Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số và internet, hành vi của người tiêu dùng đã có sự thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tìm kiếm, so sánh và lựa chọn sản phẩm, dịch vụ qua các kênh trực tuyến trước khi đưa ra quyết định mua hàng. Theo số liệu khảo sát Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao năm 2018 được tác giả dẫn chứng, có 23% người tiêu dùng lựa chọn các kênh trực tuyến để tham khảo thông tin trước khi mua sản phẩm, tăng 5% so với mức 18% của năm 2017; trong đó tỷ lệ tham khảo qua website doanh nghiệp tăng gấp đôi từ 3,3% lên 6,7%.

Tại thị trường tỉnh Thừa Thiên Huế, ngành kinh doanh dịch vụ đồ uống (cà phê, trà sữa) có mức độ cạnh tranh cao với sự hiện diện của nhiều chuỗi thương hiệu lớn lẫn các quán nhỏ lẻ trên các tuyến đường trọng điểm như Nguyễn Huệ, Trương Định, Trường Chinh, Lê Huân, Nguyễn Trãi. Đi cùng với sự thay đổi khẩu vị thưởng thức và nhu cầu chuyển dịch từ cà phê truyền thống sang cà phê pha máy sạch, nhu cầu về máy móc chuyên dụng, nguyên phụ liệu và dịch vụ hỗ trợ setup quán gia tăng nhanh chóng. Công ty TNHH MADG được thành lập để khai thác thị trường thương mại thiết bị đồ uống và thị trường ngách là môi giới, cho thuê mặt bằng kinh doanh tại Huế. Để duy trì sức cạnh tranh và nâng cao hiệu quả kinh doanh, việc hoàn thiện chiến lược Marketing-mix là vấn đề cấp thiết của doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

  1. Mục tiêu chung: Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động Marketing-mix, đề xuất hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh và hoàn thiện hoạt động Marketing-mix tại Công ty TNHH MADG.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động marketing dịch vụ và thương mại.
    • Đánh giá thực trạng hoạt động marketing và kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MADG giai đoạn 2016 - 2018.
    • Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện hoạt động Marketing-mix cho công ty trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động Marketing-mix trong hoạt động kinh doanh thương mại và dịch vụ của Công ty TNHH MADG.
  • Phạm vi không gian: Công ty TNHH MADG (trụ sở tại số 20 Yết Kiêu, Phường Thuận Hòa, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế) cùng các kênh thị trường liên quan tại Huế và các tỉnh lân cận (Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Bình).
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh, tài chính và marketing của công ty được thu thập và phân tích chủ yếu từ năm 2016 đến năm 2018 (kèm số liệu nhân sự năm 2019).
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng tổ chức kinh doanh, phân tích các chỉ số tài chính cơ bản, các nhân tố môi trường tác động và việc triển khai các phối thức Marketing-mix (4P và 7P mở rộng cho dịch vụ).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị marketing căn bản và marketing dịch vụ:

  • Khái niệm và vai trò Marketing: Tiếp cận theo định nghĩa của Hiệp hội Marketing Mỹ (AMA, 2013), Viện Marketing Anh, Philip Kotler và PGS. Trần Minh Đạo (2009). Marketing được xác định là một quy trình quản lý và chức năng kết nối toàn bộ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp với thị trường nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng và tạo ra lợi nhuận. Tác giả phân tích 6 chức năng cơ bản của Marketing: chức năng thích ứng sản phẩm, chức năng phân phối, chức năng tiêu thụ, chức năng hỗ trợ, chức năng mạo hiểm và chức năng điều hòa phối hợp.
  • Mô hình Marketing-mix: Khung Marketing hỗn hợp truyền thống 4P do E. Jerome McCarthy đề xuất năm 1960 (Product, Price, Place, Promotion) và mô hình mở rộng 7P cho lĩnh vực dịch vụ bổ sung thêm 3 yếu tố: Con người (People), Quy trình (Process) và Điều kiện vật lý/Bằng chứng hữu hình (Physical Evidence).
  • Lý luận về thương mại và dịch vụ: Trích dẫn Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2006) về các hoạt động thương mại, mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, xúc tiến thương mại và trung gian thương mại. Về dịch vụ, luận văn làm rõ 4 đặc trưng cốt lõi: tính vô hình (phi vật chất), tính không thể tách rời khỏi nguồn gốc, tính không ổn định (khó chuẩn hóa chất lượng) và tính không lưu giữ được.
  • Môi trường Marketing: Phân tích môi trường vi mô (nội bộ doanh nghiệp, nhà cung cấp, trung gian marketing, khách hàng, đối thủ cạnh tranh, 7 nhóm cộng đồng) và môi trường vĩ mô (nhân khẩu học, kinh tế, tự nhiên, công nghệ, chính trị - pháp luật, văn hóa).
  • Tổng quan nghiên cứu liên quan: Luận văn điểm luận các công trình quốc tế về marketing dịch vụ như Abdulrahman Al-Aali và cộng sự (2011), Muhammad Sabbir Rahman (2012, 2015), Donald R. Lichtenstein và cộng sự (1993), Mubbsher Khan và cộng sự (2011), Harsh và Leena (2011); cùng các nghiên cứu trong nước về Marketing-mix 7P của Trương Hoàng Vũ (2015), Đặng Thị Xuân Thảo (2015), Hoàng Xuân Long (2016).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu:
    • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, bảng cân đối kế toán của Công ty TNHH MADG từ năm 2016 đến 2018; các tài liệu thống kê ngành, sách giáo trình và báo cáo thị trường.
    • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra bằng bảng hỏi đối với nhóm khách hàng đã và đang sử dụng sản phẩm, dịch vụ của công ty.
  • Phương pháp phân tích dữ liệu:
    • Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh số liệu tuyệt đối và số liệu tương đối qua các năm tài chính để đánh giá tốc độ tăng trưởng và sự biến động các chỉ tiêu.
    • Sử dụng phương pháp phân loại, liệt kê và tổng hợp số liệu điều tra khách hàng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về Marketing

Chương này tập trung hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về marketing thương mại và marketing dịch vụ. Tác giả phân tích sự chuyển dịch từ quan niệm marketing truyền thống (tập trung vào khâu tiêu thụ của người bán) sang marketing hiện đại (lấy nhu cầu thị trường và khách hàng làm trung tâm điều phối sản xuất kinh doanh). Luận văn làm rõ cấu trúc phối thức 4P cho sản phẩm hữu hình và 7P cho dịch vụ, đồng thời phân tích chi tiết môi trường marketing vi mô (6 nhóm nhân tố) và vĩ mô (6 yếu tố).

Phần cuối chương 1 dành dung lượng khái quát bối cảnh ngành kinh doanh cà phê tại Việt Nam với quy mô dân số trên 90 triệu người, trong đó 65% là giới trẻ có thói quen sử dụng đồ uống ngoài hàng quán. Tại thị trường Thừa Thiên Huế (quy mô hơn 1,128 triệu dân), mạng lưới quán cà phê phân bổ dày đặc tại khu vực trung tâm và nội thành, kéo theo nhu cầu cao về thiết bị máy pha cà phê chuyên dụng, tạo ra mảnh đất kinh doanh cho các đơn vị cung cấp thiết bị như MADG, Giải pháp cà phê, A&Q, Phước, Gia Cát, Đồng Xanh.

Chương 2: Thực trạng hoạt động Marketing tại Công ty TNHH MADG Huế

Chương 2 trình bày bức tranh thực tế về tổ chức, tài chính và các hoạt động marketing của Công ty TNHH MADG (MST: 3301594440, đại diện pháp luật: Phan Văn Nhật, thành lập cuối năm 2016 tại 20 Yết Kiêu, Huế).

Về cơ cấu tổ chức, công ty vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng gồm: Ban Giám đốc, Phòng Bất động sản (tìm kiếm nguồn cho thuê, tiếp nhận thông tin ký gửi qua fanpage), Phòng Thương mại (kinh doanh máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu tại Huế, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Bình), Phòng Marketing (quản trị website, fanpage, thiết kế chương trình khuyến mãi) và Phòng Kế toán - Tổng hợp (chứng từ, kỹ thuật máy, giao nhận).

Vị trí công việc Số lượng (người) Yêu cầu trình độ
Giám đốc 1 Tốt nghiệp đại học, kinh nghiệm quản lý tương đương 2 năm
Phó Giám đốc 1 Tốt nghiệp đại học, kinh nghiệm quản lý tương đương 2 năm
Nhân viên phòng tổng hợp 2 Không yêu cầu bằng cấp
Nhân viên kế toán 2 Tốt nghiệp cao đẳng trở lên
Nhân viên kinh doanh 4 Không yêu cầu bằng cấp
Nhân viên marketing 3 Tốt nghiệp cao đẳng trở lên, am hiểu marketing online
Tổng cộng 13

Về năng lực tài chính, sau giai đoạn đầu tư ban đầu năm 2016 chưa có lợi nhuận, kết quả kinh doanh năm 2017 và 2018 của MADG ghi nhận sự gia tăng về quy mô doanh thu và cải thiện lợi nhuận:

Chỉ tiêu tài chính Năm 2017 (VNĐ) Năm 2018 (VNĐ) Chênh lệch tuyệt đối (VNĐ) Chênh lệch tương đối (%)
Doanh thu bán hàng & cung cấp dịch vụ 201.773.000 1.438.209.000 +1.236.436.000 +612,63%
Giá vốn hàng bán 182.249.000 1.177.249.000 +995.000.000 +546,26%
Lợi nhuận gộp 19.524.000 260.960.000 +241.436.000 +1250,60%
Doanh thu hoạt động tài chính 2.441.000 6.578.000 +4.137.000 +169,50%
Chi phí tài chính 0 0 0 -
Chi phí bán hàng 0 42.000.000 +42.000.000 -
Chi phí quản lý doanh nghiệp 147.428.000 185.000.000 +37.572.000 +25,52%
Lợi nhuận thuần từ HĐKD (128.973.000) 29.973.000 +158.946.000 +123,01%
Lợi nhuận khác 0 0 0 -
Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế (128.973.000) 29.973.000 +158.946.000 +123,01%

Phân tích bảng cân đối kế toán năm 2018 cho thấy tổng tài sản và tổng nguồn vốn đạt 253.599.000 đồng vào cuối năm. Cơ cấu tài chính được kiểm soát an toàn hơn khi hệ số nợ giảm từ 0,458 (đầu năm) xuống 0,279 (cuối năm). Chỉ tiêu nợ phải trả trên tổng nguồn vốn giảm từ mức 0,46 xuống còn 0,25.

Thực trạng triển khai Marketing-mix tại doanh nghiệp được tác giả phân tích chi tiết:

  • Sản phẩm: Danh mục kết hợp 2 nhóm chính:
    1. Thiết bị, vật tư ngành cà phê - trà sữa: máy pha và xay cà phê (nhập khẩu từ Ý, Tây Ban Nha, Mỹ, Trung Quốc qua các đại lý ủy quyền), máy sinh tố, máy ép, máy vắt cam, bình xịt kem, ly giấy, ly nhựa, nguyên liệu pha chế, kèm dịch vụ tư vấn pháp lý, hướng dẫn pha chế và hỗ trợ tạo trang bán lẻ.
    2. Dịch vụ môi giới bất động sản: đăng tin, nhận ký gửi và tìm kiếm mặt bằng kinh doanh tại Huế. Doanh nghiệp đã xây dựng các gói combo tiện ích (máy pha đi kèm máy xay, trọn gói hỗ trợ setup menu, quà tặng phụ kiện) và các gói đăng tin mặt bằng từ mức 50.000 đồng trở lên. Nhận diện thương hiệu sử dụng logo màu xanh dương (chiếm 3/4) kết hợp màu cam với mũi tên hướng vào trong.
  • Giá cả: Thực hiện công khai niêm yết và linh hoạt áp dụng mức giá theo quy mô đơn hàng, giá combo trọn gói, chính sách vận chuyển, bảo hành và dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật đi kèm.
  • Kênh truyền thông & phân phối: Tận dụng hệ thống tiếp thị số với các website (cafehue.com, dichvuhue.com, madg.vn) và hệ thống fanpage mạng xã hội chuyên biệt (trang "Mặt bằng cho thuê tại Huế" với hơn 24.000 lượt theo dõi; trang "Cà phê và máy pha cà phê tại Huế", "Máy pha cà phê tại Quảng Trị", "Thiết bị & dụng cụ pha chế MADG", "Ly giấy, ly nhựa Huế").

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động Marketing tại công ty

Tác giả vận dụng ma trận SWOT để tổng hợp các điểm mạnh (mô hình kết hợp linh hoạt, hệ thống kênh trực tuyến có độ phủ tại địa phương), điểm yếu (quy mô vốn nhỏ, biến động nhân sự thường xuyên), cơ hội (thị trường dịch vụ cà phê Huế tăng trưởng) và thách thức (cạnh tranh từ nhiều đơn vị phân phối khác). Từ đó, khóa luận đưa ra các giải pháp hoàn thiện Marketing-mix:

  • Chiến lược xúc tiến hỗn hợp (Promotion): Đẩy mạnh tối ưu hóa nội dung trên mạng xã hội Facebook và hệ thống website; kết hợp quảng cáo trực tuyến với các hoạt động tiếp thị trực tiếp tới các chủ quán cà phê đang xây dựng; sử dụng chính sách phát hành phiếu giảm giá cho khách hàng cũ để kích thích tỷ lệ mua lại.
  • Nhân tố con người (People): Chuẩn hóa quy chế làm việc, xây dựng chế độ đãi ngộ và chính sách hoa hồng bán hàng rõ ràng để ổn định đội ngũ kinh doanh và marketing; đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật máy móc và kỹ năng tư vấn khách hàng.
  • Quy trình dịch vụ (Process): Chuẩn hóa quy trình cung ứng từ khâu tiếp nhận thông tin, tư vấn gói máy, bàn giao lắp đặt, đào tạo pha chế đến bảo hành - bảo trì định kỳ nhằm rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu sai sót.
  • Điều kiện vật chất hữu hình (Physical Evidence): Nâng cao tính chuyên nghiệp của các điểm tiếp xúc vật lý như không gian trưng bày thiết bị, tài liệu giới thiệu sản phẩm (catalogue, bảng giá chuẩn), đồng phục nhân viên kỹ thuật và hợp đồng mẫu minh bạch.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

  • Phản ánh thực trạng tăng trưởng kinh doanh của Công ty TNHH MADG qua các chỉ tiêu tài chính cụ thể: Doanh thu năm 2018 tăng 612,63% so với năm 2017 (đạt hơn 1,438 tỷ đồng); lợi nhuận gộp tăng 1250,6% (đạt 260,96 triệu đồng); lợi nhuận thuần chuyển từ mức lỗ 128,97 triệu đồng năm 2017 sang có lãi 29,97 triệu đồng năm 2018.
  • Làm rõ cấu trúc hệ thống kênh tiếp thị trực tuyến của doanh nghiệp với 3 cổng website và mạng lưới fanpage Facebook vệ tinh đạt trên 24.000 lượt theo dõi, giúp khai thác phân khúc thị trường ngách là môi giới mặt bằng kinh doanh kết hợp phân phối thiết bị pha chế.
  • Chỉ ra các điểm hạn chế về mặt quản trị nhân sự tại đơn vị: quy mô 13 người nhưng có sự biến động lao động thường xuyên theo tháng do chế độ đãi ngộ chưa ổn định, ảnh hưởng đến tính liên tục của hoạt động marketing.

Đề xuất và kiến nghị

  • Đối với Công ty TNHH MADG: Cần duy trì kiểm soát hệ số nợ ở mức an toàn (hiện ở mức 0,279); đầu tư kinh phí hợp lý cho chi phí bán hàng và chi phí xúc tiến; triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp về xúc tiến thương mại, ổn định nhân sự, chuẩn hóa quy trình giao dịch và nâng cấp phương tiện hữu hình.
  • Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Khóa luận nêu các kiến nghị nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, minh bạch hóa công tác quản lý thị trường đối với hàng hóa thiết bị nhập khẩu và tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động thương mại điện tử tại địa phương.

Đóng góp của đề tài

  • Hệ thống hóa việc ứng dụng mô hình Marketing-mix 7P vào một mô hình doanh nghiệp thương mại - dịch vụ quy mô nhỏ tại thị trường địa phương cấp tỉnh (Thừa Thiên Huế).
  • Cung cấp bức tranh thực tế về sự liên kết giữa hai mảng kinh doanh tưởng chừng độc lập (môi giới mặt bằng kinh doanh và cung cấp thiết bị pha chế đồ uống) trong việc chia sẻ dữ liệu khách hàng mục tiêu để tối ưu chi phí tiếp cận.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Dữ liệu tài chính và thực nghiệm của đề tài chỉ tập trung vào một doanh nghiệp đơn lẻ (Công ty TNHH MADG) trong giai đoạn mới thành lập (2016 - 2018), do đó tính khái quát hóa cho toàn ngành phân phối thiết bị cà phê tại miền Trung còn có giới hạn. Số lượng mẫu điều tra sơ cấp chưa được trình bày chi tiết về cấu trúc mẫu và kiểm định thống kê nâng cao.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh hoạt động marketing của các đơn vị cùng phân khúc tại khu vực miền Trung (Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị); ứng dụng các mô hình hồi quy định lượng nhằm đo lường mức độ tác động của từng thành tố trong 7P đến lòng trung thành của khách hàng mua máy móc và dịch vụ setup.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Marketing và Thương mại khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài hoàn thiện Marketing-mix trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).
  • Các nhà quản lý doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đồ uống, đơn vị cung ứng thiết bị nhà hàng - quán cà phê hoặc môi giới bất động sản thương mại tại các đô thị loại II/III trong việc xây dựng hệ thống kênh tiếp thị số chi phí thấp kết hợp đa dịch vụ hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận nghiên cứu hoạt động Marketing-mix cho doanh nghiệp nào và hoạt động trong lĩnh vực gì?

Khóa luận nghiên cứu Công ty TNHH MADG (MADG Company Limited), trụ sở tại 20 Yết Kiêu, TP. Huế. Doanh nghiệp hoạt động trong 2 lĩnh vực chính: kinh doanh thiết bị, máy móc, dụng cụ, nguyên phụ liệu ngành cà phê - trà sữa (kèm dịch vụ setup quán) và cung cấp dịch vụ môi giới, đăng tin cho thuê/sang nhượng mặt bằng kinh doanh tại Huế.

Tình hình tài chính và doanh thu của Công ty TNHH MADG trong giai đoạn 2017 - 2018 thay đổi như thế nào?

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của công ty tăng từ 201,773 triệu đồng (năm 2017) lên 1.438,209 triệu đồng (năm 2018), tương ứng mức tăng 612,63%. Lợi nhuận gộp tăng từ 19,524 triệu đồng lên 260,960 triệu đồng. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chuyển từ mức lỗ 128,973 triệu đồng năm 2017 sang mức lãi 29,973 triệu đồng năm 2018 (tăng 123,01%).

Cơ cấu nhân sự của công ty tại thời điểm khảo sát năm 2019 gồm bao nhiêu người và phân bổ ra sao?

Công ty có tổng cộng 13 nhân sự, bao gồm: 1 Giám đốc (trình độ đại học), 1 Phó Giám đốc (trình độ đại học), 2 nhân viên kế toán (trình độ cao đẳng trở lên), 3 nhân viên marketing (trình độ cao đẳng trở lên), 4 nhân viên kinh doanh (không yêu cầu bằng cấp) và 2 nhân viên phòng tổng hợp phụ trách kỹ thuật/giao hàng (không yêu cầu bằng cấp).

Doanh nghiệp đã triển khai những công cụ truyền thông trực tuyến nào cho hoạt động marketing?

Doanh nghiệp vận hành hệ thống 3 website (cafehue.com, dichvuhue.com, madg.vn) kết hợp các fanpage Facebook chuyên biệt gồm: trang "Mặt bằng cho thuê tại Huế" (trên 24.000 lượt like và theo dõi), "Cà phê và máy pha cà phê tại Huế", "Máy pha cà phê tại Quảng Trị", "Thiết bị & dụng cụ pha chế MADG", và "Ly giấy, ly nhựa Huế".

Mô hình kinh doanh của MADG có điểm kết hợp dịch vụ nào đáng chú ý?

MADG áp dụng mô hình liên kết giữa dịch vụ đăng tin cho thuê mặt bằng và bán thiết bị: khi khách hàng thuê mặt bằng mở quán qua trang bất động sản, công ty tiếp cận để giới thiệu các gói combo máy pha - máy xay cà phê, nguyên liệu và các dịch vụ hỗ trợ miễn phí (tư vấn pháp lý, hướng dẫn pha chế đồ uống, tạo trang quảng cáo).


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thanh Nhàn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về Marketing-mix 4P và 7P dịch vụ, đồng thời phản ánh chi tiết bức tranh kinh doanh và tiếp thị thực tế tại Công ty TNHH MADG giai đoạn 2016 - 2018. Thông qua các dữ liệu tài chính, phân tích môi trường và thực trạng phối thức tiếp thị, công trình đã chỉ ra những điểm thích ứng linh hoạt trong việc khai thác thị trường ngách trực tuyến cũng như những hạn chế về biến động nhân sự tại đơn vị. Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất bám sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp thương mại dịch vụ quy mô nhỏ tại địa bàn thành phố Huế.