Chính Sách Đối Với Trường Đại Học Tỉnh Ở Việt Nam Trong Bối Cảnh Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách giáo dục đại học tại Việt Nam, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả trong bối cảnh hiện nay.

• Tác giả: Ngô Thị Minh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Đức Ngọc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Chính Sách Đối Với Trường Đại Học Tỉnh Ở Việt Nam: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH
• 1.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án
• 1.1.1. Nghiên cứu liên quan đến chính sách giáo dục
• 1.1.2. Nghiên cứu liên quan đến trường đại học thuộc tỉnh
• 1.1.3. Nghiên cứu liên quan đến chính sách về trường đại học thuộc tỉnh
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của luận án
• 1.2.1. Giáo dục cộng đồng
• 1.2.2. Trường đại học cộng đồng
• 1.2.3. Trường đại học thuộc tỉnh
• 1.2.4. Vị trí, sứ mệnh trường đại học thuộc tỉnh
• 1.2.5. Chức năng, vai trò của trường đại học thuộc tỉnh đối với sự phát triển giáo dục và phát triển kinh tế – xã hội địa phương
• 1.2.6. Sự gắn kết với cộng đồng của các trường đại học thuộc tỉnh
• 1.2.7. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiệm vụ đáp ứng cung cầu nhân lực
• 1.2.8. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiệm vụ phổ cập nghề nghiệp
• 1.2.9. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập
• 1.2.10. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiệm vụ phát huy sự đồng thuận xã hội
• 1.3. Cơ sở lý luận về chính sách giáo dục
• 1.3.1. Chính sách
• 1.3.2. Các mô hình chính sách
• 1.3.3. Quá trình chính sách
• 1.3.4. Đặc điểm và các lực lượng tham gia quá trình chính sách
• 1.3.5. Đặc điểm của chính sách giáo dục và chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh
• 1.3.5.1. Đặc điểm của chính sách giáo dục
• 1.3.5.2. Đặc điểm của chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh
• 1.3.6. Phạm vi và nội dung chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh
• 1.3.6.1. Phạm vi chính sách
• 1.3.6.2. Nội dung chính sách
• 1.3.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH
• 2.1. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách đối với trường ĐH thuộc tỉnh
• 2.1.1. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ
• 2.1.2. Kinh nghiệm của Canada
• 2.1.3. Kinh nghiệm của Pháp
• 2.1.4. Kinh nghiệm của Nhật
• 2.1.5. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2.1.6. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 2.1.7. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.2. Sự phát triển các trường đại học thuộc tỉnh ở Việt Nam
• 2.3. Hiện trạng chính sách đối với các trường đại học thuộc tỉnh
• 2.3.1. Các chính sách liên quan tới việc thực hiện sứ mệnh nhà trường
• 2.3.2. Các chính sách liên quan đến việc sắp xếp, quy hoạch mạng lưới
• 2.3.3. Các chính sách liên quan đến tổ chức, quản lý nhà trường
• 2.3.4. Các chính sách liên quan đến đầu tư tài chính phát triển nhà trường
• 2.3.5. Các chính sách liên quan đến phát triển các mối quan hệ của trường
• 2.4. Tác động của chính sách hiện hành đối với trường đại học thuộc tỉnh trong đào tạo nhân lực
• 2.4.1. Thuận lợi và những tác động tích cực
• 2.4.2. Khó khăn và những bất cập đang có
• 2.4.3. Nguyên nhân của những bất cập hiện nay
• 2.4.4. Đánh giá chung về chính sách đối với các trường đại học thuộc tỉnh và nhu cầu hoàn thiện chính sách
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VIỆC HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Bối cảnh hiện nay của Việt Nam và của giáo dục Việt Nam
• 3.2. Đòi hỏi đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam
• 3.3. Những nguyên tắc lựa chọn giải pháp hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh
• 3.3.1. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ
• 3.3.2. Đảm bảo tính kế thừa và phù hợp với đặc điểm loại hình trường
• 3.3.3. Thể hiện tính cấp thiết và khả thi
• 3.4. Các giải pháp hoàn thiện chính sách đối với trường ĐH thuộc tỉnh
• 3.4.1. Hoàn thiện chính sách xác lập vị trí, sứ mệnh nhà trường
• 3.4.2. Hoàn thiện chính sách quy hoạch trường đại học thuộc tỉnh
• 3.4.3. Hoàn thiện chính sách về quản lý và phương thức đào tạo của trường
• 3.4.4. Hoàn thiện chính sách đầu tư, tạo nguồn tài chính cho nhà trường
• 3.4.5. Hoàn thiện chính sách về phát triển các quan hệ của trường
• 3.5. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh
• 3.5.1. Tổ chức và phương pháp khảo sát
• 3.5.2. Nhận xét chung
• 3.5.3. Thử nghiệm một số nội dung của giải pháp hoàn thiện chính sách về “tổ chức và quản lý nhà trường”
• 3.5.4. Thử nghiệm giải pháp
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Khuyến nghị
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Mẫu phiếu khảo sát và đánh giá liên quan đến luận án
• Phụ lục 2. Khảo sát chính sách đối với trường Đại học Trà Vinh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Đại Học Tỉnh Vai Trò và Thực Trạng

Các trường đại học tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, hệ thống chính sách đại học tỉnh hiện nay còn nhiều bất cập, chưa tạo điều kiện tối ưu cho sự phát triển của các trường. Cần có một cái nhìn tổng quan về thực trạng và những vấn đề đặt ra để có những giải pháp phù hợp. Theo nghiên cứu của Ngô Thị Minh Hoa (2013), việc hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh là một yêu cầu tất yếu để các trường phát huy tối đa vai trò của mình trong bối cảnh hiện nay. Các trường đại học địa phương Việt Nam cần được đầu tư và phát triển để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế xã hội của các tỉnh thành.

1.1. Vai trò của đại học tỉnh trong phát triển kinh tế địa phương

Các trường đại học tỉnh không chỉ là cơ sở đào tạo mà còn là trung tâm nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc đào tạo đại học tỉnh cần gắn liền với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có đủ kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu công việc. Các trường đại học công lập tỉnh cần có chính sách hỗ trợ để thu hút và giữ chân giảng viên giỏi, nâng cao chất lượng đào tạo.

1.2. Thực trạng chính sách hỗ trợ đại học tỉnh hiện nay

Hiện nay, chính sách hỗ trợ đại học tỉnh còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về nguồn lực tài chính và cơ chế tự chủ. Các trường còn gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút giảng viên giỏi, đầu tư cơ sở vật chất, và phát triển chương trình đào tạo. Cần có những chính sách hỗ trợ đại học tỉnh cụ thể và thiết thực hơn để tạo điều kiện cho các trường phát triển bền vững. Theo Ngô Thị Minh Hoa (2013), cần có các chính sách vĩ mô để các trường đại học tỉnh ở Việt Nam phát triển, đảm bảo chất lượng cao trong đào tạo.

II. Thách Thức và Vấn Đề Của Trường Đại Học Địa Phương Việt Nam

Các trường đại học địa phương Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, từ chất lượng đào tạo, nguồn nhân lực, đến cơ sở vật chất và khả năng cạnh tranh. Sự thiếu hụt về nguồn lực tài chính, cơ chế quản lý chưa phù hợp, và sự cạnh tranh gay gắt từ các trường đại học lớn ở trung ương là những vấn đề cần được giải quyết. Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học tỉnh, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các trường đại học tư thục tỉnh cũng cần được tạo điều kiện để phát triển, góp phần đa dạng hóa hệ thống giáo dục đại học.

2.1. Chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực đại học tỉnh

Một trong những thách thức lớn nhất của các trường đại học tỉnh là nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Cần có những giải pháp để thu hút và giữ chân giảng viên giỏi, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên, và đổi mới phương pháp giảng dạy. Việc đào tạo đại học tỉnh cần gắn liền với thực tiễn, trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

2.2. Cơ sở vật chất và khả năng cạnh tranh của đại học tỉnh

Cơ sở vật chất lạc hậu và khả năng cạnh tranh yếu là những hạn chế của nhiều trường đại học tỉnh. Cần có những chính sách đầu tư để nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, và tạo điều kiện cho các trường tham gia vào các hoạt động hợp tác quốc tế. Việc nâng cao khả năng cạnh tranh đại học tỉnh là yếu tố quan trọng để thu hút sinh viên giỏi và khẳng định vị thế của các trường trong hệ thống giáo dục đại học.

2.3. Tự chủ đại học tỉnh Cơ hội và thách thức

Tự chủ đại học tỉnh là một xu hướng tất yếu, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với các trường. Cần có những cơ chế quản lý phù hợp để đảm bảo các trường tự chủ một cách hiệu quả, đồng thời vẫn tuân thủ các quy định của pháp luật. Việc tự chủ đại học tỉnh cần đi đôi với trách nhiệm giải trình, đảm bảo chất lượng đào tạo và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

III. Giải Pháp Phát Triển Đại Học Tỉnh Chính Sách và Đầu Tư

Để phát triển đại học tỉnh một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ về chính sách và đầu tư. Việc hoàn thiện chính sách đại học tỉnh, tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là những yếu tố then chốt. Cần có những chính sách hỗ trợ đại học tỉnh cụ thể và thiết thực hơn để tạo điều kiện cho các trường phát triển bền vững. Theo Ngô Thị Minh Hoa (2013), cần có các chính sách vĩ mô để các trường đại học tỉnh ở Việt Nam phát triển, đảm bảo chất lượng cao trong đào tạo.

3.1. Hoàn thiện chính sách phân bổ ngân sách đại học tỉnh

Việc phân bổ ngân sách đại học tỉnh cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, minh bạch, và gắn liền với kết quả hoạt động của các trường. Cần có những cơ chế khuyến khích các trường nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, và hợp tác quốc tế. Việc đầu tư cho đại học tỉnh cần tập trung vào những lĩnh vực mũi nhọn, có tiềm năng phát triển, và đáp ứng nhu cầu của địa phương.

3.2. Chính sách tuyển sinh và học bổng đại học tỉnh

Cần có những chính sách tuyển sinh đại học tỉnh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng vùng miền. Việc mở rộng các hình thức xét tuyển, tăng cường tư vấn hướng nghiệp, và tạo điều kiện cho học sinh nghèo có cơ hội học tập là những giải pháp cần được quan tâm. Chính sách học bổng đại học tỉnh cần được mở rộng, tạo động lực cho sinh viên phấn đấu học tập và nghiên cứu.

3.3. Phát triển hợp tác quốc tế đại học tỉnh

Việc hợp tác quốc tế đại học tỉnh là một kênh quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, và hội nhập quốc tế. Cần có những chính sách khuyến khích các trường mở rộng quan hệ hợp tác với các trường đại học, tổ chức nghiên cứu, và doanh nghiệp nước ngoài. Việc hội nhập quốc tế giáo dục đại học tỉnh cần đi đôi với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nâng Cao Chất Lượng Đại Học Tỉnh

Việc ứng dụng các giải pháp phát triển đại học tỉnh vào thực tiễn là yếu tố quyết định sự thành công. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, các trường đại học, và các doanh nghiệp để đảm bảo các giải pháp được triển khai một cách hiệu quả. Việc đánh giá hiệu quả chính sách đại học tỉnh cần được thực hiện thường xuyên, để có những điều chỉnh kịp thời và phù hợp. Các trường đại học tỉnh cần chủ động đổi mới, sáng tạo, và tìm kiếm những hướng đi riêng để khẳng định vị thế của mình.

4.1. Mô hình đại học tỉnh gắn kết với doanh nghiệp

Xây dựng mô hình đại học tỉnh gắn kết với doanh nghiệp là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Cần có những cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, cung cấp học bổng, và tạo cơ hội việc làm cho sinh viên tốt nghiệp. Việc chính sách việc làm cho sinh viên tốt nghiệp đại học tỉnh cần được quan tâm, để đảm bảo sinh viên có việc làm ổn định sau khi ra trường.

4.2. Đổi mới giáo dục đại học tỉnh Kinh nghiệm quốc tế

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về phát triển đại học địa phương là một cách để học hỏi và áp dụng những mô hình thành công vào Việt Nam. Cần có những chính sách khuyến khích các trường đại học tỉnh tham gia vào các dự án hợp tác quốc tế, trao đổi giảng viên, sinh viên, và chia sẻ kinh nghiệm quản lý. Việc đổi mới giáo dục đại học tỉnh cần dựa trên những nguyên tắc sư phạm hiện đại, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.

V. Kết Luận và Tương Lai Phát Triển Bền Vững Đại Học Tỉnh

Phát triển đại học tỉnh là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có sự quan tâm, đầu tư, và chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo để đảm bảo các trường đại học tỉnh phát triển một cách bền vững. Việc so sánh chính sách đại học tỉnh với các nước là một cách để nhìn nhận những điểm mạnh, điểm yếu, và đưa ra những giải pháp phù hợp. Các trường đại học tỉnh cần chủ động đổi mới, sáng tạo, và tìm kiếm những hướng đi riêng để khẳng định vị thế của mình.

5.1. Đánh giá hiệu quả chính sách đại học tỉnh

Việc đánh giá hiệu quả chính sách đại học tỉnh cần được thực hiện thường xuyên, để có những điều chỉnh kịp thời và phù hợp. Cần có những tiêu chí đánh giá rõ ràng, minh bạch, và dựa trên những số liệu khách quan. Việc đánh giá hiệu quả chính sách đại học tỉnh cần có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm các cơ quan quản lý, các trường đại học, các doanh nghiệp, và sinh viên.

5.2. Tầm nhìn phát triển đại học tỉnh đến năm 2030

Xây dựng tầm nhìn phát triển đại học tỉnh đến năm 2030 là một việc làm cần thiết, để định hướng cho sự phát triển của các trường trong tương lai. Tầm nhìn này cần dựa trên những xu hướng phát triển của giáo dục đại học thế giới, và phù hợp với đặc điểm của từng vùng miền. Việc phát triển bền vững đại học tỉnh cần đi đôi với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục (mã số 62.01) với đề tài "Hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay" do nghiên cứu sinh Ngô Thị Minh thực hiện tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2013, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Lê Đức Ngọc cùng sự chỉ dẫn chuyên môn từ GS. TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc và PGS. TS Đặng Bá Lãm.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN TỔNG QUAN VỀ LUẬN ÁN                                                |
+--------------------------+----------------------------------------------------+
| Tên đề tài               | Hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc |
|                          | tỉnh ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay            |
| Tác giả                  | Ngô Thị Minh                                       |
| Chuyên ngành             | Quản lý Giáo dục (Mã số: 62.01)                    |
| Cơ sở đào tạo            | Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội  |
| Người hướng dẫn khoa học | PGS. TS Lê Đức Ngọc                                |
| Năm bảo vệ               | 2013                                               |
+--------------------------+----------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Theo lập luận của tác giả, công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) và hội nhập quốc tế đặt ra yêu cầu cấp bách về phát triển nguồn nhân lực (NNL) có chất lượng và cơ cấu hợp lý tại từng địa phương. Dân số Việt Nam đang trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng nhưng NNL mới chỉ dừng ở dạng tiềm năng. Một trong những giải pháp quan trọng được chỉ ra trong các nghị quyết của Đảng (Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Kết luận Hội nghị Trung ương 6 khóa IX, Nghị quyết Đại hội X, XI) và kinh nghiệm quốc tế là phát triển giáo dục cộng đồng (GDCĐ).

Tại Việt Nam, các trường đại học thuộc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quản lý (gọi tắt là trường đại học thuộc tỉnh - ĐHTT) đóng vai trò là cơ sở đào tạo đa cấp, đa ngành định hướng ứng dụng – thực hành (thuộc tầng thứ ba theo phân tầng giáo dục đại học 2006–2020). Tuy nhiên, khoảng trống lớn tồn tại trong thực tiễn là:

• Vị trí pháp lý và sứ mệnh mang tính chất trường đại học cộng đồng của loại hình này chưa được xác định rõ ràng trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vĩ mô.
• Mạng lưới đào tạo còn thiếu quy hoạch đồng bộ, tình trạng đào tạo chưa bám sát nhu cầu sử dụng lao động của địa phương.
• Cơ chế quản lý bị chồng chéo giữa quản lý ngành (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) và quản lý theo lãnh thổ (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh).
• Đầu tư ngân sách nhà nước còn phân tán, dàn trải; cơ chế xã hội hóa và tự chủ tài chính còn nhiều vướng mắc.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của luận án là đề xuất nội dung hoàn thiện hệ thống chính sách đối với các trường ĐHTT trên 5 phương diện chính:

1. Xác lập vị trí pháp lý và sứ mệnh của nhà trường.
2. Quy hoạch mạng lưới cơ sở đào tạo trường ĐHTT.
3. Xác lập cơ chế quản lý và phương thức đào tạo.
4. Đầu tư và tạo lập nguồn lực tài chính.
5. Phát triển các mối quan hệ của trường với cộng đồng, doanh nghiệp và xã hội.

Giả thuyết khoa học

Luận án xây dựng giả thuyết khoa học: Loại trường ĐHTT tại Việt Nam được thành lập từ sự phát triển của các trường cao đẳng cộng đồng (CĐCĐ) hoặc trên cơ sở hợp nhất các trường cao đẳng sư phạm và cơ sở đào tạo đơn ngành khác nhằm cung cấp nhân lực tại chỗ. Các chính sách hiện hành trên 5 lĩnh vực nêu trên còn bộc lộ nhiều bất cập. Nếu đề xuất được hệ thống giải pháp hoàn thiện các chính sách này và xác lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các chủ thể quản lý thì các trường ĐHTT sẽ phát triển ổn định, hoàn thành sứ mệnh phục vụ phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 5 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Các trường ĐHTT có đóng vai trò gì trong việc giữ ổn định và phát triển kinh tế – xã hội tại các tỉnh/thành phố trong bối cảnh hiện nay?
2. Trách nhiệm của lãnh đạo các tỉnh/thành phố phải làm gì để các trường ĐHTT hoạt động hiệu quả, góp phần xây dựng xã hội học tập và cân đối cung cầu NNL trong đào tạo?
3. Các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương có thể quy hoạch lại mạng lưới, hợp nhất các cơ sở đào tạo đơn ngành trên địa bàn để thành lập một cơ sở đào tạo đa cấp, đa ngành thuộc UBND cấp tỉnh làm nòng cốt cân đối cung cầu NNL được không?
4. Giải quyết vấn đề đồng quản lý trường ĐHTT như thế nào khi nhà trường chịu sự điều hành chuyên môn của hai bộ (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), và mối quan hệ giữa ngành với lãnh thổ ra sao?
5. Các chính sách hiện hành có những bất cập gì cản trở sứ mệnh của trường ĐHTT và cần hoàn thiện những chính sách nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Các trường đại học thuộc tỉnh ở Việt Nam.
• Đối tượng nghiên cứu: Chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh ở Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thu thập và đánh giá tác động của chính sách giai đoạn 2005–2012; các đề xuất chính sách định hướng triển khai từ năm 2015.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tập trung tại các tỉnh, thành phố đã thành lập trường ĐHTT đại diện cho các vùng miền, bao gồm Hải Phòng, Thanh Hóa, Bình Dương, An Giang, Trà Vinh.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan theo 3 nhóm chủ đề:

1. Nhóm nghiên cứu về lý luận chính sách và chính sách giáo dục

• Đinh Văn Mậu, Lê Sỹ Thiệp, Nguyễn Trịnh Kiểm (2007) trong tài liệu bồi dưỡng quản lý hành chính nhà nước đã phân tích quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực và các mục tiêu giáo dục đào tạo.
• Đặng Bá Lãm, Phạm Thành Nghị (1999) trong công trình "Chính sách và kế hoạch trong QLGD" phân tích các khái niệm chính sách, chiến lược, quy trình xây dựng và lập kế hoạch chính sách áp dụng trong giáo dục.
• Trần Khánh Đức (2009) trong "Giáo dục và phát triển NNL trong thế kỷ XXI" nghiên cứu chu trình chính sách, phân loại và đánh giá tác động của chính sách giáo dục.
• Đặng Bá Lãm, Trần Khánh Đức (2002) nghiên cứu phát triển nhân lực công nghệ ưu tiên thời kỳ CNH-HĐH.
• Chu Trí Thắng (luận án tiến sĩ) nghiên cứu chính sách hợp tác quốc tế trong đào tạo sau đại học.
• Các nghiên cứu của Vũ Ngọc Hải, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Phụ, Trần Văn Tùng, Võ Ái Lâm, Trịnh Ngọc Thạch về phân cấp quản lý giáo dục, xã hội hóa giáo dục và phát triển nhân lực.

2. Nhóm nghiên cứu về trường cao đẳng cộng đồng và trường đại học thuộc tỉnh

• Nguyễn Văn Thùy, Trần Văn Lợi (thập niên 1990) giới thiệu mô hình đại học cộng đồng (Community College) tại Hoa Kỳ, bao gồm triết lý, tổ chức quản lý, tài chính và chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu địa phương.
• Lê Viết Khuyến, Dương Đức Hùng, Đặng Bá Lãm, Lê Quang Minh, Võ Tòng Xuân, Trần Khánh Đức công bố các bài viết, chuyên đề về sự cần thiết, khả năng và điều kiện phát triển mô hình trường ĐHTT tại Việt Nam.

3. Nhóm nghiên cứu về chính sách và tổ chức đào tạo của trường địa phương

• Ngô Tấn Lực (luận án tiến sĩ) nghiên cứu tổ chức quản lý đào tạo liên thông trong trường CĐCĐ.
• Nguyễn Huy Vị (luận án tiến sĩ) nghiên cứu mô hình trường CĐCĐ đáp ứng nhu cầu kinh tế - xã hội áp dụng tại Phú Yên, Bình Thuận.
• Phạm Hữu Ngãi (luận án tiến sĩ) tập trung giải pháp phát triển trường CĐCĐ đào tạo nhân lực vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Dương Đức Hùng (luận án tiến sĩ) đề xuất hoàn thiện mô hình trường đại học địa phương đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực cho địa phương và khu vực phụ cận.
• Trần Hữu Hoan (luận án tiến sĩ) về quản lý chương trình theo học chế tín chỉ; Phan Minh Hiền (luận án tiến sĩ) về phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình đi trước chủ yếu dừng lại ở việc đặt nền móng lý thuyết, nghiên cứu sự cần thiết ra đời, tổ chức đào tạo liên thông hoặc mô hình vi mô của trường CĐCĐ tại từng địa phương hẹp. Chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện hệ thống chính sách vĩ mô điều chỉnh loại hình trường ĐHTT ở cấp độ quốc gia, đặc biệt là các văn bản pháp quy về vị trí pháp lý, thể chế quản lý phối hợp liên bộ - địa phương, quy hoạch phân tầng và cơ chế đầu tư tài chính đặc thù.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung khái niệm

Tác giả tiếp cận đề tài dựa trên sự giao thoa của quản lý giáo dục, kinh tế học giáo dục và khoa học chính sách:

• Khái niệm cộng đồng: Tiếp cận theo định nghĩa của Từ điển Hachette (1998) và UNESCO (tập hợp người có chung lợi ích, cùng sinh sống và làm việc vì mục đích chung trong một khu vực địa lý).
• Giáo dục cộng đồng (GDCĐ): Tiếp cận định nghĩa của Hiệp hội GDCĐ quốc tế (quá trình giúp cộng đồng kiểm soát sự phát triển thông qua học tập suốt đời, huy động nguồn lực công - tư để đáp ứng nhu cầu địa phương).
• Trường đại học thuộc tỉnh (ĐHTT): Là cơ sở giáo dục đại học công lập do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề nghị thành lập và trực tiếp quản lý hành chính theo lãnh thổ; thực hiện chức năng đào tạo đa cấp, đa ngành, đa lĩnh vực từ trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng đến đại học; định hướng ứng dụng - thực hành nhằm cung ứng NNL tại chỗ.
• Các mô hình phân tích chính sách: Luận án tổng quan 10 mô hình lý thuyết chính sách:
  1. Mô hình duy lý (Rational model): Ra quyết định tối ưu theo chu trình xác định mục tiêu, xây dựng phương án và phân tích chi phí - lợi ích.
  2. Mô hình tiệm tiến (Lindblom, 1968): Ra quyết định thông qua các bước điều chỉnh nhỏ từng bước.
  3. Mô hình hệ thống chính trị: Chuyển hóa đầu vào (nhu cầu xã hội) thành đầu ra (quyết định chính sách) qua cơ chế phản hồi.
  4. Mô hình hành vi đầu phiếu (Piele & Hall, 1973): Tác động của cử tri và nhóm xã hội đến chính sách.
  5. Mô hình tổ chức: Phân tích hành vi dựa trên giải quyết xung đột, xử lý bất định và năng lực học tập tổ chức.
  6. Mô hình quá trình (Jennings, 1977): Khung tiến trình 6 giai đoạn (khởi đầu, hình thành ý kiến, đề xuất phương án, tranh luận, phê chuẩn, triển khai).
  7. Mô hình bất định (Cohen, March, Olsen, 1972): Ra quyết định trong điều kiện mục tiêu và môi trường biến động.
  8. Mô hình nhóm lợi ích (Truman, 1951): Phản ánh sự thỏa hiệp giữa các áp lực xã hội.
  9. Mô hình thương lượng: Kết quả của các liên minh và nhượng bộ.
  10. Mô hình nhóm tinh hoa: Vai trò chi phối của lực lượng hoạch định chính sách cấp cao.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
| CHU TRÌNH PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH THEO MÔ HÌNH QUÁ TRÌNH                             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Khởi đầu vấn đề chính sách                                                     |
| 2. Hình thành ý kiến và thu thập thông tin                                        |
| 3. Xây dựng và đề xuất các phương án chính sách                                   |
| 4. Thảo luận, tranh luận và thẩm định                                             |
| 5. Phê chuẩn và ban hành văn bản quy phạm                                         |
| 6. Triển khai thực thi và đánh giá kết quả                                        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp tiếp cận định tính và phân tích thống kê thực tiễn:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, so sánh văn bản pháp lý, nghị quyết của Đảng, hệ thống báo cáo khoa học và tài liệu kinh nghiệm quốc tế (Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc).
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu hỏi (bảng hỏi đóng/mở) khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên và đại diện doanh nghiệp tại các địa phương.
  • Phương pháp phỏng vấn sâu và chuyên gia: Tham vấn các nhà quản lý giáo dục, chuyên gia chính sách thuộc Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH và lãnh đạo địa phương.
  • Phương pháp thực nghiệm: Thử nghiệm nội dung giải pháp về cơ chế tổ chức và quản lý nhà trường tại cơ sở giáo dục để đánh giá tính khả thi.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý chuỗi số liệu thứ cấp về quy mô tuyển sinh, cơ cấu ngành học, số lượng giảng viên và ngân sách đầu tư của các trường ĐHTT giai đoạn 2005–2012.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về vai trò và bản chất của trường ĐHTT. Tác giả chỉ ra 4 chức năng gắn kết cộng đồng của trường ĐHTT:

1. Đáp ứng linh hoạt cung cầu nhân lực tại chỗ cho các thành phần kinh tế địa phương.
2. Thực hiện nhiệm vụ phổ cập nghề nghiệp (giúp người dân "biết nhiều nghề, giỏi một nghề").
3. Thúc đẩy xây dựng xã hội học tập thông qua đào tạo liên thông dọc - ngang, đào tạo thường xuyên, mềm dẻo theo học chế tín chỉ.
4. Tăng cường khối đại đoàn kết và sự đồng thuận xã hội.

Luận án phân tích tính đặc thù của trường ĐHTT tại Việt Nam so với mô hình Community College Bắc Mỹ: không chỉ đào tạo 2 năm chuyển tiếp (chương trình đại cương), mà tích hợp đào tạo hoàn chỉnh đa cấp độ (từ dạy nghề ngắn hạn, trung cấp, cao đẳng đến cử nhân, kỹ sư thực hành). Tác giả xác định phạm vi chính sách đối với loại hình này bao gồm: chính sách quản lý nhà nước về vị trí pháp lý, quy hoạch mạng lưới cơ sở đào tạo, cơ cấu chương trình và phương thức đào tạo liên thông, phân bổ ngân sách và tự chủ tài chính, cơ chế phối hợp ba bên (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp).

Chương 2: Thực tiễn chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh

Chương 2 tổng kết kinh nghiệm phát triển đại học địa phương tại 7 quốc gia (Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc) và đi sâu khảo sát thực trạng tại Việt Nam với mẫu nghiên cứu gồm 15 trường ĐHTT tiêu biểu:

+-------------------------------------------------------------------------------+
| DANH SÁCH 15 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH TRONG KHẢO SÁT CỦA LUẬN ÁN             |
+-----+---------------------------+-----+---------------------------------------+
| STT | Tên trường ĐHTT           | STT | Tên trường ĐHTT                       |
+-----+---------------------------+-----+---------------------------------------+
| 01  | ĐH Hải Phòng              | 09  | ĐH Phú Yên                            |
| 02  | ĐH Hoa Lư                 | 10  | ĐH Thủ Dầu Một                        |
| 03  | ĐH Hùng Vương             | 11  | ĐH Sài Gòn                            |
| 04  | ĐH Hồng Đức               | 12  | ĐH Tiền Giang                         |
| 05  | ĐH Hà Tĩnh                | 13  | ĐH Trà Vinh                           |
| 06  | ĐH Quảng Bình             | 14  | ĐH An Giang                           |
| 07  | ĐH Quảng Nam              | 15  | ĐH Bạc Liêu                           |
| 08  | ĐH Phạm Văn Đồng          |     |                                       |
+-----+---------------------------+-----+---------------------------------------+

Tác giả phân tích số liệu thực trạng qua các bảng thống kê giai đoạn 2007–2012:

• Cơ cấu đào tạo và tuyển sinh: Tỷ trọng tuyển mới học sinh - sinh viên tại các trường ĐHTT có sự dịch chuyển mạnh từ đào tạo nghề/TCCN sang bậc đại học, dẫn đến hiện tượng mất cân đối cục bộ cơ cấu lao động kỹ thuật (bảng 2.7, 2.8, 2.9, 2.10, 2.11, 2.12).
• Đội ngũ giảng viên: Quy mô giảng viên có trình độ sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) tại các trường ĐHTT tăng qua các năm học 2009–2010, 2010–2011, 2011–2012 (bảng 2.15, 2.16, 2.17), song tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ còn thấp so với các trường trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Đầu tư ngân sách và cơ sở vật chất: Tác giả phân tích ngân sách nhà nước chi cho giáo dục đào tạo và vốn đầu tư phát triển (bảng 2.4, 2.5, 2.6). Kết quả cho thấy nguồn tài chính cấp từ ngân sách tỉnh còn hạn hẹp, cơ chế thu hút vốn xã hội hóa chưa có hành lang pháp lý thông thoáng.
• Những bất cập cốt lõi:
  1. Thiếu khung pháp lý xác nhận tính đặc thù đa cấp, đa hệ của trường ĐHTT.
  2. Bất cập trong cơ chế đồng quản lý giữa Bộ GD&ĐT (quản lý bậc CĐ, ĐH), Bộ LĐ-TB&XH (quản lý dạy nghề, TCCN) và UBND cấp tỉnh (quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, tài chính).
  3. Mạng lưới trường phát triển theo phong trào nâng cấp cơ học từ trường CĐSP/CĐCĐ, thiếu nghiên cứu dự báo nhu cầu thị trường lao động.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| MA TRẬN PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH     |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Lĩnh vực chính sách  | Điểm tích cực đạt được   | Hạn chế / Bất cập tồn tại   |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Vị trí pháp lý &     | Mở rộng cơ hội học tập   | Chưa quy định rõ mô hình    |
| sứ mệnh              | đại học tại địa phương   | đại học định hướng ứng dụng |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Quy hoạch mạng lưới  | Phủ kín cơ sở đào tạo    | Nâng cấp tự phát, trùng lặp |
| đào tạo              | tại nhiều vùng kinh tế   | ngành nghề đào tạo          |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Cơ chế quản lý &     | Bước đầu phân cấp quản   | Chồng chéo giữa 2 Bộ và     |
| phương thức đào tạo  | lý cho UBND cấp tỉnh     | UBND tỉnh; liên thông vướng |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Đầu tư tài chính &   | Có ngân sách địa phương  | Định mức phân bổ thấp, thiếu|
| cơ sở vật chất       | hỗ trợ xây dựng cơ bản   | cơ chế tự chủ tài chính     |
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+
| Phát triển quan hệ   | Liên kết với một số      | Chưa có chính sách ưu đãi   |
| đối ngoại & xã hội   | doanh nghiệp trên địa bàn| thuế cho doanh nghiệp hỗ trợ|
+----------------------+--------------------------+-----------------------------+

Chương 3: Đề xuất việc hoàn thiện chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh ở Việt Nam

Tác giả đề xuất 3 nguyên tắc lựa chọn giải pháp: bảo đảm tính hệ thống và đồng bộ; bảo đảm tính kế thừa và phù hợp đặc thù loại hình trường; thể hiện tính cấp thiết và khả thi. Trên cơ sở đó, luận án thiết kế 5 nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách:

1. Hoàn thiện chính sách xác lập vị trí, sứ mệnh nhà trường: Định danh pháp lý trường ĐHTT trong Luật Giáo dục đại học là trường đại học công lập địa phương định hướng thực hành - ứng dụng; ban hành Quy chế mẫu riêng cho trường ĐHTT.
2. Hoàn thiện chính sách quy hoạch mạng lưới trường ĐHTT: Rà soát sáp nhập các cơ sở đơn ngành nhỏ lẻ tại địa phương vào trường ĐHTT để tinh gọn đầu mối; phân tầng rõ ràng giữa đại học nghiên cứu và đại học ứng dụng địa phương.
3. Hoàn thiện chính sách quản lý và phương thức đào tạo: Phân định rõ thẩm quyền quản lý nhà nước giữa Bộ GD&ĐT (chuẩn chất lượng, chương trình khung) và UBND cấp tỉnh (quyết định nhân sự lãnh đạo, kế hoạch chỉ tiêu đào tạo theo nhu cầu tỉnh); hoàn thiện quy chế liên thông mềm dẻo giữa dạy nghề - trung cấp - cao đẳng - đại học.
4. Hoàn thiện chính sách đầu tư, tạo nguồn tài chính: Đổi mới cơ chế cấp phát ngân sách theo kết quả đầu ra và đơn đặt hàng đào tạo của tỉnh; ban hành chính sách ưu đãi đất đai, miễn giảm thuế cho doanh nghiệp tham gia liên kết đào tạo với trường ĐHTT.
5. Hoàn thiện chính sách phát triển các mối quan hệ của trường: Xây dựng cơ chế bắt buộc phối hợp giữa trường ĐHTT với các sở, ban, ngành, trung tâm dịch vụ việc làm và hiệp hội doanh nghiệp trên địa bàn.

Chương 3 trình bày kết quả khảo sát chuyên gia về tính cấp thiết và tính khả thi của các nhóm giải pháp (bảng 3.1, 3.2), đồng thời công bố số liệu thử nghiệm một số nội dung giải pháp về mô hình tổ chức, quản lý tại cơ sở thực tế (bảng 3.3, 3.4), chứng minh tính khả thi của các đề xuất.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách giáo dục đại học dưới góc độ tiếp cận đa ngành (quản lý giáo dục, kinh tế học, chính trị học).
• Khẳng định bản chất và thuộc tính cộng đồng của mô hình trường ĐHTT tại Việt Nam; luận giải tính tất yếu khách quan và hợp quy luật của tiến trình chuyển đổi/hợp nhất từ trường CĐCĐ, trường CĐSP thành trường ĐHTT để phục vụ nhu cầu nhân lực tại chỗ.
• Xây dựng khung phân tích chính sách hoàn chỉnh đối với trường đại học ứng dụng địa phương trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn diện và có hệ thống về thực trạng triển khai chính sách đối với 15 trường ĐHTT trên toàn quốc giai đoạn 2005–2012.
• Làm rõ nguyên nhân gốc rễ của những tồn tại: mâu thuẫn giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ, sự lúng túng trong định hướng phân tầng giáo dục, rào cản đào tạo liên thông và hạn chế về nguồn lực đầu tư.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp chính sách mang tính đồng bộ từ trung ương đến địa phương, có giá trị tư vấn trực tiếp cho Quốc hội, Chính phủ, Bộ GD&ĐT và UBND các tỉnh trong việc hoàn thiện thể chế và quy hoạch mạng lưới đại học.

Kiến nghị cụ thể của tác giả

• Đối với Quốc hội và Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học nhằm quy định rõ vị trí pháp lý đặc thù của trường ĐHTT; ban hành nghị định về cơ chế tự chủ và phân cấp quản lý đại học cho chính quyền cấp tỉnh.
• Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Ban hành quy chế liên thông quốc gia thông suốt giữa các bậc học giáo dục nghề nghiệp và đại học; phối hợp thống nhất quy trình thanh tra, kiểm định chất lượng đối với trường đa hệ.
• Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh/thành phố: Ban hành quy hoạch đào tạo NNL gắn với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của địa phương; giao quyền tự chủ đi đôi với tăng cường ngân sách đặt hàng đào tạo và ưu đãi cho trường ĐHTT.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát dữ liệu thực tế tại 15 trường ĐHTT và đi sâu phân tích tại một số địa bàn trọng điểm (Hải Phòng, Thanh Hóa, Bình Dương, An Giang, Trà Vinh) trong giai đoạn 2005–2012. Việc thử nghiệm giải pháp tổ chức quản lý mới chỉ thực hiện giới hạn ở một số nội dung cụ thể trong khuôn khổ thời gian và nguồn lực nghiên cứu sinh.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Đánh giá tác động dài hạn của các chính sách sau khi Luật Giáo dục đại học được sửa đổi và ban hành quy chế mới.
  • Nghiên cứu mô hình tự chủ đại học và cơ chế liên kết tài chính công - tư (PPP) áp dụng riêng cho các trường đại học công lập trực thuộc chính quyền địa phương tại từng vùng kinh tế trọng điểm.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Cán bộ hoạch định chính sách giáo dục (Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH): Tham khảo Chương 1 về các mô hình phân tích chính sách và Chương 3 về 5 nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế, quy hoạch mạng lưới giáo dục đại học phân tầng.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và các Sở GD&ĐT, Sở LĐ-TB&XH cấp tỉnh: Tham khảo Chương 2 và Chương 3 để xây dựng chiến lược phát triển NNL địa phương, cơ chế đặt hàng đào tạo và quản lý trường ĐHTT theo lãnh thổ.
• Ban Giám hiệu, nhà quản lý các trường ĐHTT, CĐCĐ: Vận dụng các phát hiện về tổ chức đào tạo đa cấp, liên thông, mô hình quản trị nhà trường và phương thức gắn kết với doanh nghiệp.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết, chu trình chính sách của Jennings, mô hình tiệm tiến của Lindblom và phương pháp kết hợp khảo sát thực tiễn với thực nghiệm quản lý giáo dục.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trường đại học thuộc tỉnh (ĐHTT) theo luận án có vị trí và sứ mệnh như thế nào trong hệ thống giáo dục quốc dân?

Theo luận án, trường ĐHTT là trường đại học công lập do địa phương đề nghị thành lập và chịu sự quản lý hành chính theo lãnh thổ của UBND cấp tỉnh. Trường được xếp vào nhóm thứ ba theo phân tầng chất lượng quy hoạch giáo dục đại học 2006–2020 (định hướng ứng dụng – thực hành), thực hiện đầy đủ chức năng của trường CĐCĐ, đóng vai trò nòng cốt trong cân đối cung cầu NNL tại chỗ và đào tạo đa cấp độ từ trung cấp, cao đẳng đến đại học phục vụ trực tiếp kinh tế – xã hội địa phương.

2. Vấn đề "đồng quản lý" trường ĐHTT gây ra những bất cập gì trong thực tế?

Nhà trường phải chịu sự quản lý chuyên môn đồng thời từ hai bộ: Bộ Giáo dục và Đào tạo (chỉ đạo đào tạo cao đẳng, đại học) và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (chỉ đạo dạy nghề, trung cấp chuyên nghiệp), trong khi cơ quan chủ quản trực tiếp về tổ chức, nhân sự, biên chế và tài chính lại là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Sự thiếu thống nhất giữa quản lý theo ngành và quản lý theo lãnh thổ dẫn đến tình trạng chồng chéo văn bản chỉ đạo, khó khăn trong việc tổ chức chương trình đào tạo liên thông và hạn chế quyền tự chủ của nhà trường.

3. Luận án đề xuất những giải pháp trọng tâm nào để hoàn thiện chính sách đối với trường ĐHTT?

Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp:

1. Hoàn thiện chính sách xác lập vị trí pháp lý và sứ mệnh riêng của trường ĐHTT.
2. Hoàn thiện quy hoạch mạng lưới, sáp nhập các cơ sở đào tạo đơn ngành phân tán tại địa phương.
3. Hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý và xây dựng khung đào tạo liên thông mềm dẻo.
4. Đổi mới chính sách đầu tư tài chính, giao ngân sách theo đơn đặt hàng đào tạo và ưu đãi xã hội hóa.
5. Hoàn thiện chính sách liên kết trường học - doanh nghiệp - cộng đồng.

4. Mẫu khảo sát thực trạng của luận án bao gồm những trường đại học nào?

Luận án khảo sát số liệu thực trạng trên 15 trường đại học thuộc tỉnh tiêu biểu đại diện các vùng miền: ĐH Hải Phòng, ĐH Hoa Lư, ĐH Hùng Vương, ĐH Hồng Đức, ĐH Hà Tĩnh, ĐH Quảng Bình, ĐH Quảng Nam, ĐH Phạm Văn Đồng, ĐH Phú Yên, ĐH Thủ Dầu Một, ĐH Sài Gòn, ĐH Tiền Giang, ĐH Trà Vinh, ĐH An Giang, ĐH Bạc Liêu.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Thị Minh đã giải quyết một vấn đề cấp thiết trong quản lý giáo dục đại học Việt Nam là hoàn thiện hệ thống chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh. Bằng việc kết hợp hệ thống lý luận khoa học chính sách với khảo sát thực tiễn 15 trường ĐHTT giai đoạn 2005–2012, công trình đã làm sáng tỏ vị trí, thuộc tính cộng đồng và những nút thắt thể chế của loại hình trường này. Các giải pháp và kiến nghị được luận án đề xuất cung cấp luận cứ khoa học có giá trị cho việc hoạch định chính sách, quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực địa phương trong thời kỳ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài (1) Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cùng với sự phát triển nhƣ vũ bão của khoa học, kỹ thuật, công nghệ làm cho nhu cầu phát triển nhân lực ngày càng trở nên cấp bách đối với mỗi quốc gia. Ngày nay, hầu hết các quốc gia đều coi nguồn nhân lực (NNL) là yếu tố cơ bản, có vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển đấ t nƣớc nhanh và bền vững. Ở Việt Nam trong nhiều văn kiện, nghị quyết của Đảng nhƣ: NQTW 2 khóa VIII, kết luận hội nghị TW6 - khóa IX và các nghị quyết Đại hội đảng lần thứ X, XI ngày càng nhấn mạnh điều đó.

Để nhanh chóng “Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.” [40] để tiến kịp với các nƣớc phát triển và hội nhập với thế giới chúng ta phải có những giải pháp tích cực, đồng bộ và hiệu quả. Mặt khác, phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ cùng với sự phát triển của KT tri thức đòi hỏi chúng ta phải có NNL phù hợp. Bài học kinh nghiệm của nhiều nƣớc phát triển trên thế giới đã chỉ rõ rằng: Phát triển NNL chất lượng cao là biện pháp tiên quyết để xây dựng và phát triển đất nước theo hướng công nghiê ̣p hóa- hiê ̣n đại hóa (CNH-HĐH), nhất là đối với những nước chậm phát triển, những nước nghèo nàn, lạc hậu như Việt Nam và nhiều nước ở Châu Á, Châu Phi.[125] Điều này hiện nay đang là một thách thức đối với các nền kinh tế thế giới. (2) Việc đào tạo NNL có cơ cấu hợp lý đáp ứng yêu cầu về số lƣợng , đảm bảo về chất lƣợng cho nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội (KT-XH) nói chung và cho sự nghiệp CNH-HĐH nói riêng ở nƣớc ta hiện nay không những phải phù hợp với nhu cầu đào tạo NNL trong cả nƣớc mà với mỗi địa phƣơng cũng cần chủ động trong việc đào tạo NNL, đáp ứng tình hình phát triển KT-XH ở địa phƣơng z mình.

Nƣớc ta đang trong quá trình CNH -HĐH, viê ̣c đào ta ̣o một đội ngũ nhân lực có chất lƣợng cao, đồng bộ về cơ cấu ngành nghề và trình độ đang trở thành vấn đề cấp thiết. Dân số nƣớc ta đang ở thời kỳ dân số vàng, tuy nhiên, NNL của quốc gia mới chỉ là tiềm năng phát triển và nó chỉ trở thành động lực của sự phát triển đất nƣớc khi đƣợc phát huy bằng những cách thức khác nhau. Giáo dục và đào ta ̣o (GD & ĐT) là nhân tố quan trọng nhất để phát huy tiềm năng đó bởi thực chất, nó làm tăng giá trị con ngƣời về các mặt trí, đức, thể, mỹ. Chất lƣợng NNL là yếu tố quyết định sự phát triển của đất nƣớc.

Chất lƣợng NNL đƣợc hiểu một cách tổng hợp bao gồm nhiều thành tố tạo nên, đó là: trình độ học vấn, văn hóa, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp v. Những thành tố đó có thể đạt đƣợc chủ yếu thông qua GD&ĐT. Tuy nhiên, sự đổi mới công nghệ nhanh chóng khiến cho tri thức, kỹ năng mới đƣợc học có thể trở thành lạc hậu sau một thời gian rất ngắn, vì vậy đòi hỏi ngƣời lao động phải có tinh thầ n học suốt đời và biết học suốt đời ; đòi hỏi hệ thống giáo du ̣c ở mỗi quốc gia phải lựa chọn xu thế thích hợp để phát triển nhằm đạt hiệu quả và chất lƣợng cao, đáp ứng yêu cầu của chiến lƣợc phát triển KT - XH. Để thực hiện mục tiêu nói trên , cầ n có nhiều xu hƣớng và giải pháp mới trong giáo du ̣c.

Một trong các xu hƣớng đó chính là giáo du ̣c cộng đồng. (3) Giáo dục cộng đồng (GDCĐ) là loại hình giáo dục đƣợc phát triển mạnh ở nhiều nƣớc trên thế giới (Mỹ, Nhật, Pháp, Ấn Độ , Malaysia…), đã trở thành nhân tố quan trọng nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo du ̣c , đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH của nhiều cộng đồng dân cƣ ở các nƣớc. Do đó việc nghiên cứu hoàn thiê ̣n chính sách đố i với hệ thống GDCĐ ở nƣớc ta là một vấn đề vừa cần thiết, vừa cấp bách. Một trong những đặc trƣng cơ bản của loại hình GDCĐ là hƣớng hoạt động của các cơ sở GD & ĐT vào việc thỏa mãn nhu cầu về giáo du ̣c của từng cá nhân và cộng đồng dân cƣ trong các vùng KT -XH có những đặc thù riêng biệt, gắn nội dung đào ta ̣o phù hợp với nhu cầu nhân lực ở địa phƣơng.

Đồng thời, huy động mọi nguồn lực cá nhân và cộng đồng vào quá trình phát triển z GD&ĐT. Chính sự kết hợp chặt chẽ 2 yếu tố đó đã tạo nên sức sống và hiệu quả của giáo du ̣c cộng đồng. GDCĐ bao gồm nhiều hình thức tổ chức nhƣ trung tâm học tập cộng đồng, trƣờng cao đẳng cộng đồng, trƣờng đại học đa cấ p đa ngành , đa liñ h vƣ̣c thuô ̣c sƣ̣ quản lý của UBND các tin̉ h /thành phố trƣ̣c thuô ̣c trung ƣơng vì mu ̣c tiêu phát triể n cô ̣ng đồ ng. Ở nƣớc ta sự hình thành và phát triển các loại hình GDCĐ có những đặc trƣng khác biệt so với các nƣớc khác.

Các cơ sở giáo du ̣c nghề nghiệp tại các địa phƣơng rất đa dạng và biến động rất nhanh. Việt Nam đã pháp chế hóa các trung tâm học tập cộng đồng , các trung tâm giáo dục thƣờng xuyên , thành lập một số trƣờng cao đẳ ng cô ̣ng đồ ng (CĐCĐ) và một số trƣờng đại học thuô ̣c sƣ̣ quản lý nhà nƣớc (QLNN) của UBND các tỉnh/thành phố đƣơ ̣c go ̣i tắ t là trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tin̉ h (ĐHTT). Loại trƣờng này hƣớng vào việc đào ta ̣o đội ngũ cán bộ có trình độ tƣ̀ đa ̣i ho ̣c (ĐH), cao đẳ ng (CĐ) trở xuố ng, thoả mãn nhu cầu nhân lực kỹ thuật cho công cuộc phát triển KT - XH ở các địa phƣơng và các vùng kinh tế. Tại một số tỉnh /thành phố trƣờng CĐCĐ đã phát triển thành trƣờng ĐHTT , đào ta ̣o đa cấ p , đa ngành và mang đầ y đủ đặc trƣng của trƣờng cộng đồng.

Do mục tiêu, sứ mệnh, chức năng và đă ̣c trƣng của các trƣờng ĐHTT đã bao hàm mục tiêu, sứ mệnh, chức năng và đă ̣c trƣng của trƣờng CĐCĐ nên ở Viê ̣t Nam , mô ̣t số trƣờng cao đẳ ng khác cũng là cơ sở để thành lâ ̣p trƣờng ĐHTT (4) Các trƣờng ĐHTT có phát huy đƣợc vai trò của mình hay không, ngoài sự cố gắng nỗ lực của chính các trƣờng còn phụ thuộc nhiều vào sự chỉ đạo, điều hành và cơ chế, chính sách của các cơ quan quản ly,́ nhà lãnh đạo từ trung ƣơng đến các địa phƣơng nơi trƣờng hoạt động.Các trƣờng ĐHTT ở Việt Nam có mục đích vô cùng quan trọng và thiết thực là đào tạo NNL phục vụ cho công cuộc CNH-HĐH đất nƣớc. Vì vậy, việc tổng kết thực tiễn , tổ chức nghiên cứu khoa học để hoàn thiện chính sách đố i với loa ̣i trƣờng này đang là một yêu cầu tất yếu của cuộc sống. (5) Các trƣờng ĐHTT ở Việt Nam đã đóng góp một phần tích cực trong kết quả đào ta ̣o NNL có trình độ văn hóa , chuyên môn về khoa ho ̣c và công nghê ̣ (KH&CN), có tay nghề cơ bản cung cấ p cho các địa phƣơng, các vùng miền trong cả nƣớc. Đây là loại trƣờng đại học đƣợc xếp vào nhóm t hƣ́ ba theo phân tầ ng z chấ t lƣơ ̣ng của quy hoa ̣ch phát triể n giáo du ̣c đa ̣i ho ̣c(GDĐH) Viê ̣t Nam giai đoa ̣n 2006-2020 (trường đại học cấ p quố c gia; trường đại học cấ p khu vực/cấ p ngành; trường đại học cấ p đi ̣a phương ).

Bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận , có không ít các vấn đề đã và đang đặt ra với các trƣờng ĐHTT , loại trƣờng ĐH đào tạo đa cấp, đa ngành, đa liñ h vƣ̣c ta ̣i các tin̉ h/thành phố phải giải quyết. Các trƣờng này hiện đang đảm trách sứ mệnh đào tạo đacấ p, đa ngành, đa liñ h vƣ̣c, mề m dẻo, linh hoạt, gắn đào ta ̣o với sử dụng NNL, với nhu cầ u xã hô ̣i (XH) và nhu cầu của cô ̣ng đồ ng.thực hiện sứ mệnh đào ta ̣o NNL cho các địa phƣơng thông qua cơ chế liên kết với các doanh nghiệp và các đơn vị hành chính trên địa bàn, liên kết với các cơ sở dạy nghề, các trƣờng ĐH trong và ngoài nƣớc.Thực tiễn cho thấy, quá trình hoạt động, phầ n lớn loa ̣i trƣờng ĐHTT (các nhà khoa học gọi loại trƣờng này là trƣờng ĐH điạ phƣơng) chƣa thể hiện đúng với bản chất, sƣ́ mê ̣nh của loại trƣờng ĐH đa cấ p, đa ngành, tính cộng đồng của các trƣờng này chƣa rõ ne,́ t chƣa tạo sức hấp dẫn với cộng đồng, thiếu sự phối hợp với các cơ quan, các đoàn thể và thiếu sự chỉ đạo, sự tạo điều kiện nhiều mặt của chính quyền các địa phƣơng để tăng cƣờng đầu tƣ cơ sở vâ ̣t chấ t (CSVC), trang thiết bị phục vụ việc nâng cao chất lƣợng hoạt động của nhà trƣờng. Những ƣu điểm nổi trội của loại trƣờng ĐHTT hiện nay chƣa đƣợc thừa nhận rộng rãi trong xã hội, chƣa tác động tích cực đến các nhà quản lý giáo dục (QLGD), các nhà lãnh đạo có trách nhiệm hoạch định chính sách.ở tầm vĩ mô trong Quốc hội, Chính phủ, trong các bộ ngành trung ƣơng; sự phát triển mạng lƣới các cơ sở GD&ĐT còn thiếu quy hoạch và sự đầu tƣ ngân sách nhà nƣớc trong lĩnh vực này còn dàn trải và đặc biệt cho đế n nay vẫn chƣa có những giải pháp đồng bộ để đảm bảo và từng bƣớc nâng cao chất lƣợng .Trƣớc tình trạng đó, rất cần thiết phải có các chính sách vĩ mô để loại trƣờng ĐHTT ở Viê ̣t Nam phát triển, đảm bảo chất lƣợng cao trong đào ta.̣o (6) Trong hệ thống giáo du ̣c quốc dân của Việt Nam chƣa xác định rõ vị trí , sƣ́ mê ̣nh của loại trƣờng ĐHTT. Tình trạng đào ta ̣o không gắn với nhu cầu sử dụng NNL và hoàn cảnh của ngƣời học đang diễn ra khá phổ biến ở nhiều nơi.

Hầu hết lãnh đạo các địa phƣơng chƣa thể chủ động cân đối cung cầu NNL ở địa phƣơng mình.