phần mở đầu và kết luận đề tài còn bao gồm những nội dung sau: Chƣơng 1: Một số lý luận chung về công tác lập, đọc và phân tích Bảng cân đối kế toán trong Doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực tế công tác lập, đọc và phân tích bảng cân đối kế toán tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Thƣơng mại Thái Hƣng Chƣơng 3: Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác lập, đọc và phân tích bảng cân đối kế toán tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Thƣơng mại Thái Hƣng. Đề tài này đƣợc hoàn thành dƣới sự hƣớng dẫn tận tình của Giảng viên: Thạc sỹ Hòa Thị Thanh Hương, Ban lãnh đạo cùng các cán bộ kế toán phòng Tài chính – Kế toán Chi nhánh Công ty CPTM Thái Hƣng. Do hiểu biết và thời gian còn hạn chế nên đề tài nghiên cứu của em không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến, chỉ bảo từ các thầy cô giáo để đề tài của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Tác giả Vi Thị Kim Huệ 2 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC LẬP, ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1.
Một số vấn đề chung về hệ thống (BCTC) trong doanh nghiệp (DN) 1. Khái niệm BCTC và sự cần thiết của BCTC trong công tác quản lý kinh tế Khái niệm BCTC BCTC dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan nhà nƣớc và nhu cầu hữu ích của ngƣời sử dụng trong việc đƣa ra các quyết định kinh tế Sự cần thiết của BCTC trong công tác quản lý kinh tế Các nhà lãnh đạo, nhà quản trị DN muốn đƣa ra những quyết định kinh doanh đúng đắn, đều căn cứ vào những điều kiện hiện tại và những dự đoán trong tƣơng lai, dựa trên những thông tin có liên quan đến quá khứ và kết quả kinh doanh mà DN đạt đƣợc. Những thông tin đáng tin cậy đó, các DN lập thành những bảng tóm lƣợc đƣợc gọi tên là các “Báo cáo tài chính” Xét trên tầm vi mô, những thông tin mang lại từ BCTC giúp giảm thiểu rủi ro kinh tế cho các quyết định của lãnh đạo DN, của các nhà đầu tƣ các cổ đông, chủ nợ hay khách hàng. Xét trên tầm vĩ mô, Nhà nƣớc sẽ không thể quản lý đƣợc hoạt động sản xuất kinh doanh của DN, của các ngành nghề kinh tế.khi không có BCTC.
Điều này gây khó khăn cho Nhà nƣớc trong việc quản lý và điều tiết nền kinh tế thị trƣờng đa thành phần Có thể khẳng định rằng hệ thống BCTC là thực sự cần thiết trong công tác quản lý kinh tế. Mục đích, vai trò của BCTC 1. Mục đích của BCTC BCTC phản ánh theo một cấu trúc chặt chẽ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một DN. Mục đích của BCTC là cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một DN, đáp ứng nhu cầu hữu ích 3 cho số đông những ngƣời sử dụng trong việc đƣa ra các quyết định kinh tế.
Để đạt đƣợc mục đích này BCTC phải cung cấp những thông tin của một DN về: Tài sản (TS) Nợ phải trả và vốn chủ sở hữu Doanh thu, thu nhập khác, chi phí kinh doanh và chi phí khác Lãi, lỗ và phân chia kết quả kinh doanh Thuế và các khoản nộp nhà nƣớc Tài sản khác có liên quan đến đơn vị kế toán Các luồng tiền Ngoài những thông tin này, DN còn phải cung cấp các thông tin khác trong “Bản thuyết minh BCTC” nhằm giải trình thêm về các chỉ tiêu đã phản ánh trên BCTC tổng hợp và các chính sách kế toán đã áp dụng để ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, lập và trình bày BCTC 1. Vai trò của BCTC BCTC cung cấp nguồn thông tin quan trọng không chỉ đối với bản thân các đối tƣợng bên trong DN nhƣ lãnh đạo DN, cổ đông, chủ sở hữu DN, ngƣời lao động; mà còn phục vụ các đối tƣợng bên ngoài DN nhƣ: Các cơ quan quản lý Nhà nƣớc, các nhà đầu tƣ, Cơ quan kiểm toán và các đối tƣợng khác có liên quan… Đối với nhà quản lý DN Các BCTC cung cấp thông tin tổng hợp về tình hình tài sản, nguồn hình thành tài sản cũng nhƣ tình hình và kết quả kinh doanh trong một kì hoạt động để có thể đánh giá đúng đắn tình hình tài chính của DN. Từ đó đề ra cách giải quyết, quyết định quản lý kịp thời, phù hợp cho sự phát triển của DN trong tƣơng lai Đối với cơ quan quản lý nhà nước BCTC cung cấp thông tin cần thiết giúp cho việc thực hiện chức năng quản lý vĩ mô của nhà nƣớc đối với nền kinh tế, giúp cho các cơ quan tài chính nhà nƣớc thực hiện việc kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với hoạt động của DN, đồng thời làm cơ sở cho việc tính thuế và các khoản nộp khác của DN đối với ngân sách nhà nƣớc. Đối với các nhà đầu tư và các chủ nợ 4 Các nhà đầu tƣ và các chủ nợ cần các thông tin tài chính để giám sát và bắt buộc các nhà quản lý phải thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký kết.
Ngoài ra còn phục vụ cho việc ra các quyết định đầu tƣ và cho vay của họ. Đối với các kiểm toán viên độc lập Các nhà đầu tƣ và cung cấp tín dụng có lý do để lo lắng rằng các nhà quản lý có thể bóp méo các BCTC do họ cung cấp nhằm mục đích kiếm nguồn vốn hoạt động. Vì vậy, các nhà đầu tƣ và tín dụng đòi hỏi các nhà quản lý phải bỏ tiền ra thuê các kiểm toán viên độc lập để kiểm toán BCTC, các nhà quản lý đƣơng nhiên phải chấp thuận vì họ cần vốn. Nhƣ vậy, BCTC đóng vai trò nhƣ là đối tƣợng của kiểm toán độc lập.
Đối tượng áp dụng BCTC Hệ thống BCTC năm đƣợc áp dụng cho tất cả các loại hình DN thuộc các ngành và các thành phần kinh tế. Riêng các DN vừa và nhỏ vẫn tuân thủ các quy định chung tại phần này và những quy định, hƣớng dẫn cụ thể phù hợp với DN vừa và nhỏ tại chế độ kế toán DN vừa và nhỏ. Việc lập và trình bày BCTC của các ngân hàng và tổ chức tài chính tƣơng tự đƣợc quy định bổ sung ở Chuẩn mực kế toán số 22: “Trình bày bổ sung BCTC của các ngân hàng và tổ chức tài chính tƣơng tự” và các văn bản quy định cụ thể. Việc lập và trình bày BCTC của các DN, ngành đặc thù tuân thủ theo quy định tại chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành hoặc chấp thuận cho ngành ban hành.
Công ty mẹ và tập đoàn lập BCTC hợp nhất phải tuân thủ quy định tại chuẩn mực kế toán “ BCTC hợp nhất và kế toán khoản đầu tƣ vào công ty con”. Đơn vị kế toán cấp trên có các đơn vị kế toán trực thuộc hoặc Tổng công ty Nhà nƣớc hoạt động theo mô hình không có công ty con phải lập BCTC tổng hợp theo quy định tại Thông tƣ hƣớng dẫn kế toán thực hiện Chuẩn mực kế toán số 25 “BCTC hợp nhất và kế toán khoản đầu tƣ vào công ty con”. Hệ thống BCTC giữa niên độ đƣợc áp dụng cho các DNN, các DN niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán và các DN khác tự nguyện lập BCTC giữa niên độ. Yêu cầu lập và trình bày BCTC Việc lập và trình bày BCTC phải tuân thủ các yêu cầu quy định tại Chuẩn mực kế toán số 21: “Trình bày BCTC” bao gồm: 5 - Trung thực và hợp lý - Lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán phù hợp với quy định của từng chuẩn mực kế toán nhằm đảm bảo cung cấp thông tin thích hợp với nhu cầu ra quyết định kinh tế của ngƣời sử dụng và cung cấp đƣợc các thông tin đáng tin cậy, khi: + Trình bày trung thực, hợp lý tình hình tài chính, tình hình và kết quả kinh doanh của DN; + Phản ánh đúng bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện không chỉ đơn thuần phản ánh hình thức hợp pháp của chúng; + Trình bày khách quan không thiên vị; + Tuân thủ nguyên tắc thận trọng; + Trình bày đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu.
Việc lập BCTC phải căn cứ vào số liệu sau khi khoá sổ kế toán. BCTC phải đƣợc lập đúng nội dung, phƣơng pháp và trình bày nhất quán giữa các kỳ kế toán. BCTC phải đƣợc ngƣời lập, kế toán trƣởng và ngƣời đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán ký, đóng dấu của đơn vị. Nguyên tắc lập và trình bày BCTC.
Việc lập và trình bày BCTC phải tuân thủ theo sáu nguyên tắc quy định trong Chuẩn mực kế toán số 21: “Trình bày BCTC”. Hoạt động liên tục: Khi lập và trình bày BCTC, Giám đốc (hoặc ngƣời đứng đầu) DN cần phải đánh giá về khả năng hoạt động liên tục của DN. BCTC cần đƣợc lập trên cơ sở giả định là DN đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động bình thƣờng trong tƣơng lai gần. Để đánh giá khả năng hoạt động liên tục của DN, Giám đốc (hoặc ngƣời đứng đầu) DN cần phải xem xét đến mọi thông tin có thể dự đoán đƣợc tối thiểu trong vòng 12 tháng tới kể từ ngày kết thúc niên độ kế toán.
Cơ sở dồn tích: Doanh ngiệp phải lập BCTC theo cơ sở kế toán dồn tích, ngoại trừ các thông tin liên quan đến các luồng tiền. Theo cơ sở kế toán dồn tích, các giao dịch và sự kiện đƣợc ghi nhận vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực thu, thực chi tiền và đƣợc ghi nhận 6 vào sổ kế toán và BCTC của các kỳ kế toán có liên quan. Các khoản chi phí đƣợc ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí. Tuy nhiên, việc áp dụng nguyên tắc phù hợp không cho phép ghi nhận trên Bảng cân đối kế toán những khoản mục không thỏa mãn định nghĩa về tài sản hoặc nợ phải trả.
Nhất quán: Việc trình bày và phân loại các khoản mục trong BCTC phải nhất quán từ niên độ này sang niên độ khác. DN có thể trình bày BCTC theo một cách khác khi mua sắm hoặc thanh lý lớn các tài sản, hoặc khi xem xét lại cách trình bày BCTC.
