Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CO SỞ THỰC TIEN VE QUYÉT ĐỊNH PHAN LOẠI CHÁT THÁI RẮN SINH HOẠT TẠI NGUÒN CỦA SINH VIÊN 1. Tổng quan tài liệu 1. Tổng quan tài liệu về ảnh hưởng của các yếu tố về nhân khẩu học tới quyết định phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn Trong lĩnh vực nghiên cứu về hành vi bảo vệ môi trường, một số tài liệu tập trung vào việc đánh gia và phân loại rác thai vì đây là một khía cạnh quan trọng của việc bảo vệ môi trường (Hao và cộng sự. Thu nhập là một trong những yếu tổ có ảnh hưởng tiêu cực tới quyết định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn (Hao và cộng sự, 2019; Zakianis & Djaja, 2017).
Trình độ hoc vấn cũng là một yếu tô quan trọng và có ảnh hưởng tích cực tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt của người dân (Dũng và cộng sự. Tuôi tác cũng là yếu tố có ảnh hưởng tới việc tham gia phân loại chất thải ran sinh hoạt của người dân (Atthirawong, 2016). Tổng quan tài liệu về ảnh hưởng của các yếu tố về thái độ và nhận thức về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tới quyết định phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn. Người dân bây giờ đã nhận thức rõ về tác hại của môi trường đang suy thoái và đã nỗ lực dé bảo vệ môi trường.
Sự quan tâm này phản ánh vào sự thay đổi trong hành vi. Khi một người quan tâm tới môi trường, họ có thé có xu hướng thay đổi hành vị theo hướng thân thiện và ít ảnh hưởng hơn tới môi trường. Sự quan tâm của người dân tới các vấn đề về môi trường tại nơi sinh sống có ảnh hưởng quan trọng và tích cực tới quyết định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn của người dân (Kuang & Lin, 2021). Điều này có thé được hiểu là do khi quan tâm tới tình trạng môi trường tại nơi sinh sống, người dân sẽ có xu hướng thực hiện những hành động nhằm giảm nhẹ hoặc giải quyết các vẫn đề đó và phân loại rác là một lựa chọn tốt.
Ngoài các vấn đê vê môi trường tại nơi sinh sông, sư quan tâm tới các vân đê môi trường khác cũng có ảnh hưởng tích cực tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn (Maskey, 2018; Zakianis & Djaja, 2017). Hiểu biết về việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn có ảnh hưởng quan trọng tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt. Khi vai trò của việc phân loại rác thải trong việc cải thiện chất lượng môi trường đô thị được nhận thức rộng rãi, người dân sẽ có xác suất phân loại rác cao hơn (Kuang & Lin, 2021). Hiểu biết về phân loại chất thải ran sinh hoạt có tác động tích cực và quan trọng tới xác suất phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn (Kuang & Lin, 2021; Mugambi, 2017).
Các chương trình giáo dục và tuyên truyền nhằm tăng nhận thức về việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn có ảnh hưởng tích cực tới việc phân loại chất thải ran sinh hoạt tại nguồn (Atthirawong, 2016). Chính phủ cần tăng các chương trình tuyên truyền và giáo dục nhằm tăng hiểu biết về cách thức hoạt động, lợi ích mà người tham gia lẫn xã hội sẽ đạt được khi thực hiện việc phân loại chat thải rắn sinh hoạt dé tăng sự tham gia của cộng đồng vào các chương trình phân loại (Otitoju & Seng, 2014). Sử dụng mô hình hồi quy logit nhị phân (Binary logistic regression), Zakianis và các cộng sự chỉ ra sự hiểu biết trong việc quản lý và phân loại chất thai sẽ có ảnh hưởng tích cực tới hành vi phân loại chất thải rắn sinh hoạt (Zakianis & Djaja, 2017). Thái độ cũng là yếu tố có ảnh hưởng tới xác suất phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn của người dân.
Việc có một thái độ ủng hộ việc phân loại chất thải ran sinh hoạt tại nguồn có một ảnh hưởng quan trọng và tích cực tới xác suất phân loại chất thải răn sinh hoạt tại nguồn (Jusoh và cộng sự. Việc tạo một thái độ tích cực trong cộng đồng dành cho việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn sẽ có ảnh hưởng tích cực tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn của cộng đồng (D. Guo và cộng sự., 2022; Malik và cộng sự. Thái độ dành cho việc phân loại chất thải tại nguồn có ảnh hưởng tích cực tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn (Dai và cộng sự.
Tổng quan tài liệu về ảnh hưởng của các yếu tố về cơ sở hạ tầng hỗ trợ việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tới quyết định phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn Sự có sẵn của cơ sở hạ tầng hỗ trợ có sự ảnh hưởng lớn tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Các cơ sở hạ tầng hỗ trợ bao gồm: Các thùng rác có phân biệt màu cho từng loại rác cụ thê, các điểm tái chế, các xe thu gom chuyên dụng cho từng loại rác hoặc có ngăn chứa riêng cho từng loại rắc, túi rác riêng cho từng loại. Việc thiếu các thùng rác có ngăn chứa riêng biệt cho từng loại rác là một rào cản lớn đối VỚI cộng đồng trong việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt (D. Guo và cộng sự, 2022; Gvimah và cộng sự.
Ngoài thùng rác, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn sẽ gặp cản trở rất lớn khi không có những công cụ hỗ trợ cần thiết khác và một hệ thống thu gom hoàn chỉnh (Alhassan và cộng sự. Sự có sẵn của cơ sở hạ tầng hỗ trợ việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn là một yếu tô quan trọng và có ảnh hưởng tích cực tới xác suất phân loại rác thải của người dân (Bernstad, 2014; Gilli và cộng sự. Do vay, Dai và các cộng sự cho rằng việc dựng thêm các cơ sở vật chất cần thiết sẽ giúp tăng xác suất người dân phân loại chất thải rắn tại nguồn (Dai và cộng sự, 2017). Bên cạnh việc cung cấp đầy đủ cơ sở vật chất thì sự tiện lợi trong việc sử dụng các cơ sở vật chất hỗ trợ phân loại chất thải rắn sinh hoạt là rất quan trọng trong việc vận động cộng đồng tham gia vào việc phân loại rác (Bernstad, 2014).
Khi được cung cấp các công cụ hỗ trợ miễn phí và đầy đủ, nhất là các loại thùng rác có nắp và nhãn riêng cho từng loại chất thải, mọi người sẽ có xác suât phân loại chât thải răn sinh hoạt lớn hơn 1. Tông quan tài liệu về ảnh hưởng của các yêu tô về chính sách của chính phủ tới quyết định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn Các quy định và quy tắc là một trong những cách dé chính phủ điều chỉnh hành vi của cộng đồng. Dé tăng xác suất tham gia phân loại chat thải ran tại nguồn của người dân, chính phủ nên chú trong cải cách hệ thống luật pháp (Meng và cộng sự. Guo và các cộng sự cho răng, dé thúc day hành vi phân loại chất thải rắn sinh hoạt, chính phủ có thê đưa ra các quy định theo hướng “Người gây ô nhiễm phải trả tiên” x `.
Guo và cộng sự, 2022). Việc chính phủ siết chặt các quy định về phân loại chất thải ran sinh hoạt tại nguồn sẽ có tác động tích cực tới xác suất phân loại chat thải ran sinh hoạt tại nguồn của các hộ gia đình (Maskey, 2018). Bên cạnh việc đưa ra các quy định mang tính bắt buộc, các cơ chế khuyến khích cũng có tác động quan trọng và tích cực tới xác suất phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Việc phân loại rác thải phụ thuộc vào ý thức của người dân nhưng cũng phụ thuộc vào sự tồn tại của các cơ chế khuyến khích phù hợp có khả năng dẫn đến việc dần dần tạo ra thói quen phân loại rác bền vững (D.
Guo và cộng sự, 2022). Các chính sách khuyến khích, hỗ trợ và tạo điều kiện cho việc phân loại chất thải răn tại nguồn có tác động tích cực tới việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn của người dân (Mugambi, 2017). Những chính sách khuyến khích, đặc biệt là các chương trình khuyến khích bằng tiền mặt, sẽ có tác động tích cực tới xác suất phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn của các hộ gia đình (Alhassan và cộng sự, 2020). Khoảng trong nghiên cứu Sau khi tổng quan những nghiên cứu của Việt Nam lẫn một số nước trên thế giới, tác giả nhận thấy rằng, phần lớn các nghiên cứu đều sử dụng mô hình Logit nhị phân (Binary Logistic Regression) dé phân tích.
Ngoài ra, phần lớn những nghiên cứu về những yếu tố ảnh hưởng tới quyết định phân loại chất thải rắn sinh hoạt đều có nguồn gốc nước ngoài. Do vậy, những nhận định rút ra từ những nghiên cứu này có thé không phù hợp với thực trạng và đặc điểm của Việt Nam do đặc điểm của cộng đồng dân cư của mỗi đất nước có nhiều đặc điểm khác nhau, từ văn hóa, tập tục tới tư duy và lối sống. Thứ hai, các nghiên cứu hiện có không tập trung vào đối tượng sinh viên. Sinh viên là đối tượng có nhiều đặc điểm khác biệt so với các đối tượng khác do thường phải đi từ nơi khác tới dé theo học tại một trường đại học hoặc cao đăng.
Cơ sở lý luận về việc phân loại chất thải ran sinh hoạt tại nguồn 1. Chất thải rắn sinh hoạt 10 Tại Việt Nam, chất thải được định nghĩa là vật chất ở thê rắn, lỏng, khí hoặc ở dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc bùn thải (Quốc Hội, 2020). Chất thải rắn sinh hoạt (còn gọi là rác thải sinh hoạt) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người (Chính phủ, 2022) 1.
Phân loại chất thải rắn sinh hoạt Tại Việt Nam, hành vi phân loại chất thải là hoạt động phân tách chất thải (đã được phân định) trên thực tế nhằm chia thành các loại hoặc nhóm chất thải để có các quy trình quản lý khác nhau (Chính phủ, 2015). Chất thải rắn sinh hoạt được phân loại tại nguồn phù hợp với mục đích quản lý, xử lý thành các nhóm: Nhóm hữu cơ dé phân hủy, nhóm có khả năng tái sử dụng, tái chế và các nhóm còn lại (Chính phủ, 2015). Chat thải sinh hoạt có thé phân thành các nhóm: Chất thải có thé tái chế, chất thải sinh hoạt thực phẩm và chất thải sinh hoạt khác (Quốc Hội, 2020).