Chiến Lược Dịch Các Hình Thức Xưng Hô Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt Trong Tiểu Thuyết “Đói”

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu translation strategies for the addressing forms between english and vietnamese in the novel hunger, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trương Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Chiến Lược Dịch Các Hình Thức Xưng Hô Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt Trong Tiểu Thuyết “Đói”
• Loại tài liệu: major master thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dịch Thuật Xưng Hô Trong Tiểu Thuyết

Dịch thuật là một kỹ năng quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nó đóng vai trò then chốt trong nhiều lĩnh vực, từ giao tiếp đến văn hóa và kinh tế. Dịch thuật, đặc biệt là dịch thuật xưng hô, giúp mọi người từ các quốc gia khác nhau hiểu và kết nối với nhau. Mỗi lĩnh vực đòi hỏi những chiến lược và quy trình phù hợp để đạt được bản dịch tốt. Dịch thuật từ tiếng Anh sang tiếng Việt là chuyển tải ý nghĩa từ văn hóa Anh sang văn hóa Việt. Xưng hô là yếu tố không thể thiếu trong giao tiếp, thể hiện mối quan hệ, thái độ và cảm xúc giữa những người tham gia. Chọn cách xưng hô phù hợp là rất quan trọng để có một cuộc trò chuyện suôn sẻ. Nhiều người học tiếng Anh gặp khó khăn khi dịch thuật xưng hô từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Sự khác biệt về văn hóa và chiến lược dịch thuật là những yếu tố quan trọng cần xem xét.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Dịch Thuật Xưng Hô Trong Văn Học

Dịch thuật xưng hô không chỉ đơn thuần là thay thế từ ngữ. Nó đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về ngữ cảnh văn hóa. Sai sót trong việc lựa chọn từ ngữ xưng hô có thể dẫn đến hiểu lầm hoặc truyền tải thông tin sai lệch về mối quan hệ giữa các nhân vật trong tiểu thuyết. Việc nắm vững các chiến lược dịch thuật phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và tự nhiên của bản dịch.

1.2. Thách Thức Trong Dịch Thuật Xưng Hô Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt

Hệ thống xưng hô tiếng Việt rất phong phú và đa dạng, phụ thuộc vào hoàn cảnh và mối quan hệ. Quy tắc xưng hô trong tiếng Việt phức tạp hơn so với tiếng Anh. Tiếng Việt thường sử dụng đại từ nhân xưng và từ ngữ xưng hô liên quan đến quan hệ họ hàng mà tiếng Anh không có. Điều này đòi hỏi người dịch giả phải tập trung và tìm kiếm các dấu hiệu để phân biệt và tìm từ ngữ tương đương. Theo Truong Thi Huyen, "Personal pronouns, addressing forms referring to kinship are usually used in Vietnamese which cannot be found in English."

II. Phân Tích Đối Dịch Xưng Hô Thách Thức Và Chiến Lược

Quá trình dịch thuật có thể tạo ra nhiều phiên bản khác nhau từ một ngôn ngữ gốc. Quá trình dịch thuật cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm hành vi của người dịch và các vấn đề văn hóa. Yếu tố văn hóa có ảnh hưởng lớn đến quá trình dịch thuật. Do đó, người dịch giả phải có kiến thức về nền tảng văn hóa để có bản dịch tốt nhất. Nghiên cứu này thu thập các cách xưng hô trong tiểu thuyết “Hunger” của Knut Hamsun và “Đói” của T.Tan để làm dữ liệu nghiên cứu. Mục tiêu là mô tả các loại xưng hô và chiến lược dịch thuật được sử dụng.

2.1. Các Loại Xưng Hô Thường Gặp Trong Tiểu Thuyết Đói

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các loại từ ngữ xưng hô khác nhau xuất hiện trong tiểu thuyết Đói của Knut Hamsun. Việc phân loại này dựa trên các tiêu chí như mối quan hệ giữa các nhân vật, tầng lớp xã hội, và sắc thái biểu cảm mà tác giả muốn truyền tải. Theo Truong Thi Huyen, "The addressing forms in the novel “Hunger” of Knut Hamsun and “Đói” of T.Tan are collected by the author to be used as research data."

2.2. Chiến Lược Dịch Thuật Áp Dụng Cho Các Loại Xưng Hô

Sau khi xác định các loại xưng hô, nghiên cứu tiến hành phân tích các chiến lược dịch thuật đã được sử dụng để chuyển ngữ chúng từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Mục tiêu là đánh giá hiệu quả của từng chiến lược trong việc duy trì ý nghĩa, tính biểu cảm, và ngữ cảnh văn hóa của các từ ngữ xưng hô.

III. Phương Pháp Dịch Thuật Từ Văn Phong Tiểu Thuyết Đến Ngữ Cảnh Văn Hóa

Nhiều tác giả và chuyên gia đã phân loại và đề xuất các chiến lược dịch thuật khác nhau. Thuật ngữ chiến lược dịch thuật thường được đề cập cùng với các thuật ngữ khác như quy trình, kỹ thuật, phương pháp, chiến thuật và cách tiếp cận. Nhiều nhà nghiên cứu nghiên cứu hai loại chiến lược dịch thuật bao gồm dịch theo nghĩa đen và dịch tự do. Các chiến lược liên quan đến việc sử dụng các quy trình để giải quyết vấn đề và quy trình đã chọn sẽ ảnh hưởng đến kết quả. Baker liệt kê tám chiến lược được sử dụng để giải quyết các vấn đề trong quá trình dịch thuật.

3.1. Dịch Thuật Bằng Từ Ngữ Cụ Thể Hơn Cách Tiếp Cận

Việc dịch thuật bằng từ ngữ cụ thể hơn liên quan đến việc lựa chọn từ ngữ phù hợp nhất từ nhiều lựa chọn có sẵn. Có thể có nhiều từ tiếng Việt tương ứng với một từ tiếng Anh chung chung. Ví dụ, từ "Carry" trong tiếng Anh có thể được dịch thành "mang", "địu", "xách", "cầm", "thồ", "địu" trong tiếng Việt. Đây là một trong những phương pháp quan trọng để truyền tải chính xác ý nghĩa trong ngữ cảnh văn hóa cụ thể.

3.2. Dịch Thuật Bằng Từ Ngữ Tổng Quát Hơn Giải Pháp Thay Thế

Trong chiến lược này, một từ tổng quát hơn được sử dụng để thay thế một từ cụ thể hơn. Ví dụ, các từ tiếng Anh như "paw", "foot" hoặc "leg" có thể được dịch bằng từ tiếng Việt "chân". Sự lựa chọn này thường được sử dụng khi không có từ tương đương trực tiếp trong tiếng Việt hoặc để tránh sự phức tạp về nghĩa trong văn phong tiểu thuyết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hiệu Ứng Của Dịch Thuật Xưng Hô

Các hình thức xưng hô là không thể thiếu trong bất kỳ giao tiếp nào và được xác định theo nhiều cách khác nhau bởi các tác giả và chuyên gia khác nhau. Platt đề cập đến các hình thức xưng hô bao gồm các từ và từ được sử dụng để gọi ai đó trong lời nói hoặc văn bản viết. Cách một người xưng hô với người khác thường phụ thuộc vào tuổi tác, giới tính, nhóm xã hội và mối quan hệ cá nhân của họ. Ví dụ, trong mối quan hệ gia đình ở Anh, thế hệ trẻ sử dụng các thuật ngữ quan hệ họ hàng để xưng hô với thế hệ trên và thế hệ lớn tuổi gọi thế hệ dưới bằng tên. Trong xã hội, họ sử dụng các thuật ngữ trang trọng như chức danh, tên, các từ được tôn trọng và thân mật để xưng hô.

4.1. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Đến Cách Dịch Xưng Hô

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cách xưng hô. Mỗi văn hóa có những quy tắc và phong tục riêng về cách mọi người xưng hô với nhau. Sự khác biệt này có thể gây khó khăn cho người dịch giả, đặc biệt khi dịch thuật các tác phẩm văn học chứa nhiều yếu tố văn hóa đặc trưng.

4.2. Tác Động Của Xưng Hô Đến Mối Quan Hệ Giữa Nhân Vật

Lựa chọn từ ngữ xưng hô có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách độc giả cảm nhận về mối quan hệ giữa các nhân vật. Xưng hô trang trọng có thể tạo ra khoảng cách, trong khi xưng hô thân mật có thể thể hiện sự gần gũi và tin tưởng. Việc nắm bắt được hàm ý xưng hô trong tiểu thuyết là rất quan trọng để có bản dịch chính xác và truyền tải được ý đồ của tác giả.

V. Kết Luận Về Chiến Lược Dịch Thuật Và Hiệu Ứng Dịch Thuật

Từ những định nghĩa được đề cập ở trên, có thể tóm tắt rằng dịch thuật là sự truyền đạt ý nghĩa của một văn bản ngôn ngữ nguồn bằng một văn bản ngôn ngữ đích tương đương. Ngoài ra, người dịch phải chú ý đến ý nghĩa để đạt được một bản dịch tốt. Đặc biệt, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc dịch một tác phẩm văn học. Bản dịch gần gũi, tự nhiên và tương đương phải được đảm bảo để có một tác phẩm dịch thuật tốt. Nghiên cứu này cũng giúp mọi người hiểu rằng việc sử dụng các chiến lược dịch thuật khác nhau sẽ dẫn đến sự thay đổi của các hình thức xưng hô.

5.1. Tóm Tắt Các Chiến Lược Dịch Thuật Hiệu Quả

Nghiên cứu đã xác định và phân tích một số chiến lược dịch thuật hiệu quả trong việc chuyển ngữ các hình thức xưng hô trong tiểu thuyết Đói. Các chiến lược này bao gồm việc sử dụng từ ngữ tương đương, điều chỉnh mức độ trang trọng, và thay đổi cấu trúc câu để phù hợp với ngữ cảnh văn hóa tiếng Việt.

5.2. Gợi Ý Cho Sinh Viên Ngành Dịch Thuật

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên ngành dịch thuật, đặc biệt là những người quan tâm đến việc dịch thuật các tác phẩm văn học. Việc nắm vững các chiến lược dịch thuật và hiểu rõ sự khác biệt về văn hóa giữa tiếng Anh và tiếng Việt là yếu tố then chốt để trở thành một người dịch giả giỏi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES TRƯƠNG THỊ HUYỀN TRANSLATION STRATEGIES FOR THE ADDRESSING FORMS BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE IN THE NOVEL “HUNGER” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) MAJOR MASTER THESIS Major: English Linguistics Supervisor: Assoc. Le Hung Tien HANOI - 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES TRƯƠNG THỊ HUYỀN TRANSLATION STRATEGIES FOR THE ADDRESSING FORMS BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE IN THE NOVEL “HUNGER” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) MAJOR MASTER THESIS Major: English Linguistics Code: 8220201. Le Hung Tien HANOI - 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CERTIFICATE OF ORIGINALITY I, the undersigned, herby certify that this project entitled Translation strategies for the addressing forms between English and Vietnamese in the novel “Hunger” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) is my original work. I have duly acknowledged all the sources from which the ideas and extracts have been taken.

This project is submitted in partial fulfillment of requirements for degree of Master in English Language. Hanam, 2019 Truong Thi Huyen Approved by SUPERVISOR Assoc. Le Hung Tien Date:. i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS My thesis could not be completed without great contributions and support form the supervisor and a number or people.

Frist, I would like to express my sincere gratitue to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien for his suppervision and great guidance, valuable encourage as well as comments during the time I did this research which help me possibe to complete this thesis. I am also grateful to all my lecturers of Faculty of Post-Graduate Studies at the University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi who give me an opportunity and the best conditions to do this research. Last but not least, my special gratitute is for my family and my friends from whom I have received alot of spiritual encourage and material support.

ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS CERTIFICATE OF ORIGINALITY. II TABLE OF CONTENTS.III LIST OF TABLE. V LIST OF FIGURE. Scope of the research.

Research objectives and research questions. 5 CHAPTER I: LITERATURE REVIEW. Definitions of translation. Definition of addressing forms.

Translating addressing forms from one language to another. 25 CHAPTER II: RESEARCH METHOD .hunger iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Data and Data Sources. Data Collection Techniques.

Data Analysis Techniques. 34 CHAPTER III: FINDINGS AND DISCUSSION. The types of Addressing Forms. The Translation Strategies of Addressing Forms.

CONCLUSIONS AND SUGGESTIONS. Summary of findings. For students majoring in translation .hunger iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLE Table 1: English Pronouns System (according to Larson, 1984). 12 Table 2: Vietnamese Pronouns System by Ngo (2006).

12 Table 3: Example of Addressing People Using Names in English. 15 Table 5: The Meanings and Usages of the Vietnamese Kinship Terms. 18 Table 6: The Table Data Sheet. The Frequencies of Types of Addressing Forms in the novel “Hunger”.

35 Table 8: The Translation Strategies of Addressing Forms. 39 Table 12: Kinship Terms. 41 Table 13: Endearment expressions. 42 LIST OF FIGURE Figure 1.

The Diagram of Types of Address Terms. The Diagram of Translation Strategies.hunger v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale Translation is one of important and not easy skills in the course of English learning, especially in the process of world economic integration today. It is a crucial tool and plays important role in the life and in various fields such as communication, education, culture, tourism, economy as well as literature, ect.

Translation helps people from different countries be able to understand and connects together. Depending on each field, proper and certain strategies and procedures are applied to gain a good translation. Because translation is the process of transferring meaning, it is necessary to have great attention when translating from source language into target language to get the profound insight about the source language. Translating from English into Vietnamese means transferring the meaning from English culture into Vietnamese culture.

Addressing forms are indispensable in any acts of communication. In language in general, they express the hierarchical, attitude and emotional relationship between the persons involved in the conversation. Therefore, the important thing is to select proper addressing forms in order to get a smooth and good conversation. Almost English learners, however, face some difficulties in translating addressing forms from English into Vietnamese.

Like other fields, translation of addressing forms from English into Vietnamese is not easy which depends on various factors and elements such as culture and translation strategies. The system of addressing forms in Vietnamese language is very rich and diverse which depends on each circumstance and relationship. The rules of addressing in Vietnamese are also varied and complicated. Personal pronouns, addressing forms referring to kinship are usually used in (LUAN.hunger 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vietnamese which cannot be found in English.

This is one of the difficulties in the course of translating such type of addressing forms from English into Vietnamese. This forces the translator to focus, pay attention and find signs to distinguish and find words with the same meaning in two languages. On the other hand, the cultural difference is also an element leading to different use of addressing forms in English and Vietnamese. Cultural factors and social norms require each language to have a proper system of addressing forms.

In short, during communication, in English or Vietnamese, addressing forms should be selected and adjusted by each individual to suit the subject as well as the context of communication. Hence, this paper is carried to refect the similarities and differences between the system of addressing forms in English language and Vietnamese language as well as translation strategies for translating the addressing form in the novel “Hunger” of Knut Hamsun. Scope of the research Through the process of translation, various versions of target texts can be created from a source language. The translation process is also impacted by different factors.

These factors can consist of translator behavior or cultural problem in which cultural factor has a big influence. As a result, the translator must have good understanding on the background of each culture to have the best translation. The addressing forms in the novel “Hunger” of Knut Hamsun and “Đói” of T.Tan are collected by the author to be used as research data. Research objectives and research questions 3.

Research objectives The research aims to:  Describe types of addressing forms that occur in “Hunger” of Knut Hamsun.hunger 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Describe types of translation strategies used in “Đói” of T. Research questions Two following questions are formulated for this research: 1. What types of addressing forms occur in “Hunger” of Knut Hamsun? 2. What are the types of translation strategies used to translate addressing terms in “Đói” of T.

Research significance The research is carried out to help the readers and English learners to take in the meaning of addressing forms effectively by understanding the notion of addressing forms, the types of addressing forms and the factors affecting the use of addressing forms and the similarities and differences of the system of addressing forms in English and Vietnamese language. The result of this research also helps people understand that the use of different translation strategies will lead to the change of addressing forms. It then will be a good reference for teachers and students as well as translators, writers of language who are interested in studying the addressing forms in linguistics in general and in translation in particular. Research method Research procedures:  Developing a theoretical background.

 Collecting and synthesizing the system of addressing forms in both English and Vietnamese for analysis and comparison.  Finding out the similarities and differences of the system of addressing forms between English and Vietnamese.  Drawing out the common translation strategies for the addressing forms.hunger 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Data collection: the addressing forms in the novel “Hunger” of Knut Hamsun and “Đói” of T.  Descriptive and comparative methods are used in this research.

Thesis structure This research consists of three main parts and a reference. Part A: Introduction Briefly introduces rationale for the research, research objectives, scope of the research, research significance and research methodology. Part B: Development The development includes two chapters: Chapter I – Literature reviews deals with the literature reviews relevant to translation definition; translation types, translation process, translation strategies, addressing forms, previous studies and brife summary on the novel “Hunger” of Knut Hamsun. Chapter II – Research method.

Chapter focuses on the research approach, data and data sources, research instruments, data collection techniques, data analysis techniques. Chapter III – Findings and discussion present the research’s results and related discussion Part C: Conclusions and suggestions give conclusions and suggestions drawn from the research’s results.hunger 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART B: DEVELOPMENT CHAPTER I: LITERATURE REVIEW All literature theories related to translation and addressing forms which are necessary for analyzing all research objectives are discussed in this chapter. Many reference sources from books, articles and journals from the internet are collected and used for the completion of this chapter. The previous studies of other researchers are also mentioned as the references for this research.

Definitions of translation The term of translation has been concerned by many authors. It is mentioned as a way to transfer the meaning from one language into another. Larson (1984) defines translation is a way of rendering the meaning of the source language into the target language. According to him, the render of language is conducted in a semantic manner by going from the form of the first language to the form of a second language.

He also says that the lexicon, grammatical structure and communication situation are studied during the translation and their meaning is defined, and then reconstructing the same meaning by using the lexicon and grammatical structure which are suitable for the receptor’s language and that language’s cultural content. Nida (1969) also similarly states that translation is the process of reproducing the receptor’s language to the closest natural equivalence of the SL message, first in the terms of meaning and followed by the terms of style. Hatim and Munday (2004) states that translation is the process of transferring a written text from source language to target language. The translator needs to use some strategies to transfer a meaning in an accurate and natural manner.hunger 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

According to Newmark (1988), translation is rendering the meaning of a text from one language into another language based on the intention and purpose of the author. Hatim and Mason (1990) suggest that translation is a process of the negotiation of meaning between producers and receivers of the text. Picken (1989) defines that general translation is transferring messages in the oral and written forms from writing to speech or from one language to another language. Bell (1991) mentions that translation is to replace a text in one language by an equivalent text in another language.

Newmark (1981) views translation as a craft that attempts to replace a message and/or statement in written in one language by the equivalent message or statement in another language. And also, he defines translation is a science, a skill, an art, and a matter of taste.