Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn tại hợp tác xã thương binh tiến đạt

Khám phá luận văn thạc sĩ về quản lý kinh tế, tập trung vào biện pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn tại hợp tác xã thương binh Tiến Đạt.

• Tác giả: Vũ Tiến Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Minh Tiệp
• Trường học: Trường Đại Học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Cải Thiện Quản Lý Vốn Tại Hợp Tác Xã Thương Binh Tiến Đạt
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỐN VÀ QUẢN LÝ VỐN TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm, vai trò, phân loại vốn trong doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm về vốn
• 1.3. Vai trò của vốn
• 1.4. Phân loại vốn
• 1.5. Quản lý vốn trong doanh nghiệp
• 1.5.1. Khái niệm về quản lý vốn trong doanh nghiệp
• 1.5.2. Quản lý vốn luân chuyển
• 1.5.3. Quản lý vốn cố định
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN TẠI HỢP TÁC XÃ THƯƠNG BINH TIẾN ĐẠT
• 2.1. Tổng quan về Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 2.2. Thông tin chung về Hợp tác xã
• 2.3. Quá trình hình thành và phát triển của Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 2.4. Ngành nghề kinh doanh của Hợp tác xã
• 2.5. Cơ cấu tổ chức của Hợp tác xã
• 2.6. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Hợp tác xã
• 2.7. Thực trạng công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 2.7.1. Tình hình sản xuất kinh doanh của Hợp tác xã giai đoạn 2011 - 2015
• 2.7.2. Công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã giai đoạn 2011 - 2015
• 2.7.3. Nhận xét đánh giá công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 2.8. Những kết quả tích cực
• 2.9. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN TẠI HỢP TÁC XÃ THƯƠNG BINH TIẾN ĐẠT
• 3.1. Định hướng phát triển của Hợp tác xã trong thời gian tới
• 3.2. Phương hướng chung hoàn thiện công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 3.3. Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt
• 3.3.1. Các biện pháp chung nhằm bảo toàn và phát triển vốn
• 3.3.2. Hoàn thiện công tác quản lý và sử dụng vốn cố định
• 3.3.3. Hoàn thiện công tác quản lý và sử dụng vốn lưu động
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về vốn và quản lý vốn trong doanh nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, quản lý vốn đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là tại các hợp tác xã như Tiến Đạt. Vốn không chỉ là yếu tố cần thiết để khởi đầu hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn là điều kiện tiên quyết để thực hiện các chiến lược phát triển. Theo David Begg và các tác giả khác, vốn được định nghĩa là giá trị của hàng hóa đã sản xuất, được sử dụng để tạo ra hàng hóa và dịch vụ khác. Việc hiểu rõ về quản lý tài chính và quản lý vốn là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng trong việc huy động và sử dụng vốn, từ đó đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn

Vốn được coi là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời và phát triển của doanh nghiệp. Nếu không có vốn, hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ không thể diễn ra. Vốn không chỉ là tài sản vật chất mà còn là yếu tố quyết định trong việc hoạch định các chiến lược kinh doanh. Theo đó, vốn được phân loại thành vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Vốn chủ sở hữu là phần vốn thuộc quyền sở hữu của chủ doanh nghiệp, trong khi nợ phải trả là nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp cần thanh toán. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính và khả năng thanh toán của mình.

1.2. Quản lý vốn trong doanh nghiệp

Quản lý vốn trong doanh nghiệp bao gồm hai khía cạnh chính: quản lý vốn luân chuyển và quản lý vốn cố định. Quản lý vốn luân chuyển liên quan đến việc duy trì và tối ưu hóa các yếu tố cấu thành vốn như tiền mặt, khoản phải thu và hàng tồn kho. Ngược lại, quản lý vốn cố định tập trung vào việc bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định. Do đó, việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

II. Thực trạng công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt

Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt đã có những bước tiến đáng kể trong công tác quản lý vốn. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. Từ năm 2011 đến 2015, tình hình sản xuất kinh doanh của hợp tác xã đã có sự phát triển, nhưng việc quản lý vốn vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu. Các số liệu cho thấy, nguồn vốn chủ yếu đến từ các khoản vay và đóng góp của các thành viên. Việc sử dụng vốn chưa được tối ưu, dẫn đến hiệu quả kinh doanh chưa cao. Đặc biệt, việc quản lý nguồn lực và rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh cần được cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Tình hình sản xuất kinh doanh

Trong giai đoạn 2011-2015, Hợp tác xã Tiến Đạt đã có những bước tiến trong việc mở rộng quy mô sản xuất. Tuy nhiên, việc quản lý vốn vẫn còn nhiều bất cập. Các chỉ số tài chính cho thấy, hiệu quả sử dụng vốn chưa đạt yêu cầu, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vốn trong một số thời điểm. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và phát triển của hợp tác xã. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.2. Đánh giá công tác quản lý vốn

Công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã Tiến Đạt đã có những kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Việc sử dụng vốn chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và không phát huy hết tiềm năng. Các biện pháp quản lý hiện tại cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc đào tạo quản lý và nâng cao năng lực cho cán bộ trong hợp tác xã để cải thiện hiệu quả công tác quản lý vốn.

III. Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt

Để cải thiện công tác quản lý vốn, Hợp tác xã Tiến Đạt cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một chiến lược quản lý vốn rõ ràng, bao gồm việc xác định nguồn vốn cần thiết và cách thức huy động. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo cho cán bộ quản lý, giúp họ nắm vững các kỹ năng cần thiết trong việc quản lý tài chính. Cuối cùng, hợp tác xã cần thiết lập các chính sách hỗ trợ cho các thành viên trong việc huy động vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát triển bền vững.

3.1. Định hướng phát triển

Hợp tác xã cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý vốn phù hợp. Việc xác định mục tiêu cụ thể sẽ giúp hợp tác xã có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính và khả năng phát triển. Định hướng này cần được xây dựng dựa trên các yếu tố như nhu cầu thị trường, khả năng cạnh tranh và nguồn lực hiện có.

3.2. Các biện pháp hoàn thiện

Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn bao gồm việc cải cách quy trình quản lý tài chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và tăng cường sự minh bạch trong các hoạt động tài chính. Hợp tác xã cũng cần xây dựng các chính sách khuyến khích thành viên tham gia vào việc huy động vốn, từ đó tạo ra nguồn lực dồi dào cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, việc quản lý và sử dụng vốn hiệu quả trở thành yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp. Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt, với hơn 300 lao động và vốn trên 50 tỷ đồng, hoạt động đa ngành nghề trong lĩnh vực xây dựng, vận tải và thương mại, đã trải qua giai đoạn phát triển từ năm 2011 đến 2015 với nhiều biến động về tài chính và sản xuất kinh doanh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo sát thực trạng công tác quản lý vốn tại Hợp tác xã trong giai đoạn này, phân tích các chỉ số tài chính quan trọng và đề xuất các biện pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại trụ sở Hợp tác xã tại Hải Phòng, với dữ liệu thu thập từ năm 2011 đến 2015. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho nhà quản lý nhằm ra quyết định đúng đắn, góp phần bảo toàn và phát triển vốn, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế của Hợp tác xã trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết cơ bản về vốn và quản lý vốn trong doanh nghiệp, bao gồm:

• Khái niệm vốn: Vốn được hiểu là giá trị bằng tiền của toàn bộ tài sản doanh nghiệp sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích kiếm lời. Vốn bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ phải trả, vốn cố định và vốn lưu động.

• Vai trò của vốn: Vốn là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, quyết định quy mô, chiến lược kinh doanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

• Phân loại vốn: Theo quan hệ sở hữu (vốn chủ sở hữu, nợ phải trả), theo thời gian sử dụng (vốn thường xuyên, vốn tạm thời), theo phạm vi huy động (vốn nội bộ, vốn bên ngoài), và theo hình thái sử dụng (vốn cố định, vốn lưu động).

• Quản lý vốn trong doanh nghiệp: Bao gồm quản lý vốn luân chuyển (vốn lưu động) và quản lý vốn cố định, với các nội dung như lập kế hoạch đầu tư vốn, huy động vốn, tổ chức sử dụng vốn và giám sát, kiểm tra tình hình sử dụng vốn.

• Các chỉ số đánh giá hiệu quả sử dụng vốn: Vòng quay vốn lưu động, thời gian luân chuyển vốn, sức sinh lời của vốn lưu động, hệ số đảm nhiệm vốn lưu động, hệ số doanh lợi doanh thu thuần, sức sản xuất và sức sinh lời của tài sản cố định.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học kinh tế truyền thống kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng, phân tích và tổng hợp, cùng với phương pháp toán học và khảo sát thực nghiệm. Nguồn dữ liệu chính là số liệu tài chính và báo cáo sản xuất kinh doanh của Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt trong giai đoạn 2011-2015. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu tài chính của HTX trong 5 năm, được thu thập từ phòng kế toán và các bộ phận liên quan. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định lượng các chỉ số tài chính, so sánh biến động qua các năm và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2015, tập trung vào phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện công tác quản lý vốn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tổng sản lượng và biến động doanh thu: Tổng sản lượng của HTX tăng liên tục từ 43.119 triệu đồng năm 2011 lên 74.256 triệu đồng năm 2015, tương ứng mức tăng 72% trong 5 năm. Tuy nhiên, doanh thu thuần lại giảm dần qua các năm, từ 44.800 triệu đồng năm 2011 xuống còn 34.600 triệu đồng năm 2015, giảm khoảng 22,7%. Điều này cho thấy sự không đồng bộ giữa sản lượng và doanh thu, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

2. Biến động lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu: Lợi nhuận trước thuế giảm mạnh trong giai đoạn 2011-2013, nhưng tăng trở lại từ năm 2014 với mức tăng 62,85% so với năm trước đó, đạt mức lợi nhuận 13,6 triệu đồng năm 2015. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cũng tăng từ 2,81% năm 2012 lên 7,48% năm 2015, cho thấy hiệu quả sinh lời được cải thiện đáng kể.

3. Cơ cấu nguồn vốn và nợ phải trả: Tổng nguồn vốn tăng 18,75% năm 2012 so với năm 2011, chủ yếu do vốn chủ sở hữu tăng 38,48%. Tuy nhiên, nợ phải trả chủ yếu là nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao, gây áp lực thanh toán và làm giảm tính ổn định nguồn vốn. Năm 2015, tổng nguồn vốn giảm 14,38% do nợ phải trả giảm 32,91%, trong khi vốn chủ sở hữu tăng 27,62%.

4. Cơ cấu tài sản và quản lý vốn lưu động: Tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản, với hàng tồn kho và các khoản phải thu chiếm phần đáng kể. Năm 2015, hàng tồn kho tăng 14,16% và các khoản phải thu giảm 44,77%, cho thấy công tác thu hồi nợ được cải thiện nhưng vẫn còn tồn đọng vốn lưu động. Tiền mặt và các khoản tương đương tiền tăng 41,38% năm 2015 nhằm đảm bảo khả năng thanh toán.

5. Hiệu quả sử dụng vốn: Số vòng quay tổng nguồn vốn giảm liên tục qua các năm, từ mức giảm 14,4% năm 2012 đến 17,65% năm 2015, phản ánh hiệu suất sử dụng vốn chưa cao. Ngược lại, khả năng sinh lời trên doanh thu (ROS) tăng từ năm 2013 đến 2015, cho thấy HTX đã cải thiện hiệu quả kinh doanh mặc dù doanh thu giảm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự giảm hiệu quả sử dụng vốn là do cơ cấu nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn, gây áp lực thanh toán và làm giảm tính ổn định tài chính. Việc tồn đọng vốn lưu động trong hàng tồn kho và các khoản phải thu cũng làm giảm khả năng luân chuyển vốn, ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng đầu tư mở rộng. So sánh với các nghiên cứu trong ngành xây dựng, đặc biệt trong các hợp tác xã có quy mô tương tự, việc quản lý vốn lưu động và nợ phải trả là thách thức phổ biến, đòi hỏi các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn. Việc tăng tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cho thấy HTX đã có những cải tiến trong quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động tổng sản lượng, doanh thu, lợi nhuận và cơ cấu nguồn vốn qua các năm để minh họa rõ nét xu hướng và mối quan hệ giữa các chỉ số.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc cơ cấu nguồn vốn: Giảm tỷ trọng nợ ngắn hạn bằng cách tăng cường huy động vốn dài hạn và vốn chủ sở hữu nhằm nâng cao tính ổn định tài chính. Mục tiêu giảm nợ ngắn hạn xuống dưới 50% tổng nợ trong vòng 2 năm, do Ban Giám đốc và phòng Tài chính kế toán thực hiện.

2. Tối ưu hóa quản lý vốn lưu động: Rà soát và cải thiện chính sách bán hàng, thu hồi nợ để giảm tồn đọng các khoản phải thu và hàng tồn kho. Mục tiêu giảm tồn kho và khoản phải thu ít nhất 20% trong 1 năm, do phòng Kinh doanh phối hợp phòng Kế toán triển khai.

3. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định: Đầu tư nâng cấp thiết bị, áp dụng công nghệ mới nhằm tăng năng suất và giảm chi phí bảo trì. Mục tiêu tăng sức sinh lời của tài sản cố định lên 10% trong 3 năm, do phòng Kỹ thuật và Ban Giám đốc phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường giám sát và kiểm soát tài chính: Thiết lập hệ thống báo cáo tài chính định kỳ, kiểm tra chặt chẽ việc sử dụng vốn, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách nội bộ. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong 6 tháng, do phòng Kế toán và Ban Kiểm soát thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý Hợp tác xã: Nhận diện các điểm mạnh, hạn chế trong quản lý vốn, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn trong doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác xã.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ, hướng dẫn quản lý tài chính cho các hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ.

4. Nhà đầu tư và đối tác kinh doanh: Đánh giá năng lực tài chính và hiệu quả sử dụng vốn của Hợp tác xã, từ đó đưa ra quyết định hợp tác hoặc đầu tư phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh thu của Hợp tác xã giảm trong khi tổng sản lượng tăng?
   Doanh thu giảm có thể do giá bán sản phẩm giảm hoặc sản phẩm bán ra có giá trị thấp hơn, trong khi tổng sản lượng tăng phản ánh khối lượng sản xuất tăng. Ví dụ, trong giai đoạn 2011-2015, doanh thu giảm khoảng 22,7% nhưng tổng sản lượng tăng 72%.

2. Cơ cấu nợ ngắn hạn ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của Hợp tác xã?
   Nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao gây áp lực thanh toán trong ngắn hạn, làm giảm tính ổn định tài chính và khả năng huy động vốn dài hạn. Điều này có thể dẫn đến khó khăn trong thanh toán và đầu tư mở rộng.

3. Làm thế nào để cải thiện hiệu quả sử dụng vốn lưu động?
   Cần tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho và các khoản phải thu, tăng cường thu hồi nợ, đồng thời điều chỉnh chính sách bán hàng phù hợp để giảm vốn bị ứ đọng, từ đó nâng cao vòng quay vốn lưu động.

4. Vai trò của vốn chủ sở hữu trong quản lý vốn của Hợp tác xã là gì?
   Vốn chủ sở hữu là nguồn vốn ổn định, giúp giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, tăng tính bền vững tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn bên ngoài.

5. Các chỉ số tài chính nào quan trọng để đánh giá hiệu quả quản lý vốn?
   Các chỉ số như vòng quay vốn lưu động, sức sinh lời của vốn lưu động, hệ số đảm nhiệm vốn lưu động, sức sản xuất và sức sinh lời của tài sản cố định là những chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả sử dụng vốn.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng quản lý vốn tại Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt trong giai đoạn 2011-2015, với số liệu cụ thể về tài sản, nguồn vốn và các chỉ số tài chính.
• Phân tích chỉ ra sự mất cân đối giữa tăng trưởng sản lượng và giảm doanh thu, cùng với cơ cấu nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.
• Đề xuất các biện pháp tái cấu trúc nguồn vốn, tối ưu hóa quản lý vốn lưu động và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định nhằm cải thiện tình hình tài chính.
• Khuyến nghị tăng cường giám sát, kiểm soát tài chính và hoàn thiện hệ thống báo cáo để đảm bảo bảo toàn và phát triển vốn.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian phân tích, đồng thời áp dụng các công cụ quản lý tài chính hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý vốn trong các hợp tác xã tương tự.

Hành động ngay hôm nay để áp dụng các giải pháp quản lý vốn hiệu quả sẽ giúp Hợp tác xã thương binh Tiến Đạt phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỐN VÀ QUẢN LÝ VỐN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, vai trò, phân loại vốn trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về vốn [1] Vốn là yếu tố quan trọng, cần thiết đầu tiên và bắt buộc phải có ở bất kỳ một DN nào ngay từ khi bắt đầu thực hiện quá trình SXKD. Để DN có thể huy động và sử dụng vốn có hiệu quả đòi hỏi các nhà quản lý phải hiểu rõ thế nào là vốn kinh doanh, nguồn hình thành và những đặc trưng, vai trò của vốn đối với Doanh nghiệp.

Theo David Begg, Stenley Fischer, Rudiger Dornbusch thì: Vốn hiện vật là giá trị của hàng hoá đã sản xuất được sử dụng để tạo ra hàng hoá và dịch vụ khác. Ngoài ra còn có vốn tài chính. Bản thân vốn là một hàng hoá nhưng được tiếp tục sử dụng vào sản xuất kinh doanh tiếp theo. Quan điểm này đã cho thấy nguồn gốc hình thành vốn và trạng thái biểu hiện của vốn, nhưng hạn chế cơ bản là chưa cho thấy mục đích của việc sử dụng vốn.

[1] Dưới góc độ của doanh nghiệp, vốn là một trong những điều kiện vật chất cơ bản, kết hợp với sức lao động và các yếu tố khác làm đầu vào cho quá trình sản xuất kinh doanh. Sự tham gia của vốn không chỉ bó hẹp trong một quá trình sản xuất riêng biệt, chia cắt, mà trong toàn bộ các quá trình sản xuất và tái sản xuất liên tục, suốt trong thời gian tồn tại của doanh nghiệp, từ khi bắt đầu quá trình sản xuất đầu tiên cho tới chu kỳ sản xuất cuối cùng. Qua các khái niệm trên cho thấy, DN dù hoạt động trong bất cứ lĩnh vực nào cũng cần có một lượng vốn nhất định. Lượng vốn đó dùng để thực hiện các khoản đầu tư cần thiết như chi phí thành lập DN, chi phí mua sắm tài sản cố định, nguyên vật liệu.

vốn đưa vào SXKD có nhiều hình thái vật chất khác nhau để từ đó tạo ra sản phẩm, dịch vụ phục vụ nhu cầu thị trường, số tiền mà DN thu về sau đó tạo ra sản phẩm, dịch vụ phục vụ nhu cầu thị trường. Số tiền mà DN thu về sau khâu tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ phải bù đắp 5 được các chi phí bỏ ra, đồng thời phải có lãi. Quá trình này diễn ra liên tục đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Như vậy, có thể hiểu vốn là giá trị bằng tiền của toàn bộ tài sản của DN được dùng trong hoạt động SXKD nhằm mục đích kiếm lời.

Hiện nay, khái niệm vốn được sử dụng phổ biến là: vốn của doanh nghiệp thương mại là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản và các nguồn lực mà DN sử dụng trong hoạt động kinh doanh, bao gồm: Tài sản hiện vật như nhà kho, cửa hàng, hàng hóa dự trữ.; Tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng và đá quý; Bản quyền sở hữu trí tuệ và các tài sản vô hình khác. Vai trò của vốn Vốn là điều kiện tiên quyết, quan trọng nhất cho sự ra đời, tồn tại và phát triển của DN. Nếu không có vốn thì hoạt động SXKD của doanh nghiệp không thể tiến hành được, vốn còn là điều kiện để DN thực hiện các chiến lược, sách lược kinh doanh và nó cũng là chất keo để chắp nối, kết dính các quá trình kinh tế. Vì vậy, vốn có vai trò quyết định trong việc thành lập, hoạt động và phát triển của DN.

Cụ thể: - Vốn có vai trò quyết định trong việc thành lập, hoạt động, phát triển của từng loại hình DN theo luật định. Nó là điều kiện tiên quyết, quan trọng nhất cho sự ra đời và tồn tại và phát triển của DN. Tùy theo nguồn của vốn cũng như phương thức huy động vốn mà DN có tên là Công ty Cổ phần, Công ty Trách nhiệm hữu hạn, DNNN, doanh nghiệp liên doanh,v. - Vốn là một trong số những tiêu thức để phân loại quy mô của DN, xếp loại DN vào loại lớn, nhỏ hay trung bình và là một trong những tiềm năng quan trọng để DN sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có và tương lai về sức lao động, nguồn cung ứng hàng hóa, mở rộng và phát triển thị trường, mở rộng lưu thông hàng hóa.

- Trong cơ chế thị trường mở cửa, trong điều kiện mở rộng quyền tự chủ trong hoạt động SXKD, vốn bao giờ cũng là cơ sở, là tiền đề để doanh 6 nghiệp hoạch định các chiến lược và kế hoạch kinh doanh. Ngoài ra vốn còn liên kết các quan hệ kinh tế làm cho cỗ máy kinh tế hoạt động có hiệu quả. - Vốn của doanh nghiệp là yếu tố giá trị. Nó chỉ phát huy được tác dụng khi bảo tồn được và tăng lên sau mỗi chu kỳ kinh doanh.

Nếu vốn không được bảo toàn và tăng lên sau mỗi chu kỳ kinh doanh thì vốn đã bị thiệt hại, đó là hiện tượng mất vốn. Sự thiệt hại lớn sẽ dẫn đến DN mất khả năng thanh toán sẽ làm cho DN bị phá sản, như vậy vốn đã bị sử dụng một cách lãng phí. Như vậy vai trò của vốn rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển DN, thực tiễn nền kinh tế trong những năm qua cũng cho thấy DN nào có lượng vốn càng lớn thì càng có thể chủ động trong kinh doanh. Ngược lại DN nào thiếu vốn kinh doanh không có chiến lược tài trợ trước mắt cũng như lâu dài thường đánh mất cơ hội kinh doanh, cũng như vai trò của mình trên thị trường.

Nếu DN để mất bạn hàng thường xuyên ổn định sẽ không tạo ra sức mạnh và hiệu quả tổng hợp trong kinh doanh. Phân loại vốn Dựa vào quan hệ sở hữu vốn có thể chia nguồn vốn của doanh nghiệp thành hai loại: Vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. - Vốn chủ sở hữu là phần vốn thuộc quyền sở hữu của chủ DN, bao gồm số vốn chủ sở hữu bỏ ra và phần bổ sung từ kết quả kinh doanh. Vốn chủ sở hữu tại một thời điểm có thể được xác định bằng công thức: Vốn chủ sở hữu = Giá trị tổng tài sản - Nợ phải trả - Nợ phải trả là thể hiện bằng tiền những nghĩa vụ mà DN có trách nhiệm phải thanh toán cho các tác nhân kinh tế khác như: Nợ vay, các khoản phải trả cho người bán, cho Nhà nước, cho người lao động trong doanh nghiệp.

Để hoạt động kinh doanh đạt hiệu quả cao, thông thường một DN phải phối hợp cả hai nguồn: Vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Sự kết hợp giữa hai nguồn này phụ thuộc vào đặc điểm của ngành mà DN hoạt động, tùy thuộc 7 vào quyết định của người quản lý trên cơ sở xem xét tình hình kinh doanh và tài chính của DN. Dựa vào thời gian huy động và sử dụng vốn có thể chia nguồn vốn của doanh nghiệp thành hai loại: Nguồn vốn thường xuyên và nguồn vốn tạm thời. - Nguồn vốn tạm thời: Là các nguồn vốn có tính chất ngắn hạn (dưới một năm) có thể sử dụng để đáp ứng các yêu cầu có tính chất tạm thời phát sinh trong hoạt động kinh doanh của DN.

Nguồn vốn tạm thời thường bao gồm vay ngắn hạn ngân hàng và các tổ chức tín dụng, các khoản nợ ngắn hạn khác. - Nguồn vốn thường xuyên: Là tổng thể các nguồn vốn có tính chất ổn định mà DN có thể sử dụng vào hoạt động kinh doanh. Nguồn vốn này thường được sử dụng để mua sắm, hình thành TSCĐ và một bộ phận tài sản lưu động thường xuyên cần thiết cho hoạt động kinh doanh của DN. Dựa vào phạm vi huy động vốn, có thể chia thành nguồn vốn bên trong và nguồn vốn bên ngoài.

- Nguồn vốn bên trong là nguồn vốn có thể huy động được vào đầu tư từ chính hoạt động của bản thân DN tạo ra. Nguồn vốn bên trong thể hiện khả năng tự tài trợ của DN. Nguồn vốn bên trong của DN bao gồm: Lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư. Đây là nguồn tăng thêm tài sản và nguồn vốn của công ty.

- Nguồn vốn bên ngoài bao hàm một số nguồn vốn chủ yếu sau: Vay người thân (đối với DN tư nhân); vay ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính khác; góp vốn liên doanh, liên kết; tín dụng thương mại của nhà cung cấp; thuê tài sản; huy động vốn bằng phát hành chứng khoán (đối với một số loại hình DN được pháp luật cho phép). Dựa vào việc sử dụng vốn, vốn được chia làm hai bộ phận: vốn cố định và vốn lưu động. 8 - Vốn cố định: là biểu hiện bằng tiền của TSCĐ, hay vốn cố định là toàn bộ giá trị ứng ra để đầu tư vào các TSCĐ nhằm phục vụ cho hoạt động SXKD của DN. [19] + TSCĐ hữu hình: là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất thỏa mãn các tiêu chuẩn của TSCĐ hữu hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị.

[19] + TSCĐ vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư thỏa mãn các tiêu chuẩn của TSCĐ vô hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh như bằng phát minh, sáng chế, bản quyền tác giả, thương hiệu. [19] Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, việc mua sắm, xây dựng hay lắp đặt các TSCĐ của DN đều phải thanh toán, chi trả bằng một số tiền, số vốn đầu tư ứng trước để mua sắm, xây dựng hay lắp đặt các TSCĐ hữu hình và vô hình được gọi là vốn cố định, vốn cố định là một bộ phận quan trọng của vốn doanh nghiệp. Quy mô vốn cố định nhiều hay ít sẽ ảnh hưởng đến quy mô TSCĐ, trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ, năng lực sản xuất kinh doanh của DN. - Vốn lưu động: Là biểu hiện bằng tiền của TSNH đó là số vốn ứng ra để hình thành nên các TSNH phục vụ quá trình sản xuất kinh doanh.

Giá trị của vốn lưu động được chuyển dịch thành toàn bộ một lần vào trong lưu thông và từ trong lưu thông nó lại được thu hồi toàn bộ sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh. Phần lớn tiền của DN được gửi tại ngân hàng, ngoài ra còn một phần nhỏ tồn tại dưới dạng tiền mặt được bảo quản trong các DN dùng để chi trả các khoản nhỏ, thường xuyên. 9 + Các khoản phải thu: là những khoản tiền vốn của DN nhưng do quan hệ thanh toán các đơn vị, cá nhân khác còn giữ chưa trả, DN phải thu về (phải thu khách hàng, tiền tạm ứng chưa thanh toán.