Chương 1 : Tổng quan về báo cáo tài chính hợp nhất Chương 2 : Tình hình lập báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn Chương 3 : Giải pháp hoàn thiện công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn Ngoài ra còn có 6 phụ lục minh họa cho một số nội dung có liên quan của luận văn bao gồm: Phụ lục 01 : Mẫu bảng tổng hợp các bút toán điều chỉnh; Phụ lục 02 : Mẫu bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất; Phụ lục 03 : Minh họa bằng số liệu cho các giải pháp đề xuất ở chương 3 Phụ lục 04: Các mẫu biểu thu thập thông tin hợp nhất tại công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn; Phụ lục 05 : BCTC hợp nhất của công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn năm 2011; Phụ lục 06 : Các mẫu biểu cần bổ sung vào hệ thống mẫu biểu thu thập thông tin hợp nhất. 6 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT 1.1 BCTC HN và các hình thức lập BCTC HN 1.1 Báo cáo tài chính hợp nhất 1.1 Khái niệm Báo cáo tài chính : Là các báo cáo kế toán cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu cho những người sử dụng chúng trong việc đưa ra các quyết định về kinh tế. Báo cáo tài chính bao gồm 4 báo cáo: Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và bảng thuyết minh báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính hợp nhất: Là báo cáo tài chính của một tập đoàn được trình bày như báo cáo tài chính của một doanh nghiệp.
Báo cáo này được lập trên cơ sở hợp nhất báo cáo của công ty mẹ và các công ty con theo quy định của chuẩn mực kế toán 25 “báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán khoản đầu tư vào công ty con “ 1.2 Vai trò và tác dụng - Báo cáo tài chính hợp nhất có vai trò cung cấp thông tin cho nhiều đối tượng sử dụng, đặc biệt là cung cấp thông tin cho cổ đông của công ty mẹ. Báo cáo tài chính hợp nhất cho thấy được bức tranh và quá trình hoạt động cho cả tập đoàn. - BCTC HN tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu tại thời điểm kết thúc năm tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và các dòng lưu chuyển tiền tệ trong năm tài chính của Tập đoàn, Tổng công ty như một doanh nghiệp độc lập không tính đến ranh giới pháp lý của các pháp nhân riêng biệt là Công ty mẹ hay các Công ty con trong tập đoàn. - Cung cấp thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu cho việc đánh giá thực trạng tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và các dòng lưu chuyển tiền tệ của Tập đoàn, Tổng công ty trong năm tài chính đã qua và dự đoán trong tương lai.
Thông tin của Báo cáo tài chính hợp nhất là căn cứ quan trọng cho việc đề ra các quyết định về 7 quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh, hoặc đầu tư vào Tập đoàn hoặc Tổng công ty của các chủ sở hữu, của các nhà đầu tư, của các chủ nợ hiện tại và tương lai,. Tùy từng đối tượng sử dụng mà BCTC HN có vai trò và tác dụng khác nhau, cụ thể như sau: + Đối với nhà quản trị: Việc sử dụng và phân tích BCTC HN nhằm các mục tiêu tạo thành các chu kỳ đánh giá đều đặn về các hoạt động kinh doanh quá khứ, tiến hành cân đối tài chính, đánh giá về khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, trả nợ, rủi ro tài chính của tập đoàn. Dựa vào phân tích các chỉ số và một số phân tích khác, nhà quản trị sẽ có những quyết định về đầu tư, quyết định về tài trợ. + Đối với đơn vị chủ sở hữu: thường quan tâm đến lợi nhuận và khả năng trả nợ, sự an toàn của tiền vốn bỏ ra.
BCTC HN giúp họ đánh giá hiệu quả quá trình sản xuất kinh doanh để đưa ra quyết định hợp lý trong việc phân phối kết quả kinh doanh. + Đối với chủ nợ như ngân hàng, các nhà cho vay, nhà cung cấp: mối quan tâm của họ khi sử dụng BCTC HN là khả năng trả nợ của tập đoàn. Do đó họ chú ý đến tình hình và khả năng thanh toán cũng như quan tâm đến lượng vốn chủ sở hữu, khả năng sinh lời của tập đoàn để quyết định liệu có nên cho vay hoặc bán chịu sản phẩm cho đơn vị nữa hay không. + Đối với nhà đầu tư tương lai: Điều mà họ quan tâm là sự an toàn của lượng vốn đầu tư, mức độ sinh lời, thời gian hoàn vốn.
Họ sử dụng BCTC HN của tập đoàn qua các thời kỳ để quyết định có nên đầu tư vào các đơn vị trong tập đoàn hay không và đầu tư dưới hình thức nào.2 Các hình thức lập BCTC HN 1.1 Mô hình công ty mẹ - công ty con Mô hình công ty mẹ - công ty con là một hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh được thực hiện bởi sự liên kết của nhiều pháp nhân kinh doanh, nhằm hợp nhất các nguồn lực của một nhóm các doanh nghiệp; đồng thời thực hiện sự phân công, hợp tác về chiến lược dài hạn cũng như kế hoạch ngắn hạn trong sản xuất 8 kinh doanh giữa các doanh nghiệp để tạo ra sức mạnh chung và nâng cao hiệu quả hoạt động. Sự liên kết giữa công ty mẹ và các công ty con là sự liên kết về vốn. Công ty con được công ty mẹ đầu tư về vốn đồng thời bị công ty mẹ chi phối bằng việc nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết. Những công ty dù có vốn đầu tư của công ty mẹ song công ty mẹ không nắm quyền kiểm soát thì không phải là công ty con mà gọi là công ty liên kết hoặc liên doanh.
Theo chuẩn mực kế toán số 25 – VAS 25 một công ty được gọi là công ty con khi: Có một công ty nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết gọi là công ty mẹ (có thể sở hữu trực tiếp hoặc sở hữu gián tiếp) hoặc có thể nắm giữ ít hơn 50% quyền biểu quyết nhưng nằm trong các trường hợp sau đây : + Các nhà đầu tư khác thỏa thuận dành cho công ty mẹ hơn 50% quyền biểu quyết; + Công ty mẹ có quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động theo quy chế thoả thuận; + Công ty mẹ có quyền bổ nhiệm hoặc bãi miễn đa số các thành viên Hội đồng quản trị hoặc cấp quản lý tương đương; + Công ty mẹ có quyền bỏ đa số phiếu tại các cuộc họp của Hội đồng quản trị hoặc cấp quản lý tương đương. Theo diễn giải của chuẩn mực kế toán quốc tế số 27 – IAS 27, công ty mẹ (Parent company) là một thực thể pháp lý có ít nhất một đơn vị trực thuộc – công ty con (Subsidiary). Công ty con là thực thể pháp lý bị kiểm soát bởi công ty mẹ. Kiểm soát ở đây được hiểu là: (1) sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp nhiều hơn 50% số phiếu bầu; hoặc (2) sở hữu 50% số phiếu bầu hoặc ít hơn nhưng nắm quyền đối với hơn 50% số phiếu bầu theo sự thỏa thuận với các cổ đông khác; hoặc nắm quyền lãnh đạo, điều hành liên quan đến các chính sách tài chính hay sản xuất kinh doanh của công ty và được quy định tại điều lệ, theo sự thỏa thuận hay hợp đồng; hoặc có quyền bổ nhiệm hay miễn nhiệm phần lớn các thành viên của hội đồng quản trị, ban 9 lãnh đạo; hay có quyền quyết định, định hướng đến phần lớn số phiếu bầu tại các cuộc họp hội đồng quản trị, ban lãnh đạo.
Những đặc trưng của mô hình công ty mẹ – công ty con là: Một là: công ty mẹ và công ty con là hai thực thể pháp lý độc lập, có sản nghiệp riêng (pháp nhân kinh tế đầy đủ); Hai là: công ty mẹ có lợi ích kinh tế nhất định liên quan đến hoạt động của công ty con; Ba là: công ty mẹ chi phối đối với các quyết định liên quan đến hoạt động của công ty con thông qua một số hình thức như quyền bỏ phiếu chi phối đối với các quyết định của công ty con, quyền bổ nhiệm và miễn nhiệm hội đồng quản trị, ban lãnh đạo hoặc quyền tham gia quản lý, điều hành; Bốn là: vị trí công ty mẹ và công ty con chỉ trong mối quan hệ giữa hai công ty với nhau và mang tính tương đối, tức công ty con này có thể là công ty mẹ của một công ty khác (tính tương đối này càng nổi bật hơn trong trường hợp các công ty trong một nhóm có nắm giữ vốn cổ phần qua lại của nhau); Năm là: trách nhiệm của công ty mẹ đối với công ty con nói chung là trách nhiệm hữu hạn. Sáu là: về mặt lý thuyết, mô hình quan hệ này sẽ tạo cho cơ cấu tổ chức của các công ty trong nhóm có chiều sâu không hạn chế; tức công ty mẹ, công ty con, công ty cháu.2 Hợp nhất kinh doanh dẫn đến hình thành quan hệ công ty mẹ - công ty con Hợp nhất kinh doanh là việc chuyển các doanh nghiệp riêng biệt hoặc các hoạt động kinh doanh riêng biệt thành một đơn vị báo cáo. Hợp nhất kinh doanh có thể sẽ dẫn đến quan hệ công ty mẹ - công ty con, trong đó bên mua sẽ là công ty mẹ và bên bị mua sẽ là công ty con. Trường hợp này, bên mua sẽ áp dụng Chuẩn mực kế toán 11 “Hợp nhất kinh doanh” khi lập báo cáo tài chính hợp nhất của mình.
Công ty mẹ sẽ trình bày phần sở hữu của mình 10 trong công ty con trên báo cáo tài chính riêng của mình như là khoản đầu tư vào công ty con (Theo quy định tại Chuẩn mực kế toán số 25 “Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán các khoản đầu tư vào công ty con”). - Nếu sau khi hợp nhất, cả 2 doanh nghiệp cùng hoạt động riêng biệt, nhưng có mối liên quan về kiểm soát thì khi đó sẽ hình thành quan hệ mẹ - con. Công ty nắm được quyền kiểm soát công ty còn lại là công ty mẹ (bên mua), và công ty bị kiểm soát là công ty con (bên bị mua).