, 107, 108, 109, 110).
• Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 (thay thế các đạo luật năm 1960, 1981, 1992).
• Bộ luật Tố tụng hình sự (Điều 2, 143a, 154) và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 (Điều 174 khoản 2).
• Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới.
• Chỉ thị số 53/CT-TW của Bộ Chính trị về công tác tư pháp và phòng chống oan sai.
• Quyết định số 01/2003/VKSTC-TCCB, Quyết định số 120/QĐ-VTC và Quyết định số 121/2003/QĐ-VKSTC của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về bộ máy làm việc của Viện kiểm sát nhân dân các cấp.

Tác giả vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin; kết hợp phương pháp phân tích, tổng hợp quy định pháp luật với phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu số liệu báo cáo nghiệp vụ thực tế tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ so với cùng kỳ năm 2014. Nguồn dữ liệu sử dụng gồm các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát và hồ sơ, số liệu thống kê công tác thực tế của đơn vị thực tập.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Pháp luật Việt Nam về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân

Chương 1 làm rõ vị trí pháp lý của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước thống nhất quyền lực dưới sự lãnh đạo của Đảng, không áp dụng mô hình phân quyền "kiềm chế - đối trọng". Nhằm khắc phục tình trạng quá tải trong hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội và giám sát của Hội đồng nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân được thiết lập như một công cụ chuyên môn thường xuyên để bảo đảm tính thống nhất của pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Khác với các đạo luật kiểm sát trước đây quy định chức năng "kiểm sát chung" (kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 thể chế hóa Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị, điều chuyển phạm vi chức năng:

• Thu hẹp phạm vi kiểm sát: Viện kiểm sát nhân dân thôi thực hiện chức năng kiểm sát chung, chỉ tập trung kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hoạt động tư pháp.
• Thứ tự ưu tiên chức năng: Đặt chức năng thực hành quyền công tố lên hàng đầu, là chức năng cơ bản thứ nhất nhân danh công quyền trong tố tụng hình sự, đồng thời kết hợp chặt chẽ với chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp từ giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử và thi hành án.

Về nguyên tắc tổ chức, Viện kiểm sát nhân dân vận hành theo hai nguyên tắc đặc thù:

• Nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành: Toàn ngành đặt dưới sự lãnh đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; tại mỗi đơn vị, Viện trưởng là người quyết định và chịu trách nhiệm cá nhân, kết hợp cơ chế thảo luận tập thể trong Ủy ban kiểm sát ở cấp tối cao và cấp tỉnh.
• Nguyên tắc độc lập không lệ thuộc vào bất kỳ cơ quan nào ở địa phương: Viện kiểm sát nhân dân không tổ chức theo chế độ trực thuộc hai chiều, không chịu sự lãnh đạo của Ủy ban nhân dân hay Hội đồng nhân dân cùng cấp, chỉ tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và chỉ thị của cấp trên.

Về cơ cấu hệ thống, Luật năm 2014 xác định 4 cấp kiểm sát (Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện) và Viện kiểm sát quân sự các cấp. Tại cấp huyện, bộ máy làm việc gồm 3 bộ phận nghiệp vụ chuyên môn:

1. Bộ phận thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử và kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam.
2. Bộ phận kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, kinh tế, lao động và kiểm sát thi hành án.
3. Bộ phận văn phòng tổng hợp, thống kê tội phạm và khiếu tố.

Chương này cũng phân định cụ thể thẩm quyền của Kiểm sát viên trong từng giai đoạn tố tụng hình sự (đề ra yêu cầu điều tra bằng văn bản theo Điều 143a, 154 BLTTHS, trực tiếp hỏi cung, phúc cung, phê chuẩn/hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, tham gia xét hỏi, đọc cáo trạng, luận tội tại phiên tòa) và tố tụng dân sự (kiểm sát thụ lý theo Điều 174 khoản 2 BLTTDS 2004, tham gia 100% phiên họp việc dân sự, tham gia các phiên tòa có khiếu nại về thu thập chứng cứ, kháng nghị phúc thẩm).

Chương 2: Tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ - tỉnh Yên Bái

Chương 2 mô tả cơ cấu tổ chức và các mối quan hệ phối hợp công tác của Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ:

• Quan hệ với Cơ quan điều tra - Công an thị xã Nghĩa Lộ: Duy trì chế độ giao ban định kỳ vào chiều thứ Năm hàng tuần để thông báo tình hình tiếp nhận, xử lý tin báo tố giác tội phạm; Kiểm sát viên mượn hồ sơ nghiên cứu 02 lần/tháng để đề ra yêu cầu điều tra; phối hợp liên ngành đánh giá chứng cứ và điều khoản áp dụng trước khi kết thúc điều tra.
• Quan hệ với Cơ quan thi hành án thị xã Nghĩa Lộ: Trực tiếp kiểm sát việc ra quyết định và tổ chức thi hành án, giải quyết khiếu nại, tố cáo và ban hành kiến nghị khắc phục vi phạm.
• Quan hệ với Hội đồng nhân dân thị xã Nghĩa Lộ: Chịu sự giám sát của Hội đồng nhân dân, Viện trưởng báo cáo tình hình chấp hành pháp luật và trả lời chất vấn của đại biểu tại các kỳ họp.
• Quan hệ với Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái: Thực hiện chế độ họp giao ban tháng và tổng kết công tác năm.

Bảng tổng hợp kết quả công tác thực tế của Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ:

Lĩnh vực công tác	Chỉ tiêu theo dõi	Khối lượng thụ lý / Tổng số	Kết quả giải quyết	Tỷ lệ đạt được / Đánh giá
Tin báo, tố giác tội phạm	Tiếp nhận, xác minh tin báo	50 tin (3 cũ, 47 mới)	Giải quyết 48 tin (khởi tố 32, không khởi tố 11, tạm dừng xác minh 4, chuyển đi 1; tồn 2)	Đạt 96% (vượt 6% kế hoạch, tăng 4% so với 2014)
Kiểm sát điều tra hình sự	Số vụ án / Số bị can thụ lý	58 vụ / 52 bị can (44 vụ mới khởi tố, 6 vụ cũ, 3 chuyển đến, 1 phục hồi, 1 thụ lý lại, 3 ĐTBS)	Giải quyết 53 vụ / 49 bị can (đề nghị truy tố 31 vụ/45 bị can, KLĐTBS 2 vụ/2 bị can, tạm đình chỉ 12 vụ, chuyển đi 2 vụ, nhập 6 vụ; tồn 5 vụ/3 bị can)	Đạt 91,5% (vượt 11,5% kế hoạch, tăng 2,8% so với 2014)
Thực hành quyền công tố truy tố	Số vụ / Số bị can truy tố	34 vụ / 48 bị can (1 cũ, 33 mới)	Giải quyết 34 vụ / 48 bị can (truy tố 31 vụ/45 bị can, tạm đình chỉ 1 vụ, đình chỉ 1 vụ do bị can chết, trả ĐTBS 1 vụ; tồn 0)	Đạt 100% (vượt 5% kế hoạch, tăng 2,5% so với 2014)
Kiểm sát xét xử hình sự	Số vụ / Số bị cáo xét xử	43 vụ / 67 bị cáo (12 cũ, 31 mới)	Giải quyết 42 vụ / 66 bị cáo (xét xử 40 vụ/64 bị cáo, Tòa trả ĐTBS 2 vụ; tồn 1 vụ/1 bị cáo)	Đạt 97,7%; tổ chức 6 phiên tòa rút kinh nghiệm, 15 phiên lưu động
Tạm giữ, tạm giam	Bắt, phê chuẩn tạm giữ	11 trường hợp (khẩn cấp 2, quả tang 7, đầu thú 1, truy nã 1)	Giải quyết 11 trường hợp (chuyển tạm giam 7, áp dụng biện pháp khác 3, chuyển nơi truy nã 1)	Đạt 100%; tiến hành 4 cuộc kiểm sát toàn diện nhà tạm giữ
Kiểm sát thi hành án hình sự	Án treo và cải tạo không giam giữ	29 trường hợp án treo (16 cũ, 13 mới); 6 cải tạo không giam giữ	Đã thi hành xong 9 án treo (tồn 20 đang thi hành); thi hành xong 1 cải tạo không giam giữ (tồn 5)	Đảm bảo đúng quy định pháp luật
Kiểm sát giải quyết án Dân sự - HNGĐ	Vụ việc dân sự, hôn nhân & gia đình	97 vụ án (14 tranh chấp, 83 HNGĐ); 1 việc HNGĐ	Giải quyết 84 vụ (công nhận thỏa thuận 63, đình chỉ 14, xét xử 6, chuyển nơi khác 1; tồn 13 vụ); mở phiên họp 1 việc HNGĐ	Đạt 86,5%
Kiểm sát thi hành án dân sự	Việc thi hành án dân sự	338 việc (70 cũ, 268 mới)	Kết thúc thi hành 263 việc, đình chỉ 5, ủy thác 9 việc; còn lại 63 việc (18 đang thi hành, 45 chưa có điều kiện)	Ban hành 01 kiến nghị khắc phục vi phạm sổ quỹ và biên bản xác minh
Giải quyết khiếu tố tư pháp	Tiếp công dân và giải quyết đơn	Tiếp 01 lượt công dân; tiếp nhận 6 đơn / 5 vụ việc	Chuyển Cơ quan điều tra 6 đơn/5 việc; đang giải quyết 1 đơn thuộc thẩm quyền VKS	Đạt 85,7%

Cơ cấu tội phạm khởi tố mới tại địa phương tập trung vào tội Trộm cắp tài sản (29 vụ/16 bị can), Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (4 vụ/3 bị can), Mua bán trái phép chất ma túy (2 vụ/2 bị can), Cố ý gây thương tích (2 vụ/2 bị can), Cướp tài sản (2 vụ/5 bị can), Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (2 vụ/5 bị can), Đánh bạc (1 vụ/4 bị can), Cưỡng đoạt tài sản (1 vụ/1 bị can), Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ (1 vụ/1 bị can). Trong kỳ công tác, đơn vị không để xảy ra trường hợp bắt giữ oan sai, không có trường hợp truy tố bị Tòa án tuyên không phạm tội.

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật Việt Nam về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân

Chương 3 đề xuất các phương hướng và giải pháp hoàn thiện:

1. Về tổ chức bộ máy và cán bộ:
   • Kiện toàn tổ chức bộ máy theo quy định của Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014; phân định rành mạch thẩm quyền, trách nhiệm của từng bộ phận.
   • Xây dựng tiêu chuẩn đội ngũ cán bộ kiểm sát theo phương châm "vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, gương mẫu về phẩm chất đạo đức, có tinh thần đấu tranh bảo vệ chân lý, giữ nguyên tắc".
   • Chuyển hướng và đổi mới công tác đào tạo tại hai trường Kiểm sát gắn với tinh thần Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị.
   • Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc và ban hành chế độ chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho cán bộ, Kiểm sát viên cấp huyện.
2. Về phương thức hoạt động nghiệp vụ:
   • Giữ vững sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát; phối hợp chặt chẽ liên ngành Công an - Viện kiểm sát - Tòa án trên nguyên tắc tuân thủ pháp luật, tránh tình trạng nể nang, thỏa hiệp hoặc xuôi chiều.
   • Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố gắn liền với hoạt động điều tra; tăng cường kỹ năng tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa; hạn chế tối đa việc trả hồ sơ điều tra bổ sung.
   • Thực hiện nghiêm túc Chỉ thị 53/CT-TW của Bộ Chính trị, quy định rõ trách nhiệm của Viện kiểm sát địa phương nếu để xảy ra oan sai trong việc phê chuẩn bắt, tạm giữ, tạm giam.
   • Tăng cường kiểm sát thi hành án, giải quyết khiếu tố và kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự, kinh tế, hành chính.
3. Giải quyết vướng mắc cụ thể tại cơ sở: Hoàn thiện quy định về cơ chế điều phối cán bộ, chế độ bảo đảm quyền lợi cho Kiểm sát viên cấp huyện, quy trình bồi thường oan sai trong tố tụng hình sự và quy chế phối hợp liên ngành.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể:

• Làm rõ cơ sở pháp lý về sự chuyển dịch chức năng của Viện kiểm sát nhân dân theo Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, khẳng định tính tất yếu của việc chấm dứt chức năng kiểm sát chung để tập trung vào thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp.
• Phản ánh trung thực thực trạng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ thông qua hệ thống số liệu định lượng: tỷ lệ giải quyết tin báo đạt 96%, tỷ lệ kiểm sát điều tra đạt 91,5%, tỷ lệ truy tố đạt 100%, tỷ lệ xét xử đạt 97,7%, kiểm sát giải quyết án dân sự đạt 86,5%, không có án oan sai hoặc đình chỉ do không phạm tội.
• Chỉ ra các vi phạm thực tế trong thi hành án dân sự tại địa bàn (không khóa sổ quỹ cuối ngày, thiếu xác nhận của tổ trưởng tổ dân phố trong biên bản xác minh) và ghi nhận việc ban hành 01 kiến nghị khắc phục có hiệu lực.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn từ cấp huyện miền núi vào tiến trình cải cách tư pháp, bổ sung nguồn dữ liệu khảo sát cơ sở mà các công trình nghiên cứu lý luận chung trước đó chưa đề cập chi tiết.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu thực nghiệm của đề tài giới hạn tại một đơn vị kiểm sát cấp huyện miền núi (thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái); trong kỳ khảo sát chưa phát sinh các vụ án hành chính, kinh doanh thương mại, lao động nên chưa phản ánh được đầy đủ nghiệp vụ kiểm sát ở các lĩnh vực này.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi khảo sát sang các địa bàn đô thị có quy mô án kinh doanh thương mại và hành chính phức tạp; nghiên cứu sâu hơn cơ chế giải quyết bồi thường oan sai theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và tác động của các quy chế phối hợp liên ngành mới đối với tính độc lập của Kiểm sát viên.

Giá trị tham khảo

Tài liệu có giá trị tham khảo cho:

• Sinh viên, học viên ngành Luật trong việc nghiên cứu môn học Luật Tổ chức cơ quan tư pháp, Luật Tố tụng hình sự, Luật Tố tụng dân sự.
• Cán bộ, Kiểm sát viên, chuyên viên nghiệp vụ tại Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện tham khảo mô hình phối hợp liên ngành (giao ban tin báo tội phạm thứ Năm hàng tuần, quy trình mượn hồ sơ 02 lần/tháng để đề ra yêu cầu điều tra).
• Các nhà nghiên cứu tham khảo số liệu thực tế về cơ cấu tội phạm và kết quả giải quyết án tại địa bàn miền núi tỉnh Yên Bái.

Câu hỏi thường gặp

1. Viện kiểm sát nhân dân hoạt động theo nguyên tắc độc lập nhưng chịu sự giám sát của Hội đồng nhân dân cùng cấp như thế nào?
Viện kiểm sát nhân dân không chịu sự lãnh đạo của chính quyền địa phương và không trực thuộc hai chiều. Mối quan hệ với Hội đồng nhân dân là quan hệ chịu sự giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện có trách nhiệm báo cáo tình hình chấp hành pháp luật tại địa phương và trả lời chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân tại các kỳ họp định kỳ.

2. Quy chế phối hợp điều tra giữa Viện kiểm sát và Công an thị xã Nghĩa Lộ được thực hiện cụ thể ra sao?
Hai cơ quan duy trì họp giao ban vào chiều thứ Năm hàng tuần để thông tin tình hình tội phạm và kết quả xử lý tin báo. Trong quá trình điều tra, mỗi tháng 02 lần Kiểm sát viên mượn hồ sơ có biên bản giao nhận để nghiên cứu và đề ra yêu cầu điều tra bằng văn bản; trước khi kết thúc điều tra, Điều tra viên thông báo để hai bên thống nhất đánh giá chứng cứ, tội danh và điều khoản áp dụng nhằm tránh việc phải trả hồ sơ điều tra bổ sung.

3. Trong tố tụng dân sự sơ thẩm, Viện kiểm sát nhân dân tham gia các phiên tòa, phiên họp trong trường hợp nào?
Theo quy định được viện dẫn trong đề tài, Viện kiểm sát không tham gia 100% phiên tòa dân sự mà chỉ tham gia đối với các vụ án do Tòa án thu thập chứng cứ mà đương sự có khiếu nại; ngược lại, Viện kiểm sát tham gia 100% các phiên họp giải quyết việc dân sự của Tòa án để kiểm sát việc tuân theo pháp luật.

4. Kết quả giải quyết án hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ có điểm nổi bật nào về chỉ tiêu thi đua?
Đơn vị giải quyết 48/50 tin báo tội phạm (đạt 96%, vượt 6% kế hoạch); giải quyết 53/58 vụ án điều tra (đạt 91,5%, vượt 11,5% kế hoạch); giải quyết 34/34 vụ án truy tố (đạt 100%, vượt 5% kế hoạch); không có trường hợp nào bắt giữ oan sai, không có vụ án nào Viện kiểm sát truy tố mà Tòa án tuyên không phạm tội, và tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung tính vào chỉ tiêu thi đua bằng 0.

5. Cơ cấu tội phạm khởi tố mới trên địa bàn thị xã Nghĩa Lộ tập trung chủ yếu vào loại tội danh nào?
Trong số 44 vụ án mới khởi tố trong kỳ báo cáo, tội Trộm cắp tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với 29 vụ (16 bị can), các tội danh còn lại gồm Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (4 vụ), Ma túy (2 vụ), Cố ý gây thương tích (2 vụ), Cướp tài sản (2 vụ), Lừa đảo (2 vụ), Đánh bạc (1 vụ), Cưỡng đoạt tài sản (1 vụ) và Vi phạm giao thông đường bộ (1 vụ).

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp đã phân tích hệ thống cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân theo tinh thần Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, làm rõ sự chuyển trọng tâm vào chức năng công tố và kiểm sát tư pháp. Khảo sát thực tế tại Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) cung cấp bức tranh chi tiết về các chỉ tiêu nghiệp vụ, cơ chế phối hợp liên ngành Công an - Viện kiểm sát - Tòa án ở cấp cơ sở. Các giải pháp hoàn thiện về tổ chức cán bộ, nâng cao kỹ năng tranh tụng và tăng cường kiểm soát quyền lực tư pháp được đề xuất có giá trị thực tiễn đối với tiến trình cải cách tư pháp hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về viện kiểm sát nhân dân trong hệ thống bộ máy nhà nước 1. Sự cần thiết đối với việc tổ chức cơ quan Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước Chúng ta không chấp nhận chế độ đa nguyên, đa Đảng cũng như nguyên tắc phân chia quyền lực triệt để trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước và không áp dụng cơ chế “ kìm chế - đối trọng”.

Xuất phát từ nguyên tắc tập trung dân chủ, tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, quyền lực nhà nước là thống nhất. Nhân dân trao quyền lực cho Quốc hội - cơ quan được thành lập thông qua phổ thông, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Quốc hội vừa là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, vừa là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất có quyền “lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước” (Điều 69- Hiến pháp 2013) nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động của Nhà nước hướng vào những mục tiêu chung của cuộc cách mạng XHCN mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Tuy nhiên, do các điều kiện khách quan và vị trí Hiến định của mình nên Quốc hội thực hiện quyền giám sát thông qua việc xem xét các báo cáo hoạt động của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân.

Ở địa phương, Hội đồng nhân dân là cơ quan đại biểu, cơ quan quyền lựcc của Nhà nước giám sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan nhà nước. Hình thức giám sát chủ yếu của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là thông qua báo cáo và chất vấn những người đứng đầu của các cơ quan, tổ chức tại các kỳ họp. Quốc hội là cơ quan làm việc theo chế độ hội nghị mỗi năm hai kỳ nên việc giám sát này trong thực tế cũng có nhiều hạn chế, hiệu quả chưa cao và công việc luôn ở trong tình trạng quá tải. Do đó, Quốc hội chỉ tập trung giám sát những vấn đề lớn liên quan sự sống còn của cả quốc gia, trật tự chung của toàn xã hội.

Để thực hiện công tác giám sát việc tuân theo pháp luật có hiệu quả nhằm đảm bảo tính thống nhất của pháp chế, thì Quốc hội phải cần đến sự trợ giúp của cơ quan chuyên môn thực hiện thường xuyên, coi đó như một công cụ giám sát hữu hiệu của mình. Với những lý do đó, Quốc hội đã tổ chức ra một hệ thống cơ quan và xác định nó thông qua Hiến pháp và Luật. Hệ thống cơ quan đó là Viện kiểm sát nhân dân. MSV: 12145184 – Nguyễn Bá Linh 4 Chuyên đề thực tập ngành Luật Như vậy, hệ thống cơ quan Viện kiểm sát nhân dân nằm trong khuôn khổ và nhằm đảm bảo tính thống nhất của quyền lực của Nhà nước ta.

Nó không phải là một yếu tố “đối trọng, hạn chế ” như cách tổ chức quyền lực theo nguyên tắc phân quyền ở các nước tư sản. Với việc tổ chức ra hệ thống cơ quan này là một trong những điều kiện tạo cơ sở pháp lý, hình thức cho quyền lực được tổ chức, được thực hiện một cách thống nhất trong điều kiện Nhà nước ta là Nhà nước XHCN của dân, do dân, vì dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, dưới sự lãnh đạo duy nhất, toàn diện và tuyệt đối của Đảng. Vị trí pháp lý và vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước với việc đảm bảo pháp chế 1.