phần Mở đầu, Kết luận, khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục; nội dung chính của luận văn đƣợc cấu trúc thành ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý bồi dƣỡng năng lực dạy học môn GDQP&AN cho giáo viên THPT đáp ứng chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018. Thực trạng quản lý bồi dƣỡng năng lực dạy học môn GDQP&AN cho giáo viên THPT tỉnh Bắc Kạn đáp ứng chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018. Biện pháp quản lý bồi dƣỡng năng lực dạy học học môn GDQP&AN cho giáo viên THPT tỉnh Bắc Kạn đáp ứng chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018.
5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN GDQP&AN CHO GIÁO VIÊN THPT ĐÁP ỨNG CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên Trong xây dựng, bồi dƣỡng và phát triển đội ngũ giáo viên, nhà giáo dục học V. Xukhômlinxki đã từng yêu cầu: “Phải bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên, phát huy đƣợc tính sáng tạo trong lao động của họ và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sƣ phạm, phải biết lựa chọn giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dƣỡng họ trở thành những giáo viên tốt theo tiêu chuẩn nhất định, bằng các biện pháp khác nhau.
Tác giả này cho rằng phải bồi dƣỡng cả về chuyên môn nghiệp vụ, Năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên. Ông rất đề cao tầm quan trọng của việc tổ chức hội thảo chuyên môn, qua đó giáo viên có điều kiện trao đổi những kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao trình độ của mình (dẫn theo [12]).Viết về năng lực chuyên môn của giáo viên tác giả Liakopoulou (2011) đã đƣa ra khái niệm năng lực chuyên môn và phân loại “năng lực chuyên môn của giáo viên bao gồm các thành tố sau đây: 1) Tính cách, thái độ và niềm tin; 2) Kỹ năng sƣ phạm và kiến thức sƣ phạm (Kiến thức môn học, Kiến thức và hiểu biết về ngƣời học, phƣơng pháp giảng dạy, Kiến thức về chƣơng trình giảng dạy); 3) Hiểu biết về bối cảnh xã hội; 4) Hiểu biết về bản thân và về khoa học nói chung. Dự án Việt - Bỉ (hỗ trợ học từ xa), tác giả Michei Develay trong cuốn “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên đã nhấn mạnh việc đào tạo giáo viên bao gồm nhiều vấn đề nhƣ: quan niệm, nội dung, phƣơng thức đào tạo, tính chất và bản sắc nghề nghiệp… [26, tr. Đó là cuốn sách nhằm góp phần đổi mới sự nghiệp đào tạo, bồi dƣỡng giáo viên ngày càng tốt hơn.
ên cạnh đó đã giới thiệu ở Việt Nam công trình “Giáo viên rèn luyện tâm l của tác giả.Trong mô hình này, trong các tiêu chí đánh giá lãnh đạo nhà trƣờng, ngƣời ta chú trọng đến vấn đề lãnh đạo, quản l công tác D các năng lực nghề nghiệp của đội ngũ GV [12]. Thái Lan là một trong những nƣớc có chính sách rất thiết thực về bồi dƣỡng và đào tạo lại đội ngũ giáo viên. Tất cả các giáo viên đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung, 6 chƣơng trình về nghiệp vụ quản l theo chuyên môn quy định. Nhà nƣớc đã đƣa ra chƣơng trình lớn thực hiện trong thập kỷ qua, đó là “Chƣơng trình bồi dƣỡng giáo viên mới để xây dựng kế hoạch bồi dƣỡng cho giáo viên trong 10 năm và chƣơng trình trao đổi, chƣơng trình đào tạo trong nƣớc.
Việc bồi dƣỡng năng lực giáo viên đƣợc tiến hành ở các trung tâm học tập cộng đồng, nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện kỹ năng nghề nghiệp ngắn ngày và thông tin tƣ vấn cho mọi ngƣời dân trong xã hội. Tại Pakistan, Nhà nƣớc đã xây dựng chƣơng trình bồi dƣỡng về sƣ phạm cho đội ngũ giáo viên và quy định trong thời gian 3 tháng, cần bồi dƣỡng những nội dung gồm: giáo dục nghiệp vụ dạy học; cơ sở tâm lý giáo viên; phƣơng pháp nghiên cứu, đánh giá và nhận xét học sinh. Tại Liên bang Nga, các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục rất quan tâm tới việc nâng cao chất lƣợng dạy học thông qua các biện pháp quản lý có hiệu quả. Muốn nâng cao chất lƣợng dạy học phải có đội ngũ giáo viên có năng lực.
Họ cho rằng, kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác quản lý bồi dƣỡng năng lực dạy học cho giáo viên. Bàn về bồi dƣỡng năng lực dạy học cho giáo viên, một số tác giả cho rằng giáo viên là những ngƣời biết nắm cơ hội học hỏi trong nghiên cứu “What makes a good teacher? của các tác giả Marie F.D, trao đổi các hoạt động giữa các trƣờng với nhau, các GV đồng thời tổ chức chƣơng trình phát triển giáo dục cho các cụm trƣờng, các vùng miền,.Trong nghiên cứu “Teacher‘s Professional developmnet - Eueopo in International comparison , của nhóm nghiên cứu từ Đại học Twente, Hà Lan. Các quốc gia châu Âu đã thay đổi chính sách cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả của giảng dạy của GV bằng cách tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên và học sinh, không ngừng đào tạo, bồi dƣỡng và phát triển GV chuyên nghiệp, nhấn mạnh sự cần thiết phải cung cấp cơ hội cho việc bồi dƣỡng và phát triển chuyên môn GV cần thực hiện liên tục. Các công trình bàn về quản lý bồi dƣỡng năng lực giáo dục cho giáo viên tuy đã đƣợc nghiên cứu nhƣng không nhiều, nội dung quản lý bồi dƣỡng giáo dục cho giáo viên đƣợc đề cập ở các mức độ khác nhau: Tại Hội thảo khoa học “Chất lƣợng GD và vấn đề đào tạo GV do Khoa Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 12/2014, nhiều báo cáo tham luận của các tác giả nhƣ Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, 7 Đặng á Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đến việc đào tạo, D đội ngũ giáo viên trƣớc yêu cầu mới [20].
Mục tiêu xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo là một trong những nội dung đƣợc thể hiện thƣờng xuyên trong nhiều văn kiện của Đảng, Nhà nƣớc, Chính phủ, ngành,… nhƣ: Chỉ thị 40 của an í thƣ về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục [30], Chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011-2020, Nghị quyết 29 Hội nghị Trung ƣơng 8 (khóa XI) [31], Văn kiện đại hội đại biểu lần thứ XII [19], Nghị quyết 88 của Quốc hội về đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông,… Đó cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để các nhà QL, nhà KH quan tâm vấn đề BDNL trong nhiều công trình nghiên cứu nhằm tìm biện pháp để thực hiện mục tiêu BD là đủ về số lƣợng, đạt chuẩn về trình độ đào tạo và hợp lý về cơ cấu, đủ năng lực hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao. Các hƣớng nghiên cứu nói trên ở ngoài nƣớc đƣợc các nhà khoa học, nhà quản l …trong nƣớc quan tâm, phát triển phù hợp với định hƣớng phát triển GD và điều kiện cụ thể ở Việt nam. Nhiều đề tài cấp Nhà nƣớc, cấp Bộ đƣợc triển khai để xác định những vấn đề liên quan đến mục tiêu, chƣơng trình, nội dung, biện pháp, quy trình đào tạo và D đội ngũ nhà giáo. Tác giả Trần Bá Hoành với tập hợp các bài viết trong sách chuyên khảo “Vấn đề giáo viên- Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn [13], đã tập trung vào 5 nội dung cơ bản: Vai trò của GV và vị trí của ngành sƣ phạm; Đào tạo, BDGV cần đảm bảo thực hiện những mục tiêu nào và những yêu cầu gì đặt ra đối với hoạt động BDGV; Sử dụng GV; Đội ngũ GVPT nƣớc ta; Kinh nghiệm nƣớc ngoài.
Những vấn đề trên đã đƣợc tác giả phân tích trên bình diện lý luận và thực tiễn, là tƣ liệu để các cơ sở GD, trong đó có các trƣờng sƣ phạm, bổ sung vào chƣơng trình, nội dung đào tạo và BDGV các cấp. Trong bài “Những yêu cầu mới về nghiệp vụ sƣ phạm trong chuẩn nghề nghiệp GV trung học , Trần á Hoành cũng đã phân tích sâu những yêu cầu về nghiệp vụ sƣ phạm mà GV phải có để thực hiện giảng dạy hiệu quả. Rất nhiều vấn đề lý luận về đào tạo, DGV đƣợc làm sáng tỏ phù hợp với định hƣớng việc đào tạo BDGV trung học cho những năm đầu thế kỷ XXI, định hƣớng việc tích hợp đào tạo chuyên môn và nghiệp vụ trong các giáo trình ở Đại học sƣ phạm, đổi mới phƣơng pháp DGV và một số biện pháp nâng cao chất lƣợng đào tạo và DGV để dạy chƣơng trình và sách giáo khoa mới. 8 Tác giả Trần Khánh Đức đã đề cập đến vấn đề “Cải cách sƣ phạm và đổi mới căn bản mô hình đào tạo GV , trong đó, làm rõ mô hình nhân cách của ngƣời GV trong bối cảnh GD Việt Nam hiện nay, vai trò, vị trí của ngƣời GV và những yêu cầu đặt ra đối với ngƣời GV trong xã hội hiện đại.
Từ đó, bài báo kết luận: GV là nhân tố quyết định chất lƣợng GD. Để đáp ứng những yêu cầu mới của thời đại, ngƣời GV phải có không chỉ những hiểu biết sâu sắc, thấu đáo những kiến thức, kỹ năng chuyên môn-nghề nghiệp mà cũng cần phải có hiểu biết và năng lực nghiệp vụ sƣ phạm cùng với những hiểu biết xã hội - văn hóa và vốn sống phong phú. Và đây chính là cơ sở để hình thành và phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV [21]. Trong bài viết “Đổi mới chƣơng trình và phƣơng thức đào tạo GV theo hƣớng phát triển năng lực nghề nghiệp [28], tác giả Nguyễn Thu Tuấn đã đề cập đến vấn đề những bất cập trong chƣơng trình và phƣơng thức đào tạo GV hiện nay.
Từ đó, tác giả đƣa ra biện pháp về đổi mới chƣơng trình và phƣơng thức đào tạo GV theo hƣớng phát triển năng lực nghề nghiệp nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của ngƣời GV không chỉ có những kiến thức, kỹ năng chuyên môn-nghề nghiệp mà cũng cần phải có hiểu biết và năng lực nghiệp vụ sƣ phạm. Đây chính là cơ sở để hình thành và phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV đáp ứng chƣơng trình GDPT mới. Tuy nhiên, tác giả đã chƣa phân tích những nội dung trong việc quản lý các hoạt động BDGV.