CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Tổng quan về doanh nghiệp Luật doanh nghiệp 2005 của Việt Nam có định nghĩa :”Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.” Từ định nghĩa trên và các thực tế trên thị trường có thể rút ra nhận xét chung: doanh nghiệp là một tổ tập hợp nhiều cá nhân có mối quan hệ với nhau về mặt kinh tế, hoạt động trong môi trường pháp lí của Nhà nước với mục đích tối đa hóa lợi nhuận thông qua các hoạt động kinh doanh. Là một chủ thể độc lập tồn tại trong nền kinh tế vĩ mô với tình hình cạnh tranh khắc nghiệt và những khó khăn của thị trường, để hoàn thành tốt công việc kinh doanh đạt hiệu quả như mong muốn, doanh nghiệp cần quan tâm tới nhiều yếu tố tác động: chính sách luật pháp hiện hành, đối thủ cạnh tranh, rủi ro, thị phần, các yêu cầu về sản phẩm, các chiến dich thúc đẩy bán hàng, chương trình quảng cáo, maketing … Bên cạnh đó, việc kiểm soát tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng là một trong những vấn đề được các nhà lãnh đạo quan tâm hàng đầu, bởi vì hoạt động tài chính gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh và hiệu quả tài chính tác động trực tiếp đến lợi nhuận thu được trong từng kì.
Tài chính doanh nghiệp Trong hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp nói chung, bước đầu tiên là bỏ tiền ra mua các yếu tố đầu vào (nhà xưởng,máy móc, thuê lao động, mua nguyên liệu, hàng hóa…) sau đó là quá trình sản xuất, phát triển dịch vụ và cuối là Học viên: Đào Quốc Việt 4 Lớp CH: 2010B Luận văn thạc sĩ Trường đại học Bách khoa Hà Nội cung ứng ra thị trường bên ngoài và thu tiền về (cụ thể còn tùy thuộc vào hình thức kinh doanh của từng doanh nghiệp). Trong toàn bộ quá trình đó tại bất kì một khâu nào cũng đều có liên quan đến sự luôn chuyển của tài chính (dưới hình thúc tiền tệ) liên quan đến nhiều chủ thể cả trong và ngoài doanh nghiệp. Thật vậy, ban đầu để có vốn mua sắm trang thiết bị và trả tiền thuê nhân công, ngoài số tiền tự bỏ ra, chủ sở hữu doanh nghiệp phải tìm đến các nguồn tài trợ khác như vay ngân hàng hoạc phát hàng cổ phiếu, trái phiếu … tức là có liên quan đến thị trường tài chính. Tiếp đó, khi mua tài sản, máy móc, thiết bị, thuê người lao động…doanh nghiệp đã nảy sinh quan hệ tài chính với nhà cung cấp, thị trường hàng hóa và thị trường lao động.
Sau khi sản xuất xong hàng dóa dịch vụ thì phải tiếng hành mua bán trao đổi với thị trường, quá trình thuận mua – vừa bán này doanh nghiệp đã thiết lập quan hệ tài chính với thị trường tiêu dùng, hàng hóa. Cuối tháng kế toán doanh nghiệp phải tính trả lương cho người lao động và trích các quỹ, dự phòng, quyết định đầu tư thêm tài sản hay góp vốn đầu tư… tức là quá trình vận động của tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. Không những thế, doanh nghiêp còn có nghĩa vụ đóng đầy đủ các loại thuế theo Luật định, tức là có quan hệ tài chính với Nhân sách nhà nước. Một cách tổng quát, có thể thấy rằng sự vận động, trao đổi của hàng hóa trong quá trình kinh doanh chính là cơ sở phát sinh hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là tổng thể tất các các mối quan hệ về tài chính của doanh nghiệp với các chủ thể khác trong nền kinh tế.3 Phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính ở một doanh nghiệp, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp đó, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp. Các thông tin được đề cập đến ở trên bao gồm Báo cáo tài chính theo từng kì và những thông tin tài chính có liên quan khác. Như vậy, đối tượng của phân tích tài Học viên: Đào Quốc Việt 5 Lớp CH: 2010B Luận văn thạc sĩ Trường đại học Bách khoa Hà Nội chính doanh nghiệp là các thông tin, con số kinh doanh thu thập được tùy theo mục đích của từng kế hoạch phân tích. Sau khi hoàn thành quá trình phân tích tài chính, nhà phân tích phải đưa ra được ý nghĩa của các con số, rút ra điểm mạnh, điểm yếu và lời khuyên cho những giải pháp khác phục tình hình tốt hơn.
Để công việc phân tích tài chính có thể mang lại những kết quả có giá trị thực tế, quá trình phân tích không những yêu cầu lượng lớn thông tin được chọn lọc kịp thời và đầy đủ mà cón phụ thuộc vào trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của nhà phân tích.2 Ý nghĩa phân tích tài chính doanh nghiệp Tại sao phải phân tích tài chính? Bởi vì nó có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ đối với nội bộ doanh nghiệp mà còn các chủ thể kinh tế có liên quan khác. Quản lí tài chính nói chung và phân tích tài chính nói riêng có vai trò trọng yếu trong hoạt động quản lí doanh nghiệp bởi nó liên hệ mật thiết với các quyết định đầu tư và những giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả kinh doanh. Như trên đã nói, tài chính doanh nghiệp là tổng thể các mối liên hệ về tài chính giữa doanh nghiệp và các chủ thể khác trong nền kinh tế, do vậy không chỉ có có các nhà lãnh đạo doanh nghiệp quan tâm đến kết quả phân tích tài chính mà điều nãy cũng rất có ý nghĩa với các chủ thể kinh tế có liên quan. a) Phân tích tài chính và lãnh đạo doanh nghiệp Điều khiến một nhà lãnh đạo doanh nghiệp lo lắng là việc kinh doanh đang gặp phải những vấn đề gì và phương án giải quyết để công việc được tiến hành suôn sẻ và hiệu quả nhất.
Các vấn đề nảy sinh trong tài chính doanh nghiệp rất đa dạng: các nguồn huy động vốn, trả nợ, cơ cấu nguồn – tài sản, thanh khoản an toàn,sử dụng kho hàng hiệu quả, sử dụng đòn bẩy taì chính, chiến lược tăng khả năng sinh lời … Và phân tich tài chính là kênh thông tin hiệu quả cung cấp cho nhà lãnh đạo doanh nghiệp cái nhìn tổng quan về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Đây là cơ sở để đưa ra những quyết định quan trọng về huy động vốn, sử dụng tài sản, đầu tư, phân phối lợi nhuận và các chiến lược thúc đẩy hoạt động kinh doanh. b) Phân tích tài chính và chủ nợ Chủ nợ có thể bao gồm: ngân hàng, người cho vay, nhà cung cấp, người nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp …Đối với những chủ thể này, điều họ quan tâm là khả Học viên: Đào Quốc Việt 6 Lớp CH: 2010B Luận văn thạc sĩ Trường đại học Bách khoa Hà Nội năng thu hồi các khoản nợ và tài sản đàm bảo trong trường hợp có rủi ro xảy ra. Nếu tình hình tài chính của doanh nghiệp trong ngưỡng an toàn, tức là tính thanh khoản được đảm bảo thì chủ nợ sẵn sang cho doanh nghiệp vay tiền hay mua chịu hàng hóa, và ngược lại.
Trong phân tích tài chính, điều này được biểu hiện qua nhóm chỉ tiêu về khả năng thanh toán. c) Phân tích tài chính và nhà đầu tư Nhà đầu tư là các cổ đông cùng góp vốn vào để doanh nghiệp tồn tại hoạt động, sau mỗi kì kinh doanh tùy vào lợi nhuận doanh nghiệp thu được mà họ thu được phần cổ tức tương ứng với số vốn góp. Khi khởi động một công việc kinh doanh, bất kì người chủ nào cũng quan tâm đến việc tài sản của họ được sử dụng và mang lại hiệu quả như thế nào.Mối quan tâm của họ trong phân tích tài chính doanh nghiệp có một phần giống nhà lãnh đạo là mong muốn tài sản sinh lời càng nhiều càng tốt, tức là họ chú ý đến nhóm tỉ lệ khả năng sinh lời. Ngoài ra họ còn đặc biệt quan tâm đến các nhóm chỉ số thị trường phản ánh giá trị cổ phiếu nắm giữ.
d) Phân tích tài chính và cơ quan quản lí Nhà nước Doanh nghiệp là đơn vị cơ bản cấu thành nên môi trường kinh tế vĩ mô, trong nền kinh tế các doanh nghiệp có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và với các chủ thể khác, cùng chịu sự quản lí của luật pháp. Các cơ quan quản lí muốn kiểm soát tình hình kinh doanh để xây dụng môi trường kinh doanh an toàn và lành mạnh thì phải phải tiến hành quản lí theo từng đơn vị nhỏ nhất - là các doanh nghiệp. Cơ quan quản lí nhà nước quan tâm đến kết quả phân tích tài chính vì qua đó có được cái nhìn toàn diện và thời sự về tình hình sản xuất kinh doanh trong cả kì của doanh nghiệp đó: công việc tiến hành có hợp pháp không, tình trạng hoàn thành nghĩa vụ thuế với nhà nước và phát hiện những điều bất thường và có biện pháp xử lí kịp thời. e) Phân tích tài chính và người lao động trong doanh nghiệp Ngay chính những người làm công ăn lương cũng quan tâm đến công việc phân tích tài chính doanh nghiệp bởi kết quả kinh doanh tác động trực tiếp đến số tiền công mà họ nhận được, tiềm năng phát triển và vị thế của doanh nghiệp trong tương lai là những điều họ cần biết để có thể tiếp tục gắn bó với công ty trong thời Học viên: Đào Quốc Việt 7 Lớp CH: 2010B Luận văn thạc sĩ Trường đại học Bách khoa Hà Nội gian dài hay không.
Đặc biệt với những nhân viên có phần cổ đông đóng góp tại công ty thì họ càng quan tâm hơn vì quyền lợi của hoj gắn liền với tình hình phát triển của doanh nghiệp.3 Phương pháp phân tích Phân tích tài chính là công việc vận dụng các phương pháp và công cụ hợp lí để phân tích các con số tài chính.