1 Ouyin de UC 5 ai QUAN LÍ HOAT BONG DAY HOC VA PHAT TRIEN CHUONG TRINH GIAO DUC NHA TRUUNG TRUNG HOC CO So 158 | TÀI LIỆU BỒI DUONG THEO TIEU CHUAN CHU DANH NGHỆ NGHIEP GIAO VIEN THCS HANG | Trong co cau hé théng gido duc quéc dan, bac THCS gitt mot vi tri quan trọng, là bậc học thuộc giai đoạn giáo dục cơ bản, là câu nối từ giai đoạn giáo dục cơ bản sang giáo dục định hướng nghề nghiệp. Lứa tuổi HS THCS là thời kj từ 11 — 15 tuổi, có vị trí đặc biệt trong sự phát triển con người, là độ tuổi có Sự phát triển mạnh mẽ nhưng thiếu cân đối cả về thể chất lẫn tinh thần. Các em đang ở tuôi dậy thì, chuyên dân từ thời thơ ấu sang giai đoạn phát triển cao hơn thành người trưởng thành, là bước chuyển mọi mặt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức. Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ của giai đoạn giáo dục cơ bản, chăm lọ phát triển tiềm năng cá nhân đối với mỗi HS THCS trong một môi trường giáo dục lành mạnh, phù hợp, hoạt động dạy học và giáo dục có ý nghĩa quyết định Sự thành công của các em trong tương lai.
MOT SO MO HINH NHA TRUONG PHO THONG DAU THE KiXx] Bước sang thế ki XXI, nền giáo dục trên thế giới đang xuất hiện những xu thê lớn, như: — Giáo dục mang tính đại chúng là một xu hướng phát triển mạnh mẽ; — lăng cường tính nhân văn trong giáo dục; — Học tập suốt đời và xã hội học tập; —~ Giáo dục được coi là sự nghiệp quốc gia hàng đâu, phát triên mạnh mẽ xã ` hội hoá giáo dục, thu hẹp bất bình đẳng trong giáo dục; ~ Chất lượng giáo dục tập trung hướng vào “phát triển con người”, “phát triển - nguôn nhân lực”, hình thành những năng lực cơ bản mà xã hội đòi hỏi phải có; — Su mạng mới của người thây thay đổi cơ bản, quan hệ mới giữa dạy và học ¡ đang xuất hiện. Quá trình dạy học chuyền từ tập trung chú ý đến hoạt động dạy của GV sang trọng tâm hướng vào hoạt động học của HS; — Yêu cầu đổi mới mạnh mẽ QLGD đòi hỏi một văn hoá quản lí, văn hoá tự quản, tự chịu trách nhiệm, văn hoá đánh giá; _— Xu hướng tận dụng, áp dụng rộng rãi và sáng tạo công nghệ thông tin tạo ra sự canh tân giáo dục hiệu quả; - Hệ thống giá trị, thang giá trị, thước đo giá trị, định hướng giá trị đang là ' vân đê được các nhà khoa học, các nhà giáo dục hết sức quan tâm. Quan li hoat déng day hoc va phat triển CTGD nhà trường THCS§ | 159 Trước những yêu cầu mới, hoạt động dạy học và giáo dục trong các nhà tường phổ thông có những thay đổi đáng kể về quan điểm, cách thức hoạt động, ‘i x:{ phương thức và PPDH và giáo dục, nhưng tất cả đều tập trung ưu tiên cao nhất là nâng cao chất lượng HS, vì sự thành công của HS. Vương quốc Anh, Singapore, phan Lan va một số quốc gia khác đã có những thành công khá ấn tượng trong các hoạt động giáo dục ở nhà trường.
Dưới đây là một số mô hình nhà trường tiên tiến. Nhà trường hiệu quả Sự _ Những năm 80 của thế kỉ XX, đã có những nghiên cứu, tổng kết và triển khai thực hiện mô hình Truong học hiệu quả (Efective School). Mô hình sử dụng rộng rãi ở Vương quốc Anh gồm 11 nhân tố: 1) Lãnh đạo có tính chuyên nghiệp: Lãnh đạo tập trung vào nhân tố con XU người, quản lí tập trung vào hiệu quả giáo dục; tập trung vào phát triển phẩm chất và năng lực HS. 2) Tầm nhìn và mục đích được chia sẻ đối với GV, nhân viên, HS, gia đình và các bên có liên quan.
3) Môi trường biết học hỏi; mọi người học hỏi để làm cho HS biết học hỏi. 4) Sự tập trung vào dạy học và giáo dục: Đến trường, hoạt động học tập rèn luyện của HS là ưu tiên hàng đầu, hoạt động dạy học và giáo dục của GV là yếu tô hàng đầu. 5) Dạy học và giáo dục có chủ đích, có mục đích rõ ràng: Tập trung tạo lập nền tảng, phát triển phẩm chất và năng lực đối với mỗi HS, hoạt động dạy học và giáo dục luôn gan bó với thực tiễn, lay thực tiến làm trung tâm. 6) Kì vọng cao: Kích thích sự tham gia, khích lệ đam mê, khơi dậy tiềm năng của mỗi HS để mỗi HS chủ động, tự tin, biết vượt qua các cản trở và thành công.
Sự tác động tăng cường có tính tích cực: Huy động sự tham gia, phối hợp - hành động và tác động của các tổ chức, cá nhân và các bên liên quan vào quá trình giáo dục HS. 8) Giám sát, theo dõi sự tiễn bộ: Theo dõi, đánh giá theo quá trình, khích lệ sự tiễn bộ của HS. 160: | TAI LIEU BOI DUONG THEO TIEU CHUẨN CHỨC DANH NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN THCS HANG | 9) Quyền và trách nhiệm của HS được thực thi: Cam kết tôn trọng đặc điền cá nhân của HS, biết từng bước hình thành trách nhiệm đối với SỰ họ hành, trách nhiệm cá nhân, từng bước phát triển và hoàn thiện trách nhiệm công dân. 10) Quan hé nha trường— gia đình: Trách nhiệm chính của việc nuôi dưỡng giáo dục trẻ vị thành niên đặt lên vai cha mẹ và người bảo hộ, nhà trườn có sứ mạng truyền tải, lưu giữ và phát triển các giá trị nhân văn, tất cả Vì sự phát triển của mỗi HS.
11) Tập thể GV là một tổ chức biết học hỏi, thầy giáo là trí thức: Đã là tị thức thì ham hiểu biết và thích chia sé, học suốt đời và cùng nhau hạ hỏi. Hợp tác, học hỏi để biết.hướng dẫn HS biết hợp tác và học hỏi. Nhà trường xuất sắc Nhà trưởng xuất sắc (School Excellence Model — SEM) là một mô hình nhà trường được xây dựng và triển khai ở Singapore trong thập niên đầu thế kỉ XXI Đó là: sự tổng hợp từ một:số mô hình trường học hiệu quả của phương Tây vì thực tiễn hoạt động giáo dục của các nhà trường ở Singapore, duoc thé hién qua 9 tiéu chi sau: 1) Lãnh đạo và quản lí. 2) Phát triển đội ngũ.
3) Lập kế hơạch chiến lược. 4) Nguồn lực phong phú. 5) Các quy trình lấy HS làm trung tâm. 6) Kết quả phát triển :đội ngũ tốt.
7) Kết quả hoạt động và quản lí tốt. 8) Đối tác và kết quả về mặt xã hội tốt. 9) Các kết quả hoạt động chính cao. Mô hình trường học xuất sắc cớ 7 giá trị cơ bản, là những đặc trưng tạo nên thành công của một trường và cũng là khẳng định mục tiêu giúp các trường liên tục đôi mới và phát triên, cụ thê: Chuyén dé 5.
Quản lí hoạt động dạy học và phát triển CTGD nhà trường THCS | 161 „ 1) Tất cả vì HS. 2) GV -nhân tế hàng đầu: 3) Tài năng lãnh đạo. “i 4) Hỗ trợ của cả hệ thống. 1“ s) Hợp tác với bên ngoài.
6) Quản lí băng tri thức. 7) Liên tục sáng tạo và đôi mới. Nhà trường thông tuệ Malaysia đã có đề án xây dựng 99 Nhà trường thông tuệ (Smart School) với việc đào tạo HS theo tỉnh thân “POWER” (Sức mạnh), trong đó: 1) P: Planning (Ké hoach) HS tự vạch ra kế hoạch của mình theo sự tư vấn của GV. KT] va 2) O: Organizing (Tô chức) ud HS tự tổ chức thực hiện kế hoạch đề ra.
3) W: Working (Lam viéc) HS thiết kế sự làm việc tương ứng với cách tô chức đã vạch ra. 4) E: Evaluating (Danh giả) HS tự đánh giá kết quả học tập của mình có sự giám sát giúp đỡ, hỗ trợ cia GV. 5) R: Recodnizing (Tự ý thức) HS tự xây đựng các nhận thức mới cho bản thân. Nhà trường chìa khoá vàng Mô hình nhà trường chìa khoá vàng ra đời tại Nga vào cuối thế kỉ XX, nhằm phát triển các ý tưởng về'xã hội ~ văn hoá của L:X.
Nhà trường chìa khoá vàng hoạt động theo 5 nguyên tic: 1 1) Lớp học có thể có nhiều độ tuôi Nhà trường có chương trình dạy hỗn hợp các nhóm tuổi và nhóm cùng tuổi cho phép HS lớn tuổi truyền đạt hỗ trợ HS nhỏ tuổi hơn và HS nhỏ 162 | TÀILIỆU BOI DUONG THEO TIÊU CHUẨN CHỨC DANH NGHÊỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN THCS HẠNG | tuổi có thể học từ các HS lớn tuổi hơn. Ý tưởng này có thể khai thác ay dụng ở các điểm trường ở vùng cao nước ta. 2) Áp dụng các nguyên tắc gia đình Lớp học tổ chức theo những nguyên tắc gia đình, trong đó có sự tham gig tích cực của cha mẹ HS. Mỗi HS có thể cùng gia đình thảo luận các Vận đề học tập, cách giải quyết vẫn đề.
HS lớn tuổi phải làm gương cho Hs nhỏ tuổi hơn, theo kiểu anh phải làm gương cho em noi theo. 3) Nội dung học tập là những sự kiện có ý nghĩa Cac bai học có nội dung tập trung vào các sự kiện có ý nghĩa đối với trị có tác động đến cảm xúc của trẻ. Sau đó, HS được học các bài liên quạn đến sự kiện đó. dì 4) Học tập tương tác và hợp tác Dạy học tập trung vào các tương tác, hợp tac, bao dam cho HS cing nhau học tập giải quyết các vấn đề thích hợp trong phạm vi kiến thức, li nang cua HS.
5) Hai GV dạy cùng một lớp Mỗi lớp có hai GV, trong đó có một người chuyên nghiệp hơn. Người kia có thể là GV, sinh viên tập sự, thực tập, nhằm tìm hiểu, đào sâu, áp dụng và có khi mở rộng kiến thức, kĩ năng cho HS. Mô hình trường học mới Mô hình trường học mới (Escuela Nueva — EN) được khởi xướng từ những năm 80 của thế kỉ trước ở Colombia được sự hỗ trợ của Ngân hàng Thể giới (WB), Tổ chức văn hoá giáo dục và khoa học của Liên hiệp quốc (UNESCO) vì Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF). Mô hình trường học mới có hoạt động đạy học và giáo dục dựa vào các nguyên tặc cơ bản sau: 1) Lấy HS làm trung tâm HS chủ động học theo khả năng của mình, tự quản, hợp tác và tự gi học tập với sự hỗ trợ của GV.
2) Nội dung học tập gắn bó chặt chẽ với đời sống hằng ngày của HS tt Chuyen dé 5. Quan li hoat déng dạy học và phát triển CTGD nhà trường THCS | 163 3) Xếp lớp linh hoạt HS được xếp lên lớp trên nếu được GV đánh giá đạt được các mục tiêu giáo dục tối thiểu.