phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục, kết cấu luận văn gồm 3 chƣơng hƣơng 1: Cơ sở khoa học về thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nữ nông thôn. hƣơng 2: Thực trạng thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nữ nông thôn trên địa bàn huyện Sơn Dƣơng, tỉnh Tuyên Quang. hƣơng 3 : Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nữ nông thôn trên địa bàn huyện Sơn Dƣơng, tỉnh Tuyên Quang. 7 ƢƠN 1 Ơ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC THI ÍN S OT O NGHỀ OL O NG NỮ NÔNG THÔN 1.
Cơ sở lý luận về chính sách đào tạo nghề cho lao động n nông thôn 1. Một số khái niệm cơ bản Theo Điều 5, Luật Dạy nghề số 76/2006/QH11 năm 2006 thì “Đào tạo nghề” đƣợc hiểu: “là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho ngƣời học nghề để có thể tìm đƣợc việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khoá học” [24, tr. Nhƣ vậy, đào tạo nghề có những đặc trƣng cơ bản sau: - Đào tạo nghề bao gồm hai quá trình có quan hệ hữu cơ với nhau, đó là dạy nghề và học nghề + Dạy nghề: “Là quá trình giáo viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết và thực hành để các học viên có đƣợc một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp” [24, tr. + Học nghề: “Là quá trình tiếp thu những kiến thức về lý thuyết và thực hành của ngƣời lao động để đạt đƣợc một trình độ nghề nghiệp nhất định” [24, tr.
+ Đào tạo nghề cho ngƣời lao động là giáo dục kỹ thuật sản xuất cho ngƣời lao động để họ nắm vững nghề nghiệp, chuyên môn bao gồm đào tạo nghề mới, đào tạo nghề bổ sung, đào tạo lại nghề Các hình thức đào tạo nghề gồm có: Hình thức kèm cặp trong sản xuất, hình thức mở các lớp nghề tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hình thức đào tạo tại cơ cơ sở đào tạo nghề tập trung Sự khác nhau giữa khái niệm “Đào tạo nghề” và “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn” là ở đối tƣợng đào tạo nghề; là những ngƣời thuộc lao động ở vùng nông thôn và những điều kiện gắn với quá trình đào tạo nghề đó Từ sự phân tích trên, ta có thể đƣa ra khái niệm: 8 - Đào tạo nghề cho LĐNT: Là quá trình giảng viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết và thực hành để những ngƣời lao động ở nông thôn có đƣợc một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển T-XH nông thôn. Chính sách công: Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của nhà nƣớc đƣợc thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hƣớng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội. Chính sách đào tạo nghề cho LĐNT: là một trong những hệ thống chính sách của Nhà nƣớc đƣợc ban hành phục vụ cho hoạt động đào tạo nghề LĐNT, nhằm thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, đáp ứng yêu cầu về phát triển T-XH trong thời kỳ CNH-HĐH, góp phần tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho ngƣời dân 1. Mục tiêu, quan điểm của chính sách đào tạo nghề lao động nông thôn Đào tạo nghề nói chung và đào tạo nghề cho LĐNT c ng nhƣ chính sách đào tạo nghề cho LĐNT nói riêng luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung Ƣơng Đảng khóa X về “nông nghiệp, nông dân, nông thôn” đã nêu rõ quan điểm, định hƣớng, mục tiêu của Đảng ta trong chiến lƣợc phát triển đất nƣớc đó là: CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH-HĐH hoá đất nƣớc Một trong những giải pháp và nhiệm vụ quan trọng của Nghị quyết là việc thực hiện đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho LĐNT; với mục tiêu Nghị quyết phấn đấu đến năm 2020 lao động NN còn khoảng 30% trên tổng lao động xã hội, tỉ lệ LĐNT qua đào tạo đạt trên 50%, bảo đảm phát triển hài hòa, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, giữa thành thị và nông thôn” [24, tr.
9 Để triển khai thực hiện Nghị quyết của Đảng, Chính phủ đã ban hành Chƣơng trình hành động tại Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008; trong đó việc xây dựng CTMT quốc gia về đào tạo nguồn nhân lực ở nông thôn là một trong những Chƣơng trình quan trọng của Nghị quyết, với mục tiêu: “Tập trung đào tạo nguồn nhân lực nông thôn, chuyển một bộ phận LĐNT và dịch vụ, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập của LĐNT tăng lên 2,5 lần so với hiện nay; tập trung xây dựng kế hoạch, đề ra các giải pháp để đào tạo con em nông dân có đủ trình độ, năng lực để vào làm việc trong các cơ sở sản xuất công nghiệp, cơ sở dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp; đối với bộ phận nông dân còn tiếp tục sản xuất NN thì tiến hành đào tạo, trang bị kiến thức, kỹ năng cho họ, để nâng cao trình độ, nắm bắt đƣợc kỹ thuật, công nghệ sản xuất mới; bên cạnh đó tập trung đào tạo nhằm nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý, các bộ cơ sở” [11, tr. Quyết định 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 phê duyệt đề án“Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” của Thủ tƣớng Chính phủ thể hiện rõ quan điểm “Đào tạo nghề cho LĐNT là sự nghiệp của Đảng và Nhà nước, của các ngành, các cấp và của toàn xã hội nhằm đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn lao động nông thôn, phục vụ cho yêu cầu CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn”; thể hiện các chính sách về đào tạo nghề LĐNT của Nhà nƣớc, là cơ sở để huy động các nguồn lực thực hiện nhằm tăng cƣờng, nâng cao số lƣợng và chất lƣợng đào tạo nguồn nhân lực LĐNT theo mục tiêu đề ra Với thời gian thực hiện trong 11 năm (2010-2020), mục tiêu của Đề án là: “Dạy nghề cho khoảng 10,6 triệu LĐNT, trong đó hỗ trợ dạy nghề cho 6,54 triệu ngƣời theo chính sách của Đề án; bình quân hàng năm đào tạo nghề cho khoảng 1 triệu LĐNT, trong đó đào tạo, bồi dƣỡng 100 ngàn lƣợt cán bộ, công chức xã; đến năm 2020, lao động ở nông thôn còn khoảng dƣới 30% lao động xã hội, tỷ lệ qua đào tạo đạt trên 50%, tỷ lệ có việc làm sau khi học nghề tối thiểu đạt 80%”[24, tr. Đặc điểm của chính sách đào tạo nghề Chính sách đào tạo nghề cho LĐNT đƣợc triển khai nhất quán từ Trung ƣơng đến các địa phƣơng, trên cơ sở các văn bản về chủ trƣơng của Đảng và chính sách cụ thể của nhà nƣớc nhƣ: Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng, Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/12/2009 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo nghề cho LĐNT đến năm 2020, Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ ngày 04/6/2010 phê duyệt “Chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 -2020”; đây là chƣơng trình tổng thể về xây dựng nông thôn mới với các nhiệm vụ, mục tiêu trên tất cả các lĩnh vực về kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng ; trong đó có việc tập trung đào tạo, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ở nông thôn, chuyển dịch cơ cấu lao động ở vùng nông thôn [24, tr84]. Do đó, vấn đề đào tạo nghề cho LĐNT và chính sách đào tạo nghề cho LĐNT thực hiện những năm vừa qua c ng nhƣ trong thời gian đến là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa những chủ trƣơng của Đảng và chính sách của Nhà nƣớc đã ban hành về nội dung này; bên cạnh đó, xuất phát từ thực trạng LĐNT hiện nay, đặc điểm của chính sách đào tạo nghề cho LĐNT nhƣ sau: - Số lƣợng nguồn LĐNT chiếm tỷ trọng lớn, nhƣng tỷ lệ qua đào tạo còn thấp; chất lƣợng qua đào tạo chƣa cao; thu nhập trong sản xuất NN làm ra của lao động ở nông thôn không đủ bù chi phí bỏ ra; thu nhập bình quân đầu ở nông thôn còn thấp, đời sống vật chất còn nhiều khó khăn, mức chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn còn cao - Tình trạng thiếu việc làm ở bộ phận LĐNT, nhất là số thanh niên trong độ tuổi lao động còn phổ biến; hoặc có việc làm nhƣng không ổn định; một số hộ nằm trong diện có ruộng, đất bị nhà nƣớc thu hồi đƣợc hƣởng số tiền đền bù theo chính sách quy định; khi đất sản xuất không còn, cơ hội tìm 11 kiếm việc làm khó khăn, sẽ nảy sinh ra các tệ nạn xã hội nhƣ cờ bạc, rƣợu chè, nghiện hút, chích dẫn đến các hệ lụy, tình trạng tiêu cực xã hội ở nông thôn; nên thực hiện tốt chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm, sẽ góp phần giải quyết đƣợc tình trạng này Theo xu thế phát triển, nông thôn sẽ từng bƣớc đƣợc đô thị hóa, các khu đô thị, khu công nghiệp, sản xuất tập trung đƣợc hình thành, kéo theo các công ty, doanh nghiệp sản xuất ra đời, với nhu cầu rất lớn về nguồn lao động, mà chủ yếu là lao động giản đơn, tay nghề thấp, thậm chí lao động không đòi hỏi tay nghề kỹ thuật Do đó, việc ban hành và thực hiện các chiến lƣợc, chính sách đào tạo nghề LĐNT sẽ góp phần tạo ra nguồn lao động có tay nghề phục vụ trong sản xuất công nghiệp, NN, phi NN ngay tại địa phƣơng, c ng nhƣ phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.