Chương 1: Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Thực trạng về chính sách cổ tức tại công ty Cổ phần SCĐB và XDTH Quảng Bình Chương 3: Kết quả nghiên cứu và một số đề xuất cho việc lựa chọn chính sách cổ tức tại công ty Cổ phần SCĐB và XDTH Quảng Bình Phần III: Kết luận và Kiến nghị SVTH: Đào Thị Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Hoàng La Phương Hiền PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Những vấn đề lý luận về chính sách cổ tức 1. Cổ tức (Dividends) Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế của công ty được dùng để chi trả cho các cổ đông của công ty hay cũng chính là chủ sở hữu của công ty.
Công ty đang nói đến ở đây là công ty cổ phần. Cổ tức gồm có cổ tức dành cho cổ phần ưu đãi và cổ tức dành cho cổ phần thường. Cổ tức trả cho cổ phần ưu đãi là một mức hay một tỷ lệ cố định theo các điều kiện áp dụng riêng cho mỗi loại cổ phần ưu đãi. Cổ tức trả cho cổ phần thường được xác định căn cứ vào số lợi nhuận ròng còn lại sau khi đã trích lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư, phát triển công việc kinh doanh.
Chính sách cổ tức (Dividend policy) Chính sách cổ tức là một trong ba chính sách tài chính quan trọng của công ty. Kết hợp cả hai quyết định đầu tư và tài trợ chính là quyết định về chính sách chi trả cổ tức. Chính sách cổ tức là chính sách ấn định phân phối giữa lợi nhuận giữ lại tái đầu tư và chi trả cổ tức cho cổ đông. Lợi nhuận giữ lại sẽ được tái đầu tư và nó cung cấp cho các nhà đầu tư một nguồn tăng trưởng lợi nhuận tiềm năng trong tương lai, còn cổ tức cung cấp cho họ một thu nhập hiện tại.
Nó ấn định mức lợi nhuận sau thuế của công ty sẽ được đem ra phân phối như thế nào, bao nhiêu phần trăm được giữ lại để tái đầu tư và bao nhiêu dùng để chi trả cổ tức cho các cổ đông. Vì thế, chính sách cổ tức sẽ có ảnh hưởng đến số lượng vốn cổ phần trong cấu trúc vốn của doanh nghiệp (thông qua lợi nhuận giữ lại) và chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp. Thông thường, chính sách cổ tức của một công ty phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: - Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp - Số phiếu ưu đãi chiếm trong tổng số vốn cổ phần SVTH: Đào Thị Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Hoàng La Phương Hiền - Chính sách tài chính của năm tới, trong đó xem xét khả năng tự tài trợ -.
Do đó, để có thể đưa ra được một chính sách cổ tức phù hợp với tình hình tài chính và những mục tiêu phát triển khác nhau của công ty, giám đốc tài chính phải nghiên cứu kĩ các yếu tố có ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của đơn vị. Các yếu tố quyết định chính sách cổ tức Thông thường, tỷ lệ chi trả cổ tức do Đại hội đồng cổ đông họp và biểu quyết thông qua, nhưng cũng có khi nó được thể hiện sẵn trong điều lệ của công ty (dưới dạng đóng hoặc mở). Tuy nhiên nhìn chung, bất kỳ chính sách cổ tức nào cũng thường bị chi phối bởi các nhân tố sau: 1. Các hạn chế pháp lý Hầu hết các quốc gia đều có luật để chi phối việc chi trả cổ tức của những doanh nghiệp đăng ký kinh doanh ở nước đó.
Về cơ bản luật này quy định: - Không thể dùng vốn của doanh nghiệp để chi trả cổ tức. Ở một số các quốc gia, vốn được định nghĩa chỉ bao gồm mệnh giá của cổ phần thường, trong khi ở một số các quốc gia khác, vốn được định nghĩa rộng hơn, bao gồm cả phần vốn góp vượt quá mệnh giá (thường được gọi là thặng dư vốn). Cách hiểu về vốn khác nhau dẫn đến cách hiểu khả năng chi trả cổ tức của cùng một doanh nghiệp cũng khác nhau. Chẳng hạn, tại công ty Cổ phần sửa chữa và XDTH Quảng Bình tính đến thời điểm cuối năm 2013 có một số liệu như sau: Vốn đầu tư của chủ sở hữu: 3.000 VND Thặng dư vốn cổ phần: 711.022 VND Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối: 694.844 VND Trường hợp 1: Nếu vốn được hiểu chỉ bao gồm mệnh giá cổ phần thường thì công ty được phép dùng 711.866 VND để chi trả cổ tức.
Trường hợp 2: nếu vốn được quy định bao gồm cả mệnh giá cổ phần thường và vốn góp vượt quá tài khoản mệnh giá thì công ty chỉ được dùng 694.844 VND để chi trả cổ tức. SVTH: Đào Thị Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Hoàng La Phương Hiền - Cổ tức phải được chi trả từ lợi nhuận ròng hiện nay và trong thời gian qua. Hạn chế này có thể được gọi là "hạn chế lợi nhuận ròng", nó đòi hỏi một doanh nghiệp phải có phát sinh lợi nhuận trước khi được phép chi trả cổ tức tiền mặt.
Điều này nhằm ngăn cản các chủ sở hữu rút lại vốn đầu tư ban đầu và làm suy yếu vị thế an toàn của chủ nợ. Doanh nghiệp đang trong tình trạng thua lỗ mà vẫn thực hiện chi trả cổ tức thì có nghĩa là doanh nghiệp đó đang dùng vốn chủ sở hữu để chi trả cho chính các cổ đông. - Không thể chi trả cổ tức khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Theo quy định này, một công ty mất khả năng thanh toán có thể không chi trả cổ tức tiền mặt.
Bởi vì khi một công ty mất khả năng thanh toán nghĩa là nợ đang nhiều hơn tài sản, việc tiếp tục chi trả cổ tức sẽ dẫn tới cản trở các trái quyền ưu tiên của các chủ nợ đối với tài sản của doanh nghiệp. Đây còn được gọi là "hạn chế mất khả năng thanh toán". Các điều khoản hạn chế Các điều khoản này nằm trong các giao kèo trái phiếu, điều khoản vay, thỏa thuận vay ngắn hạn, hợp đồng thuê tài sản và các thỏa thuận cổ phần ưu đãi. Các điều khoản hạn chế này có thể là: Giới hạn tổng mức cổ tức một doanh nghiệp có thể chi trả, hoặc thậm chí quy định không thể chi trả cổ tức cho đến khi lợi nhuận của doanh nghiệp đạt đến một mức nhất định nào đó.
Ngoài ra, theo yêu cầu về quỹ dự trữ (để thanh toán nợ), một phần dòng tiền của doanh nghiệp được dành ra để trả nợ, cũng đã làm hạn chế việc chi trả cổ tức. Việc chi trả này cũng bị ngăn cấm nếu vốn luân chuyển (tài sản lưu động trừ nợ ngắn hạn hay tỷ lệ nợ ngắn hạn) hay tỷ lệ nợ hiện hành của doanh nghiệp không cao hơn một mức ấn định nào đó. Các ảnh hưởng của thuế Nếu thuế suất đánh trên thu nhập cổ tức cao hơn thuế suất đánh trên thu nhập lãi vốn dài hạn sẽ khuyến khích các doanh nghiệp giữ cổ tức thấp để các cổ đông có thể nhận được một phần lớn hơn tỷ suất sinh lợi trước thuế dưới hình thức lãi vốn, và như vậy làm tăng tỷ suất lợi nhuận sau thuế của họ. SVTH: Đào Thị Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.
Hoàng La Phương Hiền Hầu hết các nhà kinh tế đều cho rằng trong một thế giới không có thuế thì các nhà đầu tư sẽ bàng quan với việc nhận cổ tức hay lãi vốn. Nhưng trong thực tế, thu nhập từ cổ tức bị đánh thuế cao hơn so với thu nhập từ lãi vốn. Ngoài ra, ngay cả khi hai mức thuế suất này là ngang nhau thì lãi vốn vẫn có một lợi điểm về thuế nhất định so với thu nhập cổ tức, đó là: thu nhập cổ tức bị đánh thuế ngay (trong năm hiện hành), còn thu nhập lãi vốn (và thuế tương ứng) có thể được hoãn đến năm sau. Vì vậy, đối với hầu hết các nhà đầu tư, hiện giá của thuế đánh trên thu nhập lãi vốn (tương lai) ít hơn thuế đánh trên một số lượng tương đương thu nhập cổ tức (hiện tại).
Ví dụ: Một nhà đầu tư trong năm 2013 có mức thu nhập cổ tức và lãi vốn cùng là 100 triệu VND, thuế suất áp dụng cho cả hai loại thu nhập này ở mức 25%. Như vậy, nếu lãi suất kỳ vọng trên thị trường là 10% thì: - Đối với thu nhập cổ tức, nhà đầu tư phải nộp 100 * 25% = 25 triệu VND tiền thuế. Thu nhập sau thuế còn lại 100 – 25 = 75 triệu VND (thu nhập ròng) - Đối với lãi vốn, nhà đầu tư phải nộp thuế là 100 * 25% = 25 triệu VND nhưng giả sử nhà đầu tư được hoãn tới năm 2014 mới phải nộp. Như vậy, khi quy về hiện giá năm 2013, nhà đầu tư chỉ phải nộp một số thuế là: 25/(1 + 10%) = 23 triệu VND Mức thu nhập ròng của nhà đầu tư sẽ là 100 – 23 = 77 triệu VND, cao hơn mức thu nhập ròng từ cổ tức.
Các ảnh hưởng của khả năng thanh khoản Chi trả cổ tức là dòng tiền chi ra. Vì vậy khả năng thanh toán của doanh nghiệp càng lớn, doanh nghiệp càng có khả năng chi trả cổ tức. Ngay cả khi một doanh nghiệp đã từng có thành tích quá khứ là tái đầu tư lợi nhuận cao, đưa đến một số dư lợi nhuận giữ lại lớn, vẫn có thể không có khả năng chi trả cổ tức nếu không có đủ tài sản có tính thanh khoản cao, nhất là tiền mặt. Khả năng thanh khoản luôn được nhiều doanh nghiệp quan tâm và thường trở thành một vấn đề rất nhạy cảm trong giai đoạn kinh doanh gặp khó khăn, khi cả lợi nhuận và dòng tiền đều sụt giảm.
Các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh chóng có nhiều các cơ hội đầu tư sinh lợi cũng thường thấy khó khi phải duy trì đủ khả năng thanh khoản vừa chi cổ tức cùng một lúc. SVTH: Đào Thị Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Hoàng La Phương Hiền 1. Khả năng vay nợ và tiếp cận thị trường vốn Khi có các cơ hội đầu tư sinh lợi, doanh nghiệp thường cần huy động thêm vốn để sử dụng cho đầu tư.
Trong trường hợp khả năng vay nợ và tiếp cận các thị trường vốn của doanh nghiệp là không có (hoặc khó khăn) thì nguồn tài trợ duy nhất cho số vốn cần thêm này chính là lợi nhuận giữ lại, vì thế lúc này doanh nghiệp có thể sẽ không chi trả cổ tức.