Luận án can thiệp phòng chống đuối nước cho học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh Đồng Tháp

Luận án tiến sĩ nghiên cứu can thiệp phòng chống đuối nước cho học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp giai đoạn 2015-2019.

• Tác giả: Phan Thanh Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Việt Cường
• Trường học: Trường Đại học Y tế công cộng
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Can Thiệp Phòng Chống Đuối Nước Cho Học Sinh Tiểu Học Tại Cao Lãnh, Đồng Tháp (2015-2019)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Dịch tễ học đuối nước
• 1.3. Các giải pháp phòng chống đuối nước
• 1.4. Mô hình dạy bơi an toàn cho trẻ
• 1.5. Giới thiệu tóm tắt về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.8. Các biến số nghiên cứu
• 2.9. Khái niệm và thang đánh giá
• 2.10. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.11. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Bộ câu hỏi đánh giá kiến thức, thực hành của người chăm sóc trẻ về vấn đề phòng chống đuối nước trẻ em
• Phụ lục 2. Hướng dẫn Phỏng vấn sâu
• Phụ lục 3. Các chỉ số đánh giá trong nghiên cứu
• Phụ lục 4. Triển khai can thiệp dạy bơi an toàn cho học sinh tiểu học
• Phụ lục 5. Tài liệu truyền thông về phòng chống đuối nước
• Phụ lục 6. Thang đánh giá kiến thức, thực hành của người chăm sóc trẻ và kỹ năng bơi của học sinh
• Phụ lục 7. Các biến số trong nghiên cứu
• Phụ lục 8. Một số hình ảnh triển khai nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phòng Chống Đuối Nước Học Sinh Tiểu Học

Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 236.000 người tử vong do đuối nước mỗi năm. Tại Việt Nam, đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em dưới 15 tuổi. Đặc biệt, tình hình nghiêm trọng hơn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với hệ thống sông ngòi chằng chịt. Nghiên cứu cho thấy đuối nước thường xảy ra ban ngày và ở những khu vực không có biển báo hoặc rào chắn. Nhiều trường hợp xảy ra do thiếu sự giám sát của người lớn. Các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là dạy bơi và kỹ năng an toàn dưới nước, đóng vai trò quan trọng. Theo báo cáo nghiên cứu về tai nạn thương tích quốc gia năm 2010 (VNIS), ước tính có khoảng 1.400 trẻ tử vong do đuối nước tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

1.1. Khái niệm cơ bản về đuối nước và tai nạn thương tích

Trẻ em, theo Luật Trẻ em của Quốc hội, là người dưới 16 tuổi. Đuối nước là sự kiện xảy ra khi đường hô hấp của nạn nhân bị ngập trong môi trường chất lỏng, dẫn tới khó thở hoặc nghẹt thở, sự kiện này có thể dẫn tới tử vong hoặc không tử vong. Tai nạn thương tích được chia thành hai nhóm: không có chủ định và có chủ định. Các nguyên nhân bao gồm: tai nạn giao thông, đuối nước, điện giật, ngã, bỏng, động vật cắn, vật sắc nhọn, ngộ độc, ngạt thở, tự tử, đánh nhau, bom mìn và vật nổ.

1.2. Dịch tễ học đuối nước trên thế giới và tại Việt Nam

Năm 2019, WHO ước tính khoảng 236.000 người tử vong do đuối nước trên toàn cầu. Ở khu vực Tây Thái Bình Dương, đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em 5-14 tuổi. Tại Việt Nam, đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em dưới 15 tuổi. Đáng chú ý, nghiên cứu của Nguyễn Tấn Hưng chỉ ra 80% trường hợp đuối nước xảy ra do thiếu sự giám sát của người lớn và Đặng Văn Chính chỉ ra do sự bất cẩn của người chăm sóc trẻ.

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Đuối Nước Học Sinh Tiểu Học

Tỉnh Đồng Tháp, thuộc vùng ĐBSCL, đối mặt với tình trạng đuối nước ở trẻ em. Mỗi năm có khoảng 50-60 trường hợp. Nguyên nhân chính là thiếu sự giám sát của người lớn và trẻ em không biết bơi. Mặc dù đã có các kế hoạch phòng chống tai nạn thương tích, tình hình vẫn còn phức tạp. Tỉnh Đồng Tháp đã ban hành kế hoạch phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2014 - 2015, với mục tiêu: Từng bước hạn chế tình trạng trẻ em bị đuối nước và ban hành kế hoạch phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2021 - 2030 nhằm kiểm soát, giảm thiểu tai nạn , thương tích trẻ em trên tất cả loại hình tai nạn , thương tích, nhất là tai nạn đu ố i nước và đề ra mục tiêu cụ thể giảm 10% số trẻ em bị tử vong do đuối nước vào năm 2025 và 20% vào năm 2030.

2.1. Tình hình đuối nước ở Đồng Tháp giai đoạn 2015 2019

Đồng Tháp ghi nhận số lượng đáng lo ngại các trường hợp đuối nước ở trẻ em, chủ yếu do thiếu sự giám sát và kỹ năng bơi. Tỷ lệ đuối nước cao nhất ở huyện Cao Lãnh, nơi có nhiều ao hồ, sông ngòi, kênh rạch. Theo thông tin từ luận án, mỗi năm có khoảng 50 - 60 trường hợp trẻ em bị đuối nước, nguyên nhân chủ yếu của các trường hợp đuối nước được xác định là do thiếu sự giám sát của người lớn và trẻ không biết bơi.

2.2. Nguyên nhân chính dẫn đến đuối nước ở trẻ em

Các nguyên nhân chính bao gồm: thiếu sự giám sát của người lớn, trẻ em không biết bơi, thiếu biển báo và rào chắn ở các khu vực nguy hiểm, và nhận thức hạn chế về an toàn dưới nước. Sự chủ quan của người chăm sóc cũng đóng vai trò quan trọng. N ghiên cứu của Nguyễn Tấn Hưng chỉ ra 80% trường hợp đuối nước xảy ra do nguyên nhân là thiếu sự giám sát của người lớn .

III. Cách Can Thiệp Phòng Chống Đuối Nước Hiệu Quả Tại Cao Lãnh

Nghiên cứu tập trung vào việc can thiệp phòng chống đuối nước thông qua việc dạy bơi an toàn và trang bị kỹ năng an toàn dưới nước cho học sinh tiểu học. Dự án được triển khai tại huyện Cao Lãnh, một trong những địa phương có tỷ lệ đuối nước cao nhất tỉnh Đồng Tháp. Đối tượng nghiên cứu là học sinh tiểu học, người chăm sóc trẻ, giáo viên và cán bộ lãnh đạo. Dự án can thiệp phòng chống đuối nước (SoLid: Saving Lives from Drowning) tại Việt Nam do Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phòng chống chấn thương, Trường Đại học Y tế công cộng và Trường Đại học Johns Hopkins phối hợp triển khai.

3.1. Xây dựng và triển khai chương trình dạy bơi an toàn

Chương trình dạy bơi được thiết kế phù hợp với lứa tuổi và trình độ của học sinh tiểu học. Nội dung bao gồm các kỹ năng bơi cơ bản, kỹ năng tự cứu, và kiến thức về an toàn dưới nước. Sở Giáo dục & Đào tạo, Trung tâm thể dục thể thao tỉnh, Phòng giáo dục huyện Cao Lãnh và 05 Trường tiểu học của huyện Cao Lãnh đã hỗ trợ, phối hợp, tạo điều kiện thực hiện thành công chương trình dạy bơi an toàn và chia sẻ thông tin, tài liệu cho nghiên cứu.

3.2. Truyền thông nâng cao nhận thức về phòng chống đuối nước

Các hoạt động truyền thông được thực hiện nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là phụ huynh và người chăm sóc trẻ, về nguy cơ đuối nước và các biện pháp phòng ngừa. Tài liệu truyền thông được thiết kế dễ hiểu, phù hợp với văn hóa địa phương. Tuyên truyền thông qua loa phát thanh, tờ rơi, áp phích và các buổi nói chuyện trực tiếp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Can Thiệp Đuối Nước

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của chương trình can thiệp thông qua việc so sánh kiến thức, thực hành của người chăm sóc trẻ và kỹ năng bơi của học sinh trước và sau can thiệp. Kết quả cho thấy có sự cải thiện đáng kể về nhận thức và kỹ năng sau khi triển khai chương trình. Số lượng học sinh biết bơi tăng lên đáng kể. Để trả lời cho câu hỏi việ c tổ chức dạy bơi cho trẻ trong các trường học có góp phần làm tăng kỹ năng bơi của trẻ hay không? Và mô hình tổ chức nên tiến hành như thế nào? Chúng tôi tiến hành n ghiên cứu này tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, đây là một trong những địa phương có tỷ lệ đuối nước cao nhất trong tỉnh.

4.1. So sánh kiến thức và thực hành trước và sau can thiệp

Khảo sát được thực hiện để đánh giá sự thay đổi trong kiến thức và thực hành của người chăm sóc trẻ về phòng chống đuối nước. Kết quả cho thấy người chăm sóc trẻ có kiến thức tốt hơn và thực hành các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn sau khi tham gia chương trình. Thông qua các buổi thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu.

4.2. Tỷ lệ học sinh biết bơi sau chương trình can thiệp

Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ học sinh biết bơi tăng lên đáng kể sau khi tham gia chương trình dạy bơi an toàn. Đánh giá được thực hiện thông qua kiểm tra thực hành bơi và phỏng vấn học sinh. T ỷ l ệ h ọ c sinh bi ế t bơi sau can thi ệ p c ủ a các trư ờ ng theo tu ổ i . T ỷ l ệ h ọ c sinh bi ế t bơi sau can thi ệ p c ủ a các trư ờ ng theo gi ớ i tính .

V. Bài Học Kinh Nghiệm Và Hướng Đi Mới Phòng Chống Đuối Nước

Nghiên cứu rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu trong việc triển khai các chương trình phòng chống đuối nước tại cộng đồng. Các yếu tố thành công bao gồm sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành, sự tham gia tích cực của cộng đồng, và chương trình dạy bơi được thiết kế phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất những hướng đi mới để nâng cao hiệu quả của các chương trình phòng chống đuối nước trong tương lai.

5.1. Các yếu tố thành công của chương trình can thiệp

Sự tham gia của chính quyền địa phương, trường học và gia đình là yếu tố quan trọng. Chương trình dạy bơi cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cần đảm bảo tính bền vững của chương trình sau khi dự án kết thúc.

5.2. Đề xuất các giải pháp phòng chống đuối nước hiệu quả hơn

Tăng cường giám sát trẻ em ở những khu vực nguy hiểm. Xây dựng thêm các bể bơi an toàn và tổ chức các lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em nghèo. Nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc phòng chống đuối nước.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đuối nước là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận mỗi năm có khoảng 236.000 ca tử vong do đuối nước, trong đó hơn 90% trường hợp xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Tại Việt Nam, đuối nước là nguyên nhân gây tử vong cao nhất trong nhóm tai nạn thương tích ở trẻ em dưới 15 tuổi, đặc biệt tập trung ở độ tuổi từ 5 đến 14 tuổi. Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt và mùa lũ ngập kéo dài hàng năm là địa bàn có tỷ suất tử vong do đuối nước ở trẻ em thuộc nhóm cao nhất cả nước. Tỉnh Đồng Tháp ghi nhận trung bình từ 50 đến 60 trường hợp trẻ em tử vong do đuối nước mỗi năm; phần lớn các sự cố xuất phát từ việc trẻ không biết bơi, thiếu kỹ năng an toàn trong môi trường nước và thiếu sự giám sát thường xuyên của người lớn.

Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam tập trung vào việc mô tả dịch tễ học cắt ngang hoặc khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành (KAP) của người dân. Khoảng trống nghiên cứu thực tế là sự thiếu hụt các mô hình can thiệp dựa vào trường học được thiết kế chuẩn hóa, kết hợp giữa việc xây dựng hạ tầng bể bơi lắp ghép tại chỗ, đào tạo giảng viên nòng cốt (TOT), truyền thông học đường và giảng dạy kỹ năng bơi an toàn có đánh giá thực nghiệm định lượng trước - sau can thiệp tại các huyện nông thôn vùng ngập lũ. Luận án tiến sĩ y tế công cộng của tác giả Phan Thanh Hòa, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Phạm Việt Cường tại Trường Đại học Y tế công cộng, được triển khai trong khuôn khổ Dự án can thiệp phòng chống đuối nước (SoLid: Saving Lives from Drowning) phối hợp giữa Trường Đại học Y tế công cộng và Trường Đại học Johns Hopkins.

Luận án xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả kiến thức, thực hành của người chăm sóc trẻ, giáo viên về phòng chống đuối nước cho học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp năm 2016.
2. Xây dựng và triển khai chương trình can thiệp dạy bơi an toàn phòng chống đuối nước cho học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2015 – 2016.
3. Đánh giá kết quả can thiệp dạy bơi an toàn phòng chống đuối nước cho học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2015 – 2019.

Đối tượng nghiên cứu của luận án bao gồm: học sinh tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 tại 5 trường tiểu học; cha mẹ và người chăm sóc trẻ; giáo viên thể dục, huấn luyện viên dạy bơi; cán bộ quản lý giáo dục và chính quyền địa phương. Phạm vi nghiên cứu về không gian được thực hiện tại 5 trường tiểu học thuộc huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp (gồm Trường Tiểu học Bình Hàng Tây 1, Bình Hàng Tây 2, Phương Trà 2, Mỹ Long và Tân Hội Trung 2). Phạm vi thời gian nghiên cứu bao gồm giai đoạn khảo sát, chuẩn bị cơ sở vật chất, can thiệp và theo dõi đánh giá kết quả từ năm 2015 đến năm 2019.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu dịch tễ học và can thiệp phòng chống đuối nước trên thế giới và tại Việt Nam:

Về nghiên cứu quốc tế:

• Báo cáo toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2019) xác định đuối nước chiếm gần 8% tổng số ca tử vong do thương tích toàn cầu, đứng hàng thứ ba trong các nguyên nhân tử vong do chấn thương không chủ ý. Tại khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á, nhóm tuổi 5–14 tuổi chịu gánh nặng tử vong cao nhất.
• Wu Y. và cộng sự (2017) phân tích cơ sở dữ liệu của WHO tại 21 quốc gia giai đoạn 2000–2013, chỉ ra đuối nước tại các vùng nước tự nhiên là nguyên nhân chính tại Ba Lan (56–92%), Cu Ba (53–81%), Venezuela (43–56%) và Nhật Bản (39–60%), trong khi đuối nước tại bể bơi và bồn tắm phổ biến ở Mỹ (26–37%).
• Tại Bangladesh, nghiên cứu của Rahman A. và cộng sự (2008, 2009, 2017) trên quy mô 171.366 hộ gia đình với 352.000 trẻ em chỉ ra tỷ suất tử vong do đuối nước là 15,8/100.000 dân, trong đó trên 80% trường hợp xảy ra ở vùng nước tự nhiên trong phạm vi cách nhà dưới 20 mét và tập trung ở nhóm trẻ không biết bơi; đồng thời chứng minh mô hình nhà trẻ cộng đồng Creche và dự án PRECISE giúp giảm thiểu tử vong thông qua giám sát trẻ và dạy kỹ năng an toàn.
• Tại Hoa Kỳ, Brenner R.A. và cộng sự (2009, 2010) qua nghiên cứu bệnh chứng đã chứng minh việc tham gia các khóa học bơi chính thức giúp giảm 88% nguy cơ đuối nước ở trẻ em từ 1 đến 19 tuổi (OR = 0,12; 95% CI: 0,02 – 0,70).
• Peden A.E. và cộng sự (2018) tổng quan về việc sử dụng áo phao và thiết bị nổi; Lawson và cộng sự (2012) đánh giá hiệu quả chương trình giáo dục an toàn nước trong trường học tại Mỹ; Ma W. và cộng sự (2010) khảo sát dịch tễ học tại Quảng Đông (Trung Quốc); Tyebally Y. (2010) nghiên cứu tại Singapore.

Về nghiên cứu tại Việt Nam:

• Điều tra chấn thương quốc gia VMIS 2001 do Trường Đại học Y tế công cộng thực hiện trên 27.000 hộ gia đình tại 8 vùng sinh thái và Điều tra quốc gia về tai nạn thương tích VNIS 2010 ghi nhận ĐBSCL là khu vực có tỷ suất đuối nước trẻ em cao nhất cả nước (ước tính 1.400 trẻ tử vong/năm), với 97% vụ việc xảy ra tại nơi không có biển cảnh báo hoặc rào chắn.
• Phan Thanh Hòa và Phạm Việt Cường (2011) công bố tỷ suất tử vong do đuối nước ở trẻ em ĐBSCL là 28,3/100.000 trẻ/năm, 66,4% trường hợp xảy ra trong bán kính 20 mét quanh nhà, thường xảy ra vào khoảng 9 giờ sáng trong các tháng mùa mưa lũ (tháng 9–10).
• Nguyễn Tấn Hưng (2005) khảo sát tại 5 huyện vùng lũ Đồng Tháp ghi nhận 87,5% trẻ bị đuối nước thuộc nhóm 1–8 tuổi (trẻ dưới 6 tuổi chiếm 60,4%), 90% chưa biết bơi và 80% trường hợp xảy ra do thiếu sự giám sát của người lớn.
• Đặng Văn Chính, Lê Thế Thự và cộng sự khảo sát KAP tại Đồng Tháp và An Giang chỉ ra 80% người dân xác nhận sự bất cẩn của người chăm sóc là nguyên nhân chính, 95% đồng ý việc dạy bơi là cần thiết nhưng tỷ lệ trẻ trên 5 tuổi biết bơi thực tế chỉ đạt 42%.
• Huỳnh Thiện Sĩ và Nguyễn Đỗ Nguyên phân tích 272 trường hợp tử vong do đuối nước ở trẻ em dưới 16 tuổi tại Đồng Tháp (2003–2006), chỉ ra 98,1% xảy ra ở nguồn nước ngoài nhà; Dương Khánh Vân và cs. (2007) khảo sát tại Hải Dương, Thừa Thiên Huế, Đồng Tháp; Nguyễn Thúy Quỳnh (2012) thử nghiệm can thiệp phòng chống tai nạn thương tích tại trường tiểu học ở Đà Nẵng.

Luận án của NCS. Phan Thanh Hòa nằm ở vị trí tiếp nối các bằng chứng dịch tễ học, trực tiếp thử nghiệm và đánh giá mô hình can thiệp thực địa dạy bơi an toàn học đường tại địa bàn nông thôn ĐBSCL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên các khái niệm chuẩn mực của y tế công cộng và luật pháp hiện hành: định nghĩa đuối nước theo WHO (quá trình suy giảm hô hấp do ngập chìm trong chất lỏng dẫn đến tử vong hoặc không tử vong); Luật Trẻ em số 102/2016/QH13 (người dưới 16 tuổi); định nghĩa người chăm sóc trẻ; phân loại tai nạn thương tích không chủ ý. Khung phân tích can thiệp tích hợp 3 hợp phần: cải tạo môi trường hạ tầng (lắp đặt bể bơi di động chuẩn hóa tại trường học), giáo dục đào tạo (tập huấn TOT cho giáo viên thể dục, truyền thông cho phụ huynh học sinh) và rèn luyện kỹ năng thực hành (giảng dạy bơi sinh tồn và kỹ năng an toàn dưới nước cho học sinh).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định lượng và định tính:

1. Thiết kế nghiên cứu:

• Nghiên cứu cắt ngang mô tả: Đánh giá kiến thức, thực hành (KAP) của người chăm sóc trẻ và giáo viên năm 2016 bằng bộ câu hỏi cấu trúc.
• Nghiên cứu can thiệp cộng đồng/trường học: Đánh giá trước và sau can thiệp (không có nhóm chứng) trên toàn bộ học sinh tham gia khóa học bơi an toàn.
• Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn sâu (PVS) và thảo luận nhóm (TLN) cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, huấn luyện viên và phụ huynh học sinh nhằm đánh giá tính phù hợp, thuận lợi, khó khăn và khả năng duy trì mô hình.

2. Cỡ mẫu và địa bàn:

• Khảo sát toàn bộ 5 trường tiểu học thuộc huyện Cao Lãnh: Tiểu học Bình Hàng Tây 1, Tiểu học Bình Hàng Tây 2, Tiểu học Phương Trà 2, Tiểu học Mỹ Long, Tiểu học Tân Hội Trung 2. Tổng số học sinh toàn trường trước thời điểm can thiệp là 2.521 em (Khối 1: 437; Khối 2: 505; Khối 3: 505; Khối 4: 483; Khối 5: 491).
• Tổng số học sinh tiểu học trực tiếp tham gia chương trình can thiệp dạy bơi an toàn là 1.251 em.

Tên trường tiểu học	Lớp 1	Lớp 2	Lớp 3	Lớp 4	Lớp 5	Tổng số học sinh
Bình Hàng Tây 1	89	103	118	118	108	536
Bình Hàng Tây 2	48	60	62	55	54	279
Phương Trà 2	125	118	112	107	116	578
Mỹ Long	116	138	137	124	130	645
Tân Hội Trung 2	59	86	76	79	83	383
Tổng cộng	437	505	505	483	491	2.521

3. Thang đo và tiêu chí đánh giá chuẩn hóa:

• Đánh giá kiến thức, thực hành của người chăm sóc: Bộ câu hỏi gồm 9 câu hỏi kiến thức (thang điểm tối đa 22 điểm) và 6 câu hỏi thực hành (thang điểm tối đa 12 điểm).
• Đánh giá kiến thức và kỹ năng bơi an toàn của học sinh: Bảng kiểm quan sát gồm 5 cấu phần với tổng điểm 19 điểm, đạt yêu cầu khi học sinh đạt từ 13/19 điểm trở lên và bắt buộc đạt 2 tiêu chí cốt lõi:

Cấu phần đánh giá	Nội dung đánh giá chi tiết	Điểm tối đa	Tiêu chí đạt
1. Kiến thức cơ bản	Quy tắc vệ sinh, quy tắc chung bơi lội, quy tắc an toàn dưới nước	3 điểm	Đạt 3/3 nội dung
2. Kỹ năng sống sót	Nổi dễ dàng, giữ mặt nổi, quẫy nước nhẹ nhàng, nổi liên tục 90 giây	4 điểm	Đạt 4/4 nội dung (Bắt buộc nổi 90 giây)
3. Kỹ năng cứu hộ	Gọi giúp đỡ, hô hấp nhân tạo cấp cứu, ép tim ngoài lồng ngực, tư thế hồi phục	4 điểm	Đạt 2/4 nội dung (nội dung 2, 3)
4. Kỹ năng xuống nước	Trèo thang xuống có vịn, đi xuống bậc thang an toàn	2 điểm	Đạt 1/2 nội dung
5. Kỹ năng bơi	Xuống nước an toàn, bơi liên tục 25m, tư thế/nhịp thở đúng, lên bờ an toàn	4 điểm	Đạt 2/4 nội dung (Bắt buộc bơi 25m liên tục)
6. Kỹ năng lên bờ an toàn	Đi lên bậc thang có vịn, lên khỏi nước an toàn và tự tin	2 điểm	Đạt 1/2 nội dung
Tổng điểm toàn diện	Tổng hợp 6 nhóm kỹ năng và kiến thức	19 điểm	Đạt từ 13/19 điểm trở lên

4. Quy trình can thiệp và phân tích số liệu:

• Khảo sát mặt bằng, thi công lắp đặt 5 bể bơi di động tại 5 trường tiểu học, trang bị hệ thống lọc nước, mái che, hàng rào bảo vệ và phao cứu sinh.
• Đào tạo giảng viên nòng cốt (TOT) cho giáo viên thể dục do Trường Cao đẳng Y tế Đồng Tháp phối hợp với Sở Giáo dục & Đào tạo tổ chức; chuyển giao giáo trình bơi an toàn gồm các bài giảng chi tiết (cấu trúc mỗi buổi học gồm: 5 phút giới thiệu, 35 phút hoạt động chính rèn luyện kỹ năng dưới nước, 5 phút kết thúc/giáo dục an toàn).
• Tổ chức dạy bơi thực hành, truyền thông học đường tại các buổi chào cờ, phát tờ rơi và mũ bơi cho học sinh và 1.251 phụ huynh.
• Số liệu định lượng được nhập liệu và phân tích bằng phần mềm thống kê y tế; sử dụng các thuật toán thống kê mô tả, kiểm định so sánh tỷ lệ trước - sau can thiệp ($p < 0,05$), phân tích đơn biến và mô hình hồi quy đa biến xác định các yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành và tỷ lệ biết bơi.
• Nghiên cứu tuân thủ các quy chuẩn đạo đức nghiên cứu y sinh học, được sự chấp thuận của Hội đồng Đạo đức và sự đồng thuận tự nguyện của phụ huynh học sinh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận và bằng chứng thực tiễn về đuối nước và các can thiệp phòng chống:

• Làm rõ các khái niệm cốt lõi: đuối nước, chấn thương không chủ ý, nhóm trẻ em có nguy cơ cao và trách nhiệm của người chăm sóc trẻ theo Luật Trẻ em 2016.
• Phân tích dịch tễ học gánh nặng đuối nước trên toàn cầu, khu vực Tây Thái Bình Dương, Đông Nam Á và Việt Nam. Số liệu chỉ ra ĐBSCL có nguy cơ đuối nước cao vượt trội do mạng lưới sông rạch tự nhiên, với đỉnh điểm rơi vào mùa lũ (tháng 8–10).
• Nhận diện 3 nhóm yếu tố nguy cơ dẫn đến đuối nước ở trẻ em:
  1. Yếu tố cá nhân: Nhóm tuổi nhỏ (dưới 10 tuổi), giới tính nam có tỷ lệ đuối nước cao gấp 1,5 đến 2 lần nữ giới, và việc thiếu kỹ năng bơi lội cũng như kỹ năng sống sót dưới nước.
  2. Yếu tố gia đình: Trình độ học vấn của người chăm sóc thấp, kinh tế gia đình nghèo, quan niệm chủ quan coi tai nạn là rủi ro không tránh được, thiếu sự giám sát thường xuyên khi người lớn bận mưu sinh.
  3. Yếu tố môi trường: Môi trường nước mở quanh nhà (ao, hồ, mương, kênh rạch) không có rào chắn; dụng cụ chứa nước sinh hoạt (lu, vại, bể) không có nắp đậy; thiếu biển cảnh báo nguy hiểm.
• Phân tích 5 nhóm giải pháp phòng chống: kiểm soát tiếp cận nguồn nước (làm rào chắn, đậy nắp dụng cụ chứa nước); tổ chức địa điểm trông giữ trẻ tập trung (mô hình Balwadis, Creche); trang bị phương tiện cứu hộ và sử dụng áo phao; truyền thông nâng cao nhận thức người chăm sóc; đưa chương trình dạy bơi an toàn và kỹ năng cứu hộ gián tiếp vào trường học.
• Giới thiệu tổng quan về địa bàn huyện Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp): Diện tích 491,1 $km^2$, dân số khoảng 200.000 người, gồm 17 xã và 1 thị trấn; đặc điểm địa hình có sông Tiền, kênh An Phong - Mỹ Hòa, sông Cần Lố, chịu ảnh hưởng lũ hàng năm với mức ngập 2–2,5m kéo dài từ tháng 7 đến tháng 11, tiềm ẩn nguy cơ đuối nước cao cho học sinh tiểu học.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình thiết kế và thực thi nghiên cứu:

• Xác định cụ thể quần thể đối tượng nghiên cứu tại 5 trường tiểu học thuộc huyện Cao Lãnh.
• Mô tả phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa điều tra cắt ngang định lượng KAP trước can thiệp, thiết kế can thiệp trường học đánh giá trước - sau trên 1.251 học sinh và nghiên cứu định tính (PVS, TLN).
• Quy chuẩn hóa biến số nghiên cứu (các biến nhân khẩu học, biến kiến thức 22 điểm, biến thực hành 12 điểm, biến quan sát kỹ năng bơi 19 điểm).
• Quy trình can thiệp chuẩn hóa qua 4 bước: (1) Khảo sát và xây dựng 5 bể bơi di động tại trường; (2) Tập huấn TOT đào tạo huấn luyện viên dạy bơi an toàn; (3) Truyền thông phòng chống đuối nước tại trường học và phân phối tài liệu đến phụ huynh; (4) Triển khai giảng dạy bơi sinh tồn theo giáo án phân tiết (chú trọng kỹ năng nổi ngửa/sấp 90 giây và bơi liên tục 25 mét).
• Quy trình đánh giá trước và ngay sau can thiệp bằng bảng kiểm tiêu chí chuẩn; quy trình quản lý số liệu, phân tích hồi quy đơn biến và đa biến, kiểm định thống kê và bảo đảm đạo đức nghiên cứu.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các kết quả định lượng và định tính thu được từ nghiên cứu can thiệp, phản ánh qua hệ thống bảng số liệu:

• Đặc điểm nhân khẩu học của người chăm sóc trẻ: Tuổi, giới tính, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế và số con trong gia đình.
• Thực trạng kiến thức và thực hành của người chăm sóc trẻ:
  • Kiến thức về nhóm tuổi, giới tính có nguy cơ cao, địa điểm nguy hiểm (sông, kênh, rạch) và nguyên nhân tử vong do thiếu giám sát và trẻ không biết bơi. Nguồn tiếp cận thông tin chủ yếu qua truyền hình, loa phát thanh địa phương và trường học.
  • Thực hành phòng chống ngoài nhà (làm rào chắn ao mương, cảnh báo) và trong nhà (đậy nắp lu vại, đổ nước xô chậu sau khi dùng).
  • Mô hình hồi quy đa biến xác định mối liên quan giữa trình độ học vấn, điều kiện kinh tế gia đình và tình trạng trông giữ trẻ với điểm kiến thức và thực hành phòng chống đuối nước của người chăm sóc.
• Kết quả xây dựng hạ tầng: Hoàn thành lắp đặt và đưa vào vận hành 5 bể bơi di động có mái che, hàng rào bảo vệ và trang thiết bị lọc nước an toàn tại 5 điểm trường tiểu học.
• Đánh giá năng lực bơi của học sinh trước và sau can thiệp:
  • Trước can thiệp: Tỷ lệ học sinh tiểu học biết bơi ở mức rất thấp tại cả 5 trường tiểu học trên địa bàn nghiên cứu.
  • Sau can thiệp: Đào tạo thành công 1.251 học sinh; tỷ lệ học sinh đạt tiêu chuẩn bơi an toàn (bơi liên tục 25 mét và nổi ngửa/sấp 90 giây) tăng cao rõ rệt ở tất cả các khối lớp (từ lớp 1 đến lớp 5), ở cả hai giới nam và nữ và đồng đều giữa 5 trường tham gia can thiệp.
  • Phân tích mối liên quan chỉ ra số buổi tham gia lớp học bơi có mối liên quan tỷ lệ thuận chặt chẽ với tỷ lệ đạt chuẩn kỹ năng bơi và kỹ năng sống sót của học sinh.
  • Điểm đánh giá các cấu phần kiến thức an toàn, kỹ năng sống sót, kỹ năng xuống nước/lên bờ và kỹ năng cứu hộ gián tiếp (gọi người giúp đỡ, ném vật nổi, thực hành CPR trên mô hình) đều có sự cải thiện sau can thiệp.
• Kết quả nghiên cứu định tính ghi nhận mô hình nhận được sự đồng thuận cao từ ban giám hiệu, giáo viên thể dục, phụ huynh và chính quyền địa phương về tính an toàn, tính khả thi và sự cần thiết duy trì lâu dài.

Chương 4: Bàn luận

Chương 4 tập trung phân tích, so sánh các phát hiện nghiên cứu với các tài liệu trong nước và quốc tế:

• Bàn luận về khoảng trống kiến thức và thực hành của người chăm sóc trẻ ở vùng nông thôn ĐBSCL: Mặc dù người dân nhận thức được tính nguy hiểm của mùa lũ và môi trường sông rạch, tỷ lệ thực hành an toàn chủ động (như rào chắn, cho con đi học bơi bài bản) vẫn bị hạn chế bởi điều kiện kinh tế và thiếu thiết chế bể bơi an toàn tại địa phương.
• Phân tích tính hiệu quả của mô hình dạy bơi an toàn dựa vào nhà trường: Việc đưa bể bơi di động về trực tiếp khuôn viên trường học giải quyết được rào cản địa lý và chi phí đi lại cho học sinh nông thôn. Chương trình không chỉ dạy kỹ thuật bơi cơ bản mà tập trung vào "kỹ năng sống sót" (nổi 90 giây để chờ cứu hộ) và "kỹ năng cứu hộ gián tiếp" (không nhảy xuống nước cứu bạn mà gọi người lớn và ném vật nổi).
• Bàn luận về sự phối hợp liên ngành: Thành công của mô hình dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế (Trường Đại học Y tế công cộng, Trường Cao đẳng Y tế Đồng Tháp) và ngành Giáo dục & Đào tạo (Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT huyện Cao Lãnh, Ban giám hiệu các trường) cùng sự tài trợ kỹ thuật từ Đại học Johns Hopkins.
• Bàn luận về các yếu tố cản trở và giải pháp duy trì bền vững: Chi phí vận hành, bảo dưỡng hệ thống lọc nước, trả công cho huấn luyện viên và điều kiện thời tiết trong mùa mưa lũ là những thách thức cần được giải quyết bằng cơ chế xã hội hóa và lồng ghép ngân sách địa phương.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được những kết quả và đóng góp mới cụ thể:

Về mặt lý luận và khoa học:

• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm về dịch tễ học kiến thức, thực hành phòng chống đuối nước của người chăm sóc trẻ và học sinh tiểu học tại vùng ngập lũ ĐBSCL.
• Chuẩn hóa bộ công cụ đánh giá năng lực bơi an toàn cho học sinh tiểu học gồm 5 cấu phần (19 chỉ số), xác lập tiêu chí kép cốt lõi: khả năng nổi sống sót liên tục 90 giây và kỹ năng bơi liên tục 25 mét kết hợp kỹ năng cứu hộ gián tiếp.
• Chứng minh tính khả thi và hiệu quả của mô hình can thiệp y tế công cộng đa cấu phần (Môi trường - Đào tạo TOT - Giáo dục kỹ năng trường học) trong kiểm soát tai nạn thương tích đuối nước ở trẻ em.

Về mặt thực tiễn:

• Xây dựng, lắp đặt hoàn chỉnh và đưa vào sử dụng 5 bể bơi di động tại 5 trường tiểu học huyện Cao Lãnh, giải quyết tình trạng thiếu cơ sở vật chất dạy bơi tại vùng nông thôn.
• Đào tạo đội ngũ giảng viên nòng cốt (TOT) là giáo viên thể dục tại địa phương, nắm vững phương pháp giảng dạy bơi sinh tồn và kỹ thuật sơ cấp cứu hồi sinh tim phổi (CPR).
• Trang bị trực tiếp kiến thức và kỹ năng bơi an toàn đạt chuẩn cho 1.251 học sinh tiểu học thuộc 5 trường tham gia can thiệp.
• Nâng cao nhận thức phòng chống đuối nước cho 1.251 phụ huynh học sinh và cộng đồng dân cư thông qua hệ thống tài liệu truyền thông, tờ rơi và hoạt động học đường.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất từ luận án:

• Ngành Giáo dục và Đào tạo phối hợp với ngành Y tế nhân rộng mô hình bể bơi di động và chương trình dạy bơi an toàn vào các trường tiểu học tại các huyện có nguy cơ cao thuộc tỉnh Đồng Tháp và toàn vùng ĐBSCL.
• Đưa nội dung giáo dục an toàn trong môi trường nước và kỹ năng bơi sinh tồn thành một phần chính khóa hoặc ngoại khóa bắt buộc trong chương trình giáo dục thể chất tiểu học.
• Chính quyền địa phương cần bố trí nguồn ngân sách thường xuyên kết hợp cơ chế xã hội hóa để duy trì vận hành hệ thống bể bơi, xử lý nước và chi trả thù lao cho giáo viên dạy bơi.
• Tiếp tục duy trì công tác truyền thông cộng đồng, hướng dẫn người chăm sóc trẻ quản lý chặt chẽ các nguồn nước mở xung quanh nhà và tăng cường giám sát trẻ trong mùa mưa lũ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Thiết kế can thiệp áp dụng mô hình so sánh trước - sau trên cùng một quần thể học sinh, không bố trí nhóm đối chứng đồng thời tại các trường không can thiệp do cân nhắc về mặt đạo đức trong nghiên cứu phòng chống thương tích trẻ em.
• Nghiên cứu được triển khai tại 5 trường tiểu học thuộc một huyện thuần nông vùng lũ (huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp), do đó việc ngoại suy kết quả sang các địa bàn đô thị hoặc các vùng địa hình khác (miền núi, ven biển) cần được hiệu chỉnh cho phù hợp với bối cảnh thực tế.
• Chưa tiến hành đánh giá tác động dịch tễ học dài hạn về sự thay đổi tỷ suất tử vong do đuối nước trên toàn bộ quần thể trẻ em của huyện sau giai đoạn kết thúc dự án.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Triển khai các nghiên cứu can thiệp mở rộng có nhóm chứng trên quy mô liên huyện hoặc liên tỉnh tại các vùng sinh thái khác nhau của Việt Nam.
• Thiết kế nghiên cứu theo dõi dọc (longitudinal study) nhằm đánh giá mức độ duy trì kỹ năng bơi an toàn và phản xạ tự cứu của học sinh sau khoảng thời gian từ 3 đến 5 năm sau can thiệp.
• Thực hiện các nghiên cứu phân tích chi phí - hiệu quả (cost-effectiveness analysis) và đánh giá tác động kinh tế y tế công cộng của mô hình bể bơi trường học để làm căn cứ khoa học cho việc phân bổ ngân sách quốc gia.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Y tế công cộng, Y học dự phòng, Xã hội học sức khỏe: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về thiết kế nghiên cứu can thiệp cộng đồng, quy trình xây dựng bảng kiểm đánh giá định lượng kỹ năng thực hành và phương pháp phân tích mô hình hồi quy đa biến.
• Đối với cán bộ quản lý ngành Giáo dục & Đào tạo (Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, Ban giám hiệu các trường tiểu học): Cung cấp giáo trình bài giảng mẫu chi tiết từng tiết học (Phụ lục 4) và hướng dẫn kỹ thuật lắp đặt, vận hành hệ thống bể bơi di động phục vụ công tác phổ cập bơi học đường.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội và chính quyền địa phương: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tính khả thi của mô hình can thiệp trường học, phục vụ việc xây dựng và triển khai các Chương trình quốc gia về phòng chống tai nạn thương tích và phòng chống đuối nước trẻ em.

Các phần tài liệu có giá trị tham khảo chuyên sâu trong văn bản gồm:

• Bộ câu hỏi khảo sát KAP người chăm sóc trẻ (Phụ lục 1) và Thang đánh giá kiến thức, thực hành (Phụ lục 6.1).
• Khung chương trình bài giảng chi tiết 5 cấu phần và kế hoạch bài dạy bơi an toàn (Phụ lục 4 và Phụ lục 4.1).
• Bảng kiểm chuẩn hóa 19 điểm đánh giá kỹ năng bơi an toàn, kỹ năng sống sót 90 giây và kỹ năng cứu hộ gián tiếp (Phụ lục 6.2).
• Danh mục định nghĩa và phân loại biến số nghiên cứu dịch tễ (Phụ lục 7).

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cốt lõi của chương trình can thiệp dạy bơi an toàn trong luận án là gì?
Mục tiêu cốt lõi của chương trình can thiệp là trang bị cho học sinh tiểu học kiến thức an toàn dưới nước, kỹ năng xuống nước/lên bờ an toàn, kỹ năng sống sót (tự nổi ngửa hoặc sấp liên tục trong 90 giây), kỹ năng bơi liên tục ít nhất 25 mét và kỹ năng cứu hộ gián tiếp (kêu gọi người lớn giúp đỡ, ném vật nổi cứu bạn mà không tự nhảy xuống nước), từ đó giảm thiểu nguy cơ tai nạn đuối nước.

2. Quy mô mẫu và địa bàn triển khai can thiệp của luận án được thực hiện ở đâu?
Nghiên cứu can thiệp được triển khai tại 5 trường tiểu học thuộc huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp (gồm Trường Tiểu học Bình Hàng Tây 1, Bình Hàng Tây 2, Phương Trà 2, Mỹ Long và Tân Hội Trung 2). Tổng số học sinh toàn trường trước can thiệp là 2.521 em, trong đó có 1.251 học sinh tiểu học trực tiếp tham gia và hoàn thành khóa đào tạo bơi an toàn.

3. Tiêu chuẩn đánh giá một học sinh đạt chuẩn kỹ năng bơi an toàn gồm những chỉ số bắt buộc nào?
Theo thang đánh giá 19 điểm gồm 5 cấu phần của luận án, học sinh được công nhận đạt chuẩn khi đạt tổng điểm từ 13/19 điểm trở lên và bắt buộc phải hoàn thành đồng thời 2 tiêu chí cốt lõi: (1) Thực hiện kỹ năng nổi sống sót dễ dàng trên mặt nước liên tục từ 90 giây trở lên; (2) Bơi liên tục từ 25 mét trở lên ở khu vực nước sâu với tư thế và nhịp thở phù hợp.

4. Giáo trình can thiệp dạy bơi an toàn trong nghiên cứu được cấu trúc thành những cấu phần nào?
Giáo trình can thiệp được chuẩn hóa thành 5 cấu phần chính: (i) Kiến thức cơ bản về bơi an toàn và vệ sinh bể bơi; (ii) Kỹ năng xuống nước và lên cạn an toàn; (iii) Các kỹ năng sống sót (giữ mặt nổi, quẫy nước nhẹ nhàng duy trì nổi 90 giây); (iv) Kỹ năng bơi (bơi 25 mét liên tục); (v) Kỹ năng cứu hộ gián tiếp và sơ cấp cứu (gọi hỗ trợ, ném vật nổi, tư thế hồi phục và thao tác CPR).

5. Đội ngũ giáo viên giảng dạy bơi trong nghiên cứu được đào tạo và tổ chức như thế nào?
Nghiên cứu áp dụng mô hình đào tạo giảng viên nòng cốt (TOT). Các giáo viên thể dục tại 5 trường tiểu học được Trường Cao đẳng Y tế Đồng Tháp phối hợp với Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Đồng Tháp và nhóm chuyên gia Đại học Y tế công cộng đào tạo bài bản về phương pháp sư phạm dạy bơi sống sót, kỹ thuật cứu hộ và thực hành hồi sinh tim phổi (CPR) trước khi trực tiếp đứng lớp giảng dạy cho học sinh.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Phan Thanh Hòa là công trình nghiên cứu y tế công cộng có phương pháp luận chặt chẽ, giải quyết khoảng trống từ mô tả dịch tễ sang thử nghiệm can thiệp phòng chống đuối nước trẻ em tại thực địa. Công trình đã thiết lập thành công mô hình dạy bơi an toàn học đường dựa trên cơ sở lắp đặt bể bơi di động, chuẩn hóa giáo trình 5 cấu phần và đào tạo năng lực bơi sống sót cho 1.251 học sinh tiểu học tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Các kết quả thực nghiệm và bộ công cụ chuẩn hóa của luận án cung cấp căn cứ khoa học quan trọng cho việc nhân rộng mô hình phòng chống đuối nước tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực có nguy cơ cao trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm Trẻ em: Theo Luật trẻ em của Quốc hội (Luật số: 102/2016/QH13) trẻ em là người dưới 16 tuổi (19),(20). Người chăm sóc trẻ em là người đảm nhận nhiệm vụ chăm sóc trẻ em, bao gồm người giám hộ của trẻ em; người nhận chăm sóc thay thế hoặc người được giao trách nhiệm cùng với cha, mẹ của trẻ em cấp dưỡng, chăm sóc, bảo vệ trẻ em (20). Đuối nước là một sự kiện xảy ra khi đường hô hấp của nạn nhân bị ngập trong một môi trường chất lỏng, dẫn tới khó thở hoặc nghẹt thở, sự kiện này có thể dẫn tới tử vong hoặc không tử vong (21).

Tai nạn thương tích thường được chia thành hai nhóm là tai nạn thương tích không có chủ định và tai nạn thương tích có chủ định. Các nguyên nhân gây ra tai nạn thương tích bao gồm: tai nạn giao thông, đuối nước, điện giật, ngã, bỏng, động vật cắn, vật sắc nhọn, vật tù/vật rơi, ngộ độc, ngạt thở, tự tử, đánh nhau/hành hung, bom mìn và các vật nổ. Dịch tễ học đuối nước 1. Đuối nước trên Thế giới Năm 2019, báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới ước tính hàng năm có khoảng 236.000 người tử vong do đuối nước, chiếm gần 8% tổng số các trường hợp tử vong do tai nạn thương tích trên toàn cầu, đuối nước là nguyên nhân cao thứ 3 trong số các trường hợp tử vong do tai nạn thương tích gây ra và có trên 90% tử vong do đuối nước xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình (1).

Riêng ở khu vực Tây Thái Bình Dương, trẻ em ở độ tuổi từ 5 – 14 tuổi tử vong do đuối nước đứng hàng đầu trong các nguyên nhân tử vong do tai nạn thương tích gây ra (21),(23),(24).2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.2019 5 Biểu đồ 1: Tỷ suất đuối nước trên 100.000 dân/năm ở các khu vực (22). Biểu đồ 1 cho thấy, tỷ suất đuối nước ở khu vực Châu Phi chiếm cao nhất (7,9/100.000 dân/năm), kế đến là Đông Nam Á (7,6/100.000 dân/năm), thấp nhất là Châu Mỹ (3/100. Biểu đồ 2: Xếp hạng 10 nguyên nhân gây tử vong, trong đó đuối nước là nguyên nhân hàng đầu tại các khu vực của WHO (22). Đuối nước là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong so với các nguyên nhân tử vong do tai nạn thương tích gây ra, số liệu báo cáo của WHO (biểu đồ 2) cho (LUAN.2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.2019 6 thấy trong các nhóm tuổi tử vong do đuối nước ở các khu vực trên Thế giới thì nhóm tuổi tử vong do đuối nước chiếm cao nhất là ở hai nhóm tuổi từ 5 – 9 tuổi và nhóm từ 10 – 14 tuổi.

Cụ thể ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương, tử vong do đuối nước đứng hàng đầu trong các nguyên nhân gây tử vong là ở hai nhóm tuổi này (5 – 9 tuổi và 10 – 14 tuổi). Tiếp theo là khu vực Đông Nam Á, thì nhóm tuổi từ 10 – 14 tuổi bị tử vong do đuối nước đứng hàng thứ hai và nhóm tuổi từ 5 – 9 tuổi đứng hàng thứ ba trong các nguyên nhân tử vong do tai nạn thương tích (22). Nghiên cứu của Wu Y và cộng sự năm 2017 phân tích cơ sở dữ liệu của WHO về tử vong trẻ em và vị thành niên do đuối nước từ năm 2000 đến 2013 tại 21 quốc gia. Kết quả nghiên cứu cho thấy đuối nước ở các nguồn nước tự nhiên là nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ em và vị thành niên ở Ba Lan (56-92%), Cu Ba (53-81%), Venezuela (43-56%) và Nhật Bản (39-60%).