Luận án tiến sĩ đảng bộ thành phố hải phòng lãnh đạo chiến tranh du kích trong cuộc kháng chiến chống thực dân pháp 1945 1954

Luận án tiến sĩ phân tích vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng trong chiến tranh du kích chống thực dân Pháp giai đoạn 1945-1954.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Chiến tranh du kích trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO CHIẾN TRANH DU KÍCH TRONG GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN (1945 - 1950)
• 1.1. Điều kiện lịch sử và chủ trương của Đảng bộ
• 1.1.1. Điều kiện lịch sử
• 1.1.2. Chủ trương của Đảng và Đảng bộ
• 1.1.3. Chỉ đạo chiến tranh du kích
• 1.1.4. Chỉ đạo xây dựng lực lượng dân quân du kích (9/1945 đến 11/1946)
• 1.1.5. Phát động chiến tranh du kích từ 12/1946 đến Thu Đông 1947
• 1.1.6. Phát triển chiến tranh du kích ở vùng sau lưng địch (1948 - 1950)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO CHIẾN TRANH DU KÍCH TRONG GIAI ĐOẠN TIẾN CÔNG CHIẾN LƯỢC CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN (1951 - 1954)
• 2.1. Đặc điểm tình hình và chủ trương mới của Đảng bộ
• 2.1.1. Đặc điểm tình hình
• 2.1.2. Chủ trương mới của Đảng và Đảng bộ
• 2.1.3. Chỉ đạo chiến tranh du kích ở vùng sau lưng địch
• 2.1.4. Phát triển chiến tranh du kích từ đầu 1951 đến Hè thu 1952
• 2.1.5. Từ Chiến dịch Hòa Bình 1952 đến Hè Thu 1953
• 2.1.6. Trong Đông Xuân 1953 - 1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG ƯU ĐIỂM, HẠN CHẾ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
• 3.1. Ưu điểm và hạn chế của Đảng bộ
• 3.2. Một số kinh nghiệm lịch sử
• 3.2.1. Kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động quân sự của các lực lượng vũ trang địa phương với các cuộc đấu tranh khác của nhân dân trong cuộc kháng chiến toàn diện
• 3.2.2. Đảng bộ đã biết vận dụng chủ trương kháng chiến của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể một cách thích hợp
• 3.2.3. Kiên trì bám đất bám dân, dựa vào dân để xây dựng lực lượng kháng chiến lâu dài
• 3.2.4. Tăng cường xây dựng lực lượng dân quân du kích, một lực lượng chiến lược
• 3.2.5. Giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, coi trọng công tác chính trị trong quá trình tiến hành chiến tranh du kích
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo chiến tranh du kích trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến 1945 1950

Giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1950) tại Hải Phòng, chiến tranh du kích đã được Đảng bộ thành phố lãnh đạo một cách quyết liệt. Điều kiện lịch sử tại Hải Phòng, với vị trí chiến lược quan trọng, đã tạo ra những thuận lợi cho việc phát động chiến tranh du kích. Đảng bộ đã xác định rõ chủ trương, chỉ đạo xây dựng lực lượng dân quân du kích, nhằm phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân. Việc phát động chiến tranh du kích từ tháng 12/1946 đến Thu Đông 1947 đã thể hiện sự nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình và phát huy sức mạnh của lực lượng vũ trang địa phương. Đặc biệt, sự chỉ đạo của Đảng bộ trong việc xây dựng lực lượng dân quân du kích đã tạo ra một lực lượng chiến lược, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến. Như một nhà lãnh đạo đã từng nói: "Chiến tranh du kích là phương thức chiến đấu của nhân dân, là sức mạnh của quần chúng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp."

1.1. Điều kiện lịch sử và chủ trương của Đảng bộ

Hải Phòng, với vị trí địa lý thuận lợi, đã trở thành một trong những điểm nóng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Địa hình đa dạng, với nhiều sông ngòi và cửa biển, đã tạo điều kiện cho các hoạt động chiến tranh du kích. Đảng bộ thành phố đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát động chiến tranh du kích để đối phó với kẻ thù mạnh hơn. Chủ trương của Đảng bộ là kết hợp giữa hoạt động quân sự và phong trào quần chúng, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến. Đảng bộ đã chỉ đạo xây dựng lực lượng dân quân du kích, phát động các cuộc tấn công vào những điểm yếu của địch, từ đó tạo ra những thắng lợi ban đầu quan trọng trong cuộc kháng chiến.

1.2. Chỉ đạo chiến tranh du kích

Chỉ đạo chiến tranh du kích là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng bộ Hải Phòng trong giai đoạn này. Đảng bộ đã phát động các phong trào quần chúng, khuyến khích nhân dân tham gia vào các hoạt động kháng chiến. Các cuộc phục kích, đánh bất ngờ vào các đơn vị địch đã diễn ra thường xuyên, tạo ra những tổn thất lớn cho quân Pháp. Đảng bộ cũng đã chú trọng đến việc xây dựng lực lượng dân quân du kích, coi đây là lực lượng nòng cốt trong cuộc kháng chiến. Như một nhà lãnh đạo đã từng nhấn mạnh: "Lực lượng dân quân du kích là sức mạnh của nhân dân, là vũ khí sắc bén trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp."

II. Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo chiến tranh du kích trong giai đoạn tiến công chiến lược của cuộc kháng chiến 1951 1954

Trong giai đoạn tiến công chiến lược (1951-1954), chiến tranh du kích tại Hải Phòng đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Đảng bộ thành phố đã điều chỉnh chủ trương, tập trung vào việc phát triển lực lượng dân quân du kích, nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến. Tình hình chiến sự diễn biến phức tạp, đòi hỏi Đảng bộ phải có những quyết sách kịp thời. Việc phát động chiến tranh du kích ở vùng sau lưng địch đã tạo ra những khó khăn cho quân Pháp, làm giảm sức mạnh của chúng. Đảng bộ đã chỉ đạo các hoạt động quân sự kết hợp với các phong trào quần chúng, tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến. Như một nhà lãnh đạo đã từng nói: "Chiến tranh du kích không chỉ là một chiến thuật, mà còn là một phương thức kháng chiến của nhân dân."

2.1. Đặc điểm tình hình và chủ trương mới của Đảng bộ

Đặc điểm tình hình trong giai đoạn này là sự gia tăng cường độ của cuộc kháng chiến. Đảng bộ Hải Phòng đã nhận thức rõ sự cần thiết phải điều chỉnh chủ trương, tập trung vào việc phát triển chiến tranh du kích. Chủ trương mới của Đảng bộ là phát động các phong trào quần chúng, khuyến khích nhân dân tham gia vào các hoạt động kháng chiến. Đảng bộ đã chỉ đạo xây dựng lực lượng dân quân du kích, coi đây là lực lượng nòng cốt trong cuộc kháng chiến. Như một nhà lãnh đạo đã từng nhấn mạnh: "Chúng ta phải dựa vào sức mạnh của quần chúng, phát huy tinh thần yêu nước để giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến."

2.2. Phát triển chiến tranh du kích từ đầu 1951 đến Hè thu 1952

Giai đoạn từ đầu 1951 đến Hè thu 1952, chiến tranh du kích tại Hải Phòng đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Đảng bộ đã phát động các phong trào quần chúng, khuyến khích nhân dân tham gia vào các hoạt động kháng chiến. Các cuộc phục kích, đánh bất ngờ vào các đơn vị địch đã diễn ra thường xuyên, tạo ra những tổn thất lớn cho quân Pháp. Đảng bộ cũng đã chú trọng đến việc xây dựng lực lượng dân quân du kích, coi đây là lực lượng nòng cốt trong cuộc kháng chiến. Như một nhà lãnh đạo đã từng nhấn mạnh: "Lực lượng dân quân du kích là sức mạnh của nhân dân, là vũ khí sắc bén trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp."

III. Những ưu điểm hạn chế và một số kinh nghiệm lịch sử

Luận văn đã chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong lãnh đạo chiến tranh du kích của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Ưu điểm lớn nhất là sự nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình, phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân. Đảng bộ đã có những chủ trương đúng đắn, kịp thời điều chỉnh chiến lược để phù hợp với tình hình thực tế. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong việc tổ chức và chỉ đạo các hoạt động chiến tranh du kích. Một số hoạt động chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang và quần chúng. Như một nhà lãnh đạo đã từng nói: "Chúng ta cần học hỏi từ thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong cuộc kháng chiến."

3.1. Ưu điểm và hạn chế của Đảng bộ

Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã có những ưu điểm nổi bật trong lãnh đạo chiến tranh du kích. Sự nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình, phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân là những điểm mạnh của Đảng bộ. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong việc tổ chức và chỉ đạo các hoạt động chiến tranh du kích. Một số hoạt động chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang và quần chúng. Như một nhà lãnh đạo đã từng nói: "Chúng ta cần học hỏi từ thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong cuộc kháng chiến."

3.2. Một số kinh nghiệm lịch sử

Từ thực tiễn lãnh đạo chiến tranh du kích, Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã rút ra một số kinh nghiệm quý báu. Việc kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động quân sự và phong trào quần chúng là một trong những bài học quan trọng. Đảng bộ đã biết vận dụng chủ trương kháng chiến của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể một cách thích hợp. Kiên trì bám đất bám dân, dựa vào dân để xây dựng lực lượng kháng chiến lâu dài là một trong những kinh nghiệm quý giá. Như một nhà lãnh đạo đã từng nhấn mạnh: "Chúng ta phải dựa vào sức mạnh của quần chúng, phát huy tinh thần yêu nước để giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chiến tranh du kích giữ vai trò chiến lược trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) tại Việt Nam, đặc biệt trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Với vị trí chiến lược quan trọng, Hải Phòng là cửa ngõ phía Đông Bắc đồng bằng Bắc Bộ, có cảng biển lớn, hệ thống giao thông đa dạng và địa hình phức tạp, thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động quân sự du kích. Trong giai đoạn 1945-1954, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng, chiến tranh du kích đã được phát động và phát triển mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng trong việc tổ chức và chỉ đạo chiến tranh du kích, đánh giá hiệu quả thực hiện và rút ra những bài học kinh nghiệm lịch sử. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám 1945 đến khi kết thúc thắng lợi năm 1954, trên địa bàn thành phố Hải Phòng và các vùng lân cận. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho công tác giảng dạy và nghiên cứu lịch sử địa phương.

Theo ước tính, lực lượng dân quân du kích tại Hải Phòng đã phát triển rộng khắp với hàng nghìn chiến sĩ tham gia, tổ chức nhiều trận đánh tiêu hao sinh lực địch, bảo vệ cơ sở cách mạng và tạo thế trận vững chắc ở vùng sau lưng địch. Chiến tranh du kích không chỉ là hình thức quân sự mà còn là phương thức vận động quần chúng, góp phần xây dựng chính quyền nhân dân và củng cố hậu phương kháng chiến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chiến tranh nhân dân và chiến tranh du kích, trong đó:

• Lý thuyết chiến tranh nhân dân: Chiến tranh toàn dân, toàn diện, trường kỳ, kết hợp đấu tranh quân sự với chính trị, kinh tế, văn hóa và ngoại giao.
• Lý thuyết chiến tranh du kích: Chiến tranh sử dụng lực lượng nhỏ, cơ động, đánh vào điểm yếu của kẻ thù, lấy lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt, kết hợp chặt chẽ giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy.
• Khái niệm chiến tranh du kích: Bao gồm các hoạt động phục kích, đánh nhanh rút nhanh, quấy rối, phá hoại hậu cần địch, dựa vào địa hình và quần chúng nhân dân.
• Mô hình lãnh đạo chiến tranh cách mạng: Vai trò của Đảng trong việc tổ chức, chỉ đạo, vận động quần chúng và xây dựng lực lượng vũ trang.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: chiến tranh du kích, dân quân du kích, làng kháng chiến, lực lượng vũ trang nhân dân, và đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Văn kiện của Đảng, Chính phủ và Đảng bộ thành phố Hải Phòng giai đoạn 1945-1954.
• Tài liệu lưu trữ tại các cơ quan Thành ủy, UBND, Bộ chỉ huy quân sự thành phố Hải Phòng.
• Các sách chuyên khảo, báo cáo tổng kết, và các công trình nghiên cứu về chiến tranh du kích và lịch sử Hải Phòng.
• Tư liệu phỏng vấn cán bộ, đảng viên và nhân dân trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến sự kiện.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hàng trăm tài liệu chính thức và các nguồn tư liệu thứ cấp có liên quan. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các tài liệu tiêu biểu, có tính đại diện cao cho từng giai đoạn phát triển của chiến tranh du kích tại Hải Phòng. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline từ 1945 đến 1954, tập trung vào các giai đoạn chính: giai đoạn đầu (1945-1950) và giai đoạn tiến công chiến lược (1951-1954).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển lực lượng dân quân du kích rộng khắp: Từ năm 1945 đến 1950, lực lượng dân quân du kích tại Hải Phòng đã phát triển nhanh chóng, với hàng nghìn chiến sĩ được huấn luyện và trang bị vũ khí thô sơ. Ví dụ, tại huyện An Lão, du kích núi Voi đã đánh 163 trận, diệt trên 300 tên địch trong giai đoạn đầu. Tỷ lệ dân quân du kích trong các xã đạt trên 70% thanh niên nam nữ tham gia.

2. Xây dựng làng kháng chiến và căn cứ du kích: Các xã như Hùng Thắng, Khởi Nghĩa (Tiên Lãng) đã trở thành làng kháng chiến kiểu mẫu với hệ thống hào, hầm, rào chắn kiên cố. Trong trận càn ngày 25/2/1948, dân quân xã Hùng Thắng đã diệt 42 tên địch, bảo vệ thành công làng kháng chiến dù bị tấn công bởi 600 quân Pháp có pháo binh và máy bay yểm trợ.

3. Chiến tranh du kích kết hợp với bộ đội chủ lực: Các đội du kích phối hợp chặt chẽ với bộ đội địa phương và chủ lực trong các chiến dịch phá hoại đường số 5, đánh bại nhiều cuộc càn quét của địch. Ví dụ, đầu tháng 3/1950, hơn 600 cán bộ, chiến sĩ bộ đội và du kích đã phá hủy 7.000 mét đường sắt, làm tê liệt tuyến vận tải của địch trong nhiều tuần.

4. Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng: Đảng bộ đã đề ra các chủ trương, biện pháp phù hợp với điều kiện địa phương, chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang, tổ chức phong trào toàn dân kháng chiến, vận động quần chúng tham gia và duy trì tinh thần chiến đấu. Tỷ lệ đảng viên tham gia lực lượng du kích tăng đều qua các năm, góp phần nâng cao hiệu quả chiến đấu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của chiến tranh du kích tại Hải Phòng là sự kết hợp chặt chẽ giữa đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Đảng với điều kiện địa lý, xã hội đặc thù của thành phố cảng. Địa hình đa dạng với nhiều sông ngòi, đồi núi và rừng rậm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động du kích, phục kích và xây dựng căn cứ. Sự tham gia rộng rãi của quần chúng nhân dân, từ thanh niên, phụ nữ đến người già, đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, làm cho địch luôn bị phân tán, kiềm chế và tổn thất nặng nề.

So với các nghiên cứu khác về chiến tranh du kích ở miền Bắc, kết quả nghiên cứu tại Hải Phòng cho thấy sự phát triển đồng bộ giữa lực lượng dân quân du kích và bộ đội chủ lực, cùng với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng bộ địa phương, là yếu tố quyết định. Các biểu đồ về số lượng dân quân du kích qua các năm và số trận đánh tiêu diệt địch minh họa rõ sự tăng trưởng và hiệu quả chiến đấu.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc khẳng định vai trò chiến lược của chiến tranh du kích trong kháng chiến chống Pháp mà còn cung cấp bài học quý giá về tổ chức, vận động quần chúng và xây dựng lực lượng vũ trang trong điều kiện chiến tranh nhân dân hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục, tuyên truyền về lịch sử chiến tranh du kích nhằm nâng cao nhận thức và tinh thần yêu nước trong nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Chủ thể thực hiện: các cơ quan giáo dục, văn hóa; thời gian: trong 1-2 năm tới.

2. Phát huy vai trò của Đảng bộ trong lãnh đạo các phong trào quần chúng bằng cách xây dựng các mô hình tổ chức dân quân tự vệ phù hợp với điều kiện hiện nay, nhằm bảo vệ an ninh trật tự và phát triển kinh tế xã hội. Chủ thể: Đảng ủy các cấp; timeline: 3 năm.

3. Xây dựng các khu di tích, bảo tàng chiến tranh du kích tại Hải Phòng để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, phục vụ nghiên cứu và du lịch giáo dục. Chủ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; timeline: 5 năm.

4. Nghiên cứu, áp dụng các bài học kinh nghiệm về chiến tranh du kích vào công tác quốc phòng địa phương trong bối cảnh mới, kết hợp với công tác dân vận và phát triển kinh tế. Chủ thể: Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, các ban ngành liên quan; timeline: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên, sinh viên ngành Lịch sử và Chính trị: Nghiên cứu chi tiết về chiến tranh du kích và vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng, phục vụ giảng dạy và học tập.

2. Cán bộ, đảng viên các cấp: Hiểu rõ hơn về phương pháp lãnh đạo, tổ chức phong trào quần chúng trong điều kiện chiến tranh và xây dựng địa phương.

3. Nhà nghiên cứu quân sự, lịch sử quân sự: Tài liệu tham khảo về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, chiến tranh du kích trong bối cảnh cụ thể của Hải Phòng.

4. Cơ quan quản lý văn hóa, du lịch: Phát triển các chương trình bảo tồn, giáo dục lịch sử và phát triển du lịch gắn với di tích chiến tranh du kích.

Câu hỏi thường gặp

1. Chiến tranh du kích là gì và tại sao nó quan trọng trong kháng chiến chống Pháp?
   Chiến tranh du kích là hình thức chiến tranh sử dụng lực lượng nhỏ, cơ động, đánh vào điểm yếu của kẻ thù. Nó quan trọng vì giúp quân ta tiêu hao sinh lực địch, bảo vệ cơ sở cách mạng và tạo thế trận vững chắc, đặc biệt khi lực lượng ta còn yếu về vũ khí và trang bị.

2. Vai trò của Đảng bộ thành phố Hải Phòng trong chiến tranh du kích như thế nào?
   Đảng bộ đã lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng lực lượng dân quân du kích, tổ chức phong trào toàn dân kháng chiến, vận động quần chúng và đề ra các chủ trương phù hợp với điều kiện địa phương, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung.

3. Lực lượng dân quân du kích được tổ chức và huấn luyện ra sao?
   Lực lượng này được tổ chức theo cấp xã, thôn, với sự tham gia của thanh niên, phụ nữ và người già. Họ được huấn luyện sử dụng vũ khí thô sơ, kỹ thuật chiến đấu cá nhân, làm hầm hào và chiến thuật phục kích.

4. Chiến tranh du kích tại Hải Phòng có những trận đánh tiêu biểu nào?
   Trận càn ngày 25/2/1948 tại xã Hùng Thắng là điển hình, dân quân đã diệt 42 tên địch dù bị áp đảo về quân số. Ngoài ra, các trận phá hoại đường số 5 cũng là những chiến công nổi bật.

5. Bài học kinh nghiệm nào được rút ra từ chiến tranh du kích ở Hải Phòng?
   Bài học quan trọng là sự kết hợp chặt chẽ giữa lãnh đạo của Đảng, sự tham gia rộng rãi của quần chúng, vận dụng linh hoạt địa hình và tổ chức lực lượng vũ trang đa dạng, đồng thời duy trì tinh thần chiến đấu kiên cường, bám đất bám dân.

Kết luận

• Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã lãnh đạo hiệu quả chiến tranh du kích, góp phần quan trọng vào thắng lợi kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954).
• Lực lượng dân quân du kích phát triển rộng khắp, tổ chức chặt chẽ, phối hợp tốt với bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương.
• Chiến tranh du kích tại Hải Phòng dựa vào địa hình đa dạng, sự tham gia tích cực của quần chúng và sự chỉ đạo sáng suốt của Đảng.
• Nghiên cứu cung cấp bài học quý giá về tổ chức, vận động quần chúng và xây dựng lực lượng vũ trang trong chiến tranh nhân dân.
• Đề xuất các giải pháp phát huy giá trị lịch sử, giáo dục truyền thống và áp dụng kinh nghiệm vào công tác quốc phòng, an ninh hiện nay.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình giáo dục lịch sử, xây dựng di tích và nghiên cứu sâu hơn về chiến tranh du kích trong bối cảnh hiện đại nhằm bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử quý báu này. Đề nghị các cơ quan, tổ chức liên quan phối hợp thực hiện để phát huy hiệu quả nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo chiến tranh du kích trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến (1945 - 1950). Chương 2: Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo chiến tranh du kích trong giai đoạn tiến công chiến lược của cuộc kháng chiến (1951-1954). Chương 3: Những ưu điểm, hạn chế và một số kinh nghiệm lịch sử. 9 z Chƣơng 1 ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO CHIẾN TRANH DU KÍCH TRONG GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN (1945 - 1950) 1.

Điều kiện lịch sử và chủ trƣơng của Đảng bộ 1. Điều kiện lịch sử Thành phố Hải Phòng - thành phố có cảng lớn nhất miền Bắc và cũng là một trong những cảng lớn của nước ta, nhìn thẳng ra biển Đông, nằm ngay ở cửa ngõ chiến lược quan trọng của phía Đông Bắc đồng bằng Bắc bộ. Hải Phòng nằm ở vị trí giao lưu thuận lợi với các tỉnh trong nước và quốc tế thông qua hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường biển, đường sông và đường hàng không. Địa hình Hải Phòng thay đổi rất đa dạng phản ánh một quá trình lịch sử địa chất lâu dài và phức tạp.

Phần bắc Hải Phòng có dáng dấp của một vùng trung du với những đồng bằng xen đồi trong khi phần phía nam thành phố lại có địa hình thấp và khá bằng phẳng của một vùng đồng bằng thuần tuý nghiêng ra biển. Đồi núi của Hải Phòng tuy chỉ chiếm 15% diện tích chung của thành phố nhưng lại rải ra hơn nửa phần bắc thành phố thành từng dải liên tục theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, có quá trình phát sinh gắn liền với hệ núi Quảng Ninh thuộc khu đông bắc Bắc bộ về phía Nam. Đồi núi của Hải Phòng hiện nay là các dải đồi núi còn sót lại, di tích của nền móng uốn nếp cổ bên dưới, nơi trước đây đã xảy ra quá trình sụt võng với cường độ nhỏ. Cấu tạo địa chất gồm các loại đá cát kết, phiến sét và đá vôi có tuổi khác nhau được phân bố thành từng dải liên tục theo hướng Tây Bắc - Đông Nam từ đất liền ra biển.

10 z Diện tích Hải Phòng rộng 1503 km2, hình thành hai vùng rõ rệt: vùng đồi núi và vùng đồng bằng, có sông, biển, hải đảo và thềm lục địa rộng lớn, có thành phố và vùng nông thôn. Với sự kiến tạo đó, Hải Phòng có địa thế vừa đa dạng, phong phú, vừa phức tạp, có nhiều thế hiểm về mặt quân sự. Địa phận của thành phố Hải Phòng có nhiều sông ngòi chảy qua, như sông Bạch Đằng, sông Cấm, sông Văn Úc, sông Thái Bình, sông Hóa, sông Chanh, sông Giá. Các sông đều chảy theo hướng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, đổ ra biển qua các cửa sông Thái Bình, Văn Úc, Cửa Cấm, Nam Triệu, rất thuận lợi cho giao thông vận tải đường thủy về kinh tế, đặc biệt là cơ động những lực lượng lớn về quân sự.

Do đó từ xưa đến nay, khi bọn xâm lược tiến đánh nước ta từ phía đông bắc, chúng đều lợi dụng các con sông và cửa biển để tổ chức những cuộc hành binh lớn đổ bộ đánh chiếm Hải Phòng, để từ đó làm bàn đạp đánh sâu vào đất liền và là đầu cầu hậu cần của chúng. Hải Phòng cùng với Bạch Đằng đã từng là nơi diễn ra những trận thủy chiến lớn nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc. Theo đường sông từ Hải Phòng, chúng có thể tiến sâu và vùng đồng bằng Bắc bộ, lên Hà Nội, Phả Lại, Việt Trì… Những dòng sông chở nặng phù sa làm giàu cho quê hương, đồng thời là mồ chôn những danh tướng và bao đội quân xâm lược, đã làm rạng rỡ lịch sử chống ngoại xâm của mảnh đất trung dũng, quyết thắng và Tổ quốc Việt Nam. Địa hình Hải Phòng đa dạng và rất quan trọng về mặt quân sự.

Đó là những khu rừng lau sậy, sú vẹt dọc các triền sông và ven biển, có nơi rộng tới 500 mét, dài hàng chục km, tạo thành những bãi chướng ngại thiên nhiên rất thuận lợi cho việc tổ chức phòng thủ và tổ chức các căn cứ du kích, hoạt động, tác chiến của lực lượng vũ trang ta. Đó là những dãy núi hiểm yếu mà những tên gọi của nó đã gắn liền với những chiến công vang dội của Hải Phòng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Phia đông nam thành phố có dãy núi Ngọc (Đồ Sơn) với mười ngọn kéo 11 z dài 9 km, giáp biển, hình thành một bán đảo án ngữ cửa ngõ vào thành phố như một bức tường thành. Phía Nam có núi Đối, núi Trà Phương; phía Tây nam có núi Voi, núi Xuân Sơn, núi Phù Liễn, núi Cột Cờ, núi Đấu; phía Bắc và đông bắc có núi Đèo và dãy núi Tràng Kênh.

Hải Phòng có những hòn đảo có vị trí như những người lính tiền tiêu ngày đêm canh giữ biển khơi phía Đông Bắc của Tổ quốc. Đảo xa nhất là Bạch Long Vĩ, cách đất liền 170 km, nằm giữa đường từ Hải Phòng tới đảo Hải Nam (Trung Quốc); đảo Long Châu cách bờ 50 km; đảo Cát Bà địa thế hiểm trở, rừng núi trùng điệp, có rừng nguyên sinh đã trở thành vườn quốc gia, cùng Đồ Sơn là những nơi du lịch nổi tiếng. Về giao thông đường bộ, Hải Phòng có đường quốc lộ 5 nối với Hải Dương, Hà Nội; đường 10 nối với Thái Bình, Quảng Ninh. Song song với đường 5 có đường xe lửa.

Đường 5 và đường xe lửa đi Hà Nội là những con đường có ý nghĩa chiến lược cả về kinh tế và quốc phòng. Ngoài ra có các đường tỉnh lộ nối trung tâm thành phố với các huyện, thị trấn. Đường hàng không Hải Phòng có 3 sân bay: Cát Bi, Kiến An, Đồ Sơn. Sân bay Cát Bi ngoài chức năng chuyên dụng, nó còn là đường bay dân dụng nối với các nước vùng Đông Nam Á.

Về giao thông đường biển, từ Hải Phòng, tàu biển các loại có thể đi khắp các cảng trong nước và trên thế giới. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hải Phòng đã từng là nơi tiếp nhận phần lớn hàng hóa của các nước anh em và nhân dân tiến bộ trên thế giới giúp đỡ Việt Nam. Hải Phòng còn là nơi xuất phát bí mật của những con tàu vỏ gỗ, vỏ sắt tạo nên “Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển” chi viện có hiệu quả sức người, sức của cho quân dân miền Nam đánh Mỹ. Do vị trí và địa thế tự nhiên như vậy, cho nên Hải Phòng có vị trí chiến lược quan trọng cả về chính trị, kinh tế, an ninh và quốc phòng.

Nó thường là 12 z một trong những nơi đi trước về sau trong nhiều cuộc chiến tranh chống xâm lược của dân tộc ta. Địa bàn thành phố Hải Phòng ngày nay đã xuất hiện trên bản đồ hành chính nước ta liên tục từ Nhà nước cổ sơ Văn Lang đến Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với nhiều tên gọi khác nhau và nhiều lần điều chỉnh địa giới, địa danh. Riêng địa bàn đô thị Hải Phòng lúc đầu được hình thành trên hai làng An Biên và Gia Viên với tên nôm là Viên Cấm. Hải Phòng là vùng đất cổ đã nổi tiếng trong lịch sử khi nữ tướng Lê Chân khai phá lập nên trang An Biên ở đây, và được gắn với các cái tên Hải tần phòng thủ.

Thời kỳ độc lập tự chủ của các triều đại phong kiến Việt Nam, vùng này lại nổi tiếng với các chiến thắng trên sông Bạch Đằng: trận Bạch Đằng - 938 của Ngô Quyền, trận Bạch Đằng - 981 của Lê Hoàn, trận Bạch Đằng - 1288 của Trần Hưng Đạo. Đến triều đại nhà Hậu Lê (giai đoạn Lê sơ), vùng này nằm trong xứ Hải Dương (là miền cực đông duyên hải của xứ này). Tới nhà Mạc vì đây là quê hương của nhà Mạc nên vùng này được chú ý xây dựng thành kinh đô thứ hai gọi là Dương Kinh. Sau đó, từ nhà Lê trung hưng đến nhà Nguyễn vùng này đều thuộc trấn Hải Dương và sau này là tỉnh Hải Dương (1831).

Năm 1870 - 1873, Bùi Viện, được sự tiến cử với vua Tự Đức của Doanh điền sứ Doãn Khuê, đã thực hiện việc xây dựng một bến cảng bên cửa sông Cấm mang tên Ninh Hải và một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liền kế bên, gọi là nha Hải phòng sứ. Khi Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ nhất năm 1873-1874, nhà Nguyễn phải ký hòa ước Giáp Tuất, trong đó quy định nhà Nguyễn phải mở cửa thông thương các cảng Ninh Hải (Hải Phòng) thuộc tỉnh Hải Dương và Thị Nại tỉnh Bình Định, để đổi lấy việc Pháp rút quân khỏi Bắc Kỳ. Sau đó tại cảng Ninh Hải này, nhà Nguyễn và Pháp lập nên một cơ quan thuế vụ chung, quản lý việc thương mại ở vùng cảng này gọi là Hải Dương thương chính quan phòng. Như vậy, nguồn gốc địa danh Hải Phòng có thể là từ: 13 z * Tên gọi rút ngắn trong cụm từ Hải tần phòng thủ, của nữ tướng Lê Chân đầu thế kỷ 1.

* Tên gọi rút ngắn từ tên gọi của một cơ quan đời Tự Đức trên đất Hải Dương. Thời Pháp thuộc, Hải Phòng cũng trải qua nhiều biến đổi. Ngày 11 tháng 9 năm 1887, thống sứ Bắc Kỳ ra nghị định thành lập tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập Hải Phòng và ép vua Đồng Khánh nhượng khu vực này cho thực dân Pháp.

Thành phố Hải Phòng trở thành nhượng địa, hưởng quy chế thành phố cấp 1 như Sài Gòn và Hà Nội. Ngày 31 tháng 8 năm 1889, toàn quyền Đông Dương tách thành phố Hải Phòng ra khỏi tỉnh Hải Phòng, thành đơn vị hành chính riêng, chuyển tỉnh lỵ về Phù Liễn, đổi tên là tỉnh Phù Liễn. Ngày 17 tháng 2 năm 1906 lại đổi tên thành tỉnh Kiến An. Cách mạng Tháng Tám thành công, thành phố Hải Phòng được giải phóng.

Trước yêu cầu của tình hình mới, ngày 26 tháng 11 năm 1946, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa sáp nhập Hải Phòng, Kiến An thành liên tỉnh Hải - Kiến, và do điều kiện của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tháng 12 năm 1948 lại tách ra. Đến 20 tháng 10 năm 1962, Nghị quyết Quốc hội khóa 2 quyết định hợp nhất tỉnh Kiến An và thành phố Hải Phòng lấy tên là thành phố Hải Phòng gồm địa bàn liên tỉnh Hải - Kiến cũ, cộng thêm huyện Vĩnh Bảo sáp nhập vào tỉnh Kiến An năm 1952 và hai huyện Cát Bà, Cát Hải, đảo Bạch Long Vĩ sáp nhập vào thành phố Hải Phòng từ năm 1956. Hải Phòng là một thành phố ra đời từ những năm 70 của thế kỷ XIX.