Phân tích hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền – Thành phố Huế

Khóa luận cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền – Huế 2025

• Tác giả: Hồ Thị Thu Uyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Chiến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Phân tích hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền – Thành phố Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan cho vay hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH Quảng Điền

Hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Quảng Điền giữ vai trò then chốt trong công tác an sinh xã hội địa phương. Chương trình tín dụng này nhằm trợ lực kịp thời cho các hộ dân vừa thoát khỏi ngưỡng nghèo. Nguồn vốn ưu đãi giúp hộ dân duy trì nền tảng kinh tế gia đình. Từ đó, người vay tránh nguy cơ tái nghèo do thiếu hụt tài chính. Địa bàn huyện Quảng Điền có đặc thù kinh tế thuần nông nghiệp kết hợp nuôi trồng thủy sản. Người dân thường xuyên chịu tác động bởi thiên tai và biến đổi khí hậu. Do đó, nhu cầu vốn vay bổ sung sau khi thoát nghèo luôn ở mức cao. NHCSXH huyện Quảng Điền triển khai mạng lưới giao dịch phủ khắp 11 xã và thị trấn. Mô hình ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội tạo điều kiện cho hộ vay tiếp cận dòng vốn thuận lợi. Phương thức cho vay trực tiếp có ủy thác đảm bảo quy trình bình xét công khai và minh bạch. Đồng thời, nguồn vốn vay được đưa đến đúng đối tượng thụ hưởng theo quy định hiện hành. Chính sách này củng cố năng lực tự chủ tài chính cho các hộ gia đình nông thôn.

1.1. Cơ sở pháp lý và mục tiêu của chương trình tín dụng

Chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo được ban hành nhằm tạo điểm tựa tài chính tiếp nối sau khi các hộ đã hoàn thành mục tiêu thoát nghèo. Theo quy định pháp luật, đối tượng thụ hưởng là hộ gia đình có mức thu nhập vừa vượt chuẩn nghèo nhưng đời sống còn bấp bênh. Thời gian thụ hưởng chính sách tối đa là ba năm kể từ ngày được cấp có thẩm quyền công nhận thoát nghèo. Mục tiêu trọng tâm của gói tín dụng là ngăn chặn nguy cơ tái nghèo. Vốn vay cung ứng nguồn lực để hộ dân đầu tư tư liệu sản xuất và mở mang sinh kế. NHCSXH huyện Quảng Điền thực hiện cho vay với lãi suất ưu đãi và thời hạn linh hoạt. Ngân hàng hỗ trợ tối đa người dân tiếp cận vốn nhanh chóng.

1.2. Mạng lưới và cơ chế hoạt động tín dụng chính sách

PGD NHCSXH huyện Quảng Điền xây dựng hệ thống tổ chức tín dụng gắn liền với cơ sở. Mạng lưới điểm giao dịch đặt tại tất cả 11 xã, thị trấn tạo điều kiện đi lại thuận tiện cho nhân dân. Ngân hàng phối hợp chặt chẽ với bốn đoàn thể chính trị - xã hội tại địa phương gồm Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên. Mạng lưới các Tổ tiết kiệm và vay vốn hoạt động trực tiếp tại từng thôn xóm. Mô hình này giúp chuyển tải vốn chính sách đến tận tay người vay nhanh chóng. Đồng thời, công tác bình xét cho vay diễn ra dân chủ và công khai dưới sự giám sát cộng đồng. Quy trình quản lý này hạn chế thất thoát vốn và nâng cao trách nhiệm hoàn trả của hộ vay.

II. Thực trạng cho vay hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH Quảng Điền

Quy mô dư nợ cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt qua các năm. Tỷ trọng dư nợ của chương trình chiếm vị trí quan trọng trong tổng danh mục tín dụng chính sách. Tốc độ tăng trưởng dư nợ hàng năm phản ánh nỗ lực mở rộng nguồn vốn kịp thời từ phía ngân hàng. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng này vẫn bộc lộ một số vấn đề tồn tại cần sớm tháo gỡ. Mức vay bình quân trên mỗi hộ gia đình nhìn chung còn khiêm tốn so với nhu cầu vốn sản xuất thực tế. Giá cả vật tư nông nghiệp và chi phí nuôi trồng thủy sản tăng cao làm giảm hiệu quả đầu tư của hộ vay. Bên cạnh đó, thời hạn vay vốn đối với một số dự án kinh doanh dài hạn chưa thực sự tương thích với chu kỳ thu hồi vốn. Công tác kiểm tra sau giải ngân đôi lúc gặp khó khăn do địa bàn phân tán rộng. Một số hộ vay sử dụng vốn phân tán hoặc thiếu kiến thức quản lý dòng tiền. Nguy cơ nợ quá hạn vẫn tiềm ẩn khi thị trường tiêu thụ nông sản bấp bênh và rủi ro dịch bệnh mùa vụ thường xuyên xảy ra.

2.1. Phân tích quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ

Chỉ tiêu quy mô dư nợ phản ánh trực tiếp sự mở rộng tín dụng tại phòng giao dịch. Mức tăng trưởng dư nợ cho vay hộ mới thoát nghèo giữ xu hướng gia tăng đều đặn qua từng giai đoạn. Ngân hàng huy động nguồn lực từ trung ương kết hợp vốn đối ứng của ngân sách địa phương. Nhờ đó, tổng nguồn vốn cho vay đạt bước tiến vững chắc, củng cố quy mô tín dụng tại các xã. Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho thấy ngân hàng chủ động đẩy mạnh giải ngân đúng tiến độ. Sự dịch chuyển trong cơ cấu dư nợ khẳng định tầm quan trọng của gói tín dụng thoát nghèo. Ngân hàng đáp ứng nhanh nhu cầu tái tạo vốn sản xuất của các hộ gia đình trên địa bàn.

2.2. Những tồn tại và hạn chế trong công tác quản lý vốn

Dù đạt kết quả khả quan, hoạt động cho vay vẫn gặp nhiều rào cản mang tính nội tại. Công tác bình xét cho vay ở một vài tổ tiết kiệm còn hình thức. Việc đánh giá phương án sản xuất kinh doanh của hộ vay chưa thực sự sâu sát. Năng lực chuyên môn của một bộ phận cán bộ tổ vay vốn cấp thôn còn hạn chế. Do đó, việc theo dõi mục đích sử dụng vốn sau khi giải ngân chưa đạt độ đồng đều. Ngoài ra, thiên tai bão lũ và dịch bệnh tại vùng trũng Quảng Điền thường làm gián đoạn kế hoạch trả nợ của người dân. Sự thiếu hụt các mô hình liên kết chuỗi giá trị khiến hiệu quả đầu tư vốn vay chưa đạt mức tối ưu.

III. Giải pháp cho vay hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH Quảng Điền

Để tối ưu hóa chất lượng cho vay hộ mới thoát nghèo, PGD NHCSXH huyện Quảng Điền cần áp dụng đồng bộ các nhóm giải pháp chiến lược. Trọng tâm trước hết là công tác huy động và cân đối nguồn vốn. Ngân hàng cần tích cực tham mưu cho Ủy ban nhân dân huyện trích ngân sách địa phương ủy thác qua ngân hàng chính sách. Đồng thời, đơn vị cần mở rộng các kênh huy động tiền gửi tiết kiệm từ tổ chức và dân cư tại điểm giao dịch xã. Giải pháp này tạo nền tảng vốn dồi dào và bền vững. Bên cạnh nguồn vốn, việc cải tiến quy trình nghiệp vụ đóng vai trò thiết yếu. Cán bộ tín dụng cần tăng cường rà soát, thẩm định phương án vay thực tế của từng hộ gia đình. Ngân hàng phối hợp chặt chẽ với khuyến nông và khuyến ngư để hướng dẫn người vay kỹ thuật sản xuất hiện đại. Sự kết hợp giữa cấp vốn và chuyển giao khoa học kỹ thuật bảo đảm dòng tiền sinh lời hiệu quả. Ngoài ra, việc đôn đốc thu hồi nợ đến hạn và xử lý nợ quá hạn phải thực hiện kiên quyết, đúng quy định.

3.1. Đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao hạn mức vay vốn

Giải pháp cấp thiết là củng cố tiềm lực nguồn vốn hoạt động của chi nhánh. PGD NHCSXH huyện Quảng Điền cần chủ động tranh thủ các dòng vốn cấp bổ sung từ ngân sách cấp trên. Đồng thời, ngân hàng đẩy mạnh công tác vận động tiền gửi tiết kiệm trong các tầng lớp dân cư. Việc xây dựng nguồn vốn ổn định giúp ngân hàng nâng dần hạn mức cho vay đối với từng hộ mới thoát nghèo. Hạn mức mới cần phản ánh sát sự biến động của giá cả vật tư thị trường. Nhờ vậy, người vay có đủ tài chính để mở rộng mô hình chăn nuôi, trồng trọt hoặc kinh doanh dịch vụ. Nguồn lực dồi dào thúc đẩy kinh tế hộ gia đình tăng trưởng bền vững.

3.2. Đổi mới quy trình kiểm tra và nâng cao năng lực cán bộ

Ngân hàng cần tăng cường chất lượng công tác kiểm tra, giám sát định kỳ đối với các khoản vay. Cán bộ tín dụng cùng hội đoàn thể nhận ủy thác phải thường xuyên bám sát thực địa. Việc kiểm tra sử dụng vốn trong vòng 30 ngày sau giải ngân cần tiến hành nghiêm túc. Hoạt động này kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các trường hợp dùng vốn sai mục đích. Bên cạnh đó, ngân hàng chú trọng đào tạo chuyên môn cho ban quản lý tổ tiết kiệm và vay vốn. Các lớp tập huấn nghiệp vụ giúp nâng cao kỹ năng ghi chép sổ sách và thẩm định dự án sản xuất. Việc xây dựng đội ngũ cơ sở vững vàng là chìa khóa bảo toàn đồng vốn chính sách.

IV. Định hướng cho vay hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH Quảng Điền

Chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền khẳng định giá trị kinh tế và ý nghĩa xã hội sâu sắc. Hoạt động tín dụng này đã trở thành bệ đỡ vững chắc cho hàng nghìn hộ dân nông thôn. Nguồn vốn kịp thời trợ giúp người dân nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống. Nhờ đó, tỷ lệ tái nghèo trên toàn địa bàn huyện giảm đi rõ rệt qua từng năm. Kết quả nghiên cứu mở ra hướng ứng dụng thực tiễn trong công tác hoạch định chính sách tại địa phương. Việc duy trì và nhân rộng các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao cần sự đồng hành của vốn chính sách. Cấp ủy và chính quyền địa phương cần tiếp tục quan tâm, chỉ đạo sát sao các hoạt động tín dụng ưu đãi. Ngân hàng và các tổ chức nhận ủy thác cần nâng cao tinh thần trách nhiệm trong quản trị nguồn vốn. Việc kết hợp chặt chẽ giữa chính sách an sinh và chiến lược phát triển nông thôn mới tạo nền tảng chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững cho toàn huyện Quảng Điền.

4.1. Đóng góp của tín dụng chính sách vào giảm nghèo bền vững

Dòng vốn cho vay hộ mới thoát nghèo giữ vai trò động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn Quảng Điền. Hoạt động tín dụng giúp giải quyết việc làm tại chỗ cho hàng nghìn lao động địa phương. Nhiều gia đình đã tự tin đầu tư mở rộng trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và cải tạo đầm hồ nuôi tôm, cua. Thu nhập gia tăng ổn định giúp các hộ chi trả sinh hoạt phí và chăm lo cho con em học tập chu đáo. Khả năng tích lũy tài chính gia đình được cải thiện rõ nét sau các chu kỳ vay vốn. Chính sách mang lại hiệu ứng an sinh xã hội tích cực, củng cố lòng tin của nhân dân vào sự điều hành của Nhà nước.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong công tác điều hành tại địa phương

Các kết luận nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ quản trị tín dụng tại chi nhánh. PGD NHCSXH huyện Quảng Điền cần tiếp tục số hóa hồ sơ vay vốn và quy trình giám sát tín dụng. Cơ quan chức năng địa phương cần tích hợp nguồn vốn chính sách vào các đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại 11 xã, thị trấn. Mối liên kết bốn nhà gồm nhà nước, ngân hàng, nhà khoa học và nhà nông cần được thắt chặt hơn nữa. Việc gắn giải ngân tín dụng với chuỗi cung ứng sản phẩm bảo đảm đầu ra bền vững cho hộ sản xuất. Đây là nền tảng then chốt để xây dựng nông thôn mới nâng cao tại địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chính sách tín dụng ưu đãi do Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) triển khai từ khi thành lập ngày 04/10/2002 (trên cơ sở tổ chức lại Ngân hàng Phục vụ người nghèo) giữ vai trò then chốt trong hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam. Thực tiễn công tác giảm nghèo cho thấy, tình trạng tái nghèo thường xuyên xảy ra do các hộ gia đình sau khi thoát khỏi danh sách hộ nghèo và cận nghèo vẫn gặp khó khăn lớn về nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, trong khi không đủ điều kiện tiếp cận các gói tín dụng thương mại. Nhằm giải quyết điểm nghẽn này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 28/2015/QĐ-TTg ngày 21/07/2015 về tín dụng đối với hộ mới thoát nghèo.

Tại địa bàn huyện Quảng Điền, thành phố Huế, Phòng giao dịch (PGD) NHCSXH huyện Quảng Điền là đầu mối thực hiện chuyển tải nguồn vốn ưu đãi đến người dân. Tuy nhiên, hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại đây vẫn bộc lộ một số tồn tại: quy mô tín dụng còn khiêm tốn, một bộ phận hộ gia đình dù đáp ứng tiêu chí nhưng chưa tiếp cận được nguồn vốn, công tác tuyên truyền chính sách chưa đồng đều và hiệu quả sử dụng vốn vay tại một số cơ sở chưa đạt yêu cầu. Đồng thời, tại địa phương chưa có công trình nghiên cứu hệ thống hóa và lượng hóa đầy đủ các yếu tố tác động đến hoạt động cho vay đối tượng này. Do đó, đề tài "Phân tích hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền – Thành phố Huế" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền giai đoạn 2022–2024; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội.
  2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đánh giá thực trạng hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền giai đoạn 2022–2024 thông qua số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát khách hàng.
  3. Đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh, hoàn thiện hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác lập:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền.
• Đối tượng khảo sát: Các khách hàng đã và đang vay vốn chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo tại đơn vị.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền và các điểm giao dịch xã thuộc địa bàn huyện Quảng Điền, thành phố Huế.
• Phạm vi thời gian: Phân tích thực trạng hoạt động dựa trên dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2022–2024. Số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra bảng hỏi trong khoảng thời gian từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2024.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các quy trình, chính sách, kết quả tín dụng và các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá của khách hàng đối với hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo.

---

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập hệ thống khái niệm và cơ sở pháp lý căn cứ vào các văn bản hiện hành:

• Khái niệm hộ mới thoát nghèo: Căn cứ Quyết định số 28/2015/QĐ-TTg, hộ mới thoát nghèo là hộ gia đình từng là hộ nghèo, hộ cận nghèo, qua rà soát hàng năm có thu nhập bình quân đầu người cao hơn chuẩn cận nghèo, được Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã xác nhận và thời gian tính từ khi ra khỏi danh sách nghèo, cận nghèo tối đa là 03 năm.
• Chuẩn hộ cận nghèo: Căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị định số 07/2021/NĐ-CP ngày 27/01/2021 của Chính phủ: khu vực nông thôn có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1.500.000 đồng trở xuống (trong văn bản trích dẫn thể hiện mức chuẩn nghèo đa chiều) và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản; khu vực thành thị có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2.000.000 đồng trở xuống và thiếu hụt dưới 03 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản.
• Đặc trưng pháp lý của NHCSXH: Căn cứ khoản 1 Điều 17 Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 (Luật số 47/2010/QH12), NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách, được Nhà nước đảm bảo khả năng thanh toán.
• Quy định chính sách cho vay hộ mới thoát nghèo:
  • Hạn mức vay tối đa: 100 triệu đồng/hộ.
  • Thời hạn cho vay: Ngắn hạn (đến 12 tháng) và trung hạn (trên 12 tháng đến 60 tháng).
  • Lãi suất cho vay: 8,25%/năm; lãi suất nợ quá hạn tính bằng 130% lãi suất khi cho vay.
  • Điều kiện bảo đảm: Không phải thế chấp tài sản, miễn lệ phí làm thủ tục; người vay phải cư trú hợp pháp, được UBND cấp xã xác nhận và là thành viên Tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hoạt động: Tỷ trọng dư nợ HMTN trên tổng dư nợ, mức tăng trưởng dư nợ, tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ hộ mới thoát nghèo được vay vốn, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ bị chiếm dụng, hệ số vòng quay vốn tín dụng, kết quả xếp loại chất lượng Tổ TK&VV theo Công văn 79/NHCS-TDNN.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp nghiên cứu dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng, bảng cân đối nguồn vốn của PGD NHCSXH huyện Quảng Điền giai đoạn 2022–2024.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua bảng hỏi khảo sát khách hàng vay vốn tại 11 xã, thị trấn trên địa bàn huyện.
• Xác định quy mô mẫu điều tra: Tác giả áp dụng công thức xác định cỡ mẫu cho trường hợp tổng thể chưa xác định của Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2005):

$$n = \frac{p \times z^2}{\epsilon^2}$$

Trong đó, chọn giá trị ngưỡng phân phối chuẩn $z = 1,96$ (độ tin cậy 95%), sai số cho phép $\epsilon = 0,1$ (10%), xác suất chọn mẫu $p = 0,1$. Cỡ mẫu tính toán tối thiểu là 97 khách hàng. Nhằm phòng ngừa sai số và mẫu không hợp lệ, tác giả mở rộng quy mô khảo sát thực tế lên $n = 150$ khách hàng.

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện. Tác giả tiếp cận các hộ vay trực tiếp tại các phiên giao dịch xã cố định hàng tháng (mỗi phiên có khoảng 20 lượt khách hàng giao dịch) để thu thập phiếu điều tra từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2024.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS; áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tính tần số, tỷ lệ %, điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn Standard Deviation) và kiểm định giả thuyết One Sample T-Test tại mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ để đo lường mức độ đồng thuận của khách hàng đối với các biến quan sát trong thang đo.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền

Chương 1 tập trung làm rõ khung lý luận về tín dụng chính sách đối với hộ mới thoát nghèo và tổng hợp các nghiên cứu tiền nhiệm. Tác giả trình bày quy trình cho vay 8 bước luân chuyển hồ sơ: từ khâu viết Giấy đề nghị vay vốn kiêm phương án sử dụng vốn (mẫu 01/TD), Giấy ủy quyền (mẫu 01/UQ) qua Tổ TK&VV bình xét công khai (mẫu 10C/TD), UBND cấp xã xác nhận danh sách (mẫu 03/TD), chuyển PGD NHCSXH phê duyệt (mẫu 04/TD trong tối đa 03 ngày làm việc), đến khâu tổ chức giải ngân trực tiếp tại các điểm giao dịch xã. Hệ thống kiểm soát nội bộ được tiến hành qua phần mềm chuyên dụng Intellect và công tác đối chiếu trực tiếp ngoài thực địa.

Để cung cấp cơ sở thực tiễn, chương này tổng hợp số liệu thực hiện chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo tại ba địa phương lân cận:

Địa phương	Thời điểm ghi nhận	Số hộ vay vốn	Tổng doanh số / Dư nợ	Đặc điểm vận hành nổi bật
TX. Hương Trà (Thừa Thiên Huế)	Đến 31/12/2022	2.612 hộ	90,8 tỷ đồng	Lập kế hoạch vốn hàng năm, đơn giản hóa thủ tục, thẩm định đúng đối tượng.
TX. Quảng Trị (Quảng Trị)	Đến 31/12/2022	1.112 hộ	Hơn 88 tỷ đồng	Đẩy nhanh tiến độ giải ngân (so với mức 40 tỷ đồng phân bổ ban đầu năm 2016).
Huyện Thăng Bình (Quảng Nam)	Đến 31/12/2022	1.420 hộ	Hơn 72,1 tỷ đồng	Dư nợ bình quân 50,8 triệu đồng/hộ; giao dịch cố định tại trụ sở UBND xã; vốn phân bổ 85 tỷ đồng (năm 2017).

Từ tổng quan các nghiên cứu liên quan (Võ Xuân Hội và cộng sự, 2024; Nguyễn Thị Tú Oanh, 2023; Đỗ Thị Minh Huệ và cộng sự, 2020; các công bố về Ngân hàng Grameen tại Bangladesh, 2020, 2025), tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 6 nhóm nhân tố tác động đến "Đánh giá chung về chính sách tín dụng" với 22 biến quan sát:

1. Thủ tục cho vay (TT): Gồm 4 biến quan sát (TT1: hồ sơ minh bạch; TT2: thẩm định nhanh chóng; TT3: thời gian xử lý nhanh; TT4: cán bộ tín dụng hướng dẫn chi tiết).
2. Chi phí và lãi suất cho vay (CP): Gồm 3 biến quan sát (CP1: lãi suất ổn định, an tâm tài chính; CP2: lãi suất phù hợp thu nhập; CP3: chính sách lãi suất được điều chỉnh phù hợp).
3. Hạn mức, thời gian cho vay (HM): Gồm 3 biến quan sát (HM1: hạn mức phù hợp mục đích; HM2: thời hạn phù hợp khả năng sinh lời; HM4: phương thức thanh toán gốc lãi hợp lý).
4. Khả năng tiếp cận vốn vay (TC): Gồm 5 biến quan sát (TC1: quy trình đơn giản, dễ hiểu; TC2: thông tin phổ biến rộng rãi; TC3: dễ tiếp cận thông tin qua Tổ TK&VV; TC4: ưu đãi không thế chấp là điều kiện tiên quyết; TC5: khả năng tiếp cận nguồn vốn bổ sung khi thiếu).
5. Tổ tiết kiệm và vay vốn (VV): Gồm 4 biến quan sát (VV1: tổ hỗ trợ làm hồ sơ; VV2: tổ truyền tải chính sách; VV3: vốn đến đúng đối tượng, giảm thất thoát; VV4: tạo mạng lưới liên kết cộng đồng).
6. Hiệu quả vốn vay (HQ): Gồm 3 biến quan sát (HQ1: giảm gánh nặng tài chính; HQ2: hạn chế vay tín dụng đen, giảm nguy cơ tái nghèo; HQ3: tạo hiệu quả kinh tế để trả nợ đúng cam kết).
7. Biến phụ thuộc - Đánh giá chung về chính sách tín dụng (DGC): Gồm 3 biến quan sát (DGC1: mức độ hài lòng chung; DGC2: mong muốn tiếp tục vay; DGC3: sẵn sàng giới thiệu cho các hộ khác).

Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền

PGD NHCSXH huyện Quảng Điền đặt trụ sở tại Số 01 đường Hóa Châu, thị trấn Sịa, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Đơn vị tổ chức mạng lưới hoạt động với 11 điểm giao dịch cố định tại 11/11 xã, thị trấn. Cơ cấu bộ máy hoạt động theo chế độ một thủ trưởng dưới sự quản lý của Giám đốc, một Phó Giám đốc, cùng hai bộ phận trực thuộc: Tổ Kế hoạch - Nghiệp vụ tín dụng và Tổ Kế toán - Ngân quỹ, kết hợp quản lý mạng lưới ủy thác qua 4 tổ chức chính trị - xã hội và các Tổ TK&VV.

Quy mô và cơ cấu lực lượng lao động tại đơn vị giai đoạn 2022–2024 được giữ ổn định:

Chỉ tiêu phân loại	Năm 2022 (Người)	Tỷ lệ (%)	Năm 2023 (Người)	Tỷ lệ (%)	Năm 2024 (Người)	Tỷ lệ (%)
Tổng số lao động	9	100,00	9	100,00	9	100,00
Phân theo chức năng:
- Lãnh đạo	2	22,22	2	22,22	2	22,22
- Kế toán, ngân quỹ	3	33,33	3	33,33	3	33,33
- Tín dụng	4	44,44	4	44,44	4	44,44
Phân theo trình độ:
- Đại học và sau đại học	9	100,00	9	100,00	9	100,00
Phân theo giới tính:
- Lao động nam	4	44,44	4	44,44	4	44,44
- Lao động nữ	5	55,56	5	55,56	5	55,56

PGD NHCSXH huyện Quảng Điền đang đồng thời triển khai 15 chương trình tín dụng chính sách (cho vay hộ nghèo theo NĐ 78/2002; hộ cận nghèo theo QĐ 15/2013; hộ mới thoát nghèo theo QĐ 28/2015; học sinh sinh viên theo QĐ 157/2007; nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn theo QĐ 62/2004; giải quyết việc làm và xuất khẩu lao động theo NĐ 61/2015; nhà ở xã hội theo NĐ 100/2015; người chấp hành xong án phạt tù theo QĐ 22/2023...). Tính đến 31/12/2024, tổng nguồn vốn hoạt động của phòng giao dịch đạt trên 539 tỷ đồng.

Trong phân tích thực trạng tín dụng hộ mới thoát nghèo, chương 2 phản ánh các kết quả về quy mô dư nợ, tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ nợ quá hạn và hệ số vòng quay vốn tín dụng giai đoạn 2022–2024; đồng thời tổng hợp kết quả xếp loại Tổ TK&VV và kết quả kiểm tra kiểm soát nội bộ. Dữ liệu khảo sát từ 150 khách hàng cho thấy mức độ đồng thuận cao đối với sự tiện ích của việc không yêu cầu thế chấp tài sản, lãi suất ưu đãi và sự hỗ trợ trực tiếp từ ban quản lý Tổ TK&VV. Song song đó, đơn vị tồn tại các hạn chế: công tác tuyên truyền chủ trương ở một số thôn/xã chưa sâu rộng, sự phối hợp liên ngành có thời điểm thiếu chặt chẽ dẫn đến một số hộ đủ chuẩn chưa kịp thời lập hồ sơ tiếp cận vốn vay.

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Quảng Điền

Trên cơ sở mục tiêu duy trì tăng trưởng tín dụng chính sách gắn liền với kiểm soát an toàn nợ quá hạn và nâng cao chất lượng ủy thác, tác giả xây dựng 6 nhóm giải pháp tương ứng với các nhóm nhân tố trong mô hình nghiên cứu:

1. Giải pháp về "Thủ tục cho vay": Tiếp tục rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn, hướng dẫn người dân lập phương án sản xuất kinh doanh khả thi nhưng đơn giản, số hóa các khâu tra cứu thông tin nợ.
2. Giải pháp về "Chi phí và lãi suất cho vay": Đảm bảo thu lãi đúng quy định, công khai minh bạch lịch thu lãi cố định tại ngày giao dịch xã nhằm giảm thiểu chi phí đi lại của khách hàng.
3. Giải pháp về "Hạn mức, thời gian cho vay": Rà soát nhu cầu thực tế của từng mô hình kinh tế nông thôn (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy hải sản) để kiến nghị phân bổ hạn mức sát nhu cầu vốn thực tế (tối đa 100 triệu đồng/hộ); cân đối thời hạn trả nợ gốc trùng với chu kỳ thu hoạch sản phẩm.
4. Giải pháp về "Khả năng tiếp cận vốn vay": Phối hợp với chính quyền 11 xã, thị trấn công khai định kỳ danh sách hộ mới thoát nghèo; tăng cường truyền thông trên hệ thống loa phát thanh xã và niêm yết thủ tục tại điểm giao dịch.
5. Giải pháp về "Tổ tiết kiệm và vay vốn": Định kỳ tập huấn nghiệp vụ ghi chép sổ sách, quy trình bình xét dân chủ cho Ban quản lý tổ; củng cố các tổ hoạt động trung bình, nâng cao tỷ lệ thu tiền gửi tiết kiệm tự nguyện của tổ viên.
6. Giải pháp về "Hiệu quả vốn vay": Tăng cường phối hợp giữa ngân hàng, hội đoàn thể và cán bộ khuyến nông, khuyến ngư nhằm hướng dẫn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi, đảm bảo người vay sử dụng vốn đúng mục đích, tạo thu nhập bền vững để hoàn trả nợ gốc và lãi.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực tiễn chính:
  • Khóa luận làm rõ bức tranh nhân sự tinh gọn của PGD NHCSXH huyện Quảng Điền với 9 cán bộ phụ trách toàn bộ hoạt động tín dụng chính sách trên địa bàn huyện, trong đó 100% cán bộ có trình độ đại học trở lên, phản ánh nền tảng chuyên môn đồng đều.
  • Hệ thống hóa mạng lưới vận hành gồm 11 điểm giao dịch xã đặt tại 11 trụ sở UBND xã, thị trấn, thực hiện các phiên giao dịch định kỳ hàng tháng để giải ngân, thu nợ, thu lãi và huy động tiết kiệm, góp phần giảm thiểu chi phí đi lại cho hộ nghèo và hộ mới thoát nghèo.
  • Phân tích và đối sánh thực trạng tín dụng hộ mới thoát nghèo tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền với bài học từ các địa bàn lân cận (TX. Hương Trà, TX. Quảng Trị, Huyện Thăng Bình), làm nổi bật vai trò của mạng lưới Tổ TK&VV và quy trình giải ngân trực tiếp tại cấp xã.
• Hệ thống giải pháp đề xuất: Đưa ra 6 nhóm giải pháp có tính hệ thống, gắn liền với các biến quan sát cụ thể của mô hình nghiên cứu thực nghiệm (thủ tục, lãi suất, hạn mức/thời hạn, khả năng tiếp cận, tổ TK&VV và hiệu quả vốn), giúp đơn vị cơ sở có căn cứ cải thiện quy trình tín dụng.
• Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận đã hệ thống hóa các quy định pháp luật và quy trình nghiệp vụ chuyên biệt của chương trình tín dụng hộ mới thoát nghèo theo Quyết định số 28/2015/QĐ-TTg; xây dựng được bộ thang đo gồm 22 biến quan sát và kiểm định thực nghiệm thông qua khảo sát 150 khách hàng vay vốn tại địa bàn một huyện nông nghiệp thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phương pháp chọn mẫu áp dụng là kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện tại các ngày giao dịch xã, chưa áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo từng xã/thị trấn, dẫn đến tính đại diện thống kê cho toàn thể khách hàng trên địa bàn còn giới hạn.
  • Số liệu sơ cấp chỉ được thu thập trong khung thời gian 3 tháng (từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2024), chưa bao quát được các biến động mang tính chu kỳ mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp của các hộ vay vốn.
  • Phương pháp phân tích định lượng mới dừng lại ở mức độ thống kê mô tả và kiểm định One Sample T-Test, chưa kiểm định mô hình hồi quy đa biến hay phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định mức độ tác động cụ thể của từng biến đến đánh giá chung.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô mẫu khảo sát và áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo địa bàn từng xã; mở rộng khoảng thời gian thu thập dữ liệu sơ cấp qua các mùa vụ khác nhau.
  • Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng chuyên sâu như phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình hồi quy tuyến tính đa biến hoặc mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định chính xác mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ mới thoát nghèo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên các ngành Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển khi thực hiện chuyên đề, khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu khoa học liên quan đến tín dụng chính sách xã hội và tài chính vi mô.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Bảng mã hóa thang đo chi tiết gồm 6 nhóm nhân tố (Bảng 1.2) với 22 biến quan sát có thể được kế thừa cho các nghiên cứu khảo sát sự hài lòng hoặc chất lượng dịch vụ tín dụng tại các PGD NHCSXH cấp huyện khác.
  • Quy trình nghiệp vụ 8 bước và hệ thống danh mục biểu mẫu (01/UQ, 01/TD, 03/TD, 10C/TD, 04/TD) được trích dẫn cụ thể, phản ánh đúng cơ chế luân chuyển hồ sơ cho vay ủy thác qua tổ chức chính trị - xã hội trong thực tế.
  • Ứng dụng công thức tính kích thước mẫu cho tổng thể chưa xác định của Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2005) trong nghiên cứu khảo sát thực địa tại địa bàn cấp huyện.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hộ mới thoát nghèo cần đáp ứng những tiêu chí nào để được xét duyệt vay vốn theo quy định trong văn bản?
Hộ vay phải cư trú hợp pháp tại địa phương; có tên trong danh sách từng là hộ nghèo hoặc cận nghèo nay đã thoát nghèo được UBND cấp xã xác nhận; thời gian kể từ khi ra khỏi danh sách nghèo/cận nghèo tối đa không quá 03 năm; đồng thời phải tự nguyện gia nhập và là thành viên của Tổ TK&VV tại nơi cư trú, được tổ họp bình xét công khai và lập danh sách đề nghị cho vay.

2. Quy mô mẫu khảo sát của khóa luận được xác định dựa trên cơ sở nào?
Do tổng số khách hàng chưa được thống kê cụ thể tại thời điểm khảo sát, tác giả sử dụng công thức tính kích thước mẫu của Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2005) với $z = 1,96$, $p = 0,1$ và sai số cho phép $\epsilon = 0,1$, cho ra kích thước mẫu tối thiểu là 97. Tác giả đã chọn quy mô mẫu điều tra dự kiến thực tế là 150 khách hàng theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện để đảm bảo tính đại diện và dự phòng sai số.

3. Chính sách cho vay hộ mới thoát nghèo áp dụng mức hạn mức, thời hạn và lãi suất như thế nào?
Mức cho vay tối đa là 100 triệu đồng/hộ; thời hạn cho vay phân thành ngắn hạn (đến 12 tháng) và trung hạn (trên 12 tháng đến 60 tháng); lãi suất cho vay áp dụng là 8,25%/năm; lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất khi cho vay. Khoản vay không yêu cầu tài sản thế chấp và được miễn lệ phí làm thủ tục.

4. Cơ cấu nhân sự và mạng lưới hoạt động của PGD NHCSXH huyện Quảng Điền được ghi nhận như thế nào trong giai đoạn 2022–2024?
PGD NHCSXH huyện Quảng Điền duy trì 9 cán bộ nhân viên trong suốt giai đoạn 2022–2024 (gồm 2 lãnh đạo, 3 kế toán - ngân quỹ và 4 cán bộ tín dụng; tỷ lệ nữ chiếm 55,56%, nam chiếm 44,44%; 100% có trình độ đại học trở lên). Đơn vị vận hành 11 điểm giao dịch cố định đặt tại trụ sở UBND của 11 xã, thị trấn trên toàn huyện.

5. Mô hình nghiên cứu đề xuất của khóa luận gồm những nhóm nhân tố nào?
Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm 6 nhóm nhân tố độc lập: (1) Thủ tục cho vay, (2) Chi phí và lãi suất cho vay, (3) Hạn mức, thời gian cho vay, (4) Khả năng tiếp cận vốn vay, (5) Tổ tiết kiệm và vay vốn, (6) Hiệu quả vốn vay; tác động đến 1 biến phụ thuộc là "Đánh giá chung về chính sách tín dụng".

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hồ Thị Thu Uyên đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, cơ chế pháp lý và thực tiễn hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo theo Quyết định số 28/2015/QĐ-TTg tại PGD NHCSXH huyện Quảng Điền giai đoạn 2022–2024. Thông qua việc kết hợp phân tích số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát 150 khách hàng bằng kiểm định thống kê, công trình đã làm rõ vai trò then chốt của mạng lưới Tổ TK&VV và các điểm giao dịch xã trong việc duy trì an toàn tín dụng chính sách. Đồng thời, hệ thống 6 nhóm giải pháp được đề xuất bám sát các biến quan sát thực nghiệm, mang lại giá trị tham khảo thực tiễn cho công tác quản trị tín dụng chính sách xã hội và giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ MỚI THOÁT NGHÈO TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN QUẢNG ĐIỀN 1. Tổng quan về hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo 1. Tổng quan về hộ mới thoát nghèo Hộ mới thoát nghèo: Là hộ gia đình đã từng là hộ nghèo, hộ cận nghèo, qua điều tra, rà soát hàng năm có thu nhập bình quân đầu người cao hơn chuẩn cận nghèo theo quy định của pháp luật hiện hành, được UBND cấp xã xác nhận và thời gian kể từ khi ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo tối đa là 03 năm. Căn cứ vào khoản 2 Điều 3 Nghị định số 07/2021/NĐ-CP ngày 27 tháng 01 năm 2012 của Chính phủ quy định chuẩn hộ cận nghèo như sau: - Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1.000 đồng trở xuống và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.

- Khu vực thành thị: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2.000 đồng trở xuống và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Sự cần thiết khách quan phải cho vay hộ mới thoát nghèo từ Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Đối với hộ mới thoát nghèo - Hỗ trợ tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp: Các hộ mới thoát nghèo thường thiếu vốn để duy trì và phát triển sản xuất, cải thiện đời sống. Vay vốn ưu đãi giúp họ có nguồn tài chính để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó đảm bảo cuộc sống ổn định và không tái nghèo.

- Giảm rủi ro tái nghèo: Sau khi thoát nghèo, các hộ gia đình dễ rơi vào tình trạng tái nghèo do thiếu vốn và không có đủ khả năng đối phó với các biến động. Vay vốn ưu đãi giúp họ duy trì cuộc sống bền vững, giảm bớt nguy cơ tái nghèo. - Tạo động lực phát triển: Khoản vay với lãi suất thấp giúp các hộ gia đình có thể đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và tạo điều kiện cho con cái học hành, phát triển tương lai. Đối với xã hội - Chính sách cho vay ưu đãi giúp thúc đẩy giảm nghèo bền vững và giảm thiểu sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội.

Khi các hộ gia đình thoát nghèo có thể duy trì và phát triển cuộc sống, họ sẽ có cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội, từ đó đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng. - Các hộ gia đình mới thoát nghèo nếu được vay vốn và phát triển sản xuất sẽ tạo ra nguồn thu nhập mới, góp phần vào việc phát triển nền kinh tế địa phương, tạo việc làm cho người lao động và phát triển ngành nghề sản xuất. - Việc giúp đỡ các hộ mới thoát nghèo thông qua các chính sách tín dụng ưu đãi là một trong những cách thức thực hiện chính sách an sinh xã hội. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng xã hội do các vấn đề nghèo đói và góp phần xây dựng một xã hội công bằng, bình đẳng.

Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội - NHCSXH có vai trò then chốt trong việc triển khai các chính sách tín dụng đối với các hộ nghèo và hộ mới thoát nghèo. Chính sách cho vay ưu đãi là công cụ giúp NHCSXH thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống cho các hộ dân ở khu vực khó khăn. Chính sách này cũng giúp NHCSXH quản lý tốt nguồn vốn vay hỗ trợ đối với các đối tượng nghèo và mới thoát nghèo, thúc đẩy hiệu quả kinh tế từ các khoản vay. Các khoản vay sẽ được sử dụng đúng mục đích, giúp hộ gia đình có thể tự lực vươn lên và không cần trợ cấp trực tiếp lâu dài.

- Việc cho vay ưu đãi đối với hộ mới thoát nghèo không chỉ mang lại lợi ích cho người vay mà còn tạo ra hệ thống tín dụng bền vững. Đối tượng vay có khả năng trả nợ sẽ giúp vòng quay tín dụng trở nên hiệu quả và giúp NHCSXH phát triển mô hình tín dụng vì sự phát triển cộng đồng. Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Khái niệm và chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội 1.

Khái niệm Ngân hàng Chính sách xã hội Khoản 1, Điều 17, Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 (Luật số 47/2010/ QH12) đưa ra khái niệm về NHCSXH như sau: “Chính phủ thành lập ngân hàng chính sách hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước”. Theo đó, có thể hiểu NHCSXH cũng là một loại hình ngân hàng, được 7 thực hiện đầy đủ các hoạt động kinh doanh cơ bản của ngân hàng như cho vay, nhận tiền gửi, thanh toán, phát hành thẻ,. Đối tượng phục vụ khác với các ngân hàng khác, đối tượng khách hàng mà NHCSXH hướng đến là những đối tượng đặc thù, có hoàn cảnh khó khăn và không đủ điều kiện để tiếp cận với nguồn vốn tín dụng của các NHTM truyền thống. Những đối tượng này sẽ được chính quyền địa phương nơi người vay cư trú xác nhận khách hàng đó thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, hay mới thoát nghèo,… đúng đối tượng và phù hợp theo những tiêu chí được Chính phủ quy định.

Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội - Ngân hàng Chính sách xã hội được thành lập để thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác. - Hoạt động của NHCSXH không vì mục đích lợi nhuận, được Nhà nước bảo đảm khả năng thanh toán, tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách Nhà nước. - Ngân hàng Chính sách xã hội được thực hiện các nghiệp vụ: huy động vốn, cho vay, thanh toán, ngân quỹ và được nhận vốn uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước đầu tư cho các chương trình dự án phát triển kinh tế xã hội. - Ngân hàng Chính sách xã hội là một trong những công cụ đòn bẩy kinh tế của Nhà nước nhằm giúp hộ nghèo và đối tượng chính sách có điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần thực hiện chính sách phát triển kinh tế gắn liền với xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, vì mục tiêu dân giàu - nước mạnh, xã hội công bằng- dân chủ - văn minh.

Sự khác nhau giữa Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng thương mại - Ngân hàng Chính sách xã hội (tên giao dịch tiếng Anh: Vietnam Bank for Social Policies, viết tắt: VBSP) là tổ chức tín dụng thuộc Chính phủ Việt Nam, được thành lập để cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác. Khác với ngân hàng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được Chính phủ Việt Nam đảm bảo khả năng thanh toán; tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng là 0%; Ngân hàng không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước. 8 NHCSXH chủ yếu thực hiện các chính sách xã hội, cung cấp vốn ưu đãi cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác. Nhằm giảm nghèo và nâng cao đời sống.

Trong khi đó, NHTM hoạt động vì lợi nhuận, cung cấp các dịch vụ tài chính như cho vay, tiết kiệm, thanh toán,. cho cá nhân và tổ chức để tạo doanh thu. NHCSXH phục vụ các đối tượng chính sách của nhà nước như hộ nghèo, các đối tượng chính sách xã hội, học sinh, sinh viên và các tổ chức xã hội. Còn đối với NHTM phục vụ tất cả các đối tượng khách hàng, từ cá nhân đến doanh nghiệp, không phân biệt đối tượng.

Chế độ lãi suất NHCSXH áp dụng lãi suất ưu đãi, thấp hơn so với thị trường, nhằm hỗ trợ những đối tượng khó khăn. Các khoản vay của NHCSXH thường có thời gian vay dài và có điều kiện dễ dàng hơn so với các ngân hàng thương mại. NHTM áp dụng lãi suất thị trường, có thể cao hơn và thay đổi tùy vào điều kiện thị trường. Các khoản vay của NHTM cũng yêu cầu khách hàng có khả năng tài chính tốt hơn.

Đặc điểm cho vay hộ mới thoát nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội Hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo không giống như hoạt động tín dụng thông thường, nó có những đặc điểm cơ bản sau: - Mục đích cho vay: Mục đích hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo của ngân hàng chính sách là không vì mục tiêu lợi nhuận mà mục tiêu của hoạt động này góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo. - Tính chất cho vay: Ngân hàng chính sách thường sử dụng một phần nguồn tài chính của nhà nước tham gia hỗ trợ cho các ngành, khu vực, các khoản cho vay chỉ định để hỗ trợ các chính sách kinh tế và ngành công nghiệp của Chính phủ. Đây là việc cho vay phi thương mại đối với các hoạt động mà không đáp ứng tiêu chí thương mại nhưng lại có tác động xã hội và chính trị quan trọng trong từng thời kỳ của mỗi quốc gia. - Chính sách cho vay: Các chính sách về cho vay hộ mới thoát nghèo của ngân hàng chính sách thường do Chính phủ hoạch định và được quy định theo từng thời kỳ.

Hoạt động cho vay hộ mới thoát nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Hoạch định chính sách cho vay hộ mới thoát nghèo Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) thực hiện chính sách cho vay đối với hộ mới thoát nghèo nhằm giúp họ có điều kiện đầu tư phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống và tránh tái nghèo. Chính sách này được triển khai theo Quyết định số 28/2015/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ (Chính phủ, 2015) và các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của NHCSXH (Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, 2023a). 9 - Điều kiện để được vay vốn a) Hộ mới thoát nghèo cư trú hợp pháp tại địa phương nơi cho vay.

b) Có tên trong danh sách từng là hộ nghèo, hộ cận nghèo nay đã thoát nghèo, được UBND cấp xã xác nhận.