MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐÈ TÀI Trên thế giới ngày nay đang diễn ra cuộc chạy đua quyết liệt trong việc cạnh tranh, phát triển kinh tế. Trong cuộc chạy đua không cân sức này, nhiều quốc gia đã chấp nhận tụt hậu và lịch sử đã chứng minh rằng những quốc gia thắng cuộc là những quốc gia có một nền giáo dục phát trién. Ở Việt Nam, vấn đề giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm bằng chứng là đầu tư cho giáo dục luôn chiếm tỉ trọng trên 10% tổng chỉ ngân sách.
Giáo dục được coi là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, là quốc sách hàng đầu của dân tộc. Trong đó giáo dục đại học luôn chiếm một vị trí hết sức quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân. Cùng với xu thế chung của thế giới, chúng ta đang nỗ lực hết sức mình dé chuyén nền đại học có tính chất tinh hoa sang nền đại học có tính chất đại chúng. Vấn đề vào đại học không phải chỉ đành cho một số ít người.
Dường như cùng với điều đó, các loại hình dao tạo khác nhau lần lượt ra đời. Trong những năm gần đây, đặc biệt là đầu những năm 2000, bên cạnh hệ thống những trường đại học công lập, các trường đại học ngoài công lập (dân lập, tư thục) được mọc lên và ngày càng nhiều. Phần nào chứng tỏ được vai trò của mình trong việc đáp ứng nhu cầu học tập của thanh niên. Hơn thế nó góp phần giảm gánh nặng về tài chính cho nhà nước.
Điều đó càng cho thấy việc duy trì và phát triển các loại hình trường đại học dân lập, tư thục là cần thiết. Song, sự ra đời qua 6 ạt đã đặt ra những câu hỏi rất lớn về chương trình đào tạo, về chất lượng đội ngũ giảng viên, về cơ sở vật chất.của hệ thống các nhà trường này. Nếu không được quan tâm chú ý thì chúng ta mới chỉ giải quyết được về mặt số lượng nhưng chưa giải được bài toán về mặt chất lượng. Trong nhiều năm qua, giáo dục luôn được chăm lo, bao cấp thì việc phát triên loại hình trường ngoài công lập chăc chăn là một sự kiện mới được nhiều người chú ý, quan tâm.
Vậy sự quan tâm đó là như thế nào? Nói một cách khác, dư luận xã hội đối với chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoải công lập hiện nay là gì? Trong cái nhìn của quần chúng nhân dân, hệ thống các trường ngoài công lập có vị trí đứng ra sao? Liệu có phải rằng: trường dân lập, tư thục là trường có chất lượng thấp? Phải chăng sinh viên chọn vào trường dân lập, tư thục chỉ khi đã bị dot trong cuộc đua vào hệ thong các trường đại học công lập?. Chúng ta đã chứng kiến nhiều sự thật đau lòng về ngành giáo dục, đó đây là bệnh thành tích với những kết quả ảo, đó đây là việc vi phạm trong thi cử, vấn đề đạo đức nhà giáo. Do vậy trong Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung Ương Đảng tại đại hội Đảng lần thứ X cũng chỉ rõ: “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đôi mới cơ cấu tô chức, cơ cấu quản lý, nội dung phương pháp dạy và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”. Với những lý do nêu trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Dư luận xã hội về chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoài công lập” với tư cách là đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học với mong muốn có một cái nhìn tong quát về hệ thống các trường đại học ngoài công lập hiện nay.
MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Khảo sát dư luận xã hội về chất lượng dao tao của các trường đại học ngoài công lập (dân lập, tư thục). Trên cơ sở đó, đề xuất một số ý kiến góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng đảo tạo của các trường đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Khái quát một số van đề lý luận về dư luận xã hội và dư luận xã hội về chất lượng dao tạo. - Khảo sát dư luận xã hội của một số đối tượng chủ yếu như sinh viên, nhà giáo dục, người làm công tác giáo dục về chất lượng đào tạo của các trường ngoài công lập. - Đề xuất một số ý kiến góp phan chỉ ra một số biện pháp dé nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay 4.
ĐÓI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu của đề tài là dư luận xã hội. Đề tài đi vào khai thác các ý kiến khác nhau về chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay. KHÁCH THẺ NGHIÊN CỨU Khách thể nghiên cứu của đề tài là: - 1005 sinh viên của các trường đại học dân lập Đông Đô, dân lập Thăng Long, đại học Đại Nam, đại học Phương Đông. - 84 cán bộ giảng dạy, nhà quản lý giáo dục và người làm công tác giáo dục của các trường trong diện khảo sát.
GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU 6. Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu dư luận của sinh viên và những người làm công tác giáo dục về chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoài công lập chủ yếu ở các trường đại học đóng tại địa bàn Hà Nội: Đại học dân lập Thăng Long, đại học dân lập Đông Đô, đại học Đại Nam, đại học dân lập Phương Đông. Giới hạn về nội dung nghiên cứu. Chất lượng đào tạo của một trường đại học được thể hiện ở rất nhiều mặt, song do điều kiện, chúng tôi chỉ khảo sat chất lượng đào tạo của một sỐ trường đại học ngoài công lập trên các mặt chủ yếu sau: - Nội dung chương trình dao tạo - Sinh viên và chất lượng học - Điều kiện cơ sở vật chất - Giáo viên và chất lượng dạy - Sản pham ra trường 7.
GIÁ THUYET KHOA HỌC Dư luận đánh giá về chất lượng đảo tạo của các trường đại học ngoài công lập rất phong phú và đa dạng nhưng chủ yếu cho răng: nhìn chung chất lượng đào tạo của các trường đại học ngoài công lập còn thấp, thể hiện rõ ở chất lượng dạy, chất lượng học và hiệu quả của sản phẩm ra trường. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau: 8. Phương pháp nghiên cứu tải liệu 8. Phương pháp phỏng van 8.
Phương pháp quan sat 8. Phuong phap diéu tra 8. Phuong phap thong ké toan hoc CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN CUA VAN DE NGHIÊN CỨU 1. Tông quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Quan điểm của các tác giả phương Tây về dư luận xã hội Trước thế kỷ 18, dư luận xã hội hầu như ít được nghiên cứu với tư cách là đối tượng của một ngành khoa học. Tuy rang trong thé ky 18, các ý tưởng về dư luận xã hội đã xuất hiện trong các tác phẩm triết học hay văn học thời kỳ phục hưng, thậm chí trong các tác phẩm của Platon hay Aristotle cũng đã đề cập đến dư luận xã hội, song đây vẫn là một khái niệm ít được đề cập tới. Người đầu tiên sử dụng khái niệm này là J. Những quan điểm về dư luận xã hội của các nhà khoa học đã nhấn mạnh đến vị thế của người dân trong cộng đồng xã hội và do vậy ý kiến của họ phải được đặc biệt coi trọng.
Cũng giống như triết hoc Phương Tây cé đại, trong triết học Phương Đông như Không giáo hay Phật giáo, khái niệm dư luận cũng chưa được định hình nhưng các tác giả đã nói đến những hiện tượng tương tự như “lòng dân”, “ý dan”, “dan là gốc”. Chang hạn như Không Tử từng nói : “Vua có quyền và quyền đó sẽ được củng cố nếu như được sự đồng tình của người dân”; Tuân Tử: “Mối quan hệ giữa vua và tôi cũng như mối quan hệ giữa thuyền và nước, nước có thé nâng thuyền, cũng có thé lật thuyền”. Vào thời kỳ Trung dai, William Tempie — người Anh là người đầu tiên đề cập đến dư luận xã hội dưới góc độ lý thuyết về nguồn gốc và bản chất của dư luận xã hội. Điều quan trọng là những nghiên cứu dư luận xã hội không chỉ dừng trên lý thuyết mà còn được vận dụng trong thực tế.
Theo hướng này, sau đó, nhà hoạt động xã hội người Anh Daniel Defoe đã vận dụng những nghiên cứu này vào thực tiễn bằng cách xây dựng một mạng lưới thông tin cơ sở để năm bắt dư luận của quần chúng ở cơ sở. [2; tr 106] Bắt đầu từ thế kỷ 18, các nhà khoa học bắt đầu quan tâm đến khái niệm và bản chất của dư luận xã hội do sự ra đời của các ngành khoa học mới như tâm lý học, xã hội học, chính trị học. Tuy nhiên, có rất ít sự nhất trí về bản chất của dư luận xã hội. Thuật ngữ này được hiểu rất mơ hồ.
Người Pháp được xem là người sáng lập và phổ biến dư luận xã hội với tác phâm của Rousseau “L’opinion publique” được viết vào khoảng năm 1744, trong đó nhân mạnh sự xem xét các khía cạnh chính trị của dư luận xã hội hơn là coi dư luận xã hội với tư cách là một hiện tượng xã hội. Năm 1762, những khái niệm cơ bản về dư luận xã hội được J.J Rousseau — nhà triết học Pháp — đã có công trong việc đưa ra những khái niệm cơ bản về dư luận xã hội. Lúc bay giờ, ông đã nêu một số luận điểm tiễn bộ “hoat động của nhà nước phải lệ thuộc vào sự phán xét của nhân dân ”. Còn trong “Khế ước xã hội”, Rousseau đã vạch ra nội dung của dư luận xã hội tiễn bộ — đó là trí tuệ của nhân dân có thể phán xét, điều chỉnh chính quyền phải thực hiện theo một mệnh lệnh của hội nghị nhân dân.
Ông cho rang: “Muốn cho ý chí trở thành ÿ chi chung không nhất thiết phải lúc nào cũng trăm người như một, nhưng điều quan trọng là mọi tiếng nói nhân dân phải được xem xét đến, nếu loại bỏ, dù là hình thức một tiếng nói nào đó thì ý chí chung sẽ tan rã” [28; tr 106]. Muỗn vậy “dân chúng phải được thông tin một cách đây đủ khi họ luận giải van để, cho dù không ai trao đổi riêng với ai thì qua nhiều sự khác biệt nhỏ, các cuộc luận giải vẫn cứ dẫn đến ý chi chung, kết quả sẽ luôn tốt dep” [28;tr 58 — 59].J Rousseau đã dé cao vai trò tích cực của dư luận xã hội trong chính trị xã hội.