Luận văn thạc sĩ về chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ cho nông dân tỉnh Hải Dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý khoa học và công nghệ chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Xuân Minh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ cho nông dân tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG NGHỆ VÀ CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ
• 1.1. Khái niệm công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ CHO NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ĐOẠN 2003 — 2007
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP KHUYẾN KHÍCH VÀ HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ CHO NÔNG DÂN TỈNH HẢI DƯƠNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ cho nông dân tỉnh Hải Dương là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững. Chính sách này nhằm khuyến khích doanh nghiệp nông nghiệp tham gia vào quá trình chuyển giao công nghệ cho nông dân. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp mà còn tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân. Theo đó, chính sách cần được thiết kế để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đầu tư vào công nghệ mới, từ đó giúp nông dân tiếp cận và áp dụng công nghệ hiệu quả hơn. Một trong những mục tiêu chính của chính sách là tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, đồng thời đảm bảo lợi ích cho nông dân thông qua việc cung cấp công nghệ phù hợp với nhu cầu sản xuất.

1.1. Tầm quan trọng của chính sách

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ cho nông dân có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông thôn và nâng cao đời sống của nông dân. Việc áp dụng công nghệ mới giúp tăng năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, chính sách này còn góp phần vào việc hiện đại hóa ngành nông nghiệp, giúp nông dân tiếp cận với các kỹ thuật sản xuất tiên tiến. Theo một nghiên cứu, việc đổi mới công nghệ trong nông nghiệp không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Do đó, việc xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp tỉnh Hải Dương.

II. Thực trạng chuyển giao công nghệ cho nông dân

Thực trạng chuyển giao công nghệ cho nông dân trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2003-2007 cho thấy nhiều thách thức và cơ hội. Mặc dù đã có nhiều doanh nghiệp tham gia vào quá trình này, nhưng hiệu quả chuyển giao công nghệ vẫn chưa đạt được như mong đợi. Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ mới do thiếu thông tin và kiến thức. Hệ thống khuyến nông hiện tại chưa đủ mạnh để hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ. Một số mô hình chuyển giao công nghệ đã được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc kết nối giữa doanh nghiệp và nông dân. Đặc biệt, việc thiếu chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển giao công nghệ là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Các mô hình chuyển giao công nghệ

Các mô hình chuyển giao công nghệ cho nông dân tại Hải Dương chủ yếu được thực hiện thông qua các chương trình khuyến nông và các dự án hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Tuy nhiên, nhiều mô hình chưa thực sự phát huy hiệu quả do thiếu sự đồng bộ trong việc triển khai. Một số doanh nghiệp đã thành công trong việc áp dụng công nghệ mới, nhưng số lượng này còn hạn chế. Việc thiếu sự hỗ trợ từ chính sách và nguồn lực tài chính cũng là một rào cản lớn. Để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm doanh nghiệp, nông dân, và các cơ quan quản lý nhà nước.

III. Giải pháp khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp

Để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân, cần thiết phải có các giải pháp khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng cho doanh nghiệp tham gia vào hoạt động chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ nhân viên của doanh nghiệp về công nghệ và thị trường. Việc tạo ra các chương trình hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu cũng rất cần thiết để đảm bảo rằng công nghệ được chuyển giao phù hợp với nhu cầu thực tế của nông dân. Hơn nữa, cần có các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của các chương trình chuyển giao công nghệ để kịp thời điều chỉnh và cải thiện.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ cho nông dân cần được thiết kế một cách đồng bộ và linh hoạt. Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp để họ có thể đầu tư vào công nghệ mới. Đồng thời, cần xây dựng các kênh thông tin hiệu quả để nông dân có thể tiếp cận thông tin về công nghệ và các chương trình hỗ trợ. Việc tổ chức các hội thảo, diễn đàn để kết nối doanh nghiệp và nông dân cũng là một giải pháp hữu hiệu. Qua đó, nông dân có thể chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi từ các doanh nghiệp đã thành công trong việc áp dụng công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của nông dân mà còn tạo ra sự tin tưởng giữa các bên trong quá trình chuyển giao công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nông nghiệp tại Việt Nam, chuyển giao công nghệ (CGCN) cho nông dân đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và cải thiện đời sống người nông dân. Tỉnh Hải Dương, với vị trí địa lý thuận lợi trong châu thổ đồng bằng sông Hồng, đã có nhiều bước tiến trong phát triển nông nghiệp giai đoạn 2003-2007. Theo số liệu của Cục Thống kê tỉnh Hải Dương năm 2006, 100% xã có đường ô tô đến UBND xã, điện, bưu điện văn hóa, trạm y tế và các thiết bị công nghệ thông tin cơ bản. Giá trị sản xuất nông nghiệp tăng từ 3.252 tỷ đồng năm 2003 lên 3.624 tỷ đồng năm 2007, với tốc độ tăng trưởng trung bình 5,53%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước.

Tuy nhiên, việc chuyển giao công nghệ cho nông dân vẫn còn nhiều thách thức, như nhận thức hạn chế, vốn đầu tư thấp và phương thức chuyển giao chưa hiệu quả. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân trên cơ sở khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ tại tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2003-2007. Nghiên cứu tập trung phân tích công tác quản lý, nhận diện điểm yếu trong các mô hình và chính sách hiện hành, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cải thiện các chỉ số như giá trị sản phẩm trên đơn vị diện tích đất nông nghiệp, năng suất cây trồng và vật nuôi, cũng như tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân trong chuỗi giá trị nông sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý công nghệ, chuyển giao công nghệ và phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN). Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chuyển giao công nghệ: Định nghĩa công nghệ theo Luật chuyển giao công nghệ năm 2006 là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm. Chuyển giao công nghệ là quá trình đưa công nghệ từ môi trường này sang môi trường khác, bao gồm cả chuyển giao quyền sở hữu và quyền sử dụng công nghệ. Các hình thức chuyển giao công nghệ gồm chuyển giao theo chiều dọc (từ nghiên cứu đến sản xuất) và chiều ngang (giữa các đơn vị sản xuất). Các cấp độ chuyển giao gồm trao kiến thức, chia khóa trao tay, sản phẩm trao tay và thị trường trao tay.

2. Lý thuyết về doanh nghiệp KH&CN: Doanh nghiệp KH&CN là tổ chức kinh tế có tên riêng, hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ. Doanh nghiệp này có vai trò quan trọng trong việc chuyển giao công nghệ cho nông dân, bởi họ hiểu rõ nhu cầu thị trường, có khả năng hỗ trợ tài chính và đảm bảo bao tiêu sản phẩm.

Các khái niệm chính bao gồm: công nghệ (phần cứng và phần mềm), năng lực công nghệ (năng lực nghiên cứu, hạ tầng thông tin, hạ tầng công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật), hợp đồng chuyển giao công nghệ (license độc quyền, không độc quyền, sơ cấp, thứ cấp), và các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp KH&CN.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng với các bước cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ Cục Thống kê tỉnh Hải Dương, các báo cáo của Sở KH&CN, Sở NN&PTNT, các dự án chuyển giao công nghệ, khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp và nông dân trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2003-2007.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu khảo sát gồm các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản có hoạt động chuyển giao công nghệ; nông dân tiếp nhận công nghệ; các tổ chức KH&CN và trung tâm khuyến nông trong tỉnh. Cỡ mẫu được xác định đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng nghiên cứu.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá xu hướng phát triển nông nghiệp và chuyển giao công nghệ; phân tích định tính qua phỏng vấn sâu với chuyên gia, doanh nghiệp và nông dân để hiểu rõ các khó khăn, thuận lợi và đề xuất giải pháp. Ngoài ra, tổ chức tọa đàm chuyên đề để thu thập ý kiến đa chiều.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn chuyển giao công nghệ 2003-2007, với thời gian thực hiện luận văn từ tháng 01 đến tháng 10 năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp ổn định: Giá trị sản xuất nông nghiệp tại Hải Dương tăng từ 3.252 tỷ đồng năm 2003 lên 3.624 tỷ đồng năm 2007, tương đương mức tăng 11,5% trong 5 năm. Giá trị sản phẩm trên một ha đất nông nghiệp tăng từ 31,6 triệu đồng lên 48,8 triệu đồng, tăng gần 54%.

2. Chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng tích cực: Tỷ trọng ngành trồng trọt giảm từ 70,2% xuống 67,3%, trong khi ngành chăn nuôi tăng từ 27,4% lên 28,8% và dịch vụ nông nghiệp tăng gần gấp đôi từ 2,4% lên 3,9%. Điều này phản ánh sự đa dạng hóa sản xuất và nâng cao giá trị kinh tế.

3. Mô hình chuyển giao công nghệ đa dạng nhưng hiệu quả chưa đồng đều: Các kênh chuyển giao công nghệ gồm hệ thống khuyến nông nhà nước, khuyến nông tự nguyện, viện nghiên cứu, chương trình ứng dụng KH&CN, tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp chuyển giao công nghệ có lợi thế về sự gắn kết giữa công nghệ và thị trường, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp tham gia còn thấp (chỉ chiếm khoảng 0,68% kinh phí đầu tư KH&CN giai đoạn 2003-2007).

4. Khó khăn trong chuyển giao công nghệ: Sản xuất nông nghiệp vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún; năng suất bình quân thấp so với tiềm năng (ví dụ năng suất lúa mới đạt 12 tấn/ha, trong khi nhiều khu vực đạt 14-15 tấn/ha). Cơ cấu kinh tế nông thôn đổi mới chậm, công nghiệp chế biến và dịch vụ phát triển hạn chế. Các mô hình chuyển giao công nghệ chưa gắn kết chặt chẽ với thị trường tiêu thụ, dẫn đến rủi ro cho nông dân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc chuyển giao công nghệ chưa thực sự hiệu quả do thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể, đặc biệt là doanh nghiệp và nông dân. So với các mô hình chuyển giao công nghệ ở Israel hay Trung Quốc, Việt Nam vẫn còn áp dụng nhiều mô hình chuyển giao theo kiểu “công nghệ đẩy” thay vì “thị trường kéo”, dẫn đến công nghệ không phù hợp với nhu cầu thực tế của nông dân và thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện cơ cấu GDP theo khu vực kinh tế, biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp, và bảng so sánh tỷ lệ kinh phí đầu tư cho các chủ thể chuyển giao công nghệ. Bảng phân tích ưu nhược điểm các mô hình chuyển giao công nghệ cũng giúp minh họa rõ nét hơn về hiệu quả và hạn chế.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong việc làm cầu nối giữa công nghệ và thị trường, đồng thời cho thấy cần có chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia chuyển giao công nghệ cho nông dân nhằm nâng cao hiệu quả và bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chính sách ưu đãi thuế và tín dụng cho doanh nghiệp chuyển giao công nghệ: Áp dụng các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, ưu đãi tín dụng đầu tư nhằm giảm chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài chính, Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

2. Phát triển bộ phận chuyển giao công nghệ chuyên trách trong doanh nghiệp: Khuyến khích doanh nghiệp thành lập bộ phận chuyên trách chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ cán bộ có kiến thức chuyên sâu về công nghệ và thị trường. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp, Sở KH&CN hỗ trợ đào tạo.

3. Tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp và nông dân: Xây dựng các mô hình hợp tác sản xuất – tiêu thụ, đảm bảo bao tiêu sản phẩm, giảm rủi ro cho nông dân khi áp dụng công nghệ mới. Thời gian thực hiện: 2-4 năm. Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp, Hội Nông dân, các tổ chức khuyến nông.

4. Hỗ trợ tiếp cận thông tin và công nghệ mới cho doanh nghiệp và nông dân: Thiết lập hệ thống thông tin chuyển giao công nghệ, tổ chức các hội thảo, tập huấn kỹ thuật, phổ biến các mô hình thành công. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN, Trung tâm khuyến nông, các tổ chức nghiên cứu.

5. Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả chuyển giao công nghệ: Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ, phản hồi và điều chỉnh chính sách, mô hình chuyển giao công nghệ phù hợp với thực tiễn. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở KH&CN, các viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và công nghệ: Giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn chuyển giao công nghệ, nâng cao hiệu quả đầu tư công.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghệ: Tham khảo các mô hình chuyển giao công nghệ, chính sách ưu đãi và giải pháp hỗ trợ để phát triển kinh doanh và mở rộng thị trường.

3. Các tổ chức nghiên cứu và phát triển công nghệ: Nắm bắt thực trạng và các khó khăn trong chuyển giao công nghệ, từ đó điều chỉnh hướng nghiên cứu và hợp tác với doanh nghiệp, nông dân.

4. Nông dân và các tổ chức đại diện nông dân: Hiểu rõ vai trò của công nghệ trong sản xuất, các mô hình chuyển giao công nghệ hiệu quả, từ đó chủ động tiếp nhận và áp dụng công nghệ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển giao công nghệ cho nông dân là gì?
   Chuyển giao công nghệ là quá trình đưa các giải pháp kỹ thuật, quy trình sản xuất từ các tổ chức nghiên cứu hoặc doanh nghiệp đến người nông dân để áp dụng vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2. Tại sao doanh nghiệp lại đóng vai trò quan trọng trong chuyển giao công nghệ?
   Doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu thị trường, có khả năng hỗ trợ tài chính và đảm bảo bao tiêu sản phẩm, giúp công nghệ được áp dụng hiệu quả và bền vững hơn so với các mô hình chuyển giao khác.

3. Những khó khăn chính trong chuyển giao công nghệ cho nông dân tại Hải Dương là gì?
   Bao gồm sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, năng suất thấp, thiếu liên kết giữa công nghệ và thị trường, cũng như hạn chế về vốn và nhận thức của nông dân.

4. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ gồm những gì?
   Chính sách ưu đãi thuế, tín dụng, hỗ trợ đào tạo nhân lực, tạo điều kiện tiếp cận thông tin và công nghệ mới, cũng như cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân?
   Cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, xây dựng mô hình hợp tác sản xuất – tiêu thụ, đào tạo cán bộ chuyển giao công nghệ, đồng thời áp dụng chính sách hỗ trợ phù hợp và giám sát chặt chẽ.

Kết luận

• Chuyển giao công nghệ cho nông dân tại tỉnh Hải Dương giai đoạn 2003-2007 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống nông dân.
• Doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc kết nối công nghệ với thị trường, tuy nhiên tỷ lệ doanh nghiệp tham gia còn hạn chế và cần được khuyến khích, hỗ trợ nhiều hơn.
• Các mô hình chuyển giao công nghệ hiện nay còn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, thiếu liên kết thị trường và chưa phù hợp với nhu cầu thực tế của nông dân.
• Đề xuất các giải pháp chính sách ưu đãi thuế, tín dụng, phát triển bộ phận chuyển giao công nghệ trong doanh nghiệp, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và hỗ trợ tiếp cận thông tin công nghệ.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát và điều chỉnh chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ, góp phần phát triển bền vững nông nghiệp tỉnh Hải Dương trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CÔNG NGHỆ VÀ CHUYEN GIAO CÔNG NGHỆ 1. Khái niệm công nghệ Thuật ngữ công nghệ được hình thành từ khá lâu và được sử dụng khá phổ biến, đã có nhiều tác giả đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về công nghệ. Có thê nêu ra một số khái niệm điền hình sau đây.

- Theo quan niệm cô điển nhất, công nghệ là một trật tự nghiêm ngặt các thao tác của quá trình chế biến vật chất và/hoặc thông tin.Jones, năm 1970 cho rằng, Công nghệ là cách thức mà qua đó các nguồn lực được chuyền thành hàng hoá.Root, Công nghệ là dạng kiến thức có thé áp dụng được vào việc sản xuất ra các sản phẩm và sáng tạo ra các sản phẩm mới. - Theo tac giả J.Baranson, năm 1976 đưa ra: Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình và/hoặc các kỹ thuật chế biến cần thiết dé sản xuất ra các vật liệu, cầu kiện và sản phâm công nghiệp hoàn chỉnh.Dunning, năm 1982, Công nghệ là nguồn lực bao gồm kiến thức được áp dụng dé nâng cao hiệu qua sản xuất và việc nghiên cứu tiếp cận thị trường cho những sản phẩm và dịch vụ đang có và tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới.Strunk, năm 1986 cho rằng, Công nghệ là sự áp dụng khoa học vào công nghiệp băng cách sử dụng những nghiên cứu và cách xử lý một cách có hệ thống và có phương pháp. Công nghệ là kiến thức có sẵn trong óc con người, không phải là hàng hoá. - Theo Nawar Sharif, năm 1986 đã đưa ra một định nghĩa khá khái quát về công nghệ.

Công nghệ là một hệ thống tri thức về quá trình chế biến vật chất và/ hoặc thông tin, về phương tiện và phương pháp chế biến vật chất và/ hoặc thông tin. Công nghệ là một tập hợp phần cứng và phần mềm, bao gồm 4 yếu tố: phần kỹ thuật (vật thể), phần thông tin, phần con người và phần thiết chê tô chức. 11 Đây cũng là 4 yếu tố công nghệ theo quan điểm của Trung tâm chuyển giao công nghệ Châu Á- Thái Bình Dương (APCTT). - Ông Graham, năm 1988 đưa ra định nghĩa: Công nghệ là kiến thức không sờ mó được và không phân chia được, có lợi về mặt kinh tế khi sử dụng dé sản xuất ra các sản phẩm và dịch vụ.

Một số tổ chức quốc tế đã đưa ra các định nghĩa về công nghệ khác nhau, có thể điểm qua: - Tổ chức PRODEC năm 1982 cho rằng, Công nghệ là một loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp được sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ. - Trước đó, năm 1972, tổ chức UNCTAD cho rằng, Công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất. Nó được mua bán trên thị trường như một hàng hoá. - Ngân hàng thế giới năm 1985 đưa ra định nghĩa: Công nghệ là phương pháp chuyền hoá các nguồn lực thành sản phẩm, gồm ba yếu tố: + Thông tin về phương pháp.

+ Phương tiện, công cụ sử dụng phương pháp đề thực hiện việc chuyên hoá. + Sự hiểu biết phương pháp hoạt động như thé nao và tại sao? - Tổ chức OECD, gồm các nước phát triển châu Âu, Nhật Bản, Mỹ và Canada lại có một định nghĩa chung: Công nghệ được hiểu là một tập hợp các kỹ thuật, mà bản thân chúng được định nghĩa là một tập hợp các hành động và quy tắc lựa chọn chỉ dẫn việc ứng dụng có trình tự các kỹ thuật đó mà theo hiểu biết của con người thì sẽ đạt được một kết quả định trước (và đôi khi được kỳ vọng) trong một hoàn cảnh nhất định. - Theo tô chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) thì Công nghệ là việc áp dụng khoa học vao công nghiệp. - Theo Uỷ ban kinh tế và xã hội châu A - Thái bình đương (ESCAP), Công nghệ là hệ thống kiến thức về quy trình và kỹ thuật chế biến vật liệu thành thông tin.

Công nghệ bao gồm tất cả các kỹ năng kiến thức, thiết bị và 12 phương pháp sử dụng trong sản xuất, chế tạo, hoặc dịch vụ công nghiệp, dịch vụ quản lý. Trên cơ sở tập hợp và khái quát các định nghĩa về công nghệ nêu trên, tác giả Trần Ngọc Ca, năm 1987 đã đưa ra một khái niệm hợp lý về công nghệ như sau: Công nghệ có thé được hiểu như mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phương pháp (gọi là phần mềm) được lưu giữ dưới các dạng khác nhau (con người, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất (gọi là phan cứng) va một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dich vụ.) được áp dụng vào môi trường thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ. - Luật Khoa học và Công nghệ của Việt Nam, năm 2000 đã đưa ra định nghĩa khái quát: Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, Kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng dé biến đối các nguồn lực thành sản phẩm. - Theo Luật chuyển giao công nghệ, năm 2006: Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng dé biến đổi nguôn lực thành sản phẩm.

Tác giả luận văn cơ bản tuân theo khái niệm pháp lý này. Đặc điểm của công nghệ Bắt kỳ một công nghệ nào cũng có 5 đặc điểm cơ bản là: - Công nghệ trước hết là khoa học “Làm”, tức là hệ thống tri thức về các giải pháp hành động, khác với khoa học “Hiểu”. - Công nghệ hoạt động lặp lại theo chu kỳ chế tạo sản phẩm. - Công nghệ tồn tại theo chu kỳ, phù hợp với chu kỳ sống của sản phẩm.

Nó tồn tại và phát triển qua các giai đoạn: Ra đời - Tăng trưởng - Thịnh vượng - Bão hoà - Tiêu vong. - Sản phẩm của công nghệ được xác định trước theo thiết kế. - Hoạt động công nghệ mang tính tin cậy cao, trên cơ sở một quy trình đã được nhà chê tạo chuân hoá và được người sản xuât làm chủ. ! Vũ Cao Đàm, Bài giảng Khoa học luận và Công nghệ luận, 2005.

Trình độ công nghệ Trình độ công nghệ là hàm lượng khoa học trong sản phâm hoặc dịch vụ. Trình độ công nghệ cao hay thấp thê hiện ở những điểm sau: - Tiêu hao năng lượng trên một đơn vị sản phẩm tiến tới 0. - Thể tích, dung tích, diện tích của sản phẩm tiến tới 0 (càng nhỏ càng tốt) - Gia thành trên một đơn vi diện tích của san phẩm tiễn tới cực đại. - Công suất tính trên một đơn vị diện tích tiến tới cực đại (càng lớn càng tốt).

- Hiệu suất tiến tới cực trị bằng 1. Trình độ công nghệ sản xuất của một doanh nghiệp công nghiệp được thé hiện ở hai nhóm chỉ tiêu cơ bản là trình độ sản phẩm và trình độ thiết bi công nghệ sản xuất.” Liên quan đến trình độ công nghệ, Luật chuyển giao công nghệ năm 2006 đưa ra một số khái niệm: - Công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; tao ra các sản phẩm và dịch vụ có chất lượng và giá trị gia tăng cao; có khả năng hình thành các ngành sản xuất, dịch vụ hoặc hiện đại hoá ngành sản xuất, dịch vụ hiện có. - Công nghệ mới là công nghệ lần đầu tiên được tạo ra tại Việt Nam. - Công nghệ tiên tiễn là công nghệ hàng đầu, có trình độ công nghệ cao hơn trình độ công nghệ cùng loại hiện có.

- Đánh giá công nghệ là hoạt động xác định trình độ công nghệ, giá trị, hiệu quả kinh tế và tác động kinh tế - xã hội, môi trường của công nghệ. Năng lực công nghệ Năng lực công nghệ là sức tồn tại, phát triển và thé hiện tác động thực hiện chức năng của công nghệ. Năng lực công nghệ nói lên khả năng mạnh yếu của công nghệ, có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với trình độ công nghệ. ? Vũ Cao Đàm, sdd 14 Trên tam vĩ mô, năng lực công nghệ bao gồm các yếu tố cấu thành: - Năng lực nghiên cứu và triển khai (R&D), bao gồm: năng lực nghiên cứu vận hành, năng lực làm chủ, sao chép, cải tiến, đôi mới công nghệ và năng lực sáng tạo.

- Hạ tầng thông tin, bao gồm năng lực dự trữ, cập nhật thông tin, các hoạt động dịch vụ, trang thiết bị và tổ chức mạng thông tin. - Hạ tang công nghiệp, thé hiện ở năng lực gia công, chế tao. - Năng lực dịch vụ kỹ thuật, bao hàm khả năng phân tích, kiểm tra, sửa chữa, duy tu, bảo dưỡng công nghệ. Đánh giá năng lực công nghệ của một ngành, một doanh nghiệp, trước hết phải đánh giá các yếu tố của công nghệ gồm: nhân lực, vật lực, tài lực, tin luc và ý tưởng; đồng thời đánh giá năng lực phát triển của từng yếu tố và sự liên kết giữa các yếu tô đó.

Theo Tiến sĩ Trần Ngọc Ca, năng lực công nghệ của doanh nghiệp bao gồm: năng lực đầu tư, năng lực sản xuất, năng lực cải tiến nhỏ, năng lực Marketing, năng lực liên kết, năng lực đổi mới lớn và thiết kế. Chuyển giao công nghệ 1. Khái niệm chuyển giao công nghệ Đã có rất nhiều quan niệm khác nhau về chuyền giao công nghệ. Tuy theo bản chất, mục đích và đối tượng của việc chuyển giao mà có cách hiểu khác nhau về CGCN.

Một khái niệm tương đối hợp lý, được tác giả Trần Ngọc Ca đưa ra năm 1988: “CGCN là một qua trình đưa công nghệ từ một môi trường này sang một môi trường khác bằng mọi hình thức khác nhau để sản xuất ra sản phẩm, thực hiện dịch vụ hoặc cho các mục đích khác. Như vậy CGCN bao ham cả chuyển giao mắt tiền (mua - bán) và chuyển giao không mắt tiên ”.* Theo Nghị định số 11/2005/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam quy định chỉ tiết về CGCN thì CGCN là hình thức mua và bán công nghệ trên cơ sở 3 Trần Ngọc Ca, Lý thuyết Công nghệ và Quản lý công nghệ, Hà Nội, 2004. * Trần Ngọc Ca, sđd 15 hợp đồng CGCN đã được thoả thuận phù hợp với các quy định của pháp luật. Bên bán có trách nhiệm chuyền giao các kiến thức tong hợp của công nghệ hoặc cung cấp các máy móc, thiết bị, dịch vụ, đào tạo.

kèm theo các kiến thức công nghệ cho bên mua. Bên mua có trách nhiệm thanh toán cho bên bán để tiếp thu, sử dụng các kiến thức công nghệ đó theo các điều kiện đã thoả thuận và ghi nhận trong hợp đồng CGCN.