Nghiên Cứu Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông Tại Huyện Nam Đàn

Nghiên cứu đề xuất biện pháp hiệu quả phòng trừ sâu hại cây thông tại huyện Nam Đàn, bảo vệ rừng đặc dụng và nâng cao năng suất cây trồng.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Lợi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bảo Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông Tại Huyện Nam Đàn
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: LƯỢC SỬ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát về tình hình nghiên cứu về côn trùng trên thế giới
• 1.2. Khái quát về tình hình nghiên cứu về côn trùng ở Việt Nam
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về sâu hại Thông
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN TỰ NHIÊN CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DÂN SINH KINH TẾ, XÃ HỘI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên
• 2.2. Đặc điểm kinh tế và xã hội
• 2.2.1. Dân số, dân tộc, lao động
• 2.2.2. Tình hình xã hội
• 2.2.3. Đặc điểm kinh tế
• 2.2.4. Kết cấu hạ tầng
• 2.2.5. Đánh giá chung về tình hình kinh tế, xã hội
• 2.3. Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2011-2015
• 2.3.1. Quản lý bảo vệ rừng
• 2.3.2. Chi phí chung
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Công tác chuẩn bị
• 3.3.2. Phương pháp kế thừa
• 3.3.3. Phương pháp xác định thành phần sâu hại Thông
• 3.3.4. Phương pháp thử nghiệm các biện pháp phòng trừ
• 3.3.5. Phương pháp đề xuất các biện pháp phòng trừ
• 3.3.6. Phương pháp nội nghiệp
• 3.3.7. Xác định thành phần các loài sâu hại
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Thành phần các loài sâu hại tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Đánh giá rút ra loài chủ yếu
• 4.3. Một số đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài sâu hại Thông chính
• 4.3.1. Biến động mật độ của các loài sâu hại chủ yếu theo thời gian
• 4.3.2. Ảnh hưởng của vị trí địa hình đến mật độ sâu hại chủ yếu
• 4.3.3. Mối quan hệ giữa mật độ sâu hại chính với độ cao
• 4.3.4. Một số đặc điểm cơ bản của các loài sâu hại chính
• 4.3.5. Ong ăn lá thông (Diprion pini L.)
• 4.4. Thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ
• 4.4.1. Kết quả thử nghiệm vật lý cơ giới
• 4.4.2. Kết quả thử nghiệm biện pháp chế phẩm sinh học vào phòng trừ sâu hại Thông
• 4.5. Đề xuất một số biện pháp phòng trừ sâu hại Thông
• 4.5.1. Một số vấn đề chính
• 4.5.2. Biện pháp cơ giới, vật lý
• 4.5.3. Biện pháp kĩ thuật lâm sinh
• 4.5.4. Biện pháp sinh học
• 4.5.5. Biện pháp hóa học
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông

Cây thông là một trong những loài cây chủ lực trong việc phát triển rừng tại huyện Nam Đàn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các loài sâu hại đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho cây trồng. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại là rất cần thiết để bảo vệ cây thông và đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng.

1.1. Đặc Điểm Sinh Học Của Sâu Hại Cây Thông

Các loài sâu hại cây thông thường có đặc điểm sinh học đa dạng, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của chúng giúp xác định thời điểm và phương pháp phòng trừ hiệu quả.

1.2. Tình Hình Sâu Hại Cây Thông Tại Huyện Nam Đàn

Tình hình sâu hại cây thông tại huyện Nam Đàn đang diễn biến phức tạp. Các loài sâu như sâu róm và ong ăn lá thông đã gây thiệt hại lớn cho diện tích rừng trồng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng gỗ.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông

Việc phòng trừ sâu hại cây thông tại huyện Nam Đàn gặp nhiều thách thức. Sự gia tăng mật độ sâu hại, cùng với điều kiện khí hậu và môi trường không thuận lợi, đã làm cho công tác phòng trừ trở nên khó khăn hơn.

2.1. Mật Độ Sâu Hại Tăng Cao

Mật độ sâu hại cây thông tăng cao trong những năm gần đây, đặc biệt là trong mùa mưa. Điều này đòi hỏi các biện pháp phòng trừ phải được thực hiện kịp thời và hiệu quả.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Biện Pháp Sinh Học

Mặc dù biện pháp sinh học được coi là an toàn và hiệu quả, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tế gặp nhiều khó khăn do thiếu kiến thức và kinh nghiệm từ người dân địa phương.

III. Phương Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông Hiệu Quả

Để bảo vệ cây thông, cần áp dụng các phương pháp phòng trừ sâu hại hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm cơ giới, sinh học và hóa học, tùy thuộc vào tình hình cụ thể của từng khu vực.

3.1. Biện Pháp Cơ Giới Trong Phòng Trừ

Biện pháp cơ giới như cắt tỉa và thu gom sâu hại là cần thiết để giảm thiểu thiệt hại cho cây thông. Việc thực hiện thường xuyên giúp kiểm soát mật độ sâu hại hiệu quả.

3.2. Biện Pháp Sinh Học An Toàn

Sử dụng thiên địch và chế phẩm sinh học là một trong những biện pháp an toàn và hiệu quả. Các nghiên cứu cho thấy biện pháp này giúp giảm thiểu sâu hại mà không gây hại cho môi trường.

3.3. Biện Pháp Hóa Học Cần Thận Trọng

Biện pháp hóa học cần được áp dụng một cách thận trọng. Việc lựa chọn thuốc trừ sâu an toàn và hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ cây thông và môi trường xung quanh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Biện Pháp Phòng Trừ

Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại cây thông tại huyện Nam Đàn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy sự kết hợp giữa các biện pháp khác nhau giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy việc áp dụng biện pháp sinh học đã giúp giảm thiểu đáng kể mật độ sâu hại. Các mô hình thử nghiệm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp này.

4.2. Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, nhà khoa học và người dân địa phương là rất quan trọng trong việc triển khai các biện pháp phòng trừ sâu hại. Điều này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho cộng đồng.

V. Kết Luận Về Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Cây Thông

Biện pháp phòng trừ sâu hại cây thông tại huyện Nam Đàn cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân là rất cần thiết để bảo vệ cây thông và phát triển bền vững rừng.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Phòng Trừ

Công tác phòng trừ sâu hại cây thông cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Các biện pháp mới và hiệu quả sẽ được áp dụng để đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Và Đổi Mới

Khuyến khích nghiên cứu và đổi mới trong công tác phòng trừ sâu hại là rất quan trọng. Các giải pháp sáng tạo sẽ giúp nâng cao hiệu quả và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rừng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cân bằng sinh thái, điều hòa khí hậu, chu chuyển oxy, duy trì độ phì của đất, chống xói mòn và giảm thiểu thiệt hại thiên tai. Tại Việt Nam, công tác quản lý và bảo vệ rừng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội. Theo số liệu công bố kèm theo Thông tư số 25/2009/TT-BNN ngày 05/05/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tổng diện tích rừng toàn quốc tính đến ngày 31/12/2011 đạt 13.064 ha (trong đó rừng tự nhiên là 10.383 ha, rừng trồng là 3.681 ha, độ che phủ 39%). Tuy nhiên, tài nguyên rừng đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, gia tăng dân số, khai thác quá mức và đặc biệt là sự phá hoại của dịch sâu bệnh.

Cây Thông (Pinus) là loài cây lâm nghiệp được gây trồng phổ biến nhờ tính chịu hạn cao, thích nghi với lập địa xấu, đất lẫn đá vùng đồi núi. Cây cung cấp gỗ nguyên liệu cho công nghiệp giấy sợi, gỗ trụ mỏ, đồ gia dụng và nhựa thông phục vụ sản xuất sơn, vecni, chất dẻo. Đồng thời, thông còn là loài cây cảnh quan quan trọng gắn với các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh. Tại Ban quản lý rừng đặc dụng huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An), thông là cây trồng chủ lực tạo cảnh quan cho các khu di tích lịch sử như Khu mộ Bà Hoàng Thị Loan. Mặc dù vậy, rừng thông tại đây liên tục đối mặt với các đợt phát dịch sâu hại nghiêm trọng, điển hình là hai đợt đại dịch năm 2011 và năm 2013. Tính đến ngày 15/10/2013, toàn lâm phần có trên 1.830 ha / 3.294,7 ha diện tích rừng thông ở các cấp tuổi bị nhiễm sâu róm; trong đó hơn 735 ha bị nhiễm nặng với mật độ sâu trên dưới 1.000 con/cây, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và cảnh quan môi trường.

Để giải quyết bài toán trên, khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu: Xác định thành phần loài sâu hại, nghiên cứu đặc điểm sinh học, hình thái và tập tính của các loài sâu hại thông chính; từ đó thử nghiệm và đề xuất các biện pháp phòng trừ phù hợp nhằm hạn chế thiệt hại, nâng cao năng suất rừng trồng, bảo tồn tính đa dạng sinh học và không gây ô nhiễm môi trường sinh thái.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Xác định thành phần loài sâu hại Thông.
  2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, tập tính của các loài sâu hại Thông chính.
  3. Thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ sâu hại Thông.
  4. Đề xuất một số biện pháp phòng trừ sâu hại Thông.
• Đối tượng nghiên cứu: Các loài côn trùng gây hại lá, thân cành ngọn và rễ cây thông tại lâm phần; các biện pháp phòng trừ cơ giới - vật lý và chế phẩm sinh học.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Lâm phần do Ban quản lý rừng đặc dụng huyện Nam Đàn quản lý với diện tích 3.294,7 ha, phân bố trên 14 tiểu khu (1010, 1011, 1012, 1014, 1015A, 1015B, 1015C, 1016A, 1016B, 1017A, 1017B, 1018, 1019A, 1020).
  • Thời gian thực hiện: 4 đợt điều tra thực địa liên tục từ ngày 28/02/2015 đến ngày 09/04/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình áp dụng

Đề tài dựa trên nguyên lý Quản lý tổng hợp sâu bệnh hại (Integrated Pest Management - IPM) trong lâm nghiệp. Tác giả tổng hợp các luận điểm khoa học từ Hiệp hội IPM Hoa Kỳ (1994), Đại học Bang North Dakota, Trần Quang Hưng (1999), Đào Xuân Trường (1995) và Trần Văn Mão (1994, 1995). Theo đó, chiến lược IPM không đặt mục tiêu tiêu diệt hoàn toàn quần thể côn trùng mà hướng tới việc điều chỉnh mật độ sâu hại luôn ở dưới ngưỡng gây hại kinh tế, kết hợp hài hòa các biện pháp sinh học, lâm sinh, vật lý cơ giới và hóa học trên nền tảng tôn trọng cân bằng sinh thái. Đề tài cũng kế thừa quy trình kỹ thuật phòng trừ sâu róm thông 4 túm lông (Dasychira axutha) trên thông đuôi ngựa (Pinus massoniana) của Nguyễn Thế Nhã (giai đoạn 2009–2011).

Phương pháp nghiên cứu thực địa

Nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp kế thừa tài liệu lưu trữ, phỏng vấn thực tế cán bộ quản lý rừng, công nhân khai thác nhựa, người dân địa phương và điều tra khảo sát chi tiết theo hệ thống ô tiêu chuẩn (OTC):

• Thiết kế ô tiêu chuẩn: Thiết lập 9 OTC hình chữ nhật kích thước 40m x 25m ($S = 1.000,\text{m}^2$, số lượng cây $\ge 100$ cây/ô), phân bố đều trên 3 dạng địa hình (chân đồi, sườn đồi, đỉnh đồi) thuộc 2 hướng dốc (Đông Nam và Tây Bắc).
• Điều tra sâu hại lá: Quan sát trực tiếp trên các cành mẫu, đếm và thống kê số lượng cá thể phân theo các pha phát triển: trứng, sâu non, nhộng, trưởng thành.
• Điều tra sâu hại thân, cành, ngọn: Khảo sát trên 5 cành điều tra/cây, kiểm đếm số ngọn bị hại trên tổng số ngọn, sử dụng dao/kéo mổ tách cành ngọn bị tổn thương để thu bắt mẫu và ghi nhận pha phát triển.
• Điều tra sâu dưới đất: Bố trí 5 ô dạng bản ($1,\text{m} \times 1,\text{m}$) trong mỗi OTC (4 góc và 1 ở giữa ô). Cuốc đất từng lớp sâu 10 cm, bóp nhỏ đất để tìm kiếm, bắt và phân loại côn trùng hại rễ. Vị trí ô dạng bản được dịch chuyển tịnh tiến theo đường chéo OTC qua các đợt điều tra.
• Thử nghiệm biện pháp phòng trừ:
  • Biện pháp cơ giới - vật lý: Dùng 20 bóng đèn neon bẫy bắt ngài trưởng thành từ 19h00 đến 23h00; dùng vồ gỗ (khối lượng 1,5–2 kg) gõ vào thân cây để rung rụng sâu non thu gom thủ công; gỡ trứng và kén ở các khe nứt vỏ thân và tán lá. Thực hiện đối chứng giữa OTC 01 (áp dụng) và OTC 02 (đối chứng).
  • Biện pháp chế phẩm sinh học: Thử nghiệm chế phẩm vi sinh VBT.USA 16000IU/MG (định mức kỹ thuật 1,4 kg/ha; liều phối trộn thực tế: 0,8 kg thuốc + 4 kg chất phụ gia bột), sử dụng máy phun bột áp lực cao phun đều lên tán rừng tại OTC 03, đối chứng không phun tại OTC 04.

Phương pháp xử lý số liệu nội nghiệp

Dữ liệu điều tra được tổng hợp và phân tích qua các chỉ tiêu thống kê sinh thái học lâm nghiệp:

• Mật độ sâu hại bình quân ($M$): $M = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} X_i$ (con/cây hoặc tổ/$\text{m}^2$).
• Tỷ lệ xuất hiện có sâu ($P%$): $P% = \frac{n}{N} \times 100%$ ($P < 25%$: phân bố ngẫu nhiên; $25% \le P \le 50%$: phân bố không đều; $P > 50%$: phân bố đều).
• Hệ số biến động mật độ ($S%$): $S% = \frac{S}{M} \times 100%$ ($S% < 25%$: ít biến động; $25% \le S% \le 75%$: biến động nhiều; $S% > 75%$: biến động rất nhiều).
• Kiểm tra độ thuần nhất giữa các OTC bằng tiêu chuẩn $U$: $$U = \frac{|X_1 - X_2|}{\sqrt{\frac{S_1^2}{n_1} + \frac{S_2^2}{n_2}}}$$ Nếu $U \le 1,96$: hai ô cùng nằm trong một tổng thể thuần nhất; nếu $U > 1,96$: hai ô sai khác có ý nghĩa thống kê.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lược sử nghiên cứu

Chương này tổng kết bức tranh nghiên cứu côn trùng học và sâu hại cây rừng qua 3 bình diện:

• Trên thế giới: Hệ thống hóa quá trình nghiên cứu từ thời Hy Lạp cổ đại (Aristoteles phân loại hơn 60 loài), sự thành lập các hội côn trùng học tại Anh (1745) và Nga (1859/1959). Ghi nhận các công trình về sâu hại thông như Eseguy (Pháp, 1931) về mọt thông (Myelaphilus) và ong ăn lá (Lophyrus); các tài liệu phân loại bộ Cánh cứng của Volka và Sonkling (1910–1940); giáo trình Côn trùng học Liên Xô (1961) về giống sâu róm (Dendrolimus); các tài liệu thiên địch và sâu hại rừng của Trung Quốc (Trang Chấp Trung 1961, Thái Băng Hoa và Cao Thu Lâm 1987).
• Tại Việt Nam: Điểm lại các mốc giáo trình và chuyên khảo chuyên ngành: Phạm Ngọc Anh (1967), giáo trình "Kỹ thuật phòng trừ các loài sâu hại rừng" (1993), Trần Công Loanh và Nguyễn Thế Nhã (1997), Trần Công Loanh, Nguyễn Thế Nhã, Trần Văn Mão (2001) về dự tính dự báo; các công trình nghiên cứu sâu róm 4 túm lông (Dasychira axutha) của Nguyễn Thế Nhã giai đoạn 2009–2011.
• Quản lý tổng hợp sâu hại thông: Phân tích các nguyên lý IPM của các tác giả trong nước và quốc tế, định hình phương pháp tiếp cận điều hòa quần thể sâu hại dưới ngưỡng kinh tế trong lâm nghiệp.

Chương 2: Điều kiện cơ bản tự nhiên của khu vực nghiên cứu, đặc điểm dân sinh kinh tế, xã hội

• Điều kiện tự nhiên: Ban quản lý rừng đặc dụng Nam Đàn quản lý diện tích 3.294,7 ha trên địa bàn 14 tiểu khu, tọa độ địa lý $18^\circ 33'15'' - 18^\circ 47'37''$ vĩ độ Bắc và $105^\circ 26'29'' - 105^\circ 36'25''$ kinh độ Đông. Địa hình gồm 2 dãy núi chính: núi Đại Huệ (đỉnh cao 470,5 m) và núi Thiên Nhẫn (độ dốc bình quân $30^\circ$, cục bộ lên đến $45^\circ$). Khí hậu chuyển tiếp Bắc - Nam, nhiệt độ bình quân năm $19,9^\circ\text{C}$ (tối cao $34,4^\circ\text{C}$, tối thấp $6,2^\circ\text{C}$), tổng giờ nắng $\approx 1.700$ giờ, chịu ảnh hưởng gay gắt của gió phơn Tây Nam từ tháng 4 đến tháng 7; độ ẩm không khí trung bình $83%$; lượng mưa bình quân đạt $1.900,\text{mm}$ (tập trung tháng 7–9). Đất đai chủ yếu là feralit đỏ vàng trên đá sét và feralit vàng đỏ trên đá cát/đá dăm kết với tỷ lệ đá nổi $50–70%$, tầng đất mỏng và dễ xói mòn. Thực bì rừng chủ yếu là thông nhựa thuần loài hoặc hỗn giao thông - keo, thảm tươi dưới tán gồm sim, mua, tế, guột, cỏ lào.
• Kinh tế - xã hội: Huyện Nam Đàn có 150.996 nhân khẩu (năm 2011), mật độ dân số $546,\text{người/km}^2$. Lao động nông lâm nghiệp chiếm $86,3%$. Ban quản lý có 45 cán bộ biên chế, 245 công nhân hợp đồng khai thác nhựa thông và 124 hộ hợp đồng bảo vệ rừng. Diện tích đưa vào khai thác nhựa bình quân đạt 700–900 ha/năm, sản lượng bình quân 170 tấn nhựa/năm.
• Đánh giá thực hiện kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng (2011–2015): Bảo vệ diện tích rừng trồng đạt 2.764,50 ha (tổng lượt giai đoạn là 12.148,36 lượt ha); trồng mới 618,9 ha rừng tập trung (cây Xoan đâu, Keo tai tượng hạt, Keo tai tượng Úc) và 351.312 cây phân tán; thực hiện chăm sóc rừng trồng 950 lượt ha. Tổng kinh phí đầu tư lâm nghiệp giai đoạn 2011–2015 đạt 9.380.000.000 đồng.

Chương 3: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết cơ cấu 4 nội dung điều tra, quy trình thiết lập 9 OTC đại diện và các phương pháp toán sinh thống kê. Bảng thiết kế các ô tiêu chuẩn thực tế được xác lập như sau:

STT OTC	Vị trí tương đối	Hướng dốc	Độ dốc ($^\circ$)	Độ cao (m)	Tuổi cây (năm)	$H_{vn}$ (m)	$D_{1.3}$ (cm)	Mật độ (cây/OTC)
1	Chân đồi	Đông Nam	17	105	31	18,1	18,4	105
2	Sườn đồi	Đông Nam	21	125	31	17,5	17,6	116
3	Đỉnh đồi	Đông Nam	19	180	31	16,3	16,5	131
4	Chân đồi	Tây Bắc	15	74	31	18,4	18,7	125
5	Sườn đồi	Tây Bắc	24	135	31	19,2	19,2	110
6	Đỉnh đồi	Tây Bắc	20	162	26	17,5	17,4	121
7	Chân đồi	Đông Nam	10	76	26	16,2	16,3	119
8	Sườn đồi	Đông Nam	18	119	26	17,6	17,5	117
9	Đỉnh đồi	Đông Nam	15	151	26	17,3	17,2	126

Chương 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương tập trung xử lý số liệu thu thập qua 4 đợt khảo sát, phân lập thành phần sâu hại, xác định 3 loài sâu hại chủ chốt, đánh giá mối tương quan giữa mật độ sâu với yếu tố môi trường (thời gian, hướng dốc, độ cao) và thử nghiệm các giải pháp phòng trừ IPM.

---

Kết quả và đóng góp

1. Thành phần loài sâu hại tại khu vực nghiên cứu

Qua 4 đợt điều tra, đề tài đã phát hiện và giám định được 9 loài sâu hại thuộc 8 họ, nằm trong 6 bộ côn trùng khác nhau:

STT	Bộ côn trùng	Họ	Tên Việt Nam	Tên khoa học	Pha gây hại	Tỷ lệ trong bộ (%)
1	Cánh bằng (Isoptera)	Termitidae	Mối	Macrotermes annandalei Silvestri	$+$	11,11%
2	Cánh thẳng (Orthoptera)	Acrididae	Châu chấu đùi vằn	Melanoplus sp.	$+$	22,22%
3	Cánh thẳng (Orthoptera)	Gryllidae	Dế mèn nâu nhỏ	Gryllus testaceus Walker	$+$
4	Cánh cứng (Coleoptera)	Scarabaeidae	Bọ hung nâu nhỏ	Maladera sp.	$+$	22,22%
5	Cánh cứng (Coleoptera)	Scarabaeidae	Bọ hung nâu lớn	Holotrichia sauteri Mauser	$+$
6	Cánh vảy (Lepidoptera)	Lasiocampidae	Sâu róm thông	Dendrolimus punctatus Walker	$(-), +$	22,22%
7	Cánh vảy (Lepidoptera)	Tortricidae	Sâu đục ngọn thông	Evetria duplana Hb	$(-)$
8	Cánh màng (Hymenoptera)	Diprionidae	Ong ăn lá thông	Diprion pini L.	$(-), +$	11,11%
9	Cánh không đều (Hemiptera)	Pentatomidae	Bọ xít xanh	Nezara viridula Linne	$+$	11,11%

(Ghi chú: $-$: Sâu non; $0$: Nhộng; $+$: Trưởng thành).

2. Xác định các loài sâu hại chủ yếu

Căn cứ vào mật độ cá thể, tần suất xuất hiện qua các đợt khảo sát, tỷ lệ xuất hiện ($P%$) và đặc tính sinh vật học, đề tài rút ra 3 loài sâu hại chính có nguy cơ bùng phát dịch:

• Sâu róm thông (Dendrolimus punctatus): Xuất hiện liên tục cả 4 đợt điều tra, mật độ trung bình đạt 1,18 con/cây, tỷ lệ cây có sâu $P% = 39,44%$, hệ số biến động $S% = 52%$. Sâu cái đẻ 300–350 trứng, vòng đời 4–5 thế hệ/năm; sâu non di chuyển nhanh nhờ buông tơ theo gió, gây trụi lá trên diện rộng.
• Ong ăn lá thông (Diprion pini): Xuất hiện cả 4 đợt điều tra, mật độ trung bình đạt 0,55 con/cây, tỷ lệ cây có sâu $P% = 28,05%$, hệ số biến động $S% = 74%$. Mật độ tăng trưởng mạnh từ đợt 1 (0,42 con/cây) lên đợt 3 (1,62 con/cây).
• Mối (Macrotermes annandalei): Xuất hiện cả 4 đợt khảo sát với mật độ trung bình 0,05 tổ/$\text{m}^2$, tỷ lệ ô có mối $P% = 23,06%$, hệ số biến động $S% = 78%$. Mối xâm hại gốc rễ qua các vết thương cơ giới và làm tổ dưới gốc cây tạo hốc rỗng, khiến thông khô héo hoặc dễ đổ gãy khi gặp gió bão.

Các loài còn lại như châu chấu đùi vằn (mật độ 0,03 con/cây, $P% = 1,05%$), sâu đục ngọn thông (0,39 ngọn/cây, $P% = 1,38%$), bọ xít xanh, bọ hung nâu nhỏ (0,1 con/cây) và dế mèn nâu nhỏ (0,04 con/cây) đều có mật độ thấp và biến động ngẫu nhiên, chưa gây hại đáng kể.

3. Quy luật biến động mật độ sâu hại chính

• Biến động theo thời gian và khí hậu: Mật độ cả 3 loài có xu hướng tăng dần từ tháng 2 đến tháng 4. Điều này tương ứng với diễn biến nhiệt độ tăng dần từ $16,13^\circ\text{C}$ (tháng 2) sang mùa xuân ấm áp, tạo điều kiện thuận lợi cho sâu non phát triển và kén vũ hóa.
• Biến động theo hướng dốc: Mật độ sâu hại ở hướng sườn Đông Nam cao hơn rõ rệt so với hướng sườn Tây Bắc. Hướng Đông Nam đón gió ẩm, thảm thực vật sinh trưởng tốt, tạo nguồn thức ăn dồi dào; ngược lại sườn Tây Bắc chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc khô lạnh nên thông sinh trưởng kém hơn, mật độ sâu thấp hơn.

Hướng dốc	STT OTC	Sâu róm thông (con/cây)	Ong ăn lá thông (con/cây)	Mối (tổ/$\text{m}^2$)
Đông Nam	OTC 02	1,08	0,62	0,04
Tây Bắc	OTC 05	0,65	0,38	0,08

• Biến động theo độ cao địa hình: Mật độ của cả 3 loài sâu hại giảm dần từ chân đồi lên đỉnh đồi:

Vị trí tương đối	STT OTC	Sâu róm thông (con/cây)	Ong ăn lá thông (con/cây)	Mối (tổ/$\text{m}^2$)
Chân đồi	OTC 01	1,80	0,85	0,08
Sườn đồi	OTC 02	1,08	0,62	0,04
Đỉnh đồi	OTC 03	0,65	0,31	0,02

Nguyên nhân do chân đồi có tầng đất dày, ẩm, thảm mục phong phú, cây thông sinh trưởng tốt tạo nguồn thức ăn tối ưu. Lên đến đỉnh đồi, đất bị xói mòn mạnh, khô cằn, thảm mục mỏng nên mật độ sâu hại và mối giảm rõ rệt. Kiểm tra tiêu chuẩn thống kê $U$ giữa các chỉ tiêu đường kính ($D_{1.3}$) và chiều cao ($H_{vn}$) giữa các ô đều cho giá trị vượt ngưỡng 1,96 (ví dụ $U_{Hvn}$ Chân - Sườn đạt 23,98), khẳng định sự sai khác sinh thái giữa các vị trí địa hình là có ý nghĩa.

4. Đề xuất hệ thống giải pháp phòng trừ

• Biện pháp vật lý cơ giới: Tổ chức bẫy đèn neon (19h–23h) diệt ngài trưởng thành; sử dụng vồ gỗ 1,5–2 kg gõ thân rung bắt sâu non; bóc gỡ tổ trứng và kén ở vỏ thân thông tái sinh và cành thấp.
• Biện pháp kỹ thuật lâm sinh: Chăm sóc rừng định kỳ, làm cỏ, phát dọn thực bì tạo không gian thoáng đãng; trồng dải cây xanh hỗn giao để ngăn ngừa dịch lây lan; bảo vệ thảm cây bụi bản địa làm nơi cư trú cho thiên địch.
• Biện pháp sinh học: Ứng dụng chế phẩm vi sinh VBT.USA 16000IU/MG phun bột bằng máy áp lực cao nhằm tiêu diệt sâu non mà không gây ô nhiễm nguồn nước và suy thoái hệ vi sinh vật đất.
• Biện pháp hóa học: Chỉ khoanh vùng phun thuốc hóa học cục bộ khi mật độ sâu vượt ngưỡng kinh tế và có nguy cơ bùng phát đại dịch, tuyệt đối không phun tràn lan.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Thời gian điều tra thực địa tương đối ngắn (diễn ra trong 4 đợt từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 4 năm 2015), chưa bao quát toàn bộ chu kỳ sinh trưởng cả năm, đặc biệt là giai đoạn mùa hè nắng nóng (tháng 5 đến tháng 8) khi mối phân đàn mạnh và sâu đục ngọn xuất hiện đỉnh điểm.
  • Do nghiên cứu thực hiện trong phân khu rừng đặc dụng, các quy chế bảo tồn nghiêm ngặt không cho phép chặt hạ cành nhánh hay đẽo vỏ thân hàng loạt, dẫn đến việc khảo sát định lượng nhóm sâu đục thân, cành, ngọn gặp nhiều hạn chế.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Kéo dài thời gian theo dõi liên tục qua các mùa trong năm để thiết lập đầy đủ biểu đồ biến động số lượng các pha phát triển của sâu hại.
  • Đánh giá chi tiết hiệu lực tồn lưu sinh học, mức độ tác động đến côn trùng thiên địch và tính toán chi phí tài chính cụ thể khi triển khai chế phẩm sinh học VBT.USA trên diện rộng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho sinh viên, học viên cao học thuộc các ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học và Bảo vệ thực vật. Tài liệu cung cấp phương pháp luận thực tế về:

• Kỹ thuật điều tra, lập ô tiêu chuẩn khảo sát sâu bệnh rừng trồng trên lập địa đồi núi dốc.
• Quy trình xử lý số liệu toán học sinh thái ($M, P%, S%, U$) trong đánh giá phân bố côn trùng rừng.
• Tài liệu tham khảo thực tiễn cho cán bộ kỹ thuật tại các Ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng khu vực Bắc Trung Bộ trong công tác dự tính, dự báo và triển khai phương án phòng trừ sâu hại thông theo hướng tiếp cận IPM bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao khóa luận xác định sâu róm thông, ong ăn lá thông và mối là 3 loài gây hại chủ yếu dù điều tra phát hiện tới 9 loài?

Dù phát hiện 9 loài côn trùng nhưng châu chấu đùi vằn, bọ xít xanh, sâu đục ngọn, bọ hung và dế mèn đều có mật độ rất thấp (dưới 0,1 con/cây hoặc ngọn/cây), tỷ lệ xuất hiện không đều ($P% < 2,6%$) và hệ số biến động rất cao ($S% > 130%$). Ngược lại, sâu róm thông và ong ăn lá thông có mật độ cao (lên đến 1,18 con/cây và 1,62 con/cây), tỷ lệ bắt gặp thường xuyên cả 4 đợt điều tra ($P%$ từ $28%$ đến gần $40%$), khả năng sinh sản nhanh gây rụng lá hàng loạt. Mối có mật độ 0,05 tổ/$\text{m}^2$, phá hoại trực tiếp rễ cây và tạo hốc rỗng khiến cây thông dễ đổ ngã.

2. Yếu tố độ cao và địa hình ảnh hưởng như thế nào đến sự phân bố của sâu hại thông tại Nam Đàn?

Mật độ của cả 3 loài sâu hại chính đều giảm dần từ chân đồi lên đỉnh đồi (ví dụ: sâu róm giảm từ 1,80 con/cây ở chân đồi xuống 0,65 con/cây ở đỉnh đồi). Nguyên nhân do vị trí chân đồi có tầng đất dày, ẩm, thảm mục dày, cây thông sinh trưởng xanh tốt cung cấp thức ăn dồi dào cho sâu ăn lá và giá thể lý tưởng cho mối làm tổ. Ở đỉnh đồi, đất bị xói mòn mạnh, khô cằn, biên độ nhiệt độ khắc nghiệt khiến sâu hại kém phát triển hơn.

3. Trận đại dịch sâu róm thông năm 2013 tại Nam Đàn đã gây ra thiệt hại cụ thể như thế nào?

Theo số liệu hồ sơ lưu trữ của đơn vị, tính đến ngày 15/10/2013, dịch sâu róm đã lây lan trên diện tích 1.830 ha trong tổng số 3.294,7 ha rừng thông của Ban quản lý; trong đó có trên 735 ha thông bị nhiễm nặng với mật độ sâu ghi nhận lên tới trên dưới 1.000 con/cây, làm thông rụng lá xơ xác và giảm sút nghiêm trọng sản lượng khai thác nhựa.

4. Liều lượng và kỹ thuật sử dụng chế phẩm sinh học VBT.USA được áp dụng ra sao trong nghiên cứu?

Chế phẩm sinh học VBT.USA 16000IU/MG được sử dụng ở định mức kỹ thuật 1,4 kg/ha. Khi thực hiện phun tại ô thử nghiệm, tác giả sử dụng công thức phối trộn gồm 0,8 kg thuốc bột kết hợp với 4 kg chất phụ gia bột, sử dụng máy phun động cơ áp lực cao để thổi đều bột thuốc lên tán lá cây rừng.

5. Việc kiểm tra chỉ số thống kê $U$ giữa các ô tiêu chuẩn có ý nghĩa gì đối với kết quả nghiên cứu?

Chỉ số $U$ dùng để kiểm định độ thuần nhất giữa các mẫu quan sát của các ô tiêu chuẩn so sánh. Khi giá trị tính toán $U > 1,96$, nghiên cứu khẳng định sự khác biệt về sinh trưởng của rừng ($D_{1.3}, H_{vn}$) giữa chân đồi, sườn đồi và đỉnh đồi là có ý nghĩa thống kê; từ đó chứng minh điều kiện lập địa và sinh thái cây rừng thực sự chi phối đến mật độ phân bố của sâu hại.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Hữu Lợi đã cung cấp dẫn liệu điều tra toàn diện về 9 loài sâu hại trên cây thông tại Ban quản lý rừng đặc dụng huyện Nam Đàn, làm rõ quy luật biến động mật độ của 3 loài sâu hại nguy hiểm nhất là sâu róm thông, ong ăn lá thông và mối theo thời gian, hướng dốc và độ cao địa hình. Nghiên cứu khẳng định sự phụ thuộc chặt chẽ giữa điều kiện sinh thái vi khí hậu, thổ nhưỡng với mật độ quần thể dịch hại rừng. Các thử nghiệm bước đầu về biện pháp cơ giới và chế phẩm sinh học VBT.USA 16000IU/MG là cơ sở khoa học và thực tiễn để đơn vị xây dựng phương án phòng trừ tổng hợp (IPM), góp phần bảo tồn cảnh quan và phát triển bền vững tài nguyên rừng thông đặc dụng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Rừng là tài nguyên quý giá của đất nƣớc ta, rừng không nh ng là cơ sở phát triển kinh tế - xã hội mà còn gi chức năng sinh thái cực kì quan trọng, rừng tham gia vào quá trình điều hòa khí hậu, đảm bảo chu chuyển oxy và các nguyên tố cơ bản khác trên hành tinh, duy trì tính n định và độ màu mỡ của đất, hạn chế lũ lụt, hạn hán, ngăn chặn xói mòn đất, làm giảm nhẹ sức tàn phá khốc liệt của các thiên tai, bảo tồn nguồn nƣớc và làm giảm mức ô nhiễm không khí. Vấn đề quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng hiện nay đƣợc coi là một trong nh ng nhiệm vụ trọng tâm trong sự phát triển kinh tế - xã hội việt nam. Một trong nh ng đòi hỏi để thực hiện thành công nhiệm vụ này là phải có một cơ chế thích hợp thu hút sự tham gia của cộng đồng dân cƣ vào công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Trong nhƣng năm gần đây, nhà nƣớc đã ban hành và áp dụng nhiều chính sách có tác động mạnh đến đời sống của nhân dân nhƣ: giao đất lâm nghiệp khoán quản lý bảo vệ rừng, quy chế quản lý rừng phòng hộ.Tuy nhiên có một số nguyên nhân làm cho tài nguyên rừng ngày càng bị thu hẹp đó là: áp lực về dân số ở các vùng có rừng tăng nhanh, nghèo đói, hoàn cảnh kinh tế rừng khó khăn, ngƣời dân sinh kế chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên rừng, trình độ dân trí vùng sâu vùng xa còn thấp, kiến thức bản địa chƣa đƣợc phát huy, hoạt động khuyến nông, khuyến lâm chƣa đƣợc phát triển, chính sách nhà nƣớc về quản lý rừng cộng đồng còn nhiều bất cập, cơ cấu xã hội truyền thống có nhiều thay đ i.

Hiện trạng này đang đặt ra một vấn đề là trong khi xây dựng các quy định về quản lý bảo vệ rừng trên phạm vi cả nƣớc, phải nghiên cứu nhu cầu thực tế chính đáng của ngƣời dân mới đảm bảo tính khả thi của các quy định, đồng thời đảm bảo cho rừng không bị khai thác, lợi dụng quá mức, ảnh hƣởng xấu đến chức năng của rừng tự nhiên. 1 Theo căn cứ Thông tƣ số 25/2009/TT-BNN ngày 05/5/2009 của bộ trƣởng bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, hƣớng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê rừng và lập hồ sơ quản lý rừng, công bố t ng diện tích rừng đến ngày 31/12/2011 của nƣớc ta hiện nay là 13.064 ha, trong đó diện tích rừng tự nhiên là 10.383 ha, diện tích rừng trồng là 3.681 ha, với tỉ lệ che phủ là 39. Từ số liệu trên ta có thể thấy đƣợc sự suy giảm đáng kể của diện tích rừng và chất lƣợng rừng có nhiều nguyên nhân khác nhau. Ý thức ngƣời dân chƣa cao dẫn tới việc khai thác rừng bừa bãi nhằm tƣ lợi, cháy rừng, dân số tăng nhanh trong nh ng năm gần đây cũng gây ra áp lực lớn lên rừng và đất rừng,….

Và một nguyên nhân không kém phần quan trọng là sự phá hoại của dịch sâu bệnh hại. Đứng trƣớc thực trạng đó đảng và nhà nƣớc đã có chủ trƣơng công tác bảo vệ vốn rừng tự nhiên, thức đẩy tốc độ trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc, nâng cao độ che phủ của rừng, điển hình là dự án trồng mới 5 triệu ha rừng và kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2011- 2020. Hiện nay hàng triệu ha rừng đƣợc trồng mới trong đó Thông là một trong nh ng loài cây đƣợc trồng ph biến, do nó mang lại nhiều ƣu điểm nhƣ có tính chịu hạn cao, thích nghi tốt với nh ng nơi đất xấu, đất lẫn đá ở các vùng đồi núi nƣớc ta. Về mặt kinh tế Thông cho gỗ nguyên liệu cho ngành giấy sợi, gỗ trụ mỏ, đồ gia dụng,…Nhựa Thông nguyên liệu cho ngành công nghiệp nhƣ chế tạo sơn,vec ni, chất dẻo,….

Thông cũng là cây có dáng đẹp nên đƣợc trồng làm cảnh ở đƣờng phố, chùa chiền, khu di tích lịch sử, khu nghỉ mát,… Tại Ban quản lý rừng Đặc dụng Nam Đàn- Nghệ an cũng đƣa Thông vào làm một trong nh ng loài cây chính của rừng, mang lại nét đẹp gắn liền với các khu di tích lịch sử nhƣ Mộ Bà Hoàng Thị Loan….,Nhƣng nh ng năm gần đây dịch hại Thông lại tàn phá nặng nề trên toàn khu vực đặc biệt là hai trận đại dịch năm 2011 và 2013.Tính đến ngày 15/10/2013 nó đã có trên 2 1830/3294.7 ha Thông nhựa và Thông ở các độ tu i bị nhiễm sâu róm, trong đó có trên 735 ha Thông bị nhiễm nặng, mật độ sâu đều trên dƣới 1000 con/cây, mang lại thiệt hại to lớn đối với ban quản lý cũng nhƣ ngƣời dân địa phƣơng. Từ nh ng thách thức của thiên nhiên, dịch sâu hại, tôi muốn góp phần nhỏ của mình vào công tác bảo vệ rừng và nghiên cứu các loài sâu hại Thông nhằm có nh ng biện pháp thích hợp đề phòng trừ chúng, trong thời gian qua tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại cây Thông tại Ban quản lý rừng đặc dụng huyện Nam Đàn”. Đề tài đƣợc thực hiện với mục tiêu nghiên cứu đặc điểm sinh học của sâu hại Thông, từ đó đề xuất một số biện pháp phòng trừ, hạn chế đến mức thấp nhất nh ng thiệt hại mà chúng gây ra, nâng cao năng suất cây trồng, mang lại vẻ đẹp cảnh quan và đảm bảo tính đa dạng sinh học. 3 CHƢƠNG 1: LƢỢC SỬ NGHIÊN CỨU 1.

Khái quát về tình hình nghiên cứu về côn trùng trên thế giới Hiện nay trên thế giới có rất nhiều tài liệu nghiên cứu về con trùng đƣợc xuất bản, công bố. Ngay từ khi loài ngƣời mới xuất hiện. đặc biệt là từ lúc con ngƣời mới bắt đầu biết trồng trọt và chăn nuôi họ đã va chạm với sự phá hoạt của côn trùng về nhiều mặt. Xuất phát từ nh ng vấn đề đó đã có nhiều ngƣời bắt tay vào tìm hiểu và nghiên cứu các loài côn trùng nhƣ: Năm 1931 ở pháp có cuốn „Côn trùng và sự phá hại của nó‟ của Eseguy đã đề cập đến một số vấn đề về sâu hại thông: Mọt hại thông(Myelaphilus Minipisdarl) ong ăn lá thông( Lophynus Mini) Trong các tác phẩm nghiên cứu của ông nhà triết học c Hy lạp Aristoteles(384-322 TCN) đã hệ thống hóa đƣợc hơn 60 loài côn trùng.

Ông đã gọi tất cả các loài côn trùng ấy là nh ng loài chân có đốt. Hội con trùng học đầu tiên trên thế giới đƣợc thành lập ở nƣớc Anh năm 1745. Hội côn trùng ở nga đƣợc thành lập năm 1959, Nhà côn trùng Nga Keppen(1882-1883) đã xuất bản cuốn sách gồm 3 tập về côn trùng lâm nghiệp trong đó đề cập nhiều đến côn trùng thuộc bộ cánh cứng. Nh ng cuộc du hành của nhà côn trùng Nga nhƣ Potarin(1976-1899), Provorovski(1979-1895), Kozlov(1883-1921) đã xuất bản nh ng tài liệu về côn trùng ở trung tâm châu Á, Mông c và miền tây Trung Quốc.Đến thế kĩ XIX đã xuất bản nhiều tài liệu của côn trùng ở châu âu, châu Mỹ(gồm 40 tập) ở Madagatsca( gồm 6 tập) quần đảo ha oai, ấn độ và nhiều nƣớc khác trên thế giới.

Trong các tài liệu nói trên đều đề cập đến các loài côn trùng thuộc Bộ cánh cứng nhƣ: mọt, xén tóc và các loài cánh cứng ăn hại lá khác. 4 Về phân loại năm 1910-1940 Volka và Sonkling đã xuất bản một tài liệu về côn trùng thuộc Bộ cánh cứng(Coleoptara) gồm 240. Trong đó đề cập nhiều loài cánh cứng thuộc bộ lá Chrysomelidea.Ilsnki đã xuất bản cuốn “Phân loại côn trùng bằng trứng, sâu non,nhộng và các loài sâu hại rừng” Năm 1958 viện hàn lâm khoa học Liên Xô đã xuất bản tập “Phân loại con trùng ở các dãy rừng phòng hộ” tác giả L.Ap non di và G. Năm 1958, các nhà côn trùng trung quốc tìm ra đặc tính sinh vật học, sinh thái học của các loài sâu hại rừng.

Năm 1959 đã cho ra đời cuối “Sâm lâm côn trùng học và các biện pháp phòng trừ các loài sâu hại rừng”. Giáo trình “Côn trùng học” Liên Xô xuất bản năm 1961 đã giới thiệu nhiều loài sâu hại thông, quan trọng nhất là giống(Dendrolimus) Năm 1961 Viện hàn lâm khoa học Liên Xô cho ra đời cuốn “Phân loại côn trùng thuộc bộ cánh cứng phần Châu Âu thuộc Liên Xô Ở Trung Quốc giáo trình “Sâm lâm côn trùng học” của trang chấp trung xuất bản năm 1961, năm 1978 xuất bản cuốn “hình vẽ côn trùng thiên địch” Năm 1978, sở nghiên cứu động vật trƣờng Đại Học Nông Nghiệp Triết Giang đã xuất bản cuốn “Hình vẽ côn trùng thiên địch” trong đó đề cập đến đặc điểm sinh học của côn trùng ăn thịt. Năm 1987 Thái Băng Hoa và Cao Thu Lâm đã xuất bản cuốn “Côn trùng rừng vân nam” đã xây dựng bảng tra của 3 họ phụ và họ bộ lá (Chrysomelidae) cụ thể họ phụ Chrysonmelinea đã giới thiệu 35 loài, họ phụ Alticinae đã giới thiệu 39 loài, họ phụ Glirucinae đã giới thiệu 93 loài. Khái quát về tình hình nghiên cứu về côn trùng ở Việt Nam Năm 1967, xuất bản giáo trình “côn trùng lâm nghiệp” của Phạm Ngọc Anh.

5 Năm 1993, xuất bản giáo trình “Kĩ thuật phòng trừ các loài sâu hại rừng” Năm 1997, xuất bản giáo trình “Côn trùng rừng” của Trần Công Loanh, Nguyễn Thế Nhã. Năm 2001, trong cuốn “Điều tra dự tính dự báo sâu bệnh trong lâm nghiệp” của các tác giả Trần Công Loanh, Nguyễn Thế Nhã, Trần Văn Mão đƣa ra các biện pháp về điều tra đánh giá và dự tính dự báo khả năng phát dịch của sâu, bệnh hại rừng dựa vào đặc điểm của mỗi loài. Năm 2009-2011, Nguyễn Thế Nhã đã xác định đƣợc 4 loài sâu ăn lá gây hại nhiều nhất là loài sâu róm 4 túm lông (Dasychira axutha) thuộc họ ngài độc. Xác định đƣợc các đặc điểm cơ bản của sâu róm 4 túm lông nhƣ đặc điểm hình thái của các pha trƣởng thành, sâu non, trứng và một số tập tính cơ bản nhƣ sinh sản, cƣ trú hoạt động, tập tính ăn hại, số tu i sâu non.

Ngoài ra còn xác định đƣợc các loài thiên địch của loài này. Ngoài ra còn rất nhiều tài liệu nghiên cứu đƣợc sinh viên trƣờng Đại học Lâm Nghiệp thực hiện đã đề cập tới các loài sâu hại thông nhƣ: Nghiên cứu biến động của mật độ sâu ăn lá thông phục vụ cho công tác bảo vệ rừng thông.3 Tình hình nghiên cứu về sâu hại Thông Hiện nay trên thế giới có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý t ng hợp sâu bệnh hại nói chung và sâu bệnh hại cây lâm nghiệp nói riêng.