Chương 1: Cơ sở lý luận về thương hiệu và chiến lược phát triển thương hiệu Chương 2: Chiến lược phát triển thương hiệu của Công ty Cổ phần KidsOnline Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chiến lược phát triển thương hiệu của Công ty Cổ phần KidsOnline Luan van 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU VÀ CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU 1. Tổng quan về thƣơng hiệu 1. Khái niệm thương hiệu Theo tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO): “Thương hiệu là một dấu hiệu (hữu hình và vô hình) đặc biệt để nhận biết một sản phẩm hàng hóa hay một nào dịch vụ đó được sản xuất hay được cung cấp bởi một cá nhân hay một tổ chức. Đối với doanh nghiệp, thương hiệu là khái niệm trong người tiêu dùng về sản phẩm dịch vụ với dấu hiệu doanh ngiệp gắn lên bề mặt sản phẩm dịch vụ nhằm khẳng định chất lượng và xuất xứ.
Thương hiệu là một tài sản vô hình quan trọng và đối với các doanh nghiệp lớn, giá trị thương hiệu của doanh nghiệp chiếm một phần đáng kể trong tổng giá trị của doanh nghiệp”. Theo từ điển Oxford thì “Thương hiệu là những yếu tố như kiểu dáng thiết kế, tên hiệu đặc biệt hay bất kì thứ gì có thể sử dụng để phân biệt hàng hóa của một hãng sản xuất này với một hãng sản xuất khác”.a, Oxford advanced learner’s dictionary, Oxford University Press, Delhi 1974). Có hai khía cạnh gắn với thƣơng hiệu: tâm lý và trải nghiệm. Trải nghiệm về một thƣơng hiệu là tổng hợp tất cả những gì ngƣời tiêu dùng cảm nhận đƣợc khi tiếp xúc với sản phẩm mang thƣơng hiệu đó.
Khía cạnh tâm lý, hoặc hình ảnh của một thƣơng hiệu, là một kiến tạo biểu tƣợng đƣợc tạo ra trong tâm trí ngƣời tiêu dùng và gợi lên tất cả những thông tin và trông đợi gắn với sản phẩm hoặc dịch vụ có thƣơng hiệu đó. Nhƣ vậy, qua những định nghĩa trên, có thể thấy rằng thƣơng hiệu là một tên gọi, tổ hợp màu sắc, biểu tƣợng, hình tƣợng, dấu hiệu để phân biệt sản phẩm hay doanh nghiệp này với sản phẩm hay doanh nghiệp khác. Thƣơng hiệu là niềm tin, là tình yêu mà khách hàng và công chúng dành cho doanh nghiệp. Luan van 9 Phân biệt thƣơng hiệu và nhãn hiệu: Bảng 1.1: Phân biệt thƣơng hiệu và nhãn hiệu Thƣơng hiệu Nhãn hiệu - Là một khái niệm khó xác - Đƣợc xác định cụ thể thông qua định giá trị màu sắc, ý nghĩa, logo, các ấn phẩm Giá trị - Là tài sản vô hình của - Là tài sản hữu hình của một doanh nghiệp doanh nghiệp - Là phần cốt lõi nằm bên - Là phần biểu hiện ở bên ngoài trong - Thƣơng hiệu không hiện - Nhãn hiệu là tên và biểu tƣợng diên trên các văn bản pháp lý, dựa trên văn bản pháp lý, xây dựng nó nói lên chất lƣợng sản dựa trên hệ thống pháp luật quốc gia phẩm, uy tín và sự tin cậy của đƣợc doanh nghiệp đăng ký và cơ Về mặt khách hàng dành cho sản phẩm quan chức năng bảo hộ.
pháp lý trong tâm trí ngƣời tiêu dùng. - Do doanh nghiệp xây dựng dựa - Thƣơng hiệu đƣợc xây dựng trên hệ thống luật pháp quốc gia. trên hệ thống tổ chức của công ty. - Do bộ phận chức năng quản - Phải đăng ký với cơ quan chức Về mặt lý năng để bảo vệ quyền sử dụng và quản lý - Cần có kế hoạch, chiến lƣợc khởi kiện vi phạm cụ thể để xây dựng và phát triển thƣơng hiệu cho doanh nghiệp Nguồn: Richard Moore, Thương hiệu dành cho nhà lãnh đạo Luan van 10 1.
Phân loại thương hiệu và đặc điểm của từng loại thương hiệu Có rất nhiều cách tiếp cận để phân loại thƣơng hiệu nhƣng trong khuôn khổ của bài viết này, thƣơng hiệu sẽ đƣợc chia làm 4 loại: thƣơng hiệu cá biệt, thƣơng hiệu gia đình, thƣơng hiệu tập thể, thƣơng hiệu quốc gia. (Trần Thị Thập và Hoàng Lệ Chi 2013, tr. Mỗi loại thƣơng hiệu sẽ có những đặc điểm riêng của chúng. Thương hiệu cá biệt (còn đƣợc gọi là thƣơng hiệu cá thể hoặc thƣơng hiệu riêng): Thƣơng hiệu cá biệt là thƣơng hiệu của từng chủng loại hoặc từng tên hàng hóa, dịch vụ cụ thể.
Với thƣơng hiệu cá biệt, mỗi loại hàng hóa sẽ mang một thƣơng hiệu và nhƣ thế một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nhiều loại hàng hóa khác nhau có thể có những thƣơng hiệu khác nhau. Đặc điểm của loại thƣơng hiệu này là thƣờng mang những thông điệp về những hàng hóa cụ thể (nhƣ tính năng nổi trội, tính ƣu việt, những tiện ích đích thực, v.v…) và đƣợc thể hiện trên bao bì hoặc chính là sự cá biệt của bao bì hàng hóa. Thương hiệu gia đình: Thƣơng hiệu gia đình là thƣơng hiệu chung cho tất cả các hàng hóa, dịch vụ của một doanh nghiệp. Mọi hàng hóa thuộc các chủng loại khác nhau của doanh nghiệp đều mang thƣơng hiệu nhƣ nhau của doanh nghiệp.
Ví dụ: Vinamilk (cho tất cả các sản phẩm nhƣ sữa tƣơi, sữa chua, sữa hộp, v.v… Đặc điểm của thƣơng hiệu gia đình là tính khái quát rất cao và phải có tính đại diện cho tất cả các chủng loại hàng hóa của doanh nghiệp. Một khi tính đại diện và khái quát bị vi phạm hay mất đi, ngƣời ta sẽ phải nghĩ ngay đến việc tạo ra những thƣơng hiệu cá biệt cho từng chủng loại hàng hoá, dịch vụ cụ thể để chúng không ảnh hƣởng đến thƣơng hiệu gia đình. Luan van 11 Thương hiệu tập thể: Thƣơng hiệu tập thể (còn đƣợc gọi là thƣơng hiệu nhóm) là thƣơng hiệu của một nhóm hay một số chủng loại hàng hóa nào đó, có thể do một cơ sở sản xuất và kinh doanh (thƣờng là các chỉ dẫn địa lý hoặc là thƣơng hiệu chung cho hàng hóa của các doanh nghiệp khác nhau trong cùng một hiệp hội ngành hàng. Chẳng hạn, Vinacafe là thƣơng hiệu nhóm cho các sản phẩm cà phê của Tổng công ty cà phê Việt Nam.
Theo đó, sản phẩm cà phê của các doanh nghiệp thành viên đều mang chung thƣơng hiệu Vinacafe. Thƣơng hiệu tập thể có đặc điểm khá giống với thƣơng hiệu gia đình vì có tính khái quát và tính đại diện cao. Điểm khác biệt cơ bản là tính đại diện của thƣơng hiệu tập thể đƣợc phát triển chủ yếu theo chiều sâu còn tính đại diện của thƣơng hiệu gia đình thƣờng tập trung theo chiều rộng của nhóm hàng hóa. Thương hiệu quốc gia: Thƣơng hiệu quốc gia là thƣơng hiệu dùng chung cho các sản phẩm, hàng hóa của một quốc gia nào đó (nó thƣờng gắn với những tiêu chí nhất định, tùy thuộc vào từng quốc gia, từng giai đoạn).
Đặc điểm của thƣơng hiệu quốc gia là thƣờng có tính khái quát và trừu tƣợng rất cao và không bao giờ đứng độc lập, luôn phải gắn liền với các thƣơng hiệu cá biệt hay thƣơng hiệu tập thể, thƣơng hiệu gia đình. Thƣơng hiệu quốc gia đƣợc định hình nhƣ là một chỉ dẫn địa lý đa dạng dựa trên uy tín của nhiều chủng loại hàng hóa với những thƣơng hiệu riêng khác nhau theo những định vị khác nhau. Thương hiệu gia đình: Thƣơng hiệu gia đình là thƣơng hiệu chung cho tất cả các hàng hóa, dịch vụ của một doanh nghiệp. Mọi hàng hóa thuộc các chủng loại khác nhau của doanh nghiệp đều mang thƣơng hiệu nhƣ nhau của doanh nghiệp.
Ví dụ: Vinamilk (cho tất cả các SP nhƣ sữa tƣơi, sữa chua, sữa hộp, v.v… Đặc điểm của thƣơng hiệu gia đình là tính khái quát rất cao và phải có tính đại diện cho tất cả các chủng loại hàng hóa của doanh nghiệp. Một khi tính đại diện và Luan van 12 khái quát bị vi phạm hay mất đi, ngƣời ta sẽ phải nghĩ ngay đến việc tạo ra những thƣơng hiệu cá biệt cho từng chủng loại hàng hoá, dịch vụ cụ thể để chúng không ảnh hƣởng đến thƣơng hiệu gia đình. Các thành tố cấu thành nên thương hiệu Một thƣơng hiệu đƣợc coi là thƣơng hiệu mạnh cần thỏa mãn nhiều yếu tố. Vì vậy việc lựa chọn các yếu tố thƣơng hiệu cũng cần có những nguyên tắc và cần xem xét và lựa chọn các yếu tố thƣơng hiệu khác nhau và kết hợp chúng sao cho đạt đƣợc hiệu quả cao nhất.
Tên thƣơng hiệu: Tên gọi là ấn tƣợng đầu tiên trong chiến lƣợc thu hút khách hàng và một cái tên tốt sẽ giành đƣợc ƣu thế ngay từ lần đầu tiếp xúc. Dƣới góc độ thƣơng hiệu, tên gọi là thành phần cơ bản vì nó thƣờng là yếu tố chính hoặc là liên hệ chính của sản phẩm một cách cô đọng và tinh tế. Tên gọi là ấn tƣợng đầu tiên về một doanh nghiệp hay một loại sản phẩm dịch vụ trong nhận thức của ngƣời tiêu dùng. Vì thế tên gọi là một yếu tố quan trọng thể hiện khả năng phân biệt của ngƣời tiêu dùng khi đã nghe hoặc nhìn thấy nhãn hiệu.
Thông thƣờng tên thƣơng hiệu đƣợc tạo ra theo hai cách: sử dụng nhóm các từ tự tạo ra mà không hàm chứa ý nghĩa gì cả và sử dụng những dấu hiệu có sẵn trong tự nhiên và ít nhiều có liên tƣởng đến sản phẩm dịch vú. Ví dụ: BMW là nhóm các từ tự tạo không mang ý nghĩa gì, bia Tiger là sử dụng hình ảnh con hổ để liên tƣởng đến sự mạnh mẽ, oai phong. Tên thƣơng hiệu dễ chuyển đổi khi cần thiết: có thể dùng cho nhiều sản phẩm trong cùng một chủng loại, dễ thay đổi để đƣợc chấp nhận giữa các lãnh thổ và nền văn hóa khác nhau là yếu tố hay đƣợc các doanh nghiệp xem xét và cân nhắc kỹ. Ngoài việc dễ chuyển đổi, tên thƣơng hiệu cần gây đƣợc ấn tƣợng khi khách hàng nhìn thấy, đọc thành tiếng và yếu tố quan trọng là thƣơng hiệu cần có tính thẩm mỹ.
Thông thƣờng những từ có ý nghĩa hay và đẹp sẽ đƣợc chọn làm tên thƣơng hiệu, ví dụ nhƣ: Lux, Elite, Super, v.v… Luan van 13 Một thƣơng hiệu cần đáp ứng yêu cầu bảo hộ. Việc này thể hiện ở chỗ, tên thƣơng hiệu có khả năng phân biệt, không trùng, không tƣơng tự với những gì ngƣời khác đã đăng ký trƣớc đó. Biểu tƣợng (logo): Dƣới góc độ thƣơng hiệu, logo là thành phần đồ họa góp phần quan trọng trong việc xây dựng nhận thức của khách hàng về thƣơng hiệu. Cùng với tên gọi, logo là cách giới thiệu bằng hình ảnh của doanh nghiệp.
Logo có thể tạo ra liên tƣởng đến thƣơng hiệu thông qua ý nghĩa tự có của nó hoặc thông qua chƣơng trình tiếp thị hỗ trợ. Hình ảnh logo luôn là hình ảnh đầu tiên nhắc tới thƣơng hiệu doanh nghiệp, thƣơng hiệu sản phẩm. Chỉ với những logo trên một sản phẩm cùng loại, ngƣời tiêu dùng đã có thể phân biệt thƣơng hiệu của từng nhà sản xuất.