Luận văn thạc sĩ về chính sách vận dụng bộ ba khả thi trong điều kiện kinh tế Việt Nam

Tổng hợp kiến thức Chính sách vận dụng bộ ba khả thi trong kinh tế Việt Nam, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong kinh tế

• Tác giả: Nguyễn Thị Ái Hiệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Một Số Gợi Ý Chính Sách Vận Dụng Bộ Ba Bất Khả Thi Trong Điều Kiện Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BỘ BA BẤT KHẢ THI
• 1.1. MÔ HÌNH BỘ BA BẤT KHẢ THI (THE IMPOSSIBLE TRINITY)
• 1.2. ĐỊNH LƯỢNG CÁC CHỈ SỐ CỦA BỘ BA BẤT KHẢ THI
• 1.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA BỘ BA BẤT KHẢ THI VỚI DỰ TRỮ NGOẠI HỐI (MÔ HÌNH KIM CƯƠNG)
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊNH LƯỢNG CÁC YẾU TỐ BỘ BA BẤT KHẢ THI TẠI VIỆT NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT CHÍNH SÁCH KINH TẾ VN NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
• 2.2. ĐỊNH LƯỢNG CÁC YẾU TỐ BỘ BA BẤT KHẢ THI THEO THỜI GIAN
• 2.3. BỘ BA BẤT KHẢ THI VÀ DTNH – MÔ HÌNH DIAMOND CHART
• 2.4. Nhận diện điểm gãy cấu trúc tài chính
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GỢI Ý CHÍNH SÁCH VẬN HÀNH BỘ BA BẤT KHẢ THI TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.1. KIỂM SOÁT VỐN
• 3.2. CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• 3.3. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 3.4. CHÍNH SÁCH DỰ TRỮ NGOẠI HỐI
• 3.5. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 3.6. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chính sách kinh tế và bộ ba khả thi

Chính sách kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế đã phải đối mặt với nhiều thách thức. Bộ ba khả thi, bao gồm chính sách tiền tệ, tự do hóa dòng vốn, và ổn định tỷ giá, đã trở thành một khái niệm quan trọng trong việc định hình các chiến lược phát triển kinh tế. Theo lý thuyết, một quốc gia không thể đồng thời đạt được cả ba mục tiêu này. Việt Nam, với nền kinh tế đang phát triển, cần phải lựa chọn giữa việc duy trì độc lập tiền tệ và hội nhập tài chính. Việc áp dụng bộ ba khả thi không chỉ giúp Việt Nam điều chỉnh các chính sách kinh tế mà còn tạo ra một môi trường ổn định cho các nhà đầu tư. Như Aizenman và Lee (2007) đã chỉ ra, việc tích lũy dự trữ ngoại hối có thể giúp giảm thiểu rủi ro trong quản lý kinh tế vĩ mô.

1.1. Độc lập tiền tệ

Độc lập tiền tệ cho phép chính phủ Việt Nam chủ động trong việc điều chỉnh các công cụ chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế. Tuy nhiên, việc duy trì độc lập này đồng nghĩa với việc phải chấp nhận những rủi ro từ việc không thể tự do hóa dòng vốn. Theo nghiên cứu của ACI (2008), chỉ số độc lập tiền tệ của Việt Nam cho thấy mức độ trung bình, điều này cho thấy chính sách tiền tệ cần được cải thiện để tăng cường khả năng tự chủ trong quản lý kinh tế.

1.2. Hội nhập tài chính

Hội nhập tài chính là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển kinh tế. Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc mở cửa thị trường tài chính, tuy nhiên, việc này cũng đặt ra nhiều thách thức. Theo Hutchison, Sengupta và Singh (2010), mức độ hội nhập tài chính của Việt Nam cần được cải thiện để tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc áp dụng các chính sách hợp lý sẽ giúp Việt Nam tận dụng được lợi thế từ dòng vốn nước ngoài, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của thị trường tài chính toàn cầu.

1.3. Ổn định tỷ giá

Ổn định tỷ giá là một trong những mục tiêu quan trọng trong chính sách kinh tế của Việt Nam. Việc duy trì tỷ giá ổn định không chỉ giúp bảo vệ sức mua của đồng tiền mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động xuất nhập khẩu. Theo ACI (2008), chỉ số ổn định tỷ giá của Việt Nam cho thấy sự biến động trong khoảng thời gian gần đây. Chính phủ cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để đảm bảo tỷ giá không bị dao động quá lớn, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định cho các doanh nghiệp.

II. Đề xuất chính sách vận dụng bộ ba khả thi

Để vận dụng hiệu quả bộ ba khả thi trong điều kiện kinh tế Việt Nam, cần có những chính sách cụ thể nhằm cân bằng giữa chính sách tiền tệ, hội nhập tài chính, và ổn định tỷ giá. Việc kiểm soát vốn là một trong những chính sách quan trọng giúp Việt Nam duy trì ổn định kinh tế. Chính phủ cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng để quản lý dòng vốn vào và ra, từ đó giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc tài chính. Theo nghiên cứu của Calvo (1998), việc tích lũy dự trữ ngoại hối có thể giúp các quốc gia giảm thiểu rủi ro trong quản lý kinh tế vĩ mô.

2.1. Kiểm soát vốn

Chính sách kiểm soát vốn cần được thực hiện một cách linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế của nền kinh tế. Việc này không chỉ giúp bảo vệ nền kinh tế khỏi các cú sốc từ bên ngoài mà còn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư yên tâm hơn khi tham gia vào thị trường. Chính phủ cần có những biện pháp cụ thể để kiểm soát dòng vốn, đồng thời khuyến khích các nguồn vốn đầu tư trong nước.

2.2. Chính sách tỷ giá

Chính sách tỷ giá cần được điều chỉnh linh hoạt để phản ánh đúng tình hình kinh tế. Việc áp dụng chế độ tỷ giá thả nổi có thể giúp Việt Nam điều chỉnh nhanh chóng trước những biến động của thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để đảm bảo tỷ giá không bị dao động quá lớn, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định cho các doanh nghiệp.

2.3. Chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại. Việc duy trì lãi suất ở mức hợp lý sẽ giúp kích thích đầu tư và tiêu dùng, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chính phủ cần có những biện pháp cụ thể để kiểm soát lạm phát và ổn định giá cả, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bộ ba bất khả thi (Impossible Trinity) là một mô hình kinh tế quốc tế quan trọng, chỉ ra rằng một quốc gia không thể đồng thời đạt được ba mục tiêu chính sách vĩ mô gồm: chính sách tiền tệ độc lập, tự do hóa dòng vốn và ổn định tỷ giá hối đoái. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển và có thị trường mới nổi, phải lựa chọn và cân bằng giữa ba mục tiêu này để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Việt Nam, với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu sắc từ năm 2000 đến 2011, cũng đối mặt với những thách thức trong vận hành bộ ba bất khả thi.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là định lượng các chỉ số phản ánh ba yếu tố của bộ ba bất khả thi tại Việt Nam, bao gồm chỉ số độc lập tiền tệ (MI), chỉ số ổn định tỷ giá (ERS), chỉ số hội nhập tài chính (KAOPEN) và tỷ lệ dự trữ ngoại hối trên GDP (IR/GDP). Qua đó, luận văn đề xuất các chính sách vận hành phù hợp nhằm cân bằng các mục tiêu kinh tế vĩ mô trong điều kiện kinh tế Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2011, dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Phát triển Châu Á.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính Việt Nam, giúp nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế vĩ mô, giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá và dòng vốn, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình bộ ba bất khả thi (Impossible Trinity) do Mundell và Fleming phát triển, mở rộng từ mô hình IS-LM truyền thống sang nền kinh tế mở. Mô hình này chỉ ra rằng một quốc gia không thể đồng thời duy trì chính sách tiền tệ độc lập, tự do hóa dòng vốn và ổn định tỷ giá hối đoái. Ba đỉnh tam giác của mô hình tương ứng với ba chính sách ưu tiên khác nhau: tỷ giá cố định và chính sách tiền tệ độc lập (thị trường vốn đóng), tỷ giá thả nổi và chính sách tiền tệ độc lập (chế độ thả nổi), tỷ giá cố định và tự do hóa dòng vốn (liên minh tiền tệ).

Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình kim cương (Diamond Chart) của nhóm tác giả Aizenman, Chinn và Ito (ACI) để phân tích mối quan hệ giữa ba chỉ số bộ ba bất khả thi và tỷ lệ dự trữ ngoại hối trên GDP (IR/GDP). Mô hình này giúp nhận diện xu hướng vận hành chính sách và vai trò của dự trữ ngoại hối trong việc làm giảm xung đột giữa các mục tiêu chính sách.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Độc lập tiền tệ (Monetary Independence - MI): Khả năng của quốc gia trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ độc lập với các quốc gia khác, đo bằng tương quan lãi suất giữa quốc gia chủ nhà và quốc gia cơ sở.
• Ổn định tỷ giá (Exchange Rate Stability - ERS): Mức độ ổn định của tỷ giá hối đoái so với đồng tiền cơ sở, đo bằng độ lệch chuẩn tỷ giá hàng tháng.
• Hội nhập tài chính (Capital Account Openness - KAOPEN): Mức độ tự do hóa dòng vốn quốc tế, đo bằng tỷ lệ tổng vốn đầu tư nước ngoài vào và ra so với GDP.
• Dự trữ ngoại hối (International Reserves - IR): Tỷ lệ dự trữ ngoại hối trên GDP, thể hiện khả năng tự bảo hiểm của quốc gia trước biến động tài chính quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp định lượng dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Phát triển Châu Á trong giai đoạn 2000-2011. Cỡ mẫu bao gồm các số liệu lãi suất, tỷ giá hối đoái, dòng vốn đầu tư nước ngoài, dự trữ ngoại hối và các chỉ số kinh tế vĩ mô liên quan.

Phương pháp chọn mẫu là sử dụng toàn bộ chuỗi dữ liệu liên tục trong giai đoạn nghiên cứu để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel chuyên về thống kê và vẽ biểu đồ, kết hợp với mô hình kim cương để trực quan hóa mối quan hệ giữa các chỉ số.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Tính toán chỉ số MI dựa trên tương quan lãi suất hàng tháng giữa Việt Nam và Mỹ.
• Tính toán chỉ số ERS dựa trên độ lệch chuẩn tỷ giá USD/VND hàng tháng.
• Tính toán chỉ số KAOPEN dựa trên tổng vốn FDI, FPI, ODA và kiều hối so với GDP.
• Phân tích xu hướng và mối quan hệ giữa các chỉ số qua thời gian.
• Sử dụng mô hình kim cương để đánh giá sự cân bằng và vận hành bộ ba bất khả thi trong điều kiện Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chỉ số độc lập tiền tệ (MI):
   Chỉ số MI của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2011 dao động với giá trị bình quân khoảng 0.498, cho thấy chính sách tiền tệ của Việt Nam có mức độ độc lập trung bình so với Mỹ. MI có biến động theo các giai đoạn chính sách thắt chặt và nới lỏng tiền tệ, phản ánh sự điều chỉnh đa mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước.

2. Chỉ số ổn định tỷ giá (ERS):
   Chỉ số ERS bình quân đạt khoảng 0.72, cho thấy tỷ giá USD/VND được duy trì khá ổn định trong biên độ hẹp, đặc biệt trước năm 2008. Từ năm 2008 trở đi, ERS có xu hướng giảm, phản ánh sự linh hoạt hơn trong chính sách tỷ giá nhằm thích ứng với biến động kinh tế toàn cầu và nội địa.

3. Chỉ số hội nhập tài chính (KAOPEN):
   KAOPEN của Việt Nam tăng mạnh từ năm 2007, đạt đỉnh khoảng 0.31, sau đó giảm nhẹ trong các năm tiếp theo do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và các biện pháp kiểm soát vốn. Mức độ hội nhập tài chính còn hạn chế so với các nước có thị trường mới nổi khác, nhưng có xu hướng tăng dần.

4. Dự trữ ngoại hối (IR/GDP):
   Tỷ lệ dự trữ ngoại hối trên GDP tăng đáng kể từ khoảng 3% năm 2000 lên gần 14% vào năm 2011, cho thấy Việt Nam đã tích lũy dự trữ ngoại hối để làm công cụ tự bảo hiểm, hỗ trợ chính sách tỷ giá và giảm thiểu rủi ro tài chính quốc tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Việt Nam đang vận hành bộ ba bất khả thi trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế với sự đánh đổi rõ ràng giữa các mục tiêu chính sách. Mức độ độc lập tiền tệ trung bình phản ánh sự phụ thuộc nhất định vào chính sách tiền tệ của Mỹ do mối quan hệ thương mại và tài chính chặt chẽ. Tỷ giá hối đoái được duy trì ổn định trong biên độ hẹp nhằm hỗ trợ xuất khẩu, nhưng cũng gây áp lực lên dự trữ ngoại hối và lạm phát.

Sự gia tăng dự trữ ngoại hối đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu xung đột giữa các mục tiêu của bộ ba bất khả thi, tương tự như các nước có thị trường mới nổi khác trong khu vực châu Á. Tuy nhiên, mức độ hội nhập tài chính còn hạn chế và chưa đồng đều, đặc biệt là dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FPI) có tính đầu cơ cao, gây rủi ro biến động tài chính.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng các nước đang phát triển lựa chọn chế độ tỷ giá linh hoạt có quản lý kết hợp với tích lũy dự trữ ngoại hối để duy trì chính sách tiền tệ độc lập trong bối cảnh hội nhập tài chính. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện chính sách kiểm soát vốn và điều hành tỷ giá để giảm thiểu rủi ro và tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng biến động các chỉ số MI, ERS, KAOPEN và IR/GDP theo thời gian, giúp minh họa rõ nét sự vận hành và cân bằng bộ ba bất khả thi tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát dòng vốn:
   Áp dụng các biện pháp kiểm soát vốn linh hoạt nhằm hạn chế dòng vốn đầu cơ, ổn định thị trường tài chính và giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với mục tiêu giảm biến động dòng vốn trong vòng 1-2 năm tới.

2. Điều hành chính sách tỷ giá linh hoạt có quản lý:
   Tiếp tục duy trì cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết, mở rộng biên độ giao động tỷ giá phù hợp với diễn biến thị trường quốc tế và trong nước, nhằm hỗ trợ xuất khẩu và kiểm soát lạm phát. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là NHNN và Bộ Tài chính.

3. Nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ:
   Tăng cường độc lập tiền tệ thông qua việc cải thiện công cụ chính sách tiền tệ, nâng cao năng lực dự báo và điều hành nhằm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là NHNN.

4. Tăng cường tích lũy và sử dụng dự trữ ngoại hối hiệu quả:
   Duy trì mức dự trữ ngoại hối hợp lý để làm công cụ tự bảo hiểm, đồng thời sử dụng dự trữ một cách hiệu quả nhằm ổn định thị trường ngoại tệ và hỗ trợ chính sách tỷ giá. Chủ thể là NHNN, thực hiện liên tục.

5. Phát triển thị trường tài chính và nâng cao minh bạch:
   Hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường tài chính để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, giảm thiểu rủi ro đầu cơ. Thời gian thực hiện 3-5 năm, chủ thể là Bộ Tài chính và NHNN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính:
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và số liệu định lượng giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về vận hành bộ ba bất khả thi, từ đó xây dựng chính sách phù hợp nhằm cân bằng các mục tiêu kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính:
   Cung cấp mô hình phân tích và dữ liệu thực tiễn về bộ ba bất khả thi tại Việt Nam, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về chính sách tiền tệ, tỷ giá và hội nhập tài chính trong nền kinh tế mở.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực tài chính:
   Hiểu rõ bối cảnh chính sách tiền tệ và tỷ giá giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư, kinh doanh phù hợp với biến động thị trường và chính sách vĩ mô.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế tài chính:
   Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích để nắm bắt kiến thức về bộ ba bất khả thi, phương pháp định lượng và vận dụng lý thuyết vào thực tiễn kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ ba bất khả thi là gì và tại sao nó quan trọng với Việt Nam?
   Bộ ba bất khả thi chỉ ra rằng một quốc gia không thể đồng thời duy trì chính sách tiền tệ độc lập, tự do hóa dòng vốn và ổn định tỷ giá. Với Việt Nam, hiểu và vận dụng mô hình này giúp cân bằng các mục tiêu kinh tế vĩ mô trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

2. Chỉ số MI phản ánh điều gì về chính sách tiền tệ của Việt Nam?
   MI đo lường mức độ độc lập tiền tệ qua tương quan lãi suất với Mỹ. Giá trị trung bình khoảng 0.498 cho thấy Việt Nam có chính sách tiền tệ độc lập ở mức trung bình, chịu ảnh hưởng từ chính sách tiền tệ của Mỹ.

3. Tại sao dự trữ ngoại hối lại quan trọng trong vận hành bộ ba bất khả thi?
   Dự trữ ngoại hối giúp quốc gia tự bảo hiểm trước biến động tài chính quốc tế, hỗ trợ ổn định tỷ giá và duy trì chính sách tiền tệ độc lập, giảm xung đột giữa các mục tiêu của bộ ba bất khả thi.

4. Việt Nam đã áp dụng chính sách tỷ giá như thế nào trong giai đoạn 2000-2011?
   Việt Nam duy trì cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết, neo VND vào USD trong biên độ hẹp, nhằm hỗ trợ xuất khẩu và kiểm soát lạm phát, đồng thời điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thị trường.

5. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro từ dòng vốn đầu tư nước ngoài?
   Việt Nam cần áp dụng các biện pháp kiểm soát vốn linh hoạt, hạn chế dòng vốn đầu cơ, phát triển thị trường tài chính minh bạch và bền vững để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, giảm thiểu biến động tài chính.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng và phân tích các chỉ số bộ ba bất khả thi tại Việt Nam trong giai đoạn 2000-2011, bao gồm MI, ERS, KAOPEN và IR/GDP.
• Kết quả cho thấy Việt Nam vận hành bộ ba bất khả thi với sự đánh đổi giữa chính sách tiền tệ độc lập, ổn định tỷ giá và hội nhập tài chính.
• Dự trữ ngoại hối đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu xung đột giữa các mục tiêu chính sách.
• Luận văn đề xuất các chính sách kiểm soát vốn, điều hành tỷ giá linh hoạt, nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ và phát triển thị trường tài chính.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực điều hành và tăng cường tích lũy dự trữ ngoại hối để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Để tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng, các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu được khuyến khích sử dụng kết quả luận văn làm cơ sở cho các phân tích sâu hơn và xây dựng chiến lược phát triển kinh tế phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BỘ BA BẤT KHẢ THI 1.1 MÔ HÌNH BỘ BA BẤT KHẢ THI (THE IMPOSSIBLE TRINITY). Là mô hình kinh tế độc lập được viết bởi Mundell và Fleming hay mô hình Mundell-Fleming. Mô hình là sự mở rộng của mô hình IS-LM. Trong khi mô hình IS-LM truyền thống được giải quyết trong nền kinh tế đóng thì Mundell và Fleming lại cố gắng mô tả nó trong một nền kinh tế mở.

Đặc trưng của mô hình Mundell và Fleming là mô tả mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái danh nghĩa với sản lượng của nền kinh tế (giống như mối quan hệ giữa lãi suất và sản lượng trong mô hình IS-LM). Như vậy, trong ngắn hạn, lý thuyết Bộ ba bất khả thi là một chính sách kinh tế quốc tế, theo đó một quốc gia không thể đạt được đồng thời một lúc ba mục tiêu chính sách vĩ mô: - CSTT độc lập - Tự do hoá dòng vốn - Ổn định tỷ giá. Điều đó có nghĩa một quốc gia chỉ có thể đạt được tối đa 2 trong 3 mục tiêu trên.1 Sơ đồ Bộ ba bất khả thi. Nguồn: ACI (2008) 123doc 4 Mỗi cạnh là mục tiêu tốt nhất mà không thể cùng lúc đạt được đó là CSTT độc lập, ổn định tỷ giá và tự do hóa vốn, đối nghịch với mỗi cạnh là mỗi đỉnh: - Đỉnh tam giác trên cùng là thị trường vốn đóng, là sự kết hợp giữa CSTT độc lập và cố định tỷ giá nhưng không có tự do hóa dòng vốn.

Mô hình này những quốc gia đang phát triển ưu tiên áp dụng giữa cuối những năm 1980. - Đỉnh tam giác bên trái ký hiệu là chế độ thả nổi tỷ giá, là sự kết hợp giữa CSTT độc lập và tự do hóa dòng vốn. Mô hình này Mỹ ưu tiên áp dụng trong vòng ba thập kỷ qua. - Đỉnh tam giác bên phải ký hiệu là liên minh tiền tệ, là sự kết hợp giữa tỷ giá cố định và tự do hóa dòng vốn nhưng không có CSTT độc lập.

Mô hình này các quốc gia trong khối liên minh Châu Âu và Argentina ưu tiên áp dụng trong suốt những năm 1990. - Tuy nhiên trong hai thập kỷ qua để điều hành kinh tế vĩ mô hiệu quả, các quốc gia đang phát triển đã phát triển thêm một nhánh của bộ ba bất khả thi trong điều hành tỷ giá đó là chế độ tỷ giá hỗn hợp thông qua mối quan hệ với DTNH. DTNH là nguyên nhân để điều chỉnh bộ ba bất khả thi vừa là mục tiêu của các nước có nền kinh tế mới nổi. Sau khủng hoảng tại các quốc gia Đông Á 1997, các quốc gia có sự gia tăng DTNH, ngày nay khoảng ¾ DTNH ở các quốc gia đang phát triển hầu hết là các nước ở Châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.1 Độc lập tiền tệ Giúp cho Chính phủ chủ động trong việc sử dụng các công cụ CSTT để điều tiết nền kinh tế.

CSTT nhắm vào hai mục tiêu là lãi suất và lượng cung tiền. Thông thường không thể thực hiện đồng thời hai mục tiêu này. Để điều tiết chu kỳ kinh tế ở tình trạng bình thường thì mục tiêu lãi suất được lựa chọn, còn khi kinh tế quá nóng hay kinh tế quá lạnh, CSTT sẽ nhằm vào mục tiêu trực tiếp hơn, đó là lượng cung tiền. 123doc 5 Do đó CSTT độc lập được xem như là một quy trình mà tại đó những nhà điều hành tiền tệ của quốc gia kiểm soát nguồn cung tiền.2 Hội nhập tài chính Nghĩa là dòng vốn được tự do ra vào nền kinh tế, đây là điều khó cưỡng lại trong quá trình hội nhập kinh tế.

Các luồn vốn vào và ra như các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI, FPI… 1.3 Ổn định tỷ giá. Trong một hệ thống tỷ giá hối đoái cố định, tỷ giá hối đoái hoặc được giữ không đổi hoặc chỉ được cho phép giao động trong một phạm vi rất hẹp. Nếu một tỷ giá hối đoái bắt đầu giao động quá nhiều, các Chính phủ có thể can thiệp để duy trì tỷ giá hối đoái trong vòng giới hạn của phạm vi này. Như vậy tỷ giá hối đoái cố định, đôi khi còn được gọi là tỷ giá hối đoái neo, là một kiểu chế độ tỷ giá hối đoái trong đó giá trị của một đồng tiền được gắn với giá trị của một đồng tiền khác hay với một rổ các đồng tiền khác, hay với một thước đo giá trị khác, như vàng chẳng hạn.

Khi giá trị tham khảo tăng hoặc giảm, thì giá trị của đồng tiền neo vào cũng tăng hoặc giảm. Đồng tiền sử dụng chế độ tỷ giá hối đoái cố định gọi là đồng tiền cố định. Tỷ giá hối đoái cố định là một lựa chọn chế độ tỷ giá ngược hoàn toàn với tỷ giá hối đoái thả nổi.2 ĐỊNH LƯỢNG CÁC CHỈ SỐ CỦA BỘ BA BẤT KHẢ THI. Hiện tồn tại rất nhiều mô hình đo lường các chỉ số bộ bất khả thi song tất cả chúng điều có những ưu và nhược điểm khác nhau, thuận lợi và khó khăn riêng.

Chúng ta điểm qua một số các mô hình của các tác giả sau: - Rose (1996): Đề xuất đo lường độc lập tiền tệ bằng cách xem phản ứng của tỷ giá đối với thay đổi trong sản lượng, lãi suất và cung tiền. Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là khó phân biệt được trên thực tế đâu là cú sốc cung và cầu tiền tệ. 123doc 6 - Obstfeld, Jay C.Shambaugh và Taylor (2005) đề xuất đo lường chỉ số MI bằng cách tiếp cận dựa trên lãi suất danh nghĩa ngắn hạn. - Joshua Aizenman, Menzie D.Chinn và Hiro Ito (2010) xây dựng cách đo lường chỉ số MI, theo đó mức độ độc lập tiền tệ được đo lường dựa trên tương quan tuyến tính theo năm của lãi suất hàng tháng giữa quốc gia sở tại và quốc gia cơ sở.

Trong khuôn khổ bài viết, tác giả định lượng chỉ số độc lập tiền tệ và chỉ số ổn định tỷ giá theo mô hình của Joshua Aizenman, Menzie D.Chinn và Hiro Ito (2008) Riêng chỉ số đo lường mức độ hội nhập tài chính (KAOPEN) đo lường chúng rất khó khăn mặc dù đã có rất nhiều phương pháp nhưng hầu như không đo lường một cách đầy đủ mức độ phức tạp của kiểm soát tài khoản vốn. Do đó mà đo lường chỉ số này còn nhiều thách thức cho các nhà nghiên cứu. Một số phương pháp biết đến như: - Quinn (1997, 2003): Đo lường thông qua cường độ kiểm soát vốn. - Lane & Milesi-Ferretti (2006): Tác giả đưa ra ý kiến rằng để biết mức độ kiểm soát vốn trên thực tế một quốc gia đang đeo đuổi ta cần đo lường số lượng nợ và tài sản nước ngoài trong cán cân thanh toán.

- Chinn & Ito (2007-2010) đưa ra đề xuất sử dụng độ mở tài khoản vốn KAOPEN để đo lường mức độ hội nhập tài chính. KAOPEN dựa trên các thông tin báo cáo thường niên về cơ chế tỷ giá và những hạn chế ngoại hối do IMF phát hành. Chỉ số Chinn-Ito biến thiên giữa 0 và 1. Giá trị của chỉ số này cao hơn chỉ ra rằng một đất nước cởi mở hơn với các giao dịch vốn xuyên quốc gia.

Chỉ số này được tính toán dựa trên nhóm 171 quốc gia (không bao gồm Mỹ) cho giai đoạn từ 1970 đến 2010.1 Đo lường chỉ số KAOPEN của VN theo tính toán của ACI.40 - Hutchison, Sengupta và Singh (2010): Theo đó độ mở của tài khoản vốn trên thực tế đó là tỷ số dòng tài chính xuyên quốc gia trong cán cân thanh toán quốc tế so với GDP. Trong khuôn khổ bài viết, tác giả định lượng theo mô hình của Hutchison, Sengupta và Singh (2010).1 Định lượng chỉ tiêu Độc lập tiền tệ (MI) theo ACI (2008). Joshua Aizenman, Menzie D.Chinn và Hiro Ito đề xuất đo MI bằng sự tương quan tính theo năm của lãi suất hàng tháng giữa quốc gia chủ nhà “Home country” và quốc gia so sánh “Base country” Trong đó: i: Quốc gia chủ nhà; Trong bài viết này áp dụng cho VN. j: Quốc gia so sánh; Trong bài viết này áp dụng cho Mỹ.

Nước so sánh là nước có CSTT liên kết, tương đồng (và có thể là quốc gia giao thương nhiều) với nước chủ nhà. Những nước làm cơ sở so sánh như: Mỹ, Anh, Pháp, Úc, Bỉ, Nam Phi, Malaisia. Lãi suất trên thị trường tiền tệ được sử dụng trong phương pháp này. MI biến thiên trong khoảng 0 và 1; MI càng tiến về đến 1 thì chứng tỏ CSTT càng độc lập và ngược lại.

123doc 8 Nhóm tác giả ACI cũng đưa ra kết quả tính toán chỉ số này cho hơn 170 quốc gia dựa trên dữ liệu của IMF là lãi suất chiết khấu và lãi suất tiền gửi hàng tháng của quốc gia so sánh và quốc gia chủ nhà.2: Đo lường chỉ số MI của VN theo tính toán của ACI.46 Kết quả cho thấy CSTT của VN ở mức độ trung bình so với CSTT của Mỹ.2 Định lượng chỉ tiêu ổn định tỷ giá hối đoái (ERS) theo ACI (2008). Để đo lường ERS ta sử dụng độ lệch chuẩn tỷ giá hối đoái được tính theo năm dựa trên dữ liệu của tỷ giá hối đoái hàng tháng của nước chủ nhà và nước so sánh. Chỉ số ERS được xác định bằng: là giá trị tuyệt đối của tỷ giá hối đoái trong tháng so với tháng 12 của năm được tính toán. là độ lệch chuẩn hàng năm của tỷ giá hối đoái tính theo tháng giữa nước chủ nhà và đất nước so sánh.

ERS biến thiên trong khoảng 0 và 1; ERS càng tiến về đến 1 thì mức độ ổn định của tỷ giá nước đang so sánh so với nước chủ nhà và ngược lại. Theo ACI nếu chỉ đơn thuần áp dụng công thức này thì ERS có xu hướng rất nhỏ. Điều này có thể là nó sẽ phóng đại mức độ linh hoạt của tỷ giá đặc biệt là khi tỷ giá giao động trong biên độ hẹp nhưng lại không được định giá lại thường xuyên. 123doc 9 Do đó ACI đã áp dụng một ngưỡng giá trị cho tỷ giá đó là nếu mức độ giao động hàng tháng của tỷ giá hối đoái trong biên độ ± 0.33 thì tỷ giá được xem là cố định và ERS =1.

Kết quả tính toán của ACI về chỉ số ERS như sau: Bảng 1.3: Đo lường chỉ số ERS của VN theo tính toán của ACI.46 Theo tính toán của ACI thì chế độ tỷ giá của VN giao động trong biên độ hẹp, gần như cố định. Tuy nhiên ERM biến động từ năm 2007 trở đi, VND mất giá so với USD. Dữ liệu tính toán của ACI dựa trên tỷ giá hàng tháng USD/VND từ nguồn IMF là tỷ giá BQLNH do NHNN công bố.3 Định lượng chỉ tiêu mức độ hội nhập tài chính (KAOPEN) theo Hutchison, Sengupta và Singh (2010).