Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu Của Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam

Hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam đang ngày càng trở nên phổ biến. 108 trang · Trường Đại Học Ngoại Thương · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PGS,TS Nguyễn Việt Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• LỜI MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động mua lại cổ phiếu
• Tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới
• Tổng quan các công trình nghiên cứu tại Việt Nam
• Khoảng trống nghiên cứu
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU
• 1.1. Các khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu
• 1.1.1. Khái niệm về cổ phiếu
• 1.1.2. Khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu
• 1.2. Các hình thức mua lại cổ phiếu
• 1.2.1. Mua lại cổ phiếu với giá cố định
• 1.2.2. Mua lại cổ phiếu theo hình thức đấu giá kiểu Hà Lan
• 1.2.3. Mua lại cổ phiếu trên thị trường mở
• 1.2.4. Mua lại cổ phiếu có khả năng chuyển nhượng từ các cổ đông tư nhân
• 1.2.5. Mua lại cổ phiếu liên quan đến chứng khoán phái sinh
• 1.3. Tác động của hoạt động mua lại cổ phiếu
• 1.3.1. Tác động lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện hoạt động mua lại cổ phiếu
• 1.3.2. Tác động của hoạt động mua lại cổ phiếu lên giá cổ phiếu trong ngắn hạn của doanh nghiệp thực hiện
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động mua lại cổ phiếu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thống kê mô tả
• 3.2. Phân tích tương quan
• 3.3. Phân tích mô hình hồi quy
• 3.4. Kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 4.1. Hàm ý đối với doanh nghiệp
• 4.1.1. Đối với tổng tài sản đầu kỳ của công ty
• 4.1.2. Đối với tiền và tương đương tiền của công ty
• 4.1.3. Đối với tỷ lệ đòn bẩy của công ty
• 4.1.4. Đối với tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt
• 4.1.5. Đối với thu nhập trên giá
• 4.1.6. Đối với quyền chọn chứng khoán cho nhân viên của công ty
• 4.1.7. Đối với quy mô ban điều hành của công ty
• 4.1.8. Đối với việc kiêm nghiệm giữa CEO và Chủ tịch hội động quản trị trong Công ty
• 4.2. Hàm ý đối với nhà đầu tư
• 4.3. Một số kiến nghị tới cơ quan quản lý
• 4.3.1. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 4.3.2. Kiến nghị với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước
• 4.4. Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu

Hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam đang ngày càng trở nên phổ biến. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này, từ đó giúp các công ty niêm yết có cái nhìn rõ hơn về thị trường chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách tài chính, và tâm lý nhà đầu tư. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn trong việc thực hiện mua lại cổ phiếu.

1.1. Tình Hình Kinh Tế Vĩ Mô Ảnh Hưởng Đến Mua Lại Cổ Phiếu

Tình hình kinh tế vĩ mô có tác động lớn đến quyết định mua lại cổ phiếu. Khi nền kinh tế phát triển, các công ty có xu hướng tích lũy tiền mặt và thực hiện mua lại cổ phiếu để tăng giá trị cổ đông. Ngược lại, trong thời kỳ suy thoái, các công ty có thể hạn chế hoạt động này do lo ngại về dòng tiền.

1.2. Chính Sách Tài Chính Và Tác Động Đến Hoạt Động Mua Lại

Chính sách tài chính của nhà nước cũng ảnh hưởng đến hoạt động mua lại cổ phiếu. Các quy định về thuế và quản lý tài chính có thể khuyến khích hoặc hạn chế các công ty thực hiện mua lại cổ phiếu. Việc hiểu rõ các quy định này là rất quan trọng cho các doanh nghiệp.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu Tại Việt Nam

Mặc dù hoạt động mua lại cổ phiếu mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các công ty niêm yết phải đối mặt với những rủi ro liên quan đến việc định giá cổ phiếu và sự không chắc chắn của thị trường. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và sự minh bạch trong hoạt động mua lại cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Rủi Ro Định Giá Cổ Phiếu Trong Mua Lại

Rủi ro định giá cổ phiếu là một trong những thách thức lớn nhất mà các công ty phải đối mặt khi thực hiện mua lại. Nếu cổ phiếu được định giá quá cao, công ty có thể gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn đầu tư.

2.2. Thiếu Minh Bạch Trong Hoạt Động Mua Lại

Thiếu minh bạch trong thông tin về hoạt động mua lại cổ phiếu có thể dẫn đến sự nghi ngờ từ phía nhà đầu tư. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu và lòng tin của nhà đầu tư vào công ty.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mua Lại Cổ Phiếu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động mua lại cổ phiếu. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2015-2021. Phân tích hồi quy sẽ được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và hoạt động mua lại cổ phiếu.

3.1. Dữ Liệu Nghiên Cứu Và Phương Pháp Phân Tích

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm thông tin tài chính của 420 công ty niêm yết. Phương pháp phân tích hồi quy sẽ giúp xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định mua lại cổ phiếu.

3.2. Mô Hình Nghiên Cứu Được Sử Dụng

Mô hình nghiên cứu sẽ được xây dựng dựa trên các yếu tố như quy mô công ty, dòng tiền tự do, và chính sách cổ tức. Điều này giúp làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này và hoạt động mua lại cổ phiếu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu Tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng quy mô công ty và dòng tiền tự do có mối quan hệ tích cực với hoạt động mua lại cổ phiếu. Các yếu tố như chính sách cổ tức và cấu trúc vốn cũng có tác động đáng kể. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về động cơ và kết quả của hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam.

4.1. Mối Quan Hệ Giữa Quy Mô Công Ty Và Mua Lại Cổ Phiếu

Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty lớn có xu hướng thực hiện mua lại cổ phiếu nhiều hơn. Điều này có thể do họ có khả năng tài chính tốt hơn và ít rủi ro hơn trong việc thực hiện các giao dịch này.

4.2. Tác Động Của Dòng Tiền Tự Do Đến Mua Lại

Dòng tiền tự do là yếu tố quan trọng trong quyết định mua lại cổ phiếu. Các công ty có dòng tiền tự do dồi dào thường có xu hướng thực hiện mua lại để tối ưu hóa giá trị cổ đông.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu Tại Việt Nam

Hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Tuy nhiên, các công ty cần phải chú ý đến các yếu tố kinh tế và chính sách tài chính để tối ưu hóa lợi ích từ hoạt động này. Việc nâng cao sự minh bạch và thông tin cũng sẽ giúp tăng cường lòng tin của nhà đầu tư.

5.1. Tiềm Năng Phát Triển Hoạt Động Mua Lại Cổ Phiếu

Với sự phát triển của thị trường chứng khoán, hoạt động mua lại cổ phiếu có thể trở thành một công cụ quan trọng cho các công ty trong việc tối ưu hóa giá trị cổ đông.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Để Tăng Cường Hoạt Động Mua Lại

Các cơ quan quản lý cần xem xét điều chỉnh các chính sách tài chính để khuyến khích hoạt động mua lại cổ phiếu, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty niêm yết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động mua lại cổ phiếu là một trong những quyết định tài chính doanh nghiệp quan trọng, phản ánh chiến lược điều chỉnh cấu trúc vốn và tối ưu hóa giá trị cổ đông. Dữ liệu từ Công ty Cổ phần StoxPlus cho thấy làn sóng mua lại cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam bùng nổ mạnh mẽ trong các năm 2017 và 2018, trong đó nhóm ngành tài chính - ngân hàng chiếm tỷ trọng giao dịch vượt trội trên 35%. Mặc dù xuất hiện từ năm 2005, hoạt động này trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tồn tại nhiều rào cản về cơ chế công bố thông tin, pháp lý cổ phiếu quỹ và bất cân xứng thông tin so với các thị trường phát triển. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố tài chính và quản trị nội bộ đến quyết định mua lại cổ phiếu.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là đo lường tác động của dòng tiền tự do, quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ đòn bẩy tài chính, chính sách cổ tức và đặc điểm ban điều hành đến xác suất thực hiện mua lại. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu của 420 quan sát tại các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 7 năm từ 2015 đến 2021.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vốn bình quân, giảm thiểu khoảng 15% đến 20% tổn thất do bất cân xứng thông tin và hỗ trợ cơ quan quản lý hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chứng khoán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba khung lý thuyết tài chính hiện đại. Thứ nhất, Thuyết dòng tiền tự do và chi phí đại diện của Jensen (năm 1986) cùng mô hình của Dittmar (năm 2000) khẳng định mua lại cổ phiếu là công cụ phân phối lượng tiền mặt dư thừa nhằm ngăn chặn nhà quản lý đầu tư vào các dự án có giá trị hiện tại ròng âm. Thứ hai, Thuyết phát tín hiệu và định giá thấp của Vermaelen (năm 1984) chỉ ra rằng doanh nghiệp công bố mua lại cổ phiếu để truyền tải thông điệp về tiềm năng tăng trưởng khi giá thị trường thấp hơn giá trị nội tại. Thứ ba, Thuyết cấu trúc vốn tối ưu của Myers (năm 1984) giải thích động cơ gia tăng tỷ số đòn bẩy nợ nhằm tận dụng lá chắn thuế.

Mô hình nghiên cứu kế thừa khung phân tích của Subba Reddy Yarram (năm 2014) và Từ Thị Kim Thoa cùng cộng sự (năm 2015), xác định biến phụ thuộc nhị phân đại diện cho quyết định mua lại cổ phiếu. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm: cổ phiếu quỹ theo Luật Chứng khoán năm 2019 và Nghị định 155/2020/NĐ-CP; dòng tiền tự do đo lường bằng dòng tiền hoạt động trừ chi tiêu vốn và biến động vốn lưu động ròng; tỷ lệ đòn bẩy tài chính tính theo tỷ số nợ trên tổng tài sản; và quy mô ban điều hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên và dữ liệu giao dịch chính thức của 420 quan sát doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong chu kỳ 7 năm từ 2015 đến 2021. Cỡ mẫu nghiên cứu được chọn lọc theo phương pháp chọn mẫu có mục đích, loại trừ các tổ chức có dữ liệu tài chính gián đoạn hoặc thời gian niêm yết dưới 3 năm nhằm bảo đảm tính liên tục và độ tin cậy của chuỗi dữ liệu bảng.

Phương pháp phân tích định lượng sử dụng mô hình hồi quy Probit và Xtprobit cho dữ liệu bảng trên phần mềm STATA 14. Lý do lựa chọn mô hình Probit dữ liệu bảng là vì biến phụ thuộc nhận giá trị nhị phân (1 nếu doanh nghiệp thực hiện mua lại trong năm và 0 nếu không thực hiện). Phương pháp này giúp khắc phục hoàn toàn các vi phạm giả định nghiêm trọng của mô hình bình phương nhỏ nhất cổ điển (OLS) như hiện tượng phương sai sai số thay đổi, ước lượng xác suất vượt ngoài khoảng xác suất hợp lệ từ 0 đến 1 và sai số không tuân theo phân phối chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực nghiệm trên mẫu 420 quan sát giai đoạn 2015 - 2021 đã làm sáng tỏ bốn phát hiện trọng yếu với độ tin cậy thống kê cao:

Thứ nhất, dòng tiền tự do và quy mô doanh nghiệp có tác động dương có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến quyết định mua lại cổ phiếu. Các công ty sở hữu lượng tiền mặt dư thừa lớn có xác suất công bố mua lại cao hơn khoảng 28,5% so với nhóm công ty duy trì tỷ lệ tiền mặt thấp.

Thứ hai, tỷ lệ đòn bẩy tài chính có hệ số hồi quy dương, cho thấy doanh nghiệp có tỷ số nợ trên tổng tài sản dưới mức tối ưu thường sử dụng mua lại cổ phiếu để nâng hệ số đòn bẩy tài chính, tiệm cận cấu trúc vốn mục tiêu của ngành.

Thứ ba, chính sách chi trả cổ tức bằng tiền mặt và quyền chọn cổ phiếu cho người lao động (ESOP) đều tương quan thuận chiều với hoạt động mua lại, chứng minh hai hình thức phân phối lợi nhuận mang tính bổ trợ thay vì triệt tiêu lẫn nhau.

Thứ tư, đặc điểm bộ máy quản trị tạo nên đóng góp mới: Quy mô ban điều hành lớn và việc Tổng Giám đốc (CEO) kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quản trị làm tăng xác suất thực hiện mua lại cổ phiếu lên thêm khoảng 18,2%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh thực tế rằng các công ty niêm yết tại Việt Nam sử dụng mua lại cổ phiếu như một công cụ đa mục tiêu: phân phối dòng tiền nhàn rỗi, tái cân bằng cơ cấu nợ và vốn, đồng thời phát đi tín hiệu tích cực tới thị trường khi cổ phiếu bị định giá thấp. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu kinh điển của Dittmar (năm 2000) và Vermaelen (năm 1984) tại thị trường Mỹ, đồng thời mở rộng phát hiện của Từ Thị Kim Thoa cùng cộng sự (năm 2015) tại Việt Nam. Điểm đột phá của luận văn nằm ở việc chứng minh sự kiêm nhiệm lãnh đạo thúc đẩy hành vi mua lại cổ phiếu, bởi các nhà điều hành có quyền lực tập trung thường chủ động sử dụng nguồn lực tài chính để nâng cao giá trị vốn hóa công ty trên sàn giao dịch.

Dữ liệu kết quả nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua bảng ma trận hệ số tương quan Pearson kết hợp bảng tổng hợp hồi quy Probit đa biến và biểu đồ phân phối xác suất biên theo từng mức dòng tiền tự do, giúp làm rõ mối quan hệ tương tác giữa các biến quản trị và xác suất mua lại cổ phiếu quỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm thu được, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi cao:

Thứ nhất, tối ưu hóa chính sách quản trị tiền mặt mục tiêu: Ban Giám đốc và Giám đốc Tài chính (CFO) các doanh nghiệp niêm yết cần thiết lập hạn mức tiền mặt mục tiêu từ 8% đến 12% trên tổng tài sản. Trong chu kỳ 30 đến 60 ngày khi thị trường chứng khoán có dấu hiệu định giá thấp, doanh nghiệp cần chủ động giải ngân nguồn tiền nhàn rỗi để mua lại cổ phiếu nhằm bảo vệ giá trị vốn hóa.

Thứ hai, hoàn thiện cấu trúc vốn và cân đối chính sách phân phối: Hội đồng Quản trị cần xây dựng lộ trình 1 đến 3 năm điều chỉnh tỷ lệ đòn bẩy nợ trên vốn chủ sở hữu theo tiêu chuẩn ngành, kết hợp linh hoạt tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt từ 30% đến 40% lợi nhuận sau thuế song song với các chương trình mua lại cổ phiếu quỹ định kỳ.

Thứ ba, nâng cao tính độc lập trong quản trị công ty: Đại hội đồng Cổ đông và Ban Kiểm soát cần thực hiện lộ trình phân tách vị trí Chủ tịch Hội đồng Quản trị và Tổng Giám đốc trong vòng 12 đến 24 tháng theo chuẩn mực quản trị hiện đại, nhằm giảm thiểu tối đa chi phí đại diện và ngăn ngừa xung đột lợi ích cá nhân trong các quyết định mua lại.

Thứ tư, hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế giám sát: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính cần rút ngắn thời hạn thẩm định hồ sơ đăng ký mua lại cổ phiếu xuống dưới 10 ngày làm việc, đồng thời thiết lập hệ thống cảnh báo tự động nhằm giám sát 100% các giao dịch cổ phiếu quỹ trên HOSE và HNX nhằm ngăn chặn hành vi thao túng giá.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, Ban điều hành và Giám đốc Tài chính (CFO) của hơn 400 doanh nghiệp niêm yết: Cung cấp khung lý thuyết và phương pháp lượng hóa để xác định thời điểm mua lại cổ phiếu tối ưu, giúp tiết kiệm 10% đến 15% chi phí huy động vốn và tái cấu trúc nguồn vốn doanh nghiệp an toàn.

Thứ hai, Nhà đầu tư cá nhân và các định chế tài chính trên thị trường chứng khoán: Hỗ trợ nhận diện các tín hiệu tài chính thực chất từ thông báo mua lại cổ phiếu, dự báo biến động giá cổ phiếu với tỷ suất sinh lợi bất thường bình quân đạt khoảng 3% đến 5% trong ngắn hạn xung quanh ngày công bố thông tin.

Thứ ba, Cơ quan quản lý nhà nước gồm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng giai đoạn 2015 - 2021 nhằm đánh giá hiệu quả thực thi Luật Chứng khoán năm 2019 và Nghị định 155/2020/NĐ-CP, hoàn thiện các quy định về xử lý cổ phiếu quỹ.

Thứ tư, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng với mô hình Probit và Xtprobit trên mẫu 420 quan sát, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động mua lại cổ phiếu tác động như thế nào đến giá cổ phiếu của doanh nghiệp trong ngắn hạn? Thông báo mua lại cổ phiếu thường tạo ra phản ứng giá tích cực trong ngắn hạn với mức tăng tỷ suất sinh lợi bất thường từ 2% đến 5% xung quanh ngày công bố. Tác động này bắt nguồn từ giả thuyết phát tín hiệu, khi thị trường nhận định rằng ban lãnh đạo đang phát đi thông điệp cổ phiếu bị định giá thấp hơn giá trị nội tại.

Tại sao doanh nghiệp có dòng tiền tự do lớn lại có xu hướng mua lại cổ phiếu nhiều hơn? Doanh nghiệp có dòng tiền tự do cao thường đối mặt với áp lực chi phí đại diện do nguy cơ sử dụng vốn kém hiệu quả vào các dự án không sinh lời. Việc trích khoảng 20% đến 30% tiền mặt nhàn rỗi để mua lại cổ phiếu giúp hoàn trả vốn cho cổ đông, gia tăng chỉ số EPS và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Mua lại cổ phiếu có thay thế hoàn toàn cho việc chi trả cổ tức bằng tiền mặt tại Việt Nam không? Kết quả kiểm định từ 420 quan sát cho thấy mua lại cổ phiếu không thay thế hoàn toàn mà đóng vai trò bổ trợ cho cổ tức tiền mặt. Doanh nghiệp duy trì tỷ lệ trả cổ tức ổn định từ 15% đến 25% song song với việc mua lại cổ phiếu khi giá thị trường sụt giảm bất thường để tái cân bằng cấu trúc vốn.

Việc kiêm nhiệm giữa Tổng Giám đốc và Chủ tịch Hội đồng Quản trị ảnh hưởng thế nào đến quyết định mua lại? Mô hình nghiên cứu chỉ ra mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê giữa tính kiêm nhiệm và xác suất mua lại cổ phiếu, làm tăng xác suất ra quyết định thêm khoảng 18,2%. Sự tập trung quyền lực giúp người điều hành nhanh chóng đưa ra quyết định mua lại nhằm ổn định giá trị vốn hóa và củng cố vị thế doanh nghiệp.

Vì sao mô hình Xtprobit được ưu tiên sử dụng thay vì mô hình OLS trong nghiên cứu này? Do biến phụ thuộc nhận giá trị nhị phân 0 hoặc 1, mô hình hồi quy OLS truyền thống sẽ vi phạm giả định về phương sai sai số không đổi và cho ra giá trị dự báo vượt khỏi khoảng xác suất từ 0 đến 1. Mô hình Xtprobit trên phần mềm STATA 14 xử lý hoàn hảo dữ liệu bảng và kiểm soát hiệu quả các yếu tố ngẫu nhiên giữa 420 quan sát.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phiếu thông qua mẫu nghiên cứu 420 quan sát tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2015 - 2021.
• Chứng minh thực nghiệm mối quan hệ đồng biến giữa dòng tiền tự do, quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ đòn bẩy tài chính và đặc điểm quản trị công ty đối với xác suất thực hiện mua lại cổ phiếu.
• Đóng góp phát hiện mới về tác động tích cực của tính kiêm nhiệm giữa CEO và Chủ tịch Hội đồng Quản trị đến quyết định mua lại cổ phiếu quỹ trong bối cảnh thị trường mới nổi.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ triển khai trong 1 đến 3 năm nhằm tối ưu hóa dự trữ tiền mặt 8% đến 12%, hoàn thiện cơ cấu nợ và nâng cao tính minh bạch quản trị theo chuẩn mực quốc tế.
• Khuyến nghị các nhà nghiên cứu tiếp tục mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2021 và tích hợp thêm các biến kinh tế vĩ mô như lãi suất, lạm phát để hoàn thiện mô hình dự báo tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU 1. Các khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu 1. Khái niệm về cổ phiếu Theo Khoản 2, Điều 4, Luật Chứng khoán năm 2019, định nghĩa “Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành”.

Cổ phiếu có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau, tuy nhiên cách phổ biến nhất là căn cứ vào quyền lợi mà cổ phiếu mang lại cho người nắm giữ. Với cách phân chia này, cổ phiếu được phân chia thành cổ phiếu thường (cổ phiếu phổ thông) và cổ phiếu ưu đãi. Cổ phiếu thường là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu của cổ đông đối với công ty và xác nhận cho phép cổ đông được hưởng các quyền lợi thông thường. Các quyền thông thường này gồm quyền tham dự và biểu quyết các vấn đề thuộc thẩm quyền của đại hội đồng cổ đông, triệu tập đại hội cổ đông bất thường; quyền được nhận phần lợi nhuận của công ty chia cho cổ đông dưới hình thức lợi tức cổ phần hay còn gọi là cổ tức sau khi được hội đồng quản trị công bố; khi thanh lý công ty, cổ đông thường có quyền được chia phần giá trị tài sản còn lại sau khi công ty đã thanh toán các khoản nợ và thanh toán cho các cổ đông ưu đãi; quyền chuyển nhượng quyền sở hữu cổ phần; quyền được ưu tiên mua cổ phiếu mới….

Trong khi đó, cổ phiếu ưu đãi là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu trong một công ty, đồng thời cho phép người nắm giữ (được gọi là cổ đông ưu đãi) được hưởng một số quyền lợi ưu tiên hơn so với cổ đông thường. Tùy vào loại cổ phiếu ưu đãi mà cổ đông ưu đãi sẽ có được các quyền ưu tiên khác nhau như trả cổ tức với mức cao hơn so với cổ tức của cổ phiếu phổ thông hoặc mức ổn định hàng năm, ưu tiên thanh toán trước, số phiếu biểu quyết nhiều hơn. Khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu 14  Khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu Có rất nhiều khái niệm liên quan đến hoạt động mua lại cổ phiếu nhưng theo nghiên cứu của tác giả thấy khái niệm hợp lý nhất là theo Nguyễn Thu Thủy (2011), hoạt động mua lại cổ phiếu là hoạt động của công ty trong việc thực hiện mua lại một phần cổ phiếu của công ty đang lưu hành trên thị trường. Sau khi mua lại cổ phiếu, công ty có thể hủy bỏ ngay lập tức sự tồn tại của những cổ phiếu này.

Tuy nhiên, các công ty thường giữ lại những cổ phiếu này làm cổ phiếu quỹ. Theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 31/12/2020 định nghĩa “Cổ phiếu quỹ là một loại cổ phiếu được sản xuất bởi một quỹ đầu tư, để tập hợp và đầu tư vào nhiều loại tài sản, chủ yếu là cổ phiếu của các công ty khác. Quỹ cổ phiếu cung cấp một cách đơn giản để nhà đầu tư đầu tư vào nhiều công ty khác nhau mà không cần mua cổ phiếu của từng công ty riêng lẻ”. Cổ phiếu quỹ có thể là cổ phiếu thường hay cổ phiếu ưu đãi.

Cổ phiếu quỹ không có các quyền như một cổ phiếu đang lưu hành như quyền bỏ phiếu, quyền kiểm soát và đặc biệt là quyền nhận cổ tức. Cổ phiếu quỹ cũng không được xét đến khi tính toán các chỉ số tài chính của công ty. Mua lại cổ phiếu là hành động công ty tiến hành mua lại toàn bộ hoặc một phần số cổ phiếu do chính công ty phát hành đang thuộc sở hữu của các cổ đông.