CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DỰ ÁN ĐẦU TƯ 1. KHÁI NIỆM DỰ ÁN VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN 1. Khái niệm dự án đầu tư “Dự án là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cần được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới” (Từ Quang Phương, 2005, trang 6). Dự án đầu tư: Theo Luật đầu tư năm 2014, “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định” (Luật đầu tư, 2014, trang 1).
Đặc điểm của dự án đầu tư là có mục đích, kết quả xác định nhằm mở rộng hoặc cải tạo một hay nhiều cơ sở vật chất; có chu kỳ phát triển riêng, tiến độ triển khai, thời gian hữu hạn, địa điểm cụ thể; sản phẩm của dự án mang tính đơn chiếc và khác biệt; có sự tương tác cao giữa các bên liên quan; môi trường hoạt động phức tạp, cạnh tranh, năng động; có tính bất định và rủi ro cao. Đầu tư phát triển: Là một phương thức của đầu tư trực tiếp (trong đó người bỏ vốn trực tiếp tham gia quản lý, điều hành quá trình thực hiện và vận hành kết quả đầu tư). Hoạt động đầu tư này nhằm duy trì và tạo ra năng lực mới trong sản xuất kinh doanh dịch vụ và sinh hoạt đời sống của xã hội. Nó cũng tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, đơn vị sản xuất và cung ứng dịch vụ.
Hình thức đầu tư này đóng vai trò rất quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế tại mỗi quốc gia (Nguyễn Bạch Nguyệt, 2005). Phạm vi luận văn này chỉ đề cập tới các dự án đầu tư phát triển, cụ thể là các dự án đầu tư mua sắm trang thiết bị và xây dựng cơ sở hạ tầng, là hình thức đầu tư chủ yếu tại Công ty Quản lý bay miền Nam. Quản lý dự án Quản lý dự án là quá trình tổ chức lập kế hoạch, phân bổ điều phối thời gian, nguồn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 lực và tổ chức triển khai thực hiện, giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án đạt được yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng sản phẩm dịch vụ, hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt và, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép. (Từ Quang Phương, 2005) Mục tiêu cơ bản của việc quản lý dự án thể hiện ở chỗ các công việc phải được hoàn thành theo yêu cầu và bảo đảm chất lượng, trong phạm vi chi phí được duyệt, đúng thời gian và giữ cho phạm vi dự án không thay đổi.
(Bách khoa toàn thư mở Wikipedia) Quản lý dự án gồm ba giai đoạn chủ yếu: Giai đoạn Lập kế hoạch: Bao gồm xây dựng mục tiêu, các công việc cần làm; dự tính các nguồn lực cần thiết để thực hiện; lập và phát triển một kế hoạch hành động thống nhất theo trình tự, thống nhất. Giai đoạn Điều phối thực hiện dự án (Tổ chức và quản lý): Tiến hành chi tiết hóa thời gian, lập trình cho từng công việc và toàn bộ dự án. Trên cơ sở đó, bố trí tiền vốn, nhân lực và thiết bị cho phù hợp. Trong giai đoạn này, việc điều phối các hoạt động và quản lý tiến độ thời gian là đặc biệt quan trọng.
Giai đoạn Giám sát: Trong giai đoạn này thực hiện công tác theo dõi kiểm tra giám sát tiến trình dự án; tiến hành phân tích tình hình thực hiện; lập các báo cáo đánh giá hiện trạng; kiến nghị đề xuất biện pháp giải quyết những phát sinh vướng mắc đồng thời thực hiện công tác đánh giá giữa và cuối kỳ; tổ chức tổng kết rút kinh nghiệm và kiến nghị cho các phần thực hiện sau của dự án. Cả 3 giai đoạn này tạo thành một chu trình năng động, bắt đầu từ việc lập kế hoạch, điều phối thực hiện đến giám sát, sau đó phản hồi cho việc tái lập kế hoạch được nêu trong hình 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Chu trình quản lý dự án 1. QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DỰ ÁN Quản lý chất lượng dự án là một trong những nội dung của quản lý dự án.
Khái niệm chất lượng, quản lý chất lượng dự án và lợi ích của quản lý chất lượng dự án. Khái niệm chất lượng Chất lượng có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa ISO 9000:2000, đã định nghĩa sau: "Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay qúa trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan". Quản lý chất lượng dự án Quản lý chất lượng dự án là việc thực hiện các hoạt động chức năng mang tính chất quản lý.
Nó bắt đầu từ việc xác định mục tiêu, xây dựng các chính sách chất lượng, qui định trách nhiệm và tổ chức thực hiện thông qua các hoạt động: lập kế hoạch, điều phối thực hiện và kiểm soát chất lượng trong hệ thống. Quá trình này giúp cho dự án đạt được các yêu cầu và mục tiêu đề ra một cách tốt nhất (Từ Quang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Phương, 2005). Có một mối quan hệ liên quan chặt chẽ, tương tác lẫn nhau giữa các nội dung lập kế hoạch, đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng. Nội dung này đều là kết quả do hai nội dung kia đem lại và nó cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả thực hiện hai nội dung kia.
Mỗi nội dung đều xuất hiện ít nhất một lần trong mỗi pha chu kỳ dự án. Quản lý chất lượng dự án phải đảm bảo các yêu cầu sau (Từ Quang Phương, 2005): Phải được thực hiện trong suốt chu kỳ dự án, từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi hoàn thành, bàn giao. Được thực hiện thông qua một cơ chế nhất định, các hệ thống tiêu chuẩn định mức, các hệ thống kiểm soát, sử dụng các biện pháp kinh tế, công nghệ, tổ chức, hành chính và giáo dục… Đó là quá trình liên tục, gắn bó giữa yếu tố bên trong (con người, máy móc, tổ chức.) và bên ngoài (pháp luật, khách hàng, cạnh tranh…). Từ đây hình thành nội dung, yêu cầu, môi trường và các biện pháp quản lý chất lượng dự án.
Trách nhiệm của quản lý dự án là trách nhiệm của cơ quan quản lý dự án (mọi thành viên, mọi cấp trong đơn vị) và các cơ quan có liên quan đến dự án bao gồm: chủ đầu tư, nhà thầu, các nhà tư vấn, những người hưởng lợi… 1. Lợi ích của quản lý chất lượng dự án Thực hiện quản lý chất lượng dự án tốt và hợp lý sẽ mang lại một số các lợi ích sau (Từ Quang Phương, 2005): Quản lý chất lượng dự án tốt làm nâng cao chất lượng sản phẩm dự án, đạt được những mục tiêu của quản lý dự án. Đáp ứng những yêu cầu của chủ đầu tư, của khách hàng và những người hưởng lợi từ dự án. Quản lý chất lượng dự án tốt và chất lượng sản phẩm dự án tốt là những nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ, có thêm sức mạnh trong cạnh tranh, tăng thị phần cho doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng quản lý dự án sẽ góp phần tiết kiệm nguyên vật liệu, nhân công, làm giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất lao động, tăng thu nhập cho người lao động. Nội dung chủ yếu của công tác quản lý chất lượng dự án 1. Lập kế hoạch chất lượng dự án Lập kế hoạch chất lượng dự án là việc xây dựng, xác định các tiêu chuẩn chất lượng cụ thể cho dự án và xác định phương thức để đạt các tiêu chuẩn đó. Để lập kế hoạch chất lượng dự án cần những yếu tố đầu vào sau đây (Từ Quang Phương, 2005): Phạm vi dự án.
Chính sách chất lượng của doanh nghiệp. Các tiêu chuẩn, qui trình, qui định trong lĩnh vực chuyên môn có ảnh hưởng đến chất lượng dự án (Ví dụ: trong quá trình thiết kế, thi công phải đảm bảo các qui trình, tiêu chuẩn nào…). Công tác lập kế hoạch chất lượng dự án gồm các nội dung sau: Xây dựng chiến lược, chính sách chất lượng cho dự án và kế hoạch hóa chúng. Xác định những mục tiêu, yêu cầu chất lượng cụ thể phải đạt tới trong từng thời kỳ, từng giai đoạn của quá trình thực hiện dự án.
Đánh giá, phân tích tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dự án. Đề ra các phương hướng giải quyết cụ thể. Thiết lập các biện pháp để thực hiện thành công kế hoạch chất lượng. Trong quá trình lập kế hoạch chất lượng có thế áp dụng các công cụ sau: - Phân tích lợi ích – chi phí; - Xác lập cấp độ mong muốn của các chỉ tiêu chất lượng dự án, xuất phát từ sự LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 so sánh với các chỉ tiêu tương ứng của các dự án khác; - Các dạng biểu đồ (Lewis, 1991): + Biểu đổ nguyên nhân – hậu quả (biểu đổ xương cá hay biểu đồ Ishikawa) mô tả mối quan hệ nhân quả giữa nguyên nhân và các hậu quả hiện thời và tiềm ẩn.2 mô tả dạng chung nhất của dạng biểu đồ này; + Sơ đồ khối mô tả mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau của các phần tử khác nhau của hệ thống hay quá trình.2: Biểu đồ nhân - quả 1.
Đảm bảo chất lượng dự án Đảm bảo chất lượng dự án là các hệ thống và các hoạt động theo kế hoạch được thực hiện trong phạm vi hệ thống chất lượng nhằm đảm bảo dự án sẽ thỏa mãn các tiêu chuẩn chất lượng tương ứng (Từ Quang Phương, 2005). Yêu cầu để đảm bảo chất lượng dự án: + Dự án phải được xây dựng theo mục tiêu đề ra, được thực hiện theo các bước, các qui trình đã được qui định, theo lịch trình, tiến độ kế hoạch. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 + Dự án được đánh giá thường xuyên để đảm bảo thỏa mãn các tiêu chuẩn chất lượng đã định.