PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do thực hiện đề tài Bình Dƣơng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Hiện nay Bình Dƣơng tập trung triển khai hiệu quả các Nghị quyết của Chính phủ về phát triển kinh tế – xã hội với mục tiêu phát triển kinh tế theo hƣớng nâng cao chất lƣợng tăng trƣởng, ổn định và bền vững; chuyển dịch cơ cấu theo hƣớng tăng tỷ trọng ngành dịch vụ; tập trung cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo… Cùng với đó, tiếp tục triển khai đồng bộ các nội dung về đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với sắp xếp lại bộ máy nhà nƣớc theo hƣớng nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị công lập, giảm dần chi hỗ trợ từ ngân sách nhà nƣớc, nhằm nâng cao chất lƣợng, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập, nâng cao trách nhiệm ngƣời đứng đầu, tăng cƣờng kỷ luật, kỷ cƣơng hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan hành chính sự nghiệp. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế tỉnh Bình Dƣơng thì các đơn vị sự nghiệp dƣới sự quản lý của nhà nƣớc cũng đã từng bƣớc đƣợc kiện toàn, góp phần không nhỏ vào công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.
Để thực hiện đƣợc điều đó việc quản lý hiệu quả ngân sách nhà nƣớc có vai trò rất quan trọng trong quản lý và sử dụng nguồn tài chính. Quản lý hiệu quả nguồn tài chính, sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách để tạo ra nguồn tài chính lâu dài, ổn định là vấn đề nền tảng phát triển các đơn vị sự nghiệp công lập, là một trong những công cụ hỗ trợ để quản lý, đánh giá việc sử dụng các nguồn lực mà thông tin kế toán thông qua báo cáo tài chính. Nhƣng hiện nay, báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập thực tế chỉ phục vụ công tác quyết toán ngân sách nhà nƣớc hay việc giải trình cho cơ quan chủ quản. Mà chƣa phản ánh đƣợc đầy đủ và trung thực tình hình tài chính, kết quả hoạt động của đơn vị, chƣa đáp ứng nhu cầu và lợi ích khác nhau của ngƣời sử dụng, cũng nhƣ chƣa dự đoán tƣơng lai về các nguồn lực có thể sử dụng đƣợc.
1 Chính vì vậy, việc thực hiện chất lƣợng báo cáo tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập đóng vai trò hết sức quan trọng và cần thiết. Để đạt chất lƣợng báo cáo tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập là một điều không dễ. Việc vận dụng đầu tƣ một hệ thống thông tin kế toán quá phức tạp so với nhu cầu thông tin thấp sẽ gây ra lãng phí, quá tải thông tin; hay khi hệ thống thông tin không thể đáp ứng nhu cầu thông tin cao cũng có thể ảnh hƣởng đến quá trình ra quyết định hợp lý và cản trở đến hiệu quả hoạt động của tổ chức. Từ đó, các đơn vị cần hiểu đƣợc tầm quan trọng của sự phù hợp hệ thống thông tin kế toán và nhận diện đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC.
Đầu tiên, chúng ta cần phải xác định đƣợc các nhân tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính, có thể nói việc tìm ra các nhân tố này nhƣ việc tìm ra nguyên nhân của một căn bệnh mà cụ thể căn bệnh ở đây là chất lƣợng không tốt của một báo cáo tài chính. Chúng ta mới đƣa ra đƣợc những giải pháp và khuyến nghị tƣơng ứng với từng nhân tố thì việc thực hiện báo cáo tài chính mới có hiệu quả chất lƣợng cao, đặc biệt là trong các đơn vị sự nghiệp công lập có tính đặc thù riêng so với các lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhận thức đƣợc điều đó, tác giả đã chọn đề tài “Các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập - nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 2.
Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu nhằm tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng, nhằm nâng cao chất lƣợng báo cáo tài chính để đáp ứng nhu cầu khác nhau của ngƣời sử dụng và khả năng dự đoán về tƣơng lai có thể sử dụng đƣợc BCTC. - Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu này nhƣ sau: + Thứ nhất: xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. 2 + Thứ hai: đo lƣờng mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Câu hỏi nghiên cứu - Câu hỏi 1: Chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp trên địa bàn Bình Dƣơng bị tác động bởi những nhân tố nào? - Câu hỏi 2: Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng là nhƣ thế nào? - Câu hỏi 3: Để hoàn thiện hệ thống BCTC của đơn vị sự nghiệp công lập nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng đề xuất các giải pháp nhƣ thế nào? 3.
Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu Các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Đối tƣợng khảo sát - Nhân viên kế toán đang làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng - Những công chức đang công tác tại đơn vị chủ quản nhƣ Sở Tài Chính, Sở Giáo dục, phòng Tài chính-Kế hoạch, phòng Giáo dục và Đào tạo,… 3. Phạm vi nghiên cứu Giới hạn của bài nghiên cứu là nghiên cứu này đƣợc thực hiện đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong khu vực tỉnh Bình Dƣơng từ năm 2014 đến năm 2016.
Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu nghiên cứu, khảo sát đƣợc tiến hành từ tháng 04 năm 2017 đến tháng 06 năm 2017 4. Phƣơng pháp nghiên cứu - Đề tài sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. 3 - Nghiên cứu sơ bộ định tính: Thảo luận nhóm với 12 ngƣời am hiểu về lĩnh vực kế toán (Giám đốc, Thủ trƣởng, kế toán trƣởng) của các đơn vị chủ quản và 02 Tiến sĩ chuyên gia về lĩnh vực kế toán theo dàn bài thảo luận nhóm (Phụ lục 01). Các ý kiến này đƣợc bổ sung để hoàn chỉnh bảng câu hỏi khảo sát và mô hình nghiên cứu chính thức.
- Nghiên cứu chính thức định lƣợng: tiến hành phát bảng câu hỏi thăm dò ý kiến để khảo sát, thu thập số liệu. Để xác định và đo lƣờng mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập, nguồn số liệu từ khảo sát đƣợc mã hóa và xử lý bằng phần mềm SPSS 19.0 để phân tích và kiểm định mô hình nghiên cứu thông qua hệ số tin cậy: Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tƣơng quan và phân tích hồi quy tuyến tính. Ý nghĩa thực tiễn - Các đơn vị sự nghiệp công lập có thể sử dụng kết quả nghiên cứu của đề tài để tham khảo hoàn thiện BCTC. - Nghiên cứu này cũng làm cơ sở để Thủ trƣởng đơn vị hay cơ quan chủ quản tham khảo, nắm bắt và từ đó có những cách thức phù hợp cho công tác trình bày và lập BCTC.
- Ngoài ra, nghiên cứu này còn giúp những ngƣời làm công tác kế toán hiểu rõ vấn đề trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính, đồng thời giúp hoàn thiện công tác kế toán của mình. Kết cấu của luận văn Kết cấu của luận văn gồm có 05 chƣơng, nội dung chính của các chƣơng đƣợc mô tả nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu Trình bày các công trình nghiên cứu có liên quan BCTC cũng nhƣ chất lƣợng BCTC đã đƣợc các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam thực hiện. Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết Trình bày cơ sở lý thuyết về báo cáo tài chính áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp công lập và chế độ kế toán hành chính sự nghiệp và các mô hình đo lƣờng 4 chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập trong và ngoài nƣớc. Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Trình bày phƣơng pháp nghiên cứu, mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng.
Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Trình bày kết quả nghiên cứu và bàn luận về các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập Chƣơng 5: Kết luận và hu ến nghị Kết luận, khuyến nghị các giải pháp và đƣa ra hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chƣơng này, tác giả sẽ trình bày các công trình nghiên cứu có liên quan BCTC cũng nhƣ chất lƣợng BCTC đã đƣợc các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam thực hiện. Từ đó, tác giả sẽ đƣa ra nhận x t cũng nhƣ tìm ra khiếm khuyết của lĩnh vực nghiên cứu và các vấn đề tiếp tục thực hiện, làm cơ sở để tác giả xác định mục tiêu của nghiên cứu cho đề tài của mình. Cụ thể, một số nghiên cứu trong và ngoài nƣớc nhƣ sau: 1.