Luận Văn Thạc Sĩ: Chính Sách Đào Tạo Nghề Cho Thanh Niên Tại Huyện Hiệp Đức, Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách công thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên trên đại bàn huyện hiệp đức tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Thùy Dương
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thanh Nga
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên trên địa bàn huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên

Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam. Đào tạo nghề không chỉ giúp thanh niên có được kỹ năng cần thiết để tham gia vào thị trường lao động mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Theo đó, việc thực hiện chính sách này cần được xem xét từ nhiều khía cạnh, bao gồm cả lý luận và thực tiễn. Đào tạo nghề cho thanh niên không chỉ đơn thuần là việc trang bị kiến thức mà còn là quá trình phát triển toàn diện, giúp thanh niên có khả năng thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động. Chính sách này cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương, nhằm đảm bảo rằng thanh niên có thể tìm được việc làm phù hợp với năng lực và sở thích của mình.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính sách đào tạo nghề

Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên được định nghĩa là tập hợp các quyết định và hành động của Nhà nước nhằm tạo điều kiện cho thanh niên tiếp cận với các chương trình đào tạo nghề phù hợp. Vai trò của chính sách này không chỉ nằm ở việc cung cấp kiến thức mà còn ở việc tạo ra cơ hội việc làm cho thanh niên, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Hiệp Đức. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi mà thị trường lao động đang có nhiều biến động, việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.2. Các hình thức đào tạo nghề cho thanh niên

Đào tạo nghề cho thanh niên có thể được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau, bao gồm đào tạo chính quy, đào tạo nghề ngắn hạn, và đào tạo tại chỗ. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng đối tượng thanh niên. Việc lựa chọn hình thức đào tạo phù hợp sẽ giúp thanh niên tiếp cận nhanh chóng với kiến thức và kỹ năng cần thiết, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc áp dụng các hình thức đào tạo hiện đại như đào tạo trực tuyến cũng cần được xem xét.

II. Thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên tại huyện Hiệp Đức tỉnh Quảng Nam

Thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên tại huyện Hiệp Đức cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng còn tồn tại nhiều thách thức. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lao động qua đào tạo tại huyện đã tăng đáng kể trong những năm qua, từ 7% năm 2008 lên 53,75% vào năm 2019. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thanh niên chưa được tiếp cận với các chương trình đào tạo nghề, đặc biệt là ở các xã vùng sâu, vùng xa. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả của chính sách đào tạo nghề, đảm bảo rằng tất cả thanh niên đều có cơ hội được học tập và phát triển.

2.1. Kết quả thực hiện chính sách đào tạo nghề

Kết quả thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên tại huyện Hiệp Đức đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Nhiều cơ sở đào tạo nghề đã được thành lập và hoạt động hiệu quả, cung cấp cho thanh niên những kỹ năng cần thiết để tham gia vào thị trường lao động. Các chương trình đào tạo cũng đã được thiết kế phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp, giúp thanh niên dễ dàng tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong việc tiếp cận thông tin và cơ hội đào tạo cho thanh niên ở các vùng khó khăn.

2.2. Những thách thức trong việc thực hiện chính sách

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về nguồn lực, cả về tài chính lẫn nhân lực. Nhiều cơ sở đào tạo còn thiếu trang thiết bị hiện đại, không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Bên cạnh đó, việc kết nối giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp còn hạn chế, dẫn đến tình trạng thanh niên tốt nghiệp không tìm được việc làm phù hợp với chuyên môn.

III. Giải pháp thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên hiệu quả hơn

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên tại huyện Hiệp Đức, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Trước hết, cần tăng cường đầu tư cho các cơ sở đào tạo nghề, đảm bảo trang thiết bị và chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, nhằm tạo ra cơ hội thực tập và việc làm cho thanh niên. Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của thanh niên về tầm quan trọng của việc đào tạo nghề.

3.1. Tăng cường đầu tư cho cơ sở đào tạo

Đầu tư cho cơ sở đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo. Cần có sự hỗ trợ từ phía Nhà nước và các tổ chức xã hội để cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giảng viên. Việc này không chỉ giúp thanh niên tiếp cận với kiến thức hiện đại mà còn tạo ra môi trường học tập tốt hơn, khuyến khích họ phát triển kỹ năng nghề nghiệp.

3.2. Xây dựng chương trình hợp tác với doanh nghiệp

Xây dựng chương trình hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ giúp thanh niên có cơ hội thực tập và làm việc thực tế. Điều này không chỉ giúp họ áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn mà còn tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động. Các doanh nghiệp cũng sẽ có cơ hội tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao từ các cơ sở đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO THANH NIÊN 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên 1. Các khái niệm - Khái niệm nghề Có khá nhiều diễn đàn về khái niệm nghề. “Nghề” có thể hiểu là một hình thức được thể hiện bằng các kiến thức lý thuyết đã học tập và thực hành nhằm đáp ứng hoàn thành căn bản các công việc nhất định.

“Nghề” còn được hiểu là một hoạt động lao động, mà trong quá trình được đào tạo người học đã được trang bị các kiến thức và kỹ năng thực hành để làm ra sản phẩm nhằm đáp ứng được nhu cầu thực tiễn xã hội. Nghề bao gồm nhiều chuyên môn khác nhau. Mỗi một chuyên môn là một hệ thống về kiến thức và kỹ năng ở một lĩnh vực cụ thể nhất định. Nói cách khác, nó đó là một lĩnh vực lao động ngày càng chuyên sâu, người lao động thông qua sự thể hiện năng lực, thể chất và tinh thần của họ để làm ra những giá trị sản phẩm và dịch vụ (lương thực, thực phẩm, công cụ lao động, sửa chữa, phim, ảnh, sách, báo, tranh vẽ, âm nhạc …) - Đào tạo nghề Đào tạo là thuật ngữ thường được sử dụng cùng với giáo dục, song đây là hai phạm trù có sự khác nhau ở nhiều điểm.

Trong khi “giáo dục” được hiểu là hoạt động có sự tác động vào việc rèn luyện và phát triển nhân cách con người đầy đủ nhất (phẩm chất, đạo đức lối sống, tri thức và năng lực); nói cách khác, giáo dục là quá trình hoạt động khơi gợi những tiềm năng vốn sẵn có trong mỗi con người để hình thành và hoàn thiện hơn về phẩm chất và năng lực cá nhân của thầy giáo và học trò, nhằm đáp ứng yêu cầu về sự tồn tại và phát triển xã hội. Còn đối với “đào tạo”: (1) “Đào tạo” theo từ điển tiếng việt được hiểu là hoạt động giúp con người hình thành nên những năng lực theo các tiêu chuẩn nhất định; (2) “Đào tạo” người lao động để giúp cho họ trang bị các kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ nhất định nhằm đảm bảo hoàn thành tốt một hoặc một số công việc nhất 8 định; (3) “Đào tạo” theo nghiên cứu của các nhà giáo dục và đào tạo Việt Nam, đó là quá trình tổ chức hoạt động có tính hướng đích để đạt được những kiến thức lý thuyết, kỹ năng và kỹ xảo áp dụng trong thực tiễn hoặc kinh nghiệm từ thực tiễn bản thân được đúc kết nhằm trang bị cho người lao động có năng lực và kỹ năng thực hiện lĩnh vực chuyên môn cụ thể. Hay nói cách khác, đào tạo đề cập đến việc dạy các kiến thức, kỹ năng thực hành, nghề nghiệp liên quan đến một lĩnh vực cụ thể nào đó để người học nắm vững những tri thức, lĩnh hội và vân dụng được các kỹ năng nghề nghiệp một cách chính xác và có hệ thống để giúp cho người học có khả năng đảm nhận được một công việc nhất định và có thể thích nghi được với cuộc sống. Có nhiều hình thức “đào tạo” như: đào tạo; đào tạo lại; và tự đào tạo… - Đào tạo nghề cho thanh niên Đào tạo nghề cho thanh niên là một quá trình hoạt động đào tạo cho thanh niên có năng lực, kỹ năng làm việc có chất lượng nhằm đáp ứng và phù hợp với chỗ làm việc yêu cầu, chẳng những đảm bảo cho cả nhu cầu của lao động thanh niên và yêu cầu của người sử dụng lao động; mà còn đáp ứng được mục tiêu của quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội.

- Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên: Chính sách công là một tập hợp những quyết định chính trị của Nhà nước để lựa chọn mục tiêu cụ thể và các công cụ, giải pháp thực hiện nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn của xã hội đặt ra theo mục tiêu tổng thể đã được xác định” (TS. Chính quyển nhà nước là chủ thể duy nhất có thẩm quyền ban hành chính sách công, nên mục đích chính sách công: một mặt, vừa đảm bảo đáp ứng quyền lợi của đa số cá nhân trong xã hội; và một mặt khác, vừa phải thể hiện được quyền lực Nhà nước. Bởi vậy, Nhà nước khi đưa ra các quyết định thực hiện mục tiêu tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội thì cũng đồng thời yêu cầu phải tính đến vai trò và khả năng của con người để hiện thực hóa các quyết định đó. Đây chính là nhân tố cốt lõi mang ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của quốc gia.

Từ định nghĩa nêu trên, chính sách đào tạo nghề cho thanh niên được hiểu là chương trình hành động cùng với các giải pháp, công cụ mà Nhà nước ban hành và tổ chức thực hiện để đảm bảo mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh 9 niên, đáp ứng tốt nhu cầu việc làm và thị trường lao động, phù hợp với tiến trình phát triển nền kinh tế quốc gia. Đặc điểm và vai trò của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên 1. Đặc điểm của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên Để thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên đạt hiệu quả, cần làm rõ một số đặc trưng của xu hướng việc làm cũng như đặc điểm của thị trường lao động. Một là, xu hướng việc làm thanh niên + Lao động có trình độ thấp có xu hướng bị giảm việc làm, nhất là ở khu vực nông nghiệp và các ngành, nghề truyền thống đang bị mất dần bởi sự thay thế khi áp dụng công nghệ mới và các tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong quy trình sản xuất.

+ Các nhu cầu ở lĩnh vực về xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển các vùng kinh tế động lực, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu chế xuất… đang có đà xu hướng gia tăng việc làm. Hai là, đặc điểm thị trường lao động + Nguồn cung lao động có xu hướng gia tăng lớn và đa dạng ở nhiều lĩnh vực, song cầu lao động lại có xu hướng chọn lọc – nhất là cầu lao động có trình độ chất lượng cao tăng mạnh. + Lao động đã qua đào tạo nghề thường chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi đào tạo nghề nghiệp chưa có sự chuẩn bị thấu đáo, biểu hiện là một tỷ lệ đáng kể thanh niên chưa có điều kiện thuận lợi trong tiếp cận cơ hội đào tạo nghề phù hợp để tham gia thị trường lao động. + Hệ thống đào tạo nghề còn đang gặp phải một số bất cập/ chưa ăn khớp trước yêu cầu của thị trường lao động, dẫn đến những khó khăn về khả năng hội nhập tham gia thị trường lao động của thanh niên.

+ Thanh niên còn chưa đầu tư nhiều thời gian tích luỹ kỹ năng và kinh nghiệm nghề nghiệp, nên họ thường đối mặt với cạnh tranh gay gắt trong quá trình tham gia thị trường lao động. Vai trò của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên Một là, xuất phát từ vai trò của thế trẻ nói chung và thanh niên nói riêng vốn là lực lượng đông đảo trong cộng đồng xã hội, họ có thế mạnh của sức trẻ với tinh 10 thần tiên phong, với lòng nhiệt huyết, tính năng động và sáng tạo của thanh niên. Đây là một trong các nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc quyết định tương lai và vận mệnh của dân tộc. Hai là, tình trạng người lao động hiện nay vừa thừa vừa thiếu trước áp lực rất lớn của việc làm cũng như yêu cầu ngày càng cao về việc làm.

Lẽ ra với sự đầu tư phát triển các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất… ngày càng tăng mạnh thì nhu cầu tăng lên đối với việc sử dụng lao động tại chỗ, nhưng trên thực tế vấn đề thất nghiệp đang là áp lực lớn bởi nó không giảm đi. Lý do chủ yếu đó là: đất sản xuất nông nghiệp có xu hướng bị thu hẹp dần và tình trạng nông nhàn xuất hiện tăng lên; trong khi quá trình cơ cấu nhân lực chuyển dịch chậm bởi trình độ lao động chưa đáp ứng yêu cầu hiện có, khiến thất nghiệp ngày một tăng đối với người trong độ tuổi lao động. Ba là, thực tiễn những năm qua xác nhận rằng, đối với lao động trẻ có tay nghề trình độ cao, có óc tìm tòi sáng tạo, có tính năng động và biết thích ứng nhanh trước môi trường điều kiện luôn biến đổi thì vẫn đảm bảo việc làm. Ở khía cạnh đào tạo nghề cho thanh niên - nếu được chú trọng đúng mức sẽ tạo thuận lợi về khả năng thích nghi môi trường việc làm, bảo đảm quan hệ hài hòa trong tập thể đồng nghiệp lao động, cũng như tạo mối quan hệ tích cực giữa lao động trẻ với chủ doanh nghiệp.

Bốn là, đào tạo nghề cho thanh niên là cơ sở bảo đảm về việc phân bổ lại lao động trẻ tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh trước yêu cầu sắp xếp, đổi mới lại các doanh nghiệp. Ở nước ta, mặc dù hiện vẫn đang tái sắp xếp và đẩy mạnh cổ phần hóa các doanh nghiệp khiến cho không ít lao động trẻ bị mất việc làm. Song trước nhiều cơ hội khởi nghiệp được khuyến khích cũng như việc cho phép thành lập các doanh nghiệp mới được mở rộng đã góp phần giải quyết việc làm mới cho lao động trẻ. Hiện nay, tỷ trọng về cơ cấu lao động trẻ trong nhiều thành phần kinh tế, nhiều ngành nghề ở các khu vực địa bàn đang dịch chuyển dần theo hướng hợp lý và thích ứng tình hình phát triển mới.

Có thể khẳng định rằng, đào tạo nghề cho thanh niên trên cơ sở quy hoạch tốt với chương trình kế hoạch triển khai hợp lý thì sẽ đem lại sự tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội cũng như giúp cho thanh niên trưởng thành trong 11 lao động. Song một khi nếu thiếu sự quan tâm xây dựng quy hoạch, kế hoạch và không giải quyết hợp lý thì khiến cho tâm lý thanh niên dễ rơi vào thói quen trông chờ, ỷ lại, thiếu ý chí tiến thủ để phấn đấu, thờ ơ chính trị và lãnh cảm xã hội, chạy theo lối sống vì tiền, sa vào tệ nạn xã hội, không tôn trọng pháp luật và các chuẩn giá trị văn hóa truyền thống dân tộc. Nội dung cơ bản của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quá trình thực hiện chính sách về đào tạo nghề cho thanh niên, nội dung của chính sách này gốm có: Một là, ban hành và tổ chức triển khai thực hiện chiến lược, chính sách đào tạo nghề cho thanh niên.