Luận văn thạc sĩ ussh chính sách thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường đại học tại việt nam nghiên cứu trường hợp trường đại học fpt

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại các trường đại học Việt Nam, tập trung vào trường FPT.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Vân
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đào Thanh Trường
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính sách thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường đại học tại Việt Nam (nghiên cứu trường hợp trường Đại học FPT)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 0.4. Nhận xét chung
• 0.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp chứng minh giả thuyết
• 0.10. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HÌNH THÀNH CÁC DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Chính sách
• 1.2. Chính sách thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp
• 1.3. Doanh nghiệp khởi nghiệp
• 1.4. Tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp
• 1.5. Khái niệm về khởi nghiệp sáng tạo
• 1.6. Khái niệm về môi trường khởi nghiệp sáng tạo
• 1.7. Vai trò của khởi nghiệp sáng tạo
• 1.8. Hệ sinh thái khởi nghiệp
• 1.9. Vai trò của việc hình thành DN khởi nghiệp trong các trường đại học
• 1.10. Vai trò và nội dung các chính sách trong việc thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HÌNH THÀNH DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC FPT
• 2.1. Chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp trong trường các trường đại học tại Việt Nam hiện nay
• 2.2. Các chính sách thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường đại học tại Việt Nam
• 2.3. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường ĐH Việt Nam hiện nay
• 2.4. Chính sách thúc đẩy hình thành DN khởi nghiệp tại trường Đại học FPT
• 2.5. Tổng quan về trường Đại học FPT
• 2.6. Thực trạng chính sách thúc đẩy hình thành Doanh nghiệp khởi nghiệp tại trường FPT
• 2.7. Kết quả/tác động của các chính sách thúc đẩy hình thành DN khởi nghiệp tại trường Đại học FPT
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC CHÍNH SÁCH MỚI TRONG VIỆC THÚC ĐẨY DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia về chính sách thúc đẩy hình thành DN khởi nghiệp trong các trường ĐH
• 3.2. Bối cảnh cho việc xây dựng chính sách sách thúc đẩy hình thành DN khởi nghiệp trong các trường ĐH tại Việt Nam hiện nay
• 3.3. Xây dựng chính sách sách thúc đẩy hình thành DN khởi nghiệp trong các trường đại học tại Việt Nam
• 3.3.1. Chính sách về thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp tại trường đại học qua các cuộc thi, cuộc tư vấn
• 3.3.2. Chính sách về thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp tại trường đại học qua các khóa đào tạo
• 3.3.3. Chính sách về thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp tại trường đại học qua các gói hỗ trợ vay vốn
• 3.3.4. Chính sách về thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp tại trường đại học qua các vườn ươm doanh nghiệp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam

Chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nóng trong những năm gần đây. Đặc biệt, các trường đại học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp. Chính sách này không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực hành và phát triển ý tưởng kinh doanh mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự sáng tạo và đổi mới. Trường Đại học FPT là một trong những ví dụ điển hình cho việc áp dụng chính sách này một cách hiệu quả.

1.1. Vai trò của các trường đại học trong việc thúc đẩy khởi nghiệp

Các trường đại học tại Việt Nam, đặc biệt là Đại học FPT, đã tích cực tham gia vào việc thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp. Hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn tạo ra các cơ hội kết nối giữa sinh viên và doanh nghiệp.

1.2. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, bao gồm các gói vay vốn, chương trình đào tạo và các cuộc thi khởi nghiệp. Những chính sách này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trẻ phát triển và cạnh tranh.

II. Thách thức trong việc thực hiện chính sách khởi nghiệp tại các trường đại học

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc thực hiện chúng vẫn gặp nhiều thách thức. Các trường đại học thường thiếu nguồn lực và kinh nghiệm trong việc triển khai các chương trình khởi nghiệp. Hơn nữa, sự kết nối giữa doanh nghiệp và trường học vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc sinh viên không được trang bị đầy đủ kỹ năng cần thiết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và kinh nghiệm

Nhiều trường đại học chưa có đủ nguồn lực để triển khai các chương trình khởi nghiệp hiệu quả. Việc thiếu kinh nghiệm trong quản lý và điều hành các dự án khởi nghiệp cũng là một rào cản lớn.

2.2. Sự kết nối yếu giữa doanh nghiệp và trường học

Sự thiếu kết nối giữa doanh nghiệp và trường học dẫn đến việc sinh viên không có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tế. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của sinh viên trên thị trường lao động.

III. Phương pháp thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại Đại học FPT

Đại học FPT đã áp dụng nhiều phương pháp để thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp, bao gồm việc tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp, cung cấp các khóa đào tạo chuyên sâu và tạo ra các vườn ươm doanh nghiệp. Những phương pháp này đã giúp sinh viên phát triển ý tưởng và hiện thực hóa chúng thành các doanh nghiệp thực tế.

3.1. Tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp

Các cuộc thi khởi nghiệp tại Đại học FPT không chỉ tạo cơ hội cho sinh viên thể hiện ý tưởng mà còn giúp họ nhận được sự hỗ trợ từ các chuyên gia và nhà đầu tư. Đây là một trong những cách hiệu quả để khuyến khích tinh thần khởi nghiệp.

3.2. Cung cấp khóa đào tạo chuyên sâu

Đại học FPT cung cấp các khóa đào tạo về khởi nghiệp, giúp sinh viên trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để bắt đầu doanh nghiệp. Những khóa học này thường được giảng dạy bởi các chuyên gia trong ngành.

3.3. Tạo ra các vườn ươm doanh nghiệp

Vườn ươm doanh nghiệp tại Đại học FPT cung cấp không gian làm việc và hỗ trợ cho các nhóm khởi nghiệp. Đây là nơi sinh viên có thể thử nghiệm ý tưởng và nhận được sự tư vấn từ các mentor.

IV. Kết quả nghiên cứu về chính sách khởi nghiệp tại Đại học FPT

Nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại Đại học FPT đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều sinh viên đã thành lập doanh nghiệp và áp dụng kiến thức học được vào thực tế. Điều này không chỉ giúp sinh viên phát triển mà còn đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế địa phương.

4.1. Tỷ lệ sinh viên khởi nghiệp thành công

Theo thống kê, tỷ lệ sinh viên khởi nghiệp thành công tại Đại học FPT cao hơn so với các trường khác. Điều này cho thấy hiệu quả của các chính sách và chương trình hỗ trợ.

4.2. Đóng góp vào nền kinh tế địa phương

Các doanh nghiệp khởi nghiệp do sinh viên thành lập đã tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương. Điều này chứng tỏ rằng chính sách khởi nghiệp không chỉ có lợi cho sinh viên mà còn cho cộng đồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách khởi nghiệp

Chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp tại các trường đại học, đặc biệt là Đại học FPT, đã chứng minh được tính hiệu quả. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và mở rộng các chương trình hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên. Tương lai của khởi nghiệp tại Việt Nam phụ thuộc vào sự phát triển bền vững của các chính sách này.

5.1. Cần cải thiện và mở rộng chính sách

Để đạt được hiệu quả cao hơn, các chính sách cần được cải thiện và mở rộng, bao gồm việc tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo cho sinh viên.

5.2. Tương lai của khởi nghiệp tại Việt Nam

Tương lai của khởi nghiệp tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của các trường đại học với xu hướng mới và sự hỗ trợ từ chính phủ. Việc xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làn sóng khởi sự kinh doanh tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với 110.000 doanh nghiệp thành lập mới và 26.689 doanh nghiệp quay lại hoạt động trong năm 2016. Cùng thời điểm, cả nước sở hữu mạng lưới hơn 400 trường đại học, cao đẳng với quy mô 2,2 triệu sinh viên. Tuy nhiên, nghịch lý lớn của thị trường lao động là con số 225.000 cử nhân, thạc sĩ rơi vào tình trạng thất nghiệp theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội năm 2016. Thực trạng này bắt nguồn từ khoảng cách sâu sắc giữa chương trình đào tạo hàn lâm và nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế, nơi khoảng 1.500 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang thiếu hụt trầm trọng nhân sự có tư duy thực chiến.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa các trường đại học từ cơ sở thuần túy truyền thụ kiến thức thành cái nôi ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu tổng quát của luận văn là nghiên cứu, đánh giá toàn diện hệ thống chính sách thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp trong trường đại học, từ đó xây dựng các giải pháp mang tính đột phá. Về mặt cụ thể, đề tài làm rõ hệ thống lý luận quản lý khoa học công nghệ, phân tích thực trạng tại Trường Đại học FPT và đề xuất khung chính sách mới nhằm tối ưu hóa hoạt động ươm tạo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát điển cứu tại Trường Đại học FPT trong giai đoạn từ tháng 8/2017 đến tháng 9/2017. Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Đề án 844 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm hỗ trợ 800 dự án và 200 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý thuyết vững chắc dựa trên sự kết hợp giữa các mô hình hành vi và quản trị đổi mới sáng tạo quốc tế. Trọng tâm là Thuyết hành vi dự định của Icek Ajzen (2002) kết hợp với Khung lý thuyết Dự án Khảo sát Tinh thần Doanh nhân Toàn cầu của Sinh viên (GUESSS 2011) do Philipp Sieger và cộng sự phát triển, nhằm giải thích cơ chế hình thành ý định khởi sự kinh doanh dưới tác động của môi trường giáo dục. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Mô hình phát triển ba giai đoạn của Viện Khởi nghiệp Founder Institute bao gồm: hình thành ý tưởng, phát triển sản phẩm và tăng trưởng; cùng mô hình Đổi mới sáng tạo 2.0 của Louis Tornatzky và Elaine Rideout về vai trò của trường đại học trong nền kinh tế tri thức.

Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa xuyên suốt công trình gồm:

• Chính sách thúc đẩy khởi nghiệp: Hệ thống các chuẩn tắc, công cụ tài chính và cơ chế hỗ trợ có chủ đích của cơ quan quản lý hoặc nhà trường nhằm kích thích sự ra đời của doanh nghiệp mới.
• Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo: Tổ chức kinh doanh lâm thời được thiết kế nhằm tìm kiếm mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng quy mô linh hoạt và tăng trưởng vượt bậc dựa trên công nghệ hoặc sáng kiến đột phá.
• Hệ sinh thái khởi nghiệp đại học: Cộng đồng bổ trợ lẫn nhau giữa nhà trường, sinh viên, vườn ươm, quỹ đầu tư và doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện nuôi dưỡng dự án khởi sự.
• Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ: Đơn vị liên kết cung cấp không gian làm việc, trang thiết bị kỹ thuật, tư vấn pháp lý và kết nối vốn mồi cho các nhóm sáng lập tiềm năng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống văn bản pháp luật như Nghị quyết số 14-NQ/TW, Nghị quyết số 10-NQ/TW, Nghị định số 80/2007/NĐ-CP, Luật Doanh nghiệp 2014 và các báo cáo thường niên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát có cấu trúc và biên bản phỏng vấn sâu.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát định lượng được tiến hành trên cỡ mẫu ban đầu là 300 sinh viên đang theo học tại Trường Đại học FPT theo phương pháp chọn mẫu phân tầng thuận tiện, thu về 282 phiếu, trong đó có 274 phiếu hợp lệ đạt tỷ lệ sử dụng 97,16%. Nghiên cứu định tính thực hiện phỏng vấn chuyên sâu 10 cán bộ lãnh đạo và quản lý chương trình khởi nghiệp tại trường.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành để tính toán giá trị trung bình Mean và độ lệch chuẩn dựa trên thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không đồng ý đến 5: Rất đồng ý). Phương pháp này được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc lượng hóa các biến số tâm lý, đo lường chính xác mức độ tác động của từng nhóm chính sách đến ý định khởi nghiệp của người học. Toàn bộ quy trình khảo sát thực địa được hoàn thành trong mốc thời gian từ tháng 8/2017 đến tháng 9/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình xử lý dữ liệu khảo sát 274 sinh viên và 10 chuyên gia quản lý đã mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

• Sức hút từ các cuộc thi và hoạt động cố vấn: Chính sách hỗ trợ thông qua các cuộc thi ý tưởng kinh doanh và hoạt động tư vấn chuyên môn nhận được mức độ quan tâm cao nhất từ sinh viên với điểm số Mean đạt trên 4,12/5,0. Điển hình như cuộc thi Startup Student Ideas đã thu hút 569 đề án từ các trường đại học cả nước tham gia tranh tài.
• Điểm nghẽn nghiêm trọng về tài chính và vốn vay: Khoảng 68% sinh viên thể hiện nguyện vọng khởi sự kinh doanh rõ rệt nhưng trên 72% nhóm dự án gặp bế tắc về nguồn vốn hạt giống. Các gói hỗ trợ tài chính tại trường đại học mới chỉ tiếp cận được dưới 20% tổng số dự án tiềm năng do quy trình xét duyệt còn nặng tính hành chính.
• Hạn chế trong đào tạo thực chiến và quy mô vườn ươm: Mặc dù cả nước có khoảng 50 cơ sở ươm tạo công nghệ, chỉ có 10 trên 120 trường đại học xây dựng được mô hình câu lạc bộ vườn ươm doanh nhân. Hơn 65% sinh viên đánh giá các khóa đào tạo khởi nghiệp hiện tại còn nặng về lý thuyết học thuật, thiếu vắng sự đồng hành trực tiếp từ các doanh nhân giàu kinh nghiệm.
• Ý thức về hệ sinh thái khởi nghiệp gia tăng: Tỷ lệ sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của việc kết nối với mạng lưới doanh nghiệp bên ngoài đạt 78,5%, song mức độ thương mại hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm bán được trên thị trường vẫn còn ở mức khiêm tốn dưới 15%.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích chỉ ra nguyên nhân căn bản của việc các dự án sinh viên khó bứt phá là do sự thiếu hụt cơ chế liên kết ba bên gồm Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Nicole Bills (2015) tại Jordan khi chỉ ra 85% rào cản khởi nghiệp xuất phát từ việc thiếu kỹ năng quản trị và vốn mồi ban đầu. Tương tự, bài học từ doanh nghiệp House Care tại Việt Nam cho thấy nhiều đơn vị kinh doanh dù có sản phẩm tốt nhưng không thể vượt qua ngưỡng quy mô 40 nhân sự vì hệ thống giáo dục đại học chưa cung cấp được đội ngũ nhân lực đáp ứng chuẩn vận hành thực tế.

Về mặt trình bày trực quan, các kết quả phân tích định lượng của luận văn được cấu trúc tối ưu qua hệ thống trực quan hóa khoa học:

• Biểu đồ cột so sánh điểm trung bình Mean và độ lệch chuẩn của 5 nhóm chính sách tác động đến ý định khởi nghiệp (cuộc thi, vườn ươm, vốn vay, đào tạo, hệ sinh thái).
• Biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu định hướng nghề nghiệp sau tốt nghiệp của sinh viên Đại học FPT với các phân khúc: khởi nghiệp ngay, đi làm tích lũy kinh nghiệm, hoặc tiếp tục học nâng cao.
• Bảng ma trận đối chiếu mức độ hài lòng của sinh viên đối với các dịch vụ hỗ trợ cơ sở vật chất, phòng lab và không gian làm việc chung tại vườn ươm trường đại học.

Sự chuyển dịch tích cực tại Trường Đại học FPT nhờ thừa hưởng nền tảng công nghệ và 100% vốn đầu tư từ tập đoàn mẹ đã chứng minh rằng: khi nhà trường chủ động gắn kết đào tạo với thực tiễn sản xuất kinh doanh, tinh thần doanh nhân của sinh viên sẽ được kích hoạt mạnh mẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động khởi nghiệp trong môi trường đại học:

• Thành lập Quỹ tài trợ hạt giống khởi nghiệp sinh viên: Ban Giám hiệu Trường Đại học FPT phối hợp với các doanh nghiệp thành viên thành lập quỹ đầu tư mồi với quy mô ban đầu 2 tỷ đồng mỗi năm. Mục tiêu tài trợ trực tiếp từ 50 triệu đến 100 triệu đồng cho ít nhất 15 dự án sinh viên xuất sắc mỗi năm, triển khai ngay từ quý 1/2018.
• Nâng cấp và mở rộng không gian vườn ươm công nghệ: Ban quản lý cơ sở vật chất tiến hành mở rộng diện tích khu làm việc chung (Co-working space) lên tối thiểu 500 m2 trong giai đoạn 2018 - 2020. Chính sách này đảm bảo hỗ trợ 100% chi phí mặt bằng, đường truyền internet tốc độ cao và miễn phí sử dụng các phòng thí nghiệm công nghệ cho các nhóm khởi sự kinh doanh.
• Đổi mới toàn diện chương trình đào tạo khởi nghiệp thực chiến: Phòng Đào tạo cùng các khoa chuyên ngành đưa học phần Khởi nghiệp tinh gọn (Lean Startup) và Kỹ năng lập kế hoạch tài chính thành môn học bắt buộc cho 100% sinh viên khối ngành kinh tế và kỹ thuật. Quy định tối thiểu 30% thời lượng môn học phải do các CEO và chuyên gia khởi nghiệp bên ngoài trực tiếp hướng dẫn, áp dụng từ năm học 2018 - 2019.
• Mở rộng mạng lưới liên kết với các quỹ đầu tư mạo hiểm và Đề án 844: Phòng Hợp tác doanh nghiệp chủ động kết nối với mạng lưới Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp (BSSC), Cục Phát triển Thị trường và Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ (NATEC) cùng Dự án BIPP trị giá 4 triệu EUR. Mục tiêu tổ chức định kỳ 4 buổi Demo Day mỗi năm nhằm giúp tối thiểu 5 doanh nghiệp khởi nghiệp sinh viên gọi vốn thành công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám hiệu và các nhà quản trị đại học: Tài liệu cung cấp khung tham chiếu toàn diện để xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình viện - trường theo định hướng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa cơ chế vận hành vườn ươm và phân bổ nguồn lực tài chính hiệu quả.
• Cơ quan hoạch định chính sách khoa học, công nghệ và giáo dục: Các bộ ngành như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể khai thác các cứ liệu thực chứng từ 274 mẫu khảo sát để hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực thi Nghị định số 80/2007/NĐ-CP và Đề án 844 của Chính phủ.
• Giảng viên và chuyên gia cố vấn khởi nghiệp: Cung cấp nguồn tài liệu giảng dạy chuẩn mực về phương pháp kết hợp giữa lý thuyết hành vi dự định (TPB) với các công cụ kinh doanh hiện đại như Business Model Canvas, hỗ trợ xây dựng giáo trình khởi sự kinh doanh sát với thực tế.
• Sinh viên, nhóm nghiên cứu trẻ và nhà sáng lập startup: Cẩm nang giúp người học nhận diện rõ các kênh hỗ trợ vốn, quy trình ươm tạo, chính sách ưu đãi miễn 4 năm thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật số 32/2013/QH13 và các bước hiện thực hóa ý tưởng công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản giữa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và lập nghiệp truyền thống là gì?

Lập nghiệp truyền thống thường mở các mô hình kinh doanh sẵn có như cửa hàng, quán cà phê nhằm tạo thu nhập ổn định và ít có tính đột phá. Ngược lại, khởi nghiệp sáng tạo (Startup) tập trung khai thác công nghệ mới hoặc mô hình kinh doanh chưa từng có, hướng đến mục tiêu tăng trưởng quy mô cực nhanh trên thị trường rộng lớn trong bối cảnh nhiều rủi ro.

Đề án 844 của Thủ tướng Chính phủ mang lại những cơ hội cụ thể nào cho trường đại học?

Đề án 844 phê duyệt năm 2016 mở ra nguồn lực hỗ trợ tài chính trực tiếp để chuẩn hóa hệ thống vườn ươm, đào tạo giảng viên nguồn về đổi mới sáng tạo và kết nối mạng lưới cố vấn chuyên nghiệp. Đề án đặt mục tiêu hỗ trợ 800 dự án và giúp 50 doanh nghiệp khởi nghiệp gọi vốn thành công từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Doanh nghiệp khoa học công nghệ trong trường đại học nhận được ưu đãi thuế như thế nào?

Theo quy định tại Luật số 32/2013/QH13 sửa đổi bổ sung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định 80/2007/NĐ-CP, doanh nghiệp khoa học công nghệ đáp ứng đủ điều kiện sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu tiên kể từ khi có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Vì sao phần lớn vườn ươm doanh nghiệp tại các trường đại học Việt Nam hoạt động chưa hiệu quả?

Thực tế chỉ 10 trên 120 trường đại học hình thành câu lạc bộ vườn ươm do tư duy tự làm khép kín, thiếu nguồn tài chính công bền vững và thiếu vắng sự đồng hành của doanh nghiệp tư nhân. Việc thiếu kết nối với các quỹ đầu tư mạo hiểm khiến các dự án sau giai đoạn thử nghiệm không đủ nguồn lực để thương mại hóa sản phẩm.

Sinh viên cần chuẩn bị những yếu tố cốt lõi nào trước khi tham gia vườn ươm khởi nghiệp?

Sinh viên cần xây dựng một đội ngũ sáng lập đa ngành kết hợp giữa kỹ thuật và kinh doanh, chuẩn bị bản đề xuất giá trị rõ ràng giải quyết đúng nỗi đau của thị trường và hoàn thiện mô hình kinh doanh tinh gọn. Sự chủ động tiếp thu ý kiến từ các chuyên gia cố vấn và khả năng ứng dụng công nghệ đóng vai trò quyết định để dự án được tiếp nhận ươm tạo.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chính sách thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường đại học tại Việt Nam.
• Kết quả khảo sát 274 sinh viên và 10 nhà quản lý tại Trường Đại học FPT đã xác định chính xác các điểm nghẽn về nguồn vốn hạt giống, không gian ươm tạo và chương trình đào tạo thực chiến.
• Nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, gắn kết chặt chẽ giữa chính sách Nhà nước, nguồn lực doanh nghiệp và tiềm năng sáng tạo của sinh viên.
• Đóng góp khoa học then chốt là mô hình hóa tác động của các chính sách hỗ trợ đến ý định khởi nghiệp của người học, cung cấp luận cứ thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách giáo dục đại học.
• Trong giai đoạn 2018 - 2020, các trường đại học cần khẩn trương hoàn thiện quy chế quản lý vườn ươm, tích hợp sâu rộng các chương trình thực hành kinh doanh và tận dụng tối đa nguồn lực từ Đề án 844 quốc gia.

Hãy chủ động kết nối với mạng lưới khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ngay hôm nay để đưa các ý tưởng nghiên cứu khoa học từ giảng đường bước ra chinh phục thị trường thực tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Từ những năm đầu của thế kỷ XX đến nay, Việt Nam luôn tích cực hội nhập quốc tế với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và ngày càng tăng trưởng kinh tế. Có thể nói đến là sự kiện Việt Nam gia nhập WTO (Tổ chức Thương mại thế giới) năm 2007; tham gia vào hiệp định TPP (Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương) năm 2016. Theo Báo cáo tại Cổng thông tin về đăng ký các doanh nghiệp trong quốc gia thì trong giai đoạn 2000-2016, số lượng các doanh nghiệp đăng ký thành lập mới ngày càng tăng tăng từ 14.000 doanh nghiệp (năm 2000) lên 110.000 doanh nghiệp và 26.689 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động (năm 2016).

Đây là một bước tiến đáng kể, khẳng định tầm quan trọng đối với nền kinh tế quốc gia và đối với sự hội nhập quốc tế1. Việc hội nhập quốc tế là cơ hội cũng là một thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, trong thời gian gần đây, xu hướng khởi nghiệp đã và đang phát triển ngày càng mạnh mẽ trong cộng đồng các doanh nghiệp nói chung và trong các trường Đại học nói riêng. Việc quan tâm nhiều đến môi trường và các điều kiện cho khởi nghiệp, bao gồm hệ thống khung pháp luật, và các chính sách hỗ trợ… là điều vô cùng cần thiết, giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam có cơ hội phát triển, cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài và vươn lên trong thời kỳ hội nhập.

Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế tư nhân. Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX được diễn ra vào Ngày 18/3/2002 đã ban hành Nghị quyết 14-NQ/TW về đổi mới chính sách,cơ chế, khuyến khích, và tạo 1 Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2016) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] điều kiện phát triển kinh tế tư nhân. Tại hội nghị Trung ương 5 khóa XII ngày 03/6/2017, Ban Chấp hành Trung ương Đảng tiếp tục ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó chú trọng đến các chính sách khuyến khích, hoàn thiện cơ chế và hỗ trợ cho phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành kinh tế và lĩnh vực kinh tế, tạo một đòn bẩy mạnh mẽ vào phát triển kinh tế - xã hội.

Các doanh nghiệp bước đầu khởi nghiệp cần phải nắm rõ các cơ chế, và chính sách của Nhà nước để hoạt động theo quy định của pháp luật và tận dụng những ưu thế của mình trong quá trình cạnh tranh thời kỳ hội nhập. Vấn đề khởi nghiệp trong thời buổi hiện nay đã và đang là câu chuyện thời sự - kinh tế của cả đất nước. Ở Việt Nam, vai trò đội ngũ doanh nghiệp và doanh nhân ngày càng được Nhà nước và Đảng đề cao trong sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Theo báo cáo của Chính phủ trong kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa 11 đã khẳng định rằng: “Doanh nghiệp - Doanh nhân đã trở thành lực lượng chủ lực xung kích trong sự nghiệp phát triển nền kinh tế quốc gia”2.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09-NQ/TW vào ngày 9/12/2011 về việc phát huy và xây dựng vai trò của đội ngũ doanh nhân ở Việt Nam trong thời kỳ này nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa, hội nhập quốc tế và hiện đại hóa đất nước. Hơn nữa, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng đã xác định cần xây dựng các chương trình Khởi nghiệp để thông qua các hoạt động này có thể đẩy mạnh và mang lại kết quả hiệu quả và đầy trong việc triển khai nghị quyết trong cuộc sống. Đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, năm 2016, có khoảng 1.500 startup đang hoạt động, trong đó lĩnh vực công nghệ thông tin chiếm tỷ trọng lớn. Nếu năm 2016 là năm thể hiện quyết tâm 2 Báo cáo tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XI, 2003 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cao nhất ở cấp Chính phủ về định hướng phát triển thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, thì năm 2017 nên là năm các trường đại học thể hiện vai trò tiên phong của mình để thực hiện sứ mệnh đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo để cung cấp cho xã hội những tài năng được trang bị tư duy và kỹ năng cần thiết cho công cuộc đó3.

Cùng với tinh thần đó, Trường Đại học FPT là một trong những trường đại học danh tiếng ở Việt Nam do một doanh nghiệp đứng ra thành lập với 100% vốn đầu tư từ Tập đoàn FPT. Trường đào tạo theo hình thức liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp, gắn đào tạo với thực tiễn, chú trọng nghiên cứu – triển khai thực hiện ứng dụng công nghệ hiện đại. Do đó, có thể nói trường Đại học FPT có tiềm năng và định hướng tốt để thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, mô hình đại học đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp chính là mô hình trong tương lai của hệ thống giáo dục tại Việt Nam.

Trong năm 2017, dự kiến có thêm 8 trường đại học lớn có giảng viên nguồn được đào tạo về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ kết hợp chặt chẽ với các trường đại học để thúc đẩy việc ứng dụng chương trình đào tạo đổi mới, sáng tạo và khởi nghiệp trên phạm vi cả nước. Việc quan tâm đến các chính sách thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường đại học không chỉ giúp sinh viên có một cái nhìn đúng về khởi nghiệp, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực doanh nghiệp mà đặc biệt sẽ thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tại Việt Nam phát triển vững chắc. Vì những lý do như trên, tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài “Chính sách thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp trong các trường Đại học tại Việt Nam (nghiên cứu trường hợp trường Đại học FPT)”.

3 Theo Báo cáo của VCCI, 2016 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ý nghĩa khoa học của luận văn là việc làm rõ các cơ sở lý luận về khởi nghiệp trong các trường Đại học và chính sách của Nhà nước trong việc thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp. Cụ thể, luận văn đã làm rõ vấn đề đưa nội dung khởi nghiệp vào giảng dạy trong trường Đại học theo thực tế hiện nay và đánh giá mức ảnh hưởng cũng như tầm quan trọng của các chính sách của Nhà nước đến các doanh nghiệp khởi nghiệp trong môi trường Đại học. Từ đó, có thể đưa ra lý luận cơ bản về các mối quan hệ biện chứng giữa các chính sách pháp lý với vấn đề khởi nghiệp trong các trường Đại học tại Việt Nam. Và ý nghĩa thực tiễn của luận văn là từ kết quả phân tích, nghiên cứu giúp đưa ra các dự đoán trong tương lai về việc ban hành các khung chính sách pháp lý cho các doanh nghiệp trẻ muốn bắt đầu khởi nghiệp ngay trong môi trường giáo dục.

Kết quả nghiên cứu cũng dự báo xu hướng việc xây dựng, đề xuất các chính sách và các cơ chế trong việc hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp là một trong những điều quan trọng để phát huy được sức mạnh của nền kinh tế Việt Nam. Lịch sử nghiên cứu 2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Nicole Bills(2015) tại trường đại học South Carolina – Columbia về đề tài” Education and Entrepreneurship in Amman, Jordan” (Dịch nghĩa: giáo dục và kinh doanh ở Amman, Jordan) đã tiến hành phỏng vấn sâu các giáo sư tại trường đại học, các nhà khởi nghiệp và những cá nhân khác liên quan đến vấn đề khởi nghiệp để hỏi họ về cơ hội và thách thức khi khởi nghiệp ở Jordan và Nicole Bills (2015) tiến hành khảo sát 229 học sinh tại trường đại học dân lập chuyên ngành kinh doanh và thương mại. Bài khảo sát được tiến hành bằng tiếng Anh và 85% bảng câu hỏi khảo sát qua thư điện tử và qua trực tuyến, 15% lượng bài khảo sát được khảo sát bằng giấy.

Bài khảo sát 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] gồm 4 phần chính: thông tin cá nhân, những câu hỏi liên quan đến trường đại học và nghề nghiệp, các câu hỏi về chất lượng đào tạo tại trường đại học và các môn học, và các câu hỏi về nghề nghiệp và hoài bão của sinh viên về công việc. Kết quả cho ra ở 4 sơ đồ như sau: Hình 1. 1: Sơ đồ nghiên cứu của Nicole Bills (2015) (Nguồn: Nicole Bills 2015) Theo nghiên cứu của T. Jacobus meergenaamd van de Zande (2012) tại đại học MIT, IIIT, và đại học với đề tài “Fostering entrepreneurship at universities” (dịch nghĩa: Nuôi dưỡng tinh thần kinh doanh tại trường đại học) đã tiến hành giải thích về 3 ý chính: hỗ trợ ý tưởng, tầm quan trọng của ý tưởng, và vườn ươm doanh nghiệp.

Bài phỏng vấn được chia ra ở 3 trường, mỗi trường phỏng vấn một ý chính như trên. Phỏng vấn 6-9 nhà lãnh đạo tại các trường đại học các vấn đề liên quan đến khởi nghiệp và tập trung vào kinh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệm của họ. Khảo sát các phòng khoa và các nhân viên tại trường đại học thông qua phiếu hỏi. Khảo sát các lãnh đạo doanh nghiệp liên quan đến hiệu quả doanh nghiệp thông qua phỏng vấn trực tiếp.

Dữ liệu điều tra các phòng khoa và các nhân viên được phân tích định lượng và khung lý thuyết dựa trên thuyết hành vi dự định của Ajzen (2002) và phát triển thành dự án GUESSS năm 2011 của Sieger, Fueglistaller, & Zellweger (2011) để so sánh ý định thành lập doanh nghiệp của sinh viên của 26 quốc gia và được mô tả như bên dưới: Hình 1. 2: Khung lý thuyết về dự án GUESSS (2011) (Nguồn: GUESSS 2011) Theo nghiên cứu Evgeni Milkov Krastev (2014) về đề tài “The Budget of a Startup Company” ( dịch nghĩa: Ngân quỹ của các công ty khởi nghiệp) đã tiến hành phỏng vấn sâu các nhà đầu tư về kinh nghiệm, kế hoạch, cách thức quản lý ngân quỹ của một công ty khởi nghiệp. Theo Louis G Tornatzky và Elaine C. Rideout đã đưa ra các vấn đề về các trường đại học phải đối mặt nếu muốn đổi mới và sang tạo.

Cụ thể trong cuốn sách Innovation 2.0 – Reinventing University Roles in a Knowledge 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Economy (dịch nghĩa: về đổi mới sáng tạo 2.