Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, chi nhánh huyện Tam Đảo

Luận văn chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo

• Tác giả: Hà Văn Châm
• Người hướng dẫn: GS.TS Ngô Xuân Bình
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, chi nhánh huyện Tam Đảo
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan chính sách hỗ trợ DNNVV tại Agribank chi nhánh Tam Đảo

Doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò nòng cốt trong nền kinh tế huyện Tam Đảo. Nhóm doanh nghiệp này thúc đẩy thương mại, dịch vụ du lịch và giải quyết việc làm. Tuy nhiên, quy mô vốn tự có của các đơn vị còn hạn chế. Nhu cầu vay vốn mở rộng sản xuất luôn ở mức cao. Nhận thức rõ điều này, Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo triển khai nhiều chính sách ưu đãi thiết thực. Ngân hàng tập trung tháo gỡ rào cản tín dụng. Các gói vay ưu đãi được thiết kế linh hoạt theo chu kỳ sản xuất. Doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí tối ưu. Agribank áp dụng quy định trần lãi suất theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước. Các khoản vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động được giải ngân nhanh chóng. Ngoài ra, ngân hàng cung cấp các dịch vụ thanh toán hiện đại. Nguồn vốn kịp thời giúp cơ sở kinh doanh ổn định vận hành. Kinh tế địa phương từ đó duy trì đà tăng trưởng bền vững.

1.1. Khung khổ pháp lý và định hướng ưu tiên tín dụng

Chính sách hỗ trợ tín dụng bám sát các nghị quyết của Chính phủ và chỉ đạo từ Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc năm nhóm lĩnh vực ưu tiên quốc gia. Agribank Tam Đảo thực hiện nghiêm túc quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn. Cơ chế này trực tiếp kéo giảm gánh nặng tài chính cho khách hàng. Ngoài ra, chi nhánh vận dụng linh hoạt các văn bản hướng dẫn nội bộ. Quy trình thẩm định được chuẩn hóa nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ. Sự đồng bộ về pháp lý tạo hành lang an toàn cho hoạt động cấp vốn.

1.2. Danh mục sản phẩm tín dụng dành riêng cho DNNVV

Chi nhánh phát triển các gói tín dụng đa dạng đáp ứng nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp có thể vay bổ sung vốn lưu động phục vụ lưu thông hàng hóa. Các khoản vay trung và dài hạn hỗ trợ đầu tư tài sản cố định. Nhiều cơ sở du lịch tại thị trấn Tam Đảo đã nâng cấp phòng nghỉ nhờ vốn ngân hàng. Thủ tục giải ngân diễn ra thuận tiện theo tiến độ dự án. Bên cạnh đó, ngân hàng cung ứng dịch vụ bảo lãnh thanh toán và tài trợ hợp đồng. Doanh nghiệp gia tăng cơ hội tham gia các gói thầu xây dựng địa phương.

II. Thực trạng rào cản hỗ trợ DNNVV tại Agribank huyện Tam Đảo

Quá trình triển khai chính sách hỗ trợ gặp nhiều trở ngại khách quan và chủ quan. Tam Đảo là địa bàn miền núi với địa hình phức tạp, chia cắt. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật tại nhiều xã còn thiếu đồng bộ. Phần lớn doanh nghiệp hoạt động với quy mô siêu nhỏ và nhỏ. Năng lực quản trị nội bộ của các chủ doanh nghiệp chưa cao. Hệ thống sổ sách kế toán thường thiếu minh bạch và chưa kiểm toán độc lập. Báo cáo tài chính chưa phản ánh chính xác hiệu quả kinh doanh thực tế. Điều này gây khó khăn lớn cho cán bộ tín dụng khi thẩm định phương án vay. Hơn nữa, tài sản bảo đảm của doanh nghiệp rất hạn chế về mặt pháp lý. Đất đai vùng đồi núi thường thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng hợp lệ. Giá trị định giá tài sản thấp khiến mức cấp tín dụng không đáp ứng đủ nhu cầu. Chất lượng lao động tại địa phương cũng chưa đồng đều. Những yếu tố này làm tăng rủi ro tín dụng và hạn chế tốc độ giải ngân.

2.1. Hạn chế về tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính

Phần lớn tài sản của doanh nghiệp Tam Đảo nằm ở nhà xưởng trên đất nông nghiệp hoặc đất chưa chuyển đổi mục đích. Ngân hàng khó chấp nhận các tài sản này làm vật bảo đảm hợp pháp. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhỏ thiếu nhân sự kế toán chuyên nghiệp. Chứng từ kinh doanh phân tán, không có hóa đơn hợp lệ đầy đủ. Khi nộp hồ sơ vay vốn, đơn vị không chứng minh được dòng tiền luân chuyển rõ ràng. Ngân hàng buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn vốn vay. Tỷ lệ hồ sơ bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung còn ở mức đáng kể.

2.2. Khó khăn từ môi trường địa lý và năng lực quản lý

Tam Đảo có vị trí miền núi hiểm trở, giao thông một số vùng còn khó khăn. Chi phí vận chuyển và kết nối giao thương giữa các địa bàn bị đội lên. Nhiều hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp nhưng tư duy điều hành chưa kịp thích ứng. Chủ cơ sở thường điều hành theo thói quen gia đình, thiếu chiến lược dài hạn. Kế hoạch kinh doanh thiếu tính khả thi khi thị trường du lịch biến động theo mùa. Cán bộ ngân hàng phải mất nhiều thời gian khảo sát thực tế từng dự án. Rủi ro thị trường khiến khả năng hoàn vốn vay tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

III. Giải pháp nâng cao hỗ trợ DNNVV tại Agribank chi nhánh Tam Đảo

Để tháo gỡ khó khăn, Agribank chi nhánh Tam Đảo cần áp dụng nhóm giải pháp toàn diện. Trước hết, ngân hàng cần đổi mới quy trình thẩm định tín dụng. Cán bộ thẩm định nên chú trọng đánh giá tính khả thi của phương án kinh doanh thay vì chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm. Ngân hàng có thể phát triển các sản phẩm cho vay tín chấp hoặc thế chấp bằng dòng tiền tương lai. Thứ hai, chi nhánh cần đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính. Ứng dụng ngân hàng số giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn. Thứ ba, sự phối hợp giữa ngân hàng và chính quyền địa phương cần được tăng cường chặt chẽ. Huyện Tam Đảo cần tạo điều kiện tháo gỡ vướng mắc về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cuối cùng, ngân hàng nên chủ động mở các buổi tư vấn tài chính cho chủ cơ sở. Hoạt động này giúp nâng cao kỹ năng lập kế hoạch và minh bạch hóa sổ sách kế toán.

3.1. Linh hoạt hóa cơ chế định giá và cấp tín dụng

Chi nhánh cần đa dạng hóa các hình thức cấp tín dụng phù hợp với đặc thù huyện miền núi. Thay vì chỉ áp dụng hình thức thế chấp bất động sản, ngân hàng có thể chấp nhận quyền đòi nợ hoặc hàng tồn kho luân chuyển. Việc kết hợp cho vay thấu chi tài khoản giúp doanh nghiệp giải quyết kịp thời các chi phí đột xuất. Ngoài ra, chi nhánh nên xây dựng biểu lãi suất linh hoạt gắn với xếp hạng tín nhiệm. Doanh nghiệp có lịch sử trả nợ tốt sẽ được hưởng mức lãi suất ưu đãi thấp hơn. Điều này khuyến khích khách hàng duy trì kỷ luật tài chính.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi số và tư vấn tài chính doanh nghiệp

Ứng dụng công nghệ là chìa khóa để tinh gọn quy trình cho vay. Agribank Tam Đảo cần mở rộng dịch vụ ngân hàng điện tử đến từng khách hàng doanh nghiệp. Nền tảng số giúp doanh nghiệp nộp hồ sơ, sao kê và thanh toán nợ hoàn toàn trực tuyến. Bên cạnh việc cấp vốn, cán bộ tín dụng cần đóng vai trò là nhà tư vấn chuyên sâu. Ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình kế toán theo chuẩn mực nhà nước. Đơn vị vay vốn nhờ vậy nâng cao năng lực quản lý tài chính và quản trị rủi ro dòng tiền.

IV. Ứng dụng thực tiễn chính sách hỗ trợ DNNVV tại Agribank Tam Đảo

Chính sách hỗ trợ tín dụng của Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương. Dòng vốn ưu đãi giúp nhiều cơ sở sản xuất nông sản và dịch vụ du lịch phục hồi mạnh mẽ. Doanh nghiệp từng bước hiện đại hóa cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ du khách. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách đòi hỏi sự nỗ lực đồng bộ từ cả hai phía. Doanh nghiệp cần chủ động đổi mới tư duy kinh doanh và minh bạch hóa thông tin tài chính. Sự minh bạch là nền tảng để củng cố uy tín tín dụng dài hạn. Về phía Agribank, việc tiếp tục cải cách quy trình cho vay sẽ mở rộng cửa tiếp cận vốn cho các đơn vị tiềm năng. Mối liên kết chặt chẽ giữa ngân hàng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương tạo nền tảng vững chắc. Sự gắn kết này thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế xã hội bền vững tại huyện Tam Đảo.

4.1. Tác động kinh tế xã hội đối với địa bàn huyện Tam Đảo

Nguồn vốn hỗ trợ từ Agribank tạo đòn bẩy thúc đẩy kinh tế huyện miền núi khởi sắc. Nhiều cơ sở dịch vụ lưu trú và ăn uống được mở rộng quy mô. Hoạt động này tạo thêm nhiều việc làm ổn định cho lao động địa phương. Thu nhập bình quân của người dân tăng lên rõ rệt. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ thuần nông sang dịch vụ du lịch diễn ra nhanh chóng hơn. Hạ tầng kinh doanh tư nhân phát triển làm thay đổi diện mạo du lịch Tam Đảo. Doanh nghiệp có nguồn tài chính vững vàng đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách nhà nước.

4.2. Khuyến nghị thực tiễn cho doanh nghiệp và chính quyền

Để tối ưu hóa chính sách ưu đãi, doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Các đơn vị phải xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi và minh bạch dòng tiền. Về phía chính quyền huyện Tam Đảo, công tác quy hoạch quỹ đất cần được đẩy nhanh tiến độ. Việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai giúp doanh nghiệp đủ điều kiện thế chấp vay vốn. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng quản trị kinh doanh. Sự hỗ trợ đồng bộ này giúp cộng đồng doanh nghiệp địa phương phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò là động lực cốt lõi thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam. Theo thống kê từ Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cả nước có khoảng 758.610 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng áp đảo trên 95%. Khối doanh nghiệp này đóng góp xấp xỉ 45% vào tổng sản phẩm quốc nội, tạo ra 31% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước hàng năm và giải quyết việc làm cho hơn 5 triệu lao động.

Tại địa bàn huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc – một huyện miền núi mang tính đặc thù cao với dân số năm 2019 đạt 83.931 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 45% – vai trò của các doanh nghiệp quy mô nhỏ càng trở nên thiết yếu. Số liệu thống kê ghi nhận toàn huyện có 142 doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ lưu trú, nhà hàng và chế biến nông sản ôn đới. Mặc dù tổng giá trị sản xuất năm 2019 của huyện đạt hơn 5.170 tỷ đồng và tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 3,34%, các doanh nghiệp địa phương vẫn gặp muôn vàn rào cản về năng lực quản trị, thiếu hụt tài sản bảo đảm và đặc biệt là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn vốn lưu động lẫn vốn đầu tư dài hạn. Áp lực này càng trở nên nặng nề hơn khi đại dịch Covid-19 bùng phát khiến chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch bị tê liệt trong những tháng đầu năm 2020.

Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh huyện Tam Đảo giữ vị trí trung gian tài chính chủ lực, thực thi các giải pháp dẫn vốn vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc đưa các gói hỗ trợ tín dụng đến tay doanh nghiệp vẫn tồn tại khoảng cách lớn: thủ tục giải ngân đôi khi còn phức tạp, năng lực tài chính của doanh nghiệp chưa minh bạch, dẫn đến dư nợ cho vay khối doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng tài sản có của chi nhánh. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Hà Văn Châm được thực hiện nhằm phân tích thực trạng triển khai các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn 2018-2020, làm rõ các điểm nghẽn hệ thống, từ đó kiến nghị khung giải pháp đồng bộ nhằm gia tăng tỷ lệ tiếp cận vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế kinh điển: Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết thông tin bất đối xứng của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss. Theo lý thuyết trung gian tài chính, các ngân hàng thương mại đóng vai trò cầu nối chuyển dịch nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội (chiếm khoảng hai phần ba tổng tài sản luân chuyển của thị trường) đến các chủ thể thiếu vốn, giúp tối ưu hóa chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Trong khi đó, lý thuyết thông tin bất đối xứng chỉ ra rằng sự thiếu minh bạch về báo cáo tài chính và phương án kinh doanh của bên vay khiến bên cho vay phải áp dụng cơ chế thắt chặt tín dụng hoặc yêu cầu tài sản thế chấp cao để phòng ngừa rủi ro lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức.

Hệ thống khái niệm cốt lõi trong luận văn được chuẩn hóa theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Căn cứ Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp được phân định thành ba cấp bậc gồm siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên tiêu chí quy mô tổng nguồn vốn (không quá 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng tùy ngành nghề), doanh thu hàng năm hoặc số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân từ dưới 10 người đến 200 người.
• Ngân hàng thương mại: Được xác định theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 là định chế tài chính kinh doanh tiền tệ vì mục tiêu lợi nhuận, cung cấp các nghiệp vụ nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán.
• Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của ngân hàng thương mại: Là tổng thể các biện pháp có chủ đích gồm năm nhóm trụ cột: chính sách hỗ trợ thông tin dự báo thị trường, chính sách tư vấn kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ lãi suất với biên độ ưu đãi giảm từ 1,0% đến 2,0%/năm theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước, chính sách cung ứng nguồn vốn linh hoạt và chính sách cơ cấu lại nợ nhằm giảm thiểu tổn thất cho khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập bài bản. Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tổng kết kinh doanh, báo cáo dư nợ và báo cáo tài chính định kỳ giai đoạn 2018-2020 của Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo, kết hợp niên giám thống kê phát triển kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân huyện Tam Đảo.

Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu khảo sát tổng thể toàn diện nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối và triệt tiêu sai số chọn mẫu. Cụ thể, cỡ mẫu khảo sát thực tế đạt 138 đối tượng hoàn chỉnh, bao gồm hai nhóm:

• Toàn bộ 32 cán bộ nhân viên đang trực tiếp công tác tại các phòng ban nghiệp vụ của Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo.
• Toàn bộ 106 người đại diện theo pháp luật hoặc giám đốc tài chính của 106 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang duy trì tài khoản giao dịch và quan hệ vay vốn tại chi nhánh vào thời điểm năm 2020.

Phiếu khảo sát được thiết kế khoa học, sử dụng thang đo Likert 5 mức độ tiêu chuẩn (từ mức 1,0 là hoàn toàn không đồng ý đến mức 5,0 là hoàn toàn đồng ý) nhằm định lượng hóa cảm nhận của các chủ thể. Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý trên phần mềm phân tích chuyên dụng. Tác giả lựa chọn kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích so sánh liên năm và phương pháp phân tích dãy số thời gian. Lý do lựa chọn các phương pháp này xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn: dãy số thời gian giúp bóc tách tốc độ tăng trưởng tuyệt đối và tương đối của các chỉ tiêu huy động vốn, dư nợ tín dụng qua từng năm; trong khi phương pháp so sánh và kiểm định thang đo giúp đối chiếu đa chiều giữa góc nhìn quản trị của cán bộ ngân hàng và mức độ thụ hưởng chính sách của cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2018-2020 tại Agribank chi nhánh huyện Tam Đảo mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, mức độ bao phủ của chính sách nguồn vốn có sự gia tăng về số lượng nhưng quy mô tín dụng cấp cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa còn chiếm tỷ trọng thấp. Trong tổng số 142 doanh nghiệp trên địa bàn, chi nhánh đã thiết lập quan hệ tín dụng và cung ứng vốn cho 106 doanh nghiệp, đạt tỷ lệ thâm nhập thị trường xấp xỉ 74,6%. Mặc dù vậy, quy mô dư nợ của nhóm khách hàng này chỉ dao động trong khoảng 18,5% đến 21,8% tổng dư nợ cho vay của toàn chi nhánh, phần lớn dòng vốn tín dụng vẫn tập trung vào khu vực hộ sản xuất và cá nhân tiêu dùng nông thôn.

Thứ hai, việc thực thi chính sách hỗ trợ lãi suất ngắn hạn đã phát huy tác dụng kích cầu tích cực nhưng gặp rào cản về điều kiện thụ hưởng. Thực hiện quy định của Ngân hàng Nhà nước đối với 5 lĩnh vực ưu tiên, chi nhánh đã áp dụng mức lãi suất cho vay ngắn hạn ưu đãi thấp hơn từ 1,0% đến 2,0%/năm so với các khoản vay thương mại thông thường, duy trì mặt bằng lãi suất cho vay dao động từ 6,5% đến 7,5%/năm. Dẫu vậy, kết quả khảo sát chỉ ra có đến 58,5% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ đánh giá quy trình chứng minh phương án sử dụng vốn khả thi và thủ tục hoàn thiện hồ sơ hoàn lãi còn rườm rà, khiến khả năng tiếp cận vốn giá rẻ chưa đạt kỳ vọng tối đa.

Thứ ba, chính sách tư vấn và kết nối ngân hàng - doanh nghiệp đạt điểm số đánh giá khả quan nhưng kênh hỗ trợ thông tin thị trường còn yếu. Điểm đánh giá trung bình từ phía doanh nghiệp đối với sự hỗ trợ nhiệt tình của cán bộ tín dụng đạt mức 3,45/5,0 trên thang đo Likert (thuộc nhóm đồng ý). Có tới 71,2% doanh nghiệp xác nhận được ngân hàng tư vấn tháo gỡ vướng mắc trong khâu lập dự án. Tuy nhiên, tiêu chí hỗ trợ thông tin dự báo giá cả và cảnh báo biến động thị trường chỉ nhận được điểm số khiêm tốn ở mức 2,78/5,0.

Thứ tư, công tác xử lý rủi ro và cơ cấu lại kỳ hạn trả nợ trong bối cảnh đại dịch đã bảo vệ an toàn cho hệ thống tín dụng địa phương. Trong năm 2020, chi nhánh đã tiến hành gia hạn nợ và điều chỉnh kỳ hạn thanh toán cho khoảng 35,8% số doanh nghiệp gặp khó khăn dòng tiền do dịch bệnh. Nhờ đó, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh được kiểm soát chặt chẽ ở mức dưới 2,4%, không gây ra các biến động tiêu cực đến bảng cân đối tài chính của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tương xứng với tiềm năng xuất phát từ tính chất bất đối xứng thông tin và đặc thù cơ cấu kinh tế địa phương. Huyện Tam Đảo có địa hình bán sơn địa phức tạp, các doanh nghiệp dịch vụ du lịch chiếm tới hơn 62% cơ cấu doanh nghiệp toàn huyện, chủ yếu sở hữu tài sản là công trình xây dựng trên đất thuê hoặc đất nông nghiệp chưa chuyển đổi mục đích sử dụng hoàn toàn, dẫn đến giá trị tài sản bảo đảm theo định giá ngân hàng thường chỉ đạt 40% đến 50% nhu cầu vay thực tế. Thêm vào đó, đội ngũ kế toán tại các doanh nghiệp địa phương phần lớn chưa được đào tạo bài bản, báo cáo tài chính thiếu tính kiểm toán độc lập, khiến cán bộ ngân hàng phải áp dụng quy trình kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt.

Khi đối chiếu với mô hình thực tiễn tại các địa phương lân cận, bài học kinh nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Chẳng hạn, tại BIDV chi nhánh Sa Pa – một địa bàn có nét tương đồng về kinh tế du lịch miền núi – tốc độ tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn trước đó duy trì bình quân 12,9%/năm và tổng quy mô dư nợ tăng gấp 2,2 lần nhờ triển khai các gói tín dụng linh hoạt gắn liền với chuỗi cung ứng dịch vụ lữ hành. Tương tự, Agribank chi nhánh Phú Thọ II đã thành công trong việc áp dụng mô hình liên kết một cửa, rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ từ 7 ngày xuống còn dưới 3 ngày làm việc đối với các gói tín dụng vừa và nhỏ.

Để phản ánh sinh động các luận điểm trên, dữ liệu phân tích trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hai dạng thức:

• Biểu đồ cột kép kết hợp đường xu hướng: Thể hiện tương quan giữa tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động (đạt mức bình quân khoảng 11,5%/năm) và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (khoảng 9,2%/năm) tại Agribank Tam Đảo trong chu kỳ 2018-2020.
• Bảng cơ cấu phân bổ tỷ trọng tín dụng theo ngành nghề: Phản ánh sự dịch chuyển dòng vốn giữa ba lĩnh vực chủ đạo gồm Thương mại - Dịch vụ du lịch (chiếm 64,2%), Công nghiệp - Xây dựng (chiếm 22,6%) và Nông - Lâm - Thủy sản đặc sản (chiếm 13,2%), qua đó khẳng định sự phụ thuộc lớn của tín dụng ngân hàng vào chu kỳ dao động của ngành du lịch địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện chính sách hỗ trợ và khơi thông dòng vốn tín dụng cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại huyện Tam Đảo, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

Thứ nhất, cải tiến quy trình thẩm định và nới lỏng cơ chế cho vay tín chấp dựa trên dòng tiền thanh toán thực tế. Ban Giám đốc và Phòng Kế hoạch - Tín dụng Agribank Tam Đảo cần chủ trì thiết lập cơ chế cấp hạn mức tín dụng lưu động dựa trên doanh thu thanh toán qua mã QR và máy POS của các cơ sở lưu trú, nhà hàng. Mục tiêu đặt ra là gia tăng tốc độ giải ngân thêm 15% trong vòng 12 tháng tới (giai đoạn 2023-2024), đồng thời nâng tỷ lệ cấp tín dụng không yêu cầu tài sản thế chấp bổ sung lên mức 10% đến 15% tổng dư nợ doanh nghiệp đối với những đơn vị có lịch sử thanh toán minh bạch từ 2 năm liên tục.

Thứ hai, thiết lập trung tâm kết nối dữ liệu thông tin và tăng cường tần suất hội nghị đối thoại doanh nghiệp. Ngân hàng cần phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Doanh nghiệp huyện Tam Đảo tổ chức tối thiểu 02 hội nghị đối thoại trực tiếp trong mỗi quý, kết hợp vận hành cổng tiếp nhận phản ánh nghiệp vụ trực tuyến. Mục tiêu là nâng tỷ lệ doanh nghiệp nắm bắt và tiếp cận thông tin chính sách ưu đãi từ mức hiện tại lên trên 85% trước quý 4 năm 2024, do bộ phận dịch vụ khách hàng và cán bộ tín dụng trực tiếp đảm trách.

Thứ ba, đa dạng hóa các gói sản phẩm tín dụng xanh và đẩy mạnh dịch vụ cho thuê tài chính mua sắm công nghệ. Chi nhánh cần chủ động đề xuất hội đồng quản lý vốn Agribank cấp thẩm quyền áp dụng các gói vay ưu đãi trung hạn với mức giảm lãi suất từ 0,5% đến 1,5%/năm dành riêng cho các dự án nông nghiệp sạch ôn đới và mô hình du lịch sinh thái giảm phát thải. Lộ trình triển khai giải pháp này kéo dài 24 tháng, giúp ít nhất 30 doanh nghiệp đổi mới được dây chuyền trang thiết bị công nghệ hiện đại mà không phải chịu áp lực thanh toán vốn gốc ngay trong năm đầu.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao năng lực phân tích rủi ro cho 100% cán bộ nhân viên chi nhánh. Trong vòng 18 tháng, phòng nhân sự cần phối hợp cùng các chuyên gia tài chính tổ chức định kỳ 04 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho toàn thể 32 cán bộ công nhân viên chi nhánh. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng thẩm định báo cáo tài chính phi chuẩn mực, phương pháp định giá tài sản đặc thù miền núi và kỹ năng đồng hành tư vấn tài chính doanh nghiệp, bảo đảm 100% cán bộ đạt chuẩn kiểm tra năng lực nghiệp vụ theo định hướng ngân hàng bán lẻ hiện đại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng chuyên sâu, là tài liệu tham khảo đắc lực cho bốn nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và đội ngũ cán bộ tín dụng tại hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt là các chi nhánh Agribank thuộc khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực chứng về việc thiết kế các gói sản phẩm tín dụng bán lẻ, kỹ thuật xử lý rủi ro đối với nhóm khách hàng thiếu hụt tài sản thế chấp và phương pháp đo lường mức độ hài lòng của khách hàng vay vốn theo thang đo chuẩn mực.

Thứ hai, các chủ doanh nghiệp, nhà sáng lập và giám đốc tài chính của 142 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn huyện Tam Đảo cùng các địa phương lân cận. Nghiên cứu giúp các nhà quản trị doanh nghiệp thấu hiểu góc nhìn thẩm định rủi ro của định chế tài chính, nắm bắt rõ các tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, từ đó chủ động chuẩn hóa sổ sách kế toán, minh bạch hóa dòng tiền để tiếp cận thành công các gói tín dụng lãi suất thấp.

Thứ ba, các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương, bao gồm Ủy ban nhân dân huyện Tam Đảo, Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Vĩnh Phúc và Sở Kế hoạch và Đầu tư. Báo cáo cung cấp các cứ liệu khoa học tin cậy để chính quyền địa phương xây dựng cơ chế thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thiện quy hoạch mặt bằng sản xuất và ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị du lịch nông nghiệp liên kết.

Thứ tư, các giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng và Quản trị kinh doanh. Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích về mặt phương pháp luận nghiên cứu ứng dụng cấp cơ sở, minh họa cách thức kết hợp dữ liệu thống kê chuỗi thời gian với dữ liệu khảo sát sơ cấp để giải quyết bài toán tài trợ vốn doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tam Đảo khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng dù có chính sách hỗ trợ là gì?

Doanh nghiệp địa phương chủ yếu có quy mô vốn mỏng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng vốn đầu tư thấp và thiếu tài sản thế chấp đủ tiêu chuẩn pháp lý. Bên cạnh đó, hệ thống chứng từ kế toán chưa minh bạch khiến ngân hàng gặp khó khăn trong thẩm định dòng tiền, buộc phải siết chặt quy trình phê duyệt rủi ro.

Luận văn đã sử dụng quy mô mẫu khảo sát nào để bảo đảm tính khách quan và khoa học cho các kết luận?

Nghiên cứu khảo sát toàn bộ mẫu tổng thể với 138 phiếu hợp lệ, gồm 32 cán bộ nhân viên chi nhánh Agribank Tam Đảo và 106 đại diện lãnh đạo doanh nghiệp đang giao dịch vay vốn. Phương pháp điều tra tổng thể loại bỏ hoàn toàn sai số chọn mẫu ngẫu nhiên, giúp số liệu phản ánh trung thực thực trạng tiếp cận vốn.

Chính sách hỗ trợ lãi suất của Agribank chi nhánh Tam Đảo mang lại lợi ích tài chính cụ thể nào cho doanh nghiệp?

Ngân hàng áp dụng mức trần lãi suất cho vay ngắn hạn ưu đãi thấp hơn từ 1,0% đến 2,0%/năm so với mức lãi suất vay sản xuất kinh doanh thông thường. Trong các giai đoạn kích cầu, chi nhánh triển khai các gói vốn với lãi suất chỉ từ 6,5%/năm, giúp doanh nghiệp cắt giảm trực tiếp chi phí tài chính trong kỳ kinh doanh.

Ngân hàng đã có những chính sách xử lý nợ cụ thể nào để hỗ trợ doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 trong năm 2020?

Chi nhánh đã chủ động cơ cấu lại kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ gốc và miễn giảm lãi phạt cho khoảng 35,8% số doanh nghiệp gặp khó khăn dòng tiền theo đúng chủ trương của Ngân hàng Nhà nước. Nhờ đó, tỷ lệ nợ xấu của toàn khối doanh nghiệp tại chi nhánh vẫn duy trì dưới ngưỡng an toàn 2,4%.

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch và nông nghiệp đặc sản tại Tam Đảo được hưởng lợi gì từ các đề xuất của luận văn?

Các khuyến nghị mở ra cơ chế vay vốn thông qua hình thức thế chấp dòng tiền thanh toán POS/QR và các hợp đồng cung ứng dịch vụ. Đồng thời, giải pháp tài trợ thông qua nghiệp vụ cho thuê tài chính giúp doanh nghiệp nâng cấp cơ sở vật chất, buồng phòng khách sạn mà không cần bổ sung bất động sản bảo đảm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời phân tích sâu sắc các tác động từ môi trường kinh tế - pháp lý đặc thù cấp huyện.
• Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện dựa trên khảo sát thực tế 138 chủ thể (32 cán bộ ngân hàng và 106 doanh nghiệp), làm rõ thực trạng triển khai các chính sách lãi suất, quy mô nguồn vốn và kết nối tín dụng tại địa bàn huyện Tam Đảo giai đoạn 2018-2020.
• Xác định điểm nghẽn mấu chốt nằm ở sự thiếu minh bạch thông tin tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ và sự thận trọng quá mức trong quy trình định giá tài sản bảo đảm truyền thống của định chế cho vay.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động khả thi với lộ trình rõ ràng từ 12 đến 24 tháng, đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp 15%/năm và nâng tỷ lệ bao phủ thông tin ưu đãi lên trên 85% trước năm 2025.
• Kêu gọi các cấp lãnh đạo ngân hàng, chính quyền huyện Tam Đảo và cộng đồng doanh nhân nhanh chóng đẩy mạnh quan hệ đối tác công - tư, hoàn thiện khung thể chế tài trợ vốn nhằm thúc đẩy kinh tế địa phương phục hồi và bứt phá mạnh mẽ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các NHTM Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, chi nhánh huyện Tam Đảo. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, chi nhánh huyện Tam Đảo. 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Ngân hàng thƣơng mại 1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa Tại Việt Nam, khái niệm DNNVV được biết đến bắt đầu từ những năm 1990, thông qua các văn bản pháp luật của nhà nước hay những quy định riêng của địa phương trong quá trình phân loại doanh nghiệp phục vụ cho hoạt động phân cấp quản lý, sắp xếp theo từng mức và làm căn cứ cho các chính sách hỗ trợ của Chính phủ và địa phương. Theo công văn số 681/CP-KCN ngày 20/6/1998 của Chính phủ về việc định hướng chiến lược và chính sách phát triển các DNNVV.

Hướng dẫn của công văn này, DNNVV hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có vốn sản xuất dưới 3 tỷ đồng và có số lao động dưới 200 người. DNNVV hoạt động trong ngành công nghiệp là các doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng và lao động thường xuyên dưới 200 người. Văn bản này cũng cho phép các địa phương được quyền lựa chọn áp dụng một trong hai tiêu chí hoặc cả hai tiêu chí căn cứ vào điều kiện cụ thể trong từng ngành, từng lĩnh vực. Đây có thể được coi là văn bản chính thức đưa ra tiêu chí xác định DNNVV.

Ngày 23/11/2001, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV. Theo nghị định 90, đối tượng được xác định là DNNVV bao gồm các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp và Luật doanh nghiệp nhà nước; Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo luật hợp tác xã; Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 109/2004/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký kinh doanh có số vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng Việt Nam hoặc số lao động bình quân hàng năm dưới 300 người. Như vậy, theo định nghĩa này tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có đăng ký kinh doanh và thỏa mãn một trong hai tiêu thức lao động hoặc vốn đưa ra trong nghị định này đều được coi là DNNVV. 5 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ, về việc trợ giúp phát triển DNNVV.

Khái niệm DNNVV được xác định tại điều 3 của Nghị định này, DNNVV tại Việt Nam được xác định là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp là: siêu nhỏ, nhỏ và vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên) và tính chất ngành nghề. Trên thực tế, tiêu chí về số lao động bình quân trong năm của doanh nghiệp chỉ là con số dự kiến và cũng không bắt buộc người thành lập doanh nghiệp phải kê khai nên cũng không có căn cứ để phân loại doanh nghiệp sau đăng ký kinh doanh. Hơn nữa, tiêu chí về số lao động bình quân là một tiêu chí có tính “động” rất lớn do hiện tượng lao động mùa vụ rất phổ biến và số lao động này thay đổi công việc thường xuyên nên gây nhiều khó khăn trong việc xác định DNNVV. Đối với tiêu chí quy mô tổng nguồn vốn trong phân định DNNVV, tiêu chí này trong nhiều trường hợp không phản ánh đúng thực trạng quy mô của doanh nghiệp.

Trong khi đó, quy mô của doanh nghiệp còn được phản ánh rõ hơn thông qua chỉ tiêu tổng doanh thu bởi nó gắn với thực trạng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì lẽ đó, sử dụng tiêu chí tổng doanh thu theo năm của doanh nghiệp để xác định sẽ chính xác hơn quy mô của doanh nghiệp trong từng giai đoạn bên cạnh tiêu chí tổng nguồn vốn. Để khắc phục một số hạn chế khi sử dụng tiêu chí để phân loại doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa ở Việt Nam. Hiện nay, theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều của Luật hỗ trợ DNNVV, DNNVV được chia thành ba cấp là: siêu nhỏ, nhỏ và vừa phân theo quy mô tổng nguồn vốn, theo tổng doanh thu của năm hoặc số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên).

Để thống nhất và thuận lợi trong thống kê, đánh giá, việc xác định DNNVV ngoài việc phân định theo ngành nghề kinh doanh cần dựa trên hai trong ba tiêu chí là doanh thu của năm hoặc tổng nguồn vốn và số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm của các doanh nghiệp. Tiêu chuẩn phân định DNNVV tại Việt Nam Doanh nghiệp Siêu nhỏ Nhỏ Vừa Tổng doanh Tổng nguồn Số lao Tổng nguồn Số lao Tổng doanh Tổng Số lao Tiêu chí Tổng doanh thu thu vốn động vốn động thu nguồn vốn động từ 3-20 tỷ từ 11- 100 từ 21-200 tỷ từ 21 -100 từ 101 - Nông-lâm nghiệp và thủy sản < 3 tỷ đồng < 3 tỷ đồng ≤10 người từ 3-50 tỷ đồng đồng người đồng tỷ đồng 200 người từ 3-20 tỷ từ 11- 100 từ 21-200 tỷ từ 21 -100 từ 101 - Công nghiệp-xây dựng < 3 tỷ đồng < 3 tỷ đồng ≤10 người từ 3-50 tỷ đồng đồng người đồng tỷ đồng 200 người từ 11-100 tỷ từ 3-50 tỷ từ 11- 50 từ 101-300 tỷ từ 51 -100 từ 51 -100 Thương mại- dịch vụ ≤ 10 tỷ đồng < 3 tỷ đồng ≤ 10 người đồng đồng người đồng tỷ đồng người Nguồn: Nghị định 39/NĐ-CP ngày 11/3/2018 9 1. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa Trong nền kinh tế hiện nay, DNNVV giữ vai trò quan trọng và là động lực phát triển của nền kinh tế bởi các DNNVV có những lợi thế rõ ràng, đó là khả năng thỏa mãn nhu cầu có hạn về chủng loại hàng hóa, dịch vụ trong những thị trường chuyên môn hóa, khuynh hướng sử dụng nhiều lao động với trình độ lao động kỹ thuật trung bình, thấp, đặc biệt là rất linh hoạt, có khả năng nhanh chóng thích nghi với các nhu cầu thay đổi của thị trường. DNNVV có thể tham gia vào những mảng thị trường mới mà những thị trường này không thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp lớn do quy mô thị trường nhỏ.

Các DNNVV cũng sẵn sàng phục vụ ở những khu vực xa xôi, những khoảng trống nhỏ trên thị trường mà các doanh nghiệp lớn không cung ứng vì các mối quan tâm của họ đặt ở các thị trường có khối lượng lớn do quy mô của sản xuất. DNNVV có các đặc điểm như sau: Thứ nhất, DNNVV được thuận lợi trong quá trình thành lập và đi vào hoạt động, bộ máy gọn nhẹ và năng động, nhạy bén với thay đổi của thị trường. So sánh với các tập đoàn, các doanh nghiệp lớn, đây là một ưu thế của các DNNVV. Doanh nghiệp chỉ cần một số vốn nhỏ, diện tích mặt bằng không lớn, lao động ít, các điều kiện sản xuất đơn giản là có thể bắt đầu quá trình sản xuất kinh doanh.

DNNVV có bộ máy tổ chức gọn nhẹ, linh hoạt dễ quản lý. Mặt khác, do tồn tại ở mọi thành phần kinh tế, các DNNVV là những doanh nghiệp bám sát nhu cầu của thị trường nhất, đồng thời do tính chất linh hoạt cũng như quy mô nhỏ của nó, doanh nghiệp có thể dễ dàng phát hiện thay đổi nhu cầu của thị trường, nhanh chóng chuyển đổi hướng kinh doanh, phát huy tính năng động sáng tạo, tự chủ, nhạy bén, trong lựa chọn thay đổi mặt hàng trong sản xuất kinh doanh. Do vậy, hệ thống các doanh nghiệp này sẽ góp phần tạo ra sự đa dạng, sống động trong phát triển kinh tế. Thứ hai, DNNVV có lợi thế trong tổ chức quản lý.

Với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, số lượng nhân viên tương đối ít sẽ dễ có sự thống nhất, đồng thuận trong các quyết sách từ lãnh đạo cho đến nhân viên. Từ đó, quá trình triển khai và thực hiện các kế hoạch kinh doanh cũng sẽ nhanh chóng hơn, đáp ứng kịp thời với những biến đổi trên thị trường. So với cơ cấu tổ chức quy mô lớn, mô hình quản trị qua nhiều cấp ở các doanh nghiệp lớn, hoạt động này tại các DNNVV ít phức tạp nên việc 10 hoạch định các quyết định kinh doanh của những doanh nghiệp này không cần qua nhiều cấp, nên khi gặp khó khăn, có thể nhanh chóng giải quyết. Chính vì vậy, mặc dù quy mô nền kinh tế ngày càng tăng lên, kéo theo quy mô doanh nghiệp cũng có xu hướng lớn, tuy vậy, trên thực tế, bắt đầu từ những năm 90 của thế kỷ XX, nhằm thích nghi với nhu cầu của thị trường trong một số lĩnh vực, nhiều doanh nghiệp lớn như vận tải, giáo dục, dịch vụ, du lịch.

trên thế giới có xu hướng điều chỉnh và phân chia thành các doanh nghiệp nhỏ để tăng hiệu quả trong hoạt động kinh doanh. Thứ ba, các doanh nghiệp này sẵn sàng đầu tư vào các lĩnh vực mới, có tính đột phá, những lĩnh vực có thể hàm chứa mức độ rủi ro cao nhưng hứa hẹn thành công. Lợi thế này xuất phát từ thực tế là các DNNVV có mức vốn đầu tư nhỏ, sử dụng ít lao động nên có khả năng mạo hiểm và sẵn sàng mạo hiểm. Bên cạnh đó, sở dĩ các DNNVV có động cơ để đi vào các lĩnh vực mới này do tính chất nhỏ bé về quy mô nên khó cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực đòi hỏi phải tổ chức sản xuất theo dây chuyền, sản xuất hàng loạt.

Các DNNVV phải dựa những lĩnh vực, phân khúc không đòi hỏi lợi thế nhờ quy mô hay những sản phẩm thành công nhờ tính khác biệt mà chỉ có những DNNVV có được. Thứ tư, các DNNVV cũng có lợi thế trong việc đổi mới trang thiết bị, đổi mới công nghệ, hoạt động hiệu quả với chi phí cố định thấp. DNNVV có vốn kinh doanh ít nên đầu tư vào các tài sản cố định cũng ít, do đó dễ tiến hành đổi mới trang thiết bị khi điều kiện cho phép. Đồng thời DNNVV cũng tận dụng được lao động dồi dào để thay thế vốn.