Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, công nghệ và tự động hóa dần thay thế nhiều vị trí lao động thủ công trong các lĩnh vực như vận tải, tư vấn tài chính hay môi giới bất động sản. Mặc dù vậy, máy móc và robot không thể thay thế hoàn toàn vai trò sáng tạo và tư duy của con người. Do đó, nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao vẫn là yếu tố then chốt tạo nên lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Để thu hút và phát triển lực lượng lao động phù hợp, công tác tuyển dụng đóng vai trò quyết định ngay từ khâu đầu vào.

Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất cà phê xuất khẩu và cung cấp dịch vụ kho bãi, do đó đòi hỏi lực lượng lao động có chất lượng và chuyên môn nhằm duy trì tính năng động, sáng tạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Mặc dù ban lãnh đạo công ty đã chú trọng công tác tuyển dụng để tìm kiếm nhân sự có trình độ, quy trình tuyển dụng tại đây vẫn còn bộc lộ một số điểm hạn chế và khó khăn trong thực tế triển khai.

Báo cáo tốt nghiệp được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ và xác định phạm vi nghiên cứu cụ thể sau:

  1. Mục tiêu nghiên cứu: Tập trung phân tích toàn diện thực trạng quy trình tuyển dụng nhân sự tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước; nhận diện những mặt đạt được, khó khăn và hạn chế còn tồn tại; từ đó đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng của đơn vị.
  2. Đối tượng nghiên cứu: Quy trình tuyển dụng nhân sự và các hoạt động liên quan đến công tác thu hút, tuyển mộ, tuyển chọn nhân lực.
  3. Phạm vi nghiên cứu:
    • Phạm vi không gian: Tiến hành tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước (Lô CN 17, đường D1 & N2, KCN Sóng Thần 3, phường Phú Tân, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).
    • Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập, phân tích dữ liệu thực tế hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016 – 2018 và công tác tuyển dụng nhân sự giai đoạn 2017 – 2019, hoàn thiện báo cáo vào tháng 11/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm nền tảng

Tác giả hệ thống hóa hệ thống lý luận quản trị nhân sự từ các công trình và giáo trình chuyên ngành trong nước và quốc tế:

  • Nguồn nhân lực: Tiếp cận theo định nghĩa của TS. Trần Kim Dung (nguồn lực gồm thể lực và trí lực của mỗi cá nhân trong tổ chức), Ngân hàng Thế giới (toàn bộ vốn con người gồm thể lực, trí lực và kỹ năng nghề nghiệp), PGS. Nguyễn Tiệp (toàn bộ dân cư có khả năng lao động) và Liên Hợp Quốc (tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng, năng lực cá nhân và sự sáng tạo).
  • Tuyển dụng nhân sự: Khái niệm của TS. Mai Thanh Lan, Giáo trình Quản trị nhân lực của ThS. Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân (Đại học Kinh tế Quốc dân), cùng quan điểm của Bùi Văn Danh, Nguyễn Văn Dung, Lê Quang Khôi (2011). Tuyển dụng bao gồm hai tiến trình cốt lõi là tuyển mộ và tuyển chọn.
  • Tuyển mộ: Thu hút người có trình độ từ thị trường lao động xã hội và nguồn nội bộ theo giáo trình của Bùi Đình Lợi.
  • Tuyển chọn: Đánh giá, sàng lọc ứng viên dựa trên bản mô tả công việc và tiêu chuẩn chức danh để chọn đúng và đủ người.
  • Mô hình quy trình tuyển dụng: Vận dụng quy trình 9 bước chuẩn hóa theo Giáo trình Quản trị nhân lực (ThS. Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân, NXB Lao động – Xã hội, 2004).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài kết hợp phương pháp định tính và định lượng để xử lý thông tin:

  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Số liệu về cơ cấu nhân sự, tình hình sản xuất kinh doanh giai đoạn 2016 – 2018, các văn bản quy định nội bộ thu thập từ Phòng Tổ chức – Hành chính (TCHC), Phòng Kế toán và cổng thông tin điện tử của công ty; dữ liệu lý thuyết từ giáo trình, bài báo khoa học.
  • Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thực hiện phát bảng khảo sát nhân viên để đánh giá mức độ phù hợp, tính hiệu quả và những tồn tại của quy trình tuyển dụng thực tế.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Sử dụng ma trận SWOT để phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức; lập các bảng thống kê mô tả, so sánh cơ cấu lao động theo giới tính, trình độ và kết quả đánh giá ứng viên.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH TUYỂN DỤNG

Chương 1 làm rõ các nội dung học thuật nền tảng về quản trị tuyển dụng nhân sự trong tổ chức:

  • Mục tiêu và vai trò: Tuyển dụng cung cấp nguồn nhân lực có trình độ cao, giảm thiểu chi phí đào tạo lại hoặc chi phí do sa thải; tạo cơ hội việc làm bình đẳng cho người lao động; giảm tỷ lệ thất nghiệp trong xã hội.
  • Phương pháp tuyển dụng: Phân định rõ hai hình thức:
    • Tuyển dụng trực tiếp: Tiếp cận các trường đại học, cao đẳng, trung tâm dịch vụ việc làm, tiếp nhận và đào tạo sinh viên thực tập.
    • Tuyển dụng gián tiếp: Đăng thông báo tuyển dụng trên báo chí, các website tuyển dụng chuyên nghiệp để tiếp cận diện rộng.
  • Quy trình tuyển dụng 9 bước:
    1. Tiếp đón ban đầu và phỏng vấn sơ bộ: Gặp gỡ ban đầu để loại bỏ ứng viên không đáp ứng tiêu chuẩn cơ bản.
    2. Sàng lọc qua đơn xin việc: Kiểm tra thông tin cá nhân, quá trình học tập, lịch sử công tác và kinh nghiệm.
    3. Trắc nghiệm tuyển chọn: Đánh giá định lượng về thành tích, năng khiếu/khả năng, tính cách/sở thích, tính trung thực và y học.
    4. Phỏng vấn tuyển chọn: Áp dụng các dạng phỏng vấn (thiết kế trước, không thiết kế trước, phỏng vấn hành vi, phỏng vấn gây áp lực, phỏng vấn cá nhân, phỏng vấn nhóm, phỏng vấn hội đồng) theo thang điểm 5 cấp độ (1 - Kém đến 5 - Xuất sắc).
    5. Kiểm tra sức khỏe và đánh giá thể lực: Đảm bảo ứng viên đáp ứng yêu cầu công việc, tránh các phát sinh khiếu nại sức khỏe.
    6. Phỏng vấn bởi người lãnh đạo trực tiếp: Đánh giá chuyên sâu về năng lực chuyên môn và mức độ phù hợp với bộ phận.
    7. Thẩm tra thông tin: Xác minh lý lịch, bằng cấp, liên hệ đơn vị công tác cũ.
    8. Tham quan công việc: Giúp ứng viên quan sát môi trường làm việc thực tế.
    9. Ra quyết định tuyển chọn: Ký hợp đồng thử việc, đánh giá sau thử việc và ký hợp đồng lao động chính thức.
  • Nhân tố ảnh hưởng: Tác động từ môi trường bên ngoài (cung - cầu thị trường lao động, cạnh tranh thu hút nhân tài, xu hướng kinh tế) và môi trường bên trong (uy tín thương hiệu, công tác chuẩn bị kế hoạch, văn hóa doanh nghiệp).

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH TUYỂN DỤNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN INTIMEX MỸ PHƯỚC

Chương 2 tập trung phân tích đặc điểm hoạt động và thực trạng công tác tuyển dụng tại đơn vị thực tập:

Tiêu chí Thông tin chi tiết tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước
Tên giao dịch quốc tế INTIMEX My Phuoc Joint Stock Company
Địa chỉ trụ sở Lô CN 17, đường D1 & N2, KCN Sóng Thần 3, P. Phú Tân, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương
Đại diện pháp luật Ông Ngô Xuân Nam
Ngày thành lập & Mã số thuế 20/12/2010 – MST: 3701817839
Lĩnh vực hoạt động chính Sản xuất cà phê xuất khẩu; cho thuê kho bãi; gia công đóng, thổi, cân hàng; giao dịch kỳ hạn cà phê trên sàn
Các phòng ban chức năng Hội đồng quản trị (HĐQT), Ban Giám đốc, Phòng Tổ chức – Hành chính (TCHC), Phòng Kế toán, Bộ phận KCS, Bộ phận IT, Phân xưởng SXKD
  • Kết quả kinh doanh và cơ cấu nhân sự: Tác giả sử dụng Bảng 2.3 và Bảng 2.4 để phân tích biến động nhân sự và doanh thu/lợi nhuận giai đoạn 2016 – 2018; đồng thời thống kê số lượng lao động phân theo giới tính (Bảng 2.5) và trình độ chuyên môn kỹ thuật.
  • Thực trạng các bước tuyển dụng: Mô tả quy trình thực tế từ việc tiếp nhận yêu cầu nhân sự, đăng tuyển trên kênh Tìmviec365 (Hình 2.7), sàng lọc hồ sơ, tổ chức phỏng vấn và tiếp nhận thử việc.
  • Phân tích ma trận SWOT (Bảng 2.6): Đánh giá điểm mạnh (thương hiệu uy tín, cơ sở hạ tầng kho bãi hiện đại), điểm yếu (kênh tuyển dụng chưa đa dạng, tiêu chí tuyển chọn chưa chuẩn hóa), cơ hội (nguồn lao động dồi dào tại Bình Dương), thách thức (cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp lân cận).
  • Đánh giá kết quả tuyển dụng (Bảng 2.7): Phân tích dữ liệu đánh giá chất lượng ứng viên tham gia dự tuyển giai đoạn 2017 – 2019.
  • Ưu điểm và hạn chế:
    • Ưu điểm: Đáp ứng cơ bản số lượng lao động phổ thông cho phân xưởng sản xuất và vận hành kho bãi.
    • Hạn chế: Công tác lập kế hoạch nhân sự còn mang tính bị động; phương pháp phỏng vấn chưa đa dạng; chưa chú trọng đúng mức các bài trắc nghiệm năng lực và tính cách; việc thẩm tra thông tin ứng viên còn đơn giản.

CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN QUY TRÌNH TUYỂN DỤNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN INTIMEX MỸ PHƯỚC

Dựa trên các phân tích thực trạng, chương 3 đề xuất định hướng và các giải pháp hoàn thiện:

  • Định hướng phát triển: Nâng cao năng lực chế biến cà phê xuất khẩu, tối ưu hóa dịch vụ lưu kho và giao dịch sàn, xây dựng đội ngũ nhân sự chất lượng cao và gắn kết lâu dài.
  • Nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình tuyển dụng:
    • Chuẩn hóa hệ thống bản mô tả công việc và tiêu chuẩn ứng viên cho từng vị trí (KCS, quản lý kho, nhân viên kinh doanh, lao động kỹ thuật).
    • Đa dạng hóa nguồn tuyển dụng: Đẩy mạnh liên kết với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Bình Dương; tối ưu hóa các kênh tuyển dụng trực tuyến.
    • Cải tiến quy trình đánh giá: Áp dụng bài kiểm tra/trắc nghiệm chuyên môn và xây dựng thang điểm phỏng vấn cụ thể nhằm giảm tính chủ quan của người phỏng vấn.
    • Nâng cao tính chuyên nghiệp trong khâu thử việc, hướng dẫn hội nhập và đánh giá sau tuyển dụng.
  • Kiến nghị đối với công ty: Ban Giám đốc và Phòng TCHC cần bố trí ngân sách tuyển dụng hợp lý, tăng cường bồi dưỡng kỹ năng phỏng vấn cho cán bộ quản lý và hoàn thiện chế độ đãi ngộ, bảo hiểm (BHXH, BHYT) để giữ chân nhân tài.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

  • Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp, đặc biệt là quy trình tuyển dụng chuẩn 9 bước và các phương pháp kiểm tra, phỏng vấn ứng viên.
  • Phản ánh trung thực thực trạng công tác tuyển dụng tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước thông qua hệ thống bảng biểu: Bảng 2.3 (Cơ cấu lao động), Bảng 2.4 (Kết quả hoạt động kinh doanh 2016 – 2018), Bảng 2.5 (Cơ cấu giới tính), Bảng 2.6 (Ma trận SWOT) và Bảng 2.7 (Đánh giá chất lượng ứng viên giai đoạn 2017 – 2019).
  • Làm rõ các nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến khả năng thu hút lao động của doanh nghiệp đóng trên địa bàn Khu công nghiệp Sóng Thần 3, Bình Dương.

Đóng góp thực tiễn

  • Cung cấp bức tranh thực tế về công tác nhân sự tại một doanh nghiệp sản xuất và thương mại cà phê xuất khẩu.
  • Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng trực tiếp, giúp doanh nghiệp hoàn thiện các khâu còn hạn chế trong quy trình tuyển dụng, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đầu vào và giảm thiểu rủi ro tuyển dụng sai người.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Phạm vi khảo sát và thu thập dữ liệu tập trung chủ yếu tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước trong giai đoạn 2016 – 2019; chưa mở rộng so sánh đối chuẩn với các doanh nghiệp cùng ngành xuất khẩu cà phê khác trong khu vực.
  • Hướng nghiên cứu mở rộng: Trong các nghiên cứu tiếp theo, có thể mở rộng khảo sát trên quy mô toàn hệ thống INTIMEX hoặc các doanh nghiệp ngành chế biến nông sản xuất khẩu tại Bình Dương; áp dụng mô hình định lượng hồi quy để đánh giá mức độ ảnh hưởng của quy trình tuyển dụng đến hiệu quả thực hiện công việc (Job Performance) của nhân viên.

Giá trị tham khảo

Báo cáo tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Quản trị kinh doanh và Quản trị nhân lực: Cung cấp mẫu cấu trúc báo cáo tốt nghiệp chuẩn mực, cách thức xây dựng cơ sở lý thuyết, lập phiếu theo dõi tiến độ và áp dụng ma trận SWOT vào phân tích thực trạng nhân sự doanh nghiệp.
  • Bộ phận nhân sự tại các doanh nghiệp sản xuất, kho vận: Tham khảo mô hình quy trình tuyển dụng 9 bước, cách thiết kế tiêu chí đánh giá và bảng câu hỏi phỏng vấn ứng viên theo chuẩn năng lực.
  • Các nghiên cứu tương tự: Nguồn tham khảo về phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp kết hợp trong việc đánh giá hoạt động quản trị nguồn nhân lực tại doanh nghiệp vừa và lớn.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài nghiên cứu về đơn vị nào và do ai thực hiện?
Đề tài nghiên cứu về Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước, do sinh viên Tăng Thị Trà (Lớp D17QT05, Ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Thủ Dầu Một) thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS. Võ Hoàng Ngọc Thủy.

2. Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước hoạt động trong những lĩnh vực nào?
Doanh nghiệp hoạt động chính trong lĩnh vực: Sản xuất và chế biến cà phê xuất khẩu; dịch vụ cho thuê kho bãi lưu trữ hàng hóa; gia công đóng hàng, thổi hàng, cân hàng; và giao dịch kỳ hạn cà phê trên sàn.

3. Cơ sở lý thuyết của quy trình tuyển dụng trong đề tài dựa trên tài liệu nào?
Cơ sở lý thuyết quy trình tuyển dụng 9 bước được kế thừa từ Giáo trình Quản trị nhân lực của ThS. Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, NXB Lao động – Xã hội, 2004).

4. Dữ liệu thực tế trong báo cáo được thu thập trong giai đoạn nào?
Báo cáo sử dụng dữ liệu kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016 – 2018 và dữ liệu đánh giá công tác tuyển dụng nhân sự giai đoạn 2017 – 2019 tại công ty.

5. Đề tài đã sử dụng các công cụ phân tích thực trạng nào?
Tác giả đã kết hợp phương pháp thống kê mô tả (cơ cấu lao động theo giới tính, trình độ, kết quả ứng viên), ma trận phân tích SWOT (Bảng 2.6) và bảng khảo sát ý kiến nhân viên về quy trình tuyển dụng.

Kết luận

Báo cáo tốt nghiệp của tác giả Tăng Thị Trà đã phản ánh toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng quy trình tuyển dụng tại Công ty Cổ phần INTIMEX Mỹ Phước. Thông qua việc phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2016 – 2019 và áp dụng mô hình phân tích SWOT, đề tài đã chỉ rõ những điểm mạnh cũng như các nút thắt trong công tác thu hút, sàng lọc nhân sự tại doanh nghiệp. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực vào việc chuẩn hóa quy trình tuyển chọn và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho công ty trong giai đoạn phát triển tiếp theo.