Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức thực hiện chương trình đào tạo nghề tại trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội Chương 3: Biện pháp tổ chức thực hiện chương trình đào tạo nghề Sửa chữa và lắp ráp thiết bị máy vi tính tại trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm của đề tài 1. Quản lý Thuật ngữ quản lý được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở những cách tiếp cận khác nhau. Các tác giả đã đưa ra nhiều quan niệm khác nhau về QL, ví dụ như: - Nguyễn ngọc Quang quan niệm: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường”.
- Theo Phan văn Kha: “QL là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các hệ thống nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định”. - Tiếp cận trên phương diện hoạt động của một tổ chức, tác giả Mạc văn Trang viết: “Quản lý là một quá trình chủ thể (quản lý) tác động đến đối tượng (quản lý) một cách có chủ đích, có tổ chức, dựa trên các nguồn lực và những điều kiện có thể có nhằm đạt được mục đích đã xác định” QL là một chức năng riêng biệt nảy sinh ra từ bản thân, bản chất của quá trình xã hội, của lao động thuộc về nó. Bản chất của QL là một quá trình điều khiển mọi quá trình xã hội khác. Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý diễn ra một mối quan hệ tương tác, ảnh hưởng qua lại lẫn nhau và chính nhờ mối quan hệ đó mà hệ thống vận động đến mục tiêu.
Tổ hợp những tác động từ chủ thể đến khách thể làm cho hệ vận hành đến mục tiêu và chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác. Đó là QL, tập hợp các tác động quản lý làm nảy sinh ra các mối quan hệ QL. Như vậy có thể thấy rằng: QL là hoạt động tất yếu của những hệ thống có tổ chức, đó là sự tác động có hướng đích của chủ thể QL đến khách thể 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com QL nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu mà tổ chức đặt ra, giữa chủ thể QL và khách thể QL có mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau trong đó chủ thể QL nẩy sinh các tác động QL còn khách thể QL sản sinh ra những giá trị vật chất và tinh thần trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con người và đáp ứng mục đích của chủ thể QL. Tổ chức Theo từ điển Từ và ngữ Hán Việt của Nguyễn Lân có định nghĩa “tổ chức là sắp đặt và đưa vào nề nếp”.
Tổ chức là sắp xếp một cách khoa học những yếu tố cấu thành một hệ toàn vẹn, nhằm đảm chúng tương tác với nhau một cách tối ưu đa hệ tới mục tiêu. Ở khía cạnh khác tổ chức là tập hợp một nhóm người có cùng một mục tiêu. Tổ chức có nhiều mức độ và quy mô khác nhau. Tổ chức là sự sắp đặt một cách khoa học những yếu tố, những lượng (người), những dạng hoạt động của tập thể người, người lao động thành một hệ toàn vẹn, nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau một cách tối ưu, đưa tới mục tiêu.
Tổ chức là sự phối hợp các tác động, các bộ phận lại với nhau làm cho chúng tạo nên một tác động thích hợp, nhằm đạt được hiệu quả hơn tổng hiệu quả của các bộ phận. Chức năng tổ chức có mặt trong suốt quá trình quản lý nhà trường, gồm các công việc sau: + Tổ chức khai thác và tiếp nhận nguồn lực như con người, cơ sở vật chất, kinh phí, các mối quan hệ… + Tổ chức triển khai kế hoạch đến những người thực hiện: thuyết phuc động viên mọi người thực hiện kế hoạch. + Tổ chức thiết lập cấu trúc tổ chức bộ máy: Lựa chọn, sắp xếp nhân sự bộ máy, quy định chức năng nhiệm vụ quyền hạn… + Xác lập cơ chế phối hợp, giám sát, thông tin, các quan hệ ngang dọc. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, đề bạt, đãi ngộ cán bộ, chăm lo phát triển tổ chức.
Chương trình đào tạo, chương trình đào tạo nghề Các chuyên gia về khoa học giáo dục có các định nghĩa khác nhau về chương trình đào tạo. Tuỳ theo cách tiếp cận trong công việc thiết kế chương trình đào tạo, tuỳ theo quan điểm về phương thức tổ chức triển khai các hoạt động trong một quy trình đào tạo, căn cứ vào nhu cầu thực tế cuả sự phát triển kinh tế – xã hội trong từng giai đoạn. * Theo Smith và cộng sự, chương trình đào tạo được xem là “một trình tự các kinh nghiệm có thể được đặt ra cho nhà trường nhằm mục tiêu đưa thanh thiếu niên vào khuôn khổ theo cách tư duy và hành động tập thể.” * Good cho rằng chương trình đào tạo là bản kế hoạch tổng thể, chung nhất về nội dung trong những nguyên liệu giảng dạy cụ thể mà nhà trường cần cung cấp cho sinh viên. * Theo Tyler (1949), nên xem xét chương trình ĐT từ cơ cấu của nó.
Theo ông, chương trình ĐT bao gồm 4 yếu tố cấu thành đó là: mục tiêu ĐT; nội dung ĐT; phương pháp hay quy trình ĐT; đánh giá kết quả ĐT. * Trong tiếng Anh, từ “ Curriculum” được hiểu là: “các kinh nghiệm học tập được hướng dẫn và kế hoạch hóa, với các kết quả học tập được xác định trước và hình thành qua việc tích lũy kiến thức và kinh nghiệm một cách có hệ thống dưới sự hướng dẫn của nhà trường nhằm tạo ra ở người học sự phát triển liên tục và năng lực xã hội và cá nhân (Tanne -1975) * Theo định nghĩa cuả trường đại học Brooker Oxford: Chương trình ĐT là một hệ thống tích hợp cuả mục đích ĐT và các mục tiêu thực hiện, sự kiểm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tra và đánh giá, các phương pháp và nội dung giảng dạy (Gold et.1990 - Đại học Brooker Oxford). * Theo White (1995) cho rằng chương trình ĐT là bản kế hoạch ĐT phản ánh các mục tiêu ĐT mà nhà trường theo đuổi, nó cho ta biết nội dung và phương pháp dạy và học cần thiết để đạt được mục tiêu đề ra. * Theo Kelly cho rằng bất luận chúng ta định nghĩa thế nào về chương trình ĐT thì nó cũng bao gồm 4 yếu tố: ý đồ của người thiết kế; quy trình thực hiện ý đồ đó; kinh nghiệm của học sinh có được do GV mang lại khi thực hiện ý đồ của người thiết kế; một sản phẩn phụ của chương trình ĐT được thể hiện qua khả năng học tập “ẩn” của người học.
Theo điều 35 cuả Luật giáo dục Việt Nam: Chương trình giáo dục nghề nghiệp thể hiện mục tiêu giáo dục nghề nghiệp, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục nghề nghiệp, phương pháp và hình thức ĐT đối với mỗi môn học, ngành, nghề, trình độ ĐT của giáo dục nghề nghiệp; đảm bảo yêu cầu liên thông với các chương trình khác. Chương trình ĐT là một khái niệm động, phát triển theo trình độ phát triển kinh tế – xã hội, khoa học công nghệ; chương trình ĐT luôn là căn cứ để các cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục thực hiện chức năng quản lý và nhà trường thì thực hiện chức năng ĐT của mình. Như vậy, có thể hiểu một chương trình ĐT là một hệ thống các mục tiêu ĐT, nội dung, đánh giá. trong quá trình ĐT có mối liên kết chặt chẽ đảm bảo tính lôgic khoa học, thể hiện dưới dạng một văn bản viết.
Một chương trình có cấu trúc nội dung bao gồm: + Mục đích giáo dục, đào tạo và các mục tiêu thực hiện cụ thể dưới dạng chuẩn các kiến thức, kỹ năng cuả hoạt động ĐT cho một lớp học hoặc cấp trình độ ĐT nhất định 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Nội dung ĐT được sắp xếp theo một cấu trúc lôgic khoa học đáp ứng mục đích giáo dục, ĐT và các mục tiêu thực hiện của chương trình + Kế hoạch, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục, ĐT để triển khai nội dung ĐT + Nội dung, hình thức và phương pháp đánh giá kết quả ĐT Chương trình ĐT nghề cũng dựa trên cơ sở nền tảng cuả chương trình ĐT nói chung, tuy nhiên có một số yếu tố xuất hiện tạo nên sự khác biệt của nó đối với chương trình ĐT khác, thể hiện rõ nét nhất thông qua mục tiêu của ĐT nghề. Có hai dạng mục tiêu ĐT có thể đưa ra là “đào tạo cho cuộc sống” và “đào tạo để kiếm sống”, hai dạng này không loại trừ nhau nhưng chúng khác nhau trong quá trình xây dựng chương trình. Mục tiêu ĐT nghề nghiêng về dạng thứ hai nhiều hơn và tập trung nhiều vào việc hình thành cho người học một năng lực nghề nghiệp nhất định để tham gia vào thị trường lao động. Khái niệm đào tạo nghề 1.
Nghề Nghề là một khái niệm phức tạp, người ta quan niệm về nghề khác nhau dưới các góc độ khác nhau. Có thể chia ra các nhóm quan niệm: - Nhóm thứ nhất: cho rằng nghề là một khâu độc lập của sự phân công lao động hoặc là một dạng hoạt động do con người thực hiện nhằm hoàn thành những công việc theo sự phân công lao động. - Nhóm thứ hai: đưa ra định nghĩa, nghề là năng lực làm ra những đồ dùng cần thiết; nghề là một công việc nào đó người ta có thu nhập để duy trì, phát triển cuộc sống bản thân và gia đình; nghề là biết cách làm một việc nào đó theo sự phân công lao động của xã hội. Clipmốp lại cho rằng: Nghề là một tập hợp các chuyên môn gần nhau, còn chuyên môn là một lĩnh hoạt động mà trong đó con người sử 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dụng sức mạnh thể chất và tinh thần của mình để làm ra những sản phẩm có ích cho xã hội, phù hợp với sự phân công lao động.
Từ các cách hiểu trên ta thấy: Nghề là kết quả cuả sự phân công lao động xã hội, xã hội phát triển thì ngành nghề cũng thay đổi theo.