mở đầu cho vấn đề tuyển dụng nhân viên, là cơ sở cho việc bố trí nhân viên phù hợp.2 Trình tự thực hiện phân tích công việc Các bước thực hiện phân tích công việc: 1) Xác định mục đích của phân tích công việc, xác định các hình thức thu thập thông tin phân tích công việc. 2) Thu thập thông tin cơ bản dựa trên các tài liệu hiện có của công ty. 3) Chọn lựa các phần việc đặc trưng, các điểm then chốt để thực hiện phân tích công việc. 4) Áp dụng các phương pháp khác nhau để thu thập thông tin phân tích công việc.
5) Kiểm tra, xác minh tính chính xác của thông tin. 6) Xây dựng bảng mô tả công việc và bảng tiêu chuẩn công việc.3 Nội dung chính của bảng mô tả công việc và bảng tiêu chuẩn công việc 1.1 Bảng mô tả công việc Bảng phân tích công việc ở các doanh nghiệp trong thực tế không có biểu mẫu thống nhất. Các bảng mô tả công việc thường có các nội dung chủ yếu sau đây: - Tên công việc của người được tuyển vào cho việc đó, vị trí trong sơ đồ tổ chức, nơi làm việc: thành phố nào, nhà máy nào, phòng nào, máy móc gì v. - Công việc cần thực hiện: Có bảng mô tả chính xác ai là người thực hiện công việc đó, người đó sẽ tiến hành ra sao và tại sao lại làm công việc đó.
Xác định phạm vi và mục đích công việc. Những hướng dẫn chi tiết bao gồm công việc được giao, nhiệm vụ cụ thể, phạm vi trách nhiệm, quyền hạn, quan hệ công việc, phương pháp cụ thể, thiết bị kĩ thuật, điều kiện làm việc… - Chỉ dẫn chi tiết về công việc: Những kỹ năng tinh thần (nền tảng giáo dục, kiến thức công việc, trách nhiệm công việc) và những kỹ năng về thể chất, điều kiện làm việc là những yếu tố quan trọng trong bảng mô tả công việc. - Tiêu chuẩn thực hiện công việc: Hầu hết những bảng mô tả công việc đều nêu rõ nhiệm vụ cụ thể nhưng không yêu cầu cần phải thực hiện tốt công việc đó ở mức nào.2 Bảng tiêu chuẩn công việc Các công việc rất đa dạng nên các yêu cầu của công việc cũng rất đa dạng, phong phú. Những yêu cầu chung của bảng tiêu chuẩn công việc là: - Trình độ văn hoá, chuyên môn, trình độ ngoại ngữ có liên quan đến công việc và các khoá đào tạo đã qua… - Kinh nghiệm làm việc và các thành tích đã đạt được.
c 10 - Các kỹ năng làm việc. - Các phẩm chất cá nhân cần thiết để đảm bảo thực hiện công việc thành công. - Các đặc điểm cá nhân. - Các tiêu chuẩn đặc thù khác theo yêu cầu của công việc.1 Khái niệm Tuyển dụng là một quá trình thu hút, nghiên cứu, lựa chọn và quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức.
Mục đích của một cuộc tuyển dụng là rất rõ ràng: trong số những người tham gia dự tuyển, doanh nghiệp sẽ tìm chọn một hoặc một số người phù hợp nhất với các tiêu chuẩn và yêu cầu của các vị trí cần tuyển.2 Các nguồn tuyển dụng Nội bộ doanh nghiệp Khi tuyển dụng ứng viên từ nguồn nội bộ, nhân viên của doanh nghiệp đã được thử thách qua về năng lực, kỹ năng cũng như thái độ, tinh thần trách nhiệm đối với công việc; dễ dàng, nhanh chóng thích nghi với điều kiện làm việc mới. Bên cạnh đó, tuyển dụng nhân viên từ nguồn nội bộ tạo điều kiện thi đua giữa các nhân viên, kích thích họ làm việc tích cực, sáng tạo và tạo ra hiệu suất cao hơn. Tuy nhiên, tuyển dụng từ nguồn nội bộ cũng gặp một số khó khăn như: hiện tượng chai lỳ, xơ cứng do nhân viên đã quen với cách làm việc trước đây; gây ra tình trạng bất hợp tác với lãnh đạo mới, dễ chia bè phái, mất đoàn kết, khó làm việc. Để có thể xác định được có bao nhiêu ứng viên từ trong nội bộ, doanh nghiệp nên có những thông tin về số lượng, chất lượng và các đặc điểm cá nhân của nhân viên thông qua việc thu thập và xây dựng hồ sơ nhân viên, biểu đồ thuyên chuyển nhân viên và phiếu thăng chức.
Bên ngoài doanh nghiệp - Thông qua quảng cáo. - Thông qua văn phòng dịch vụ lao động. - Tuyển sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học. - Các hình thức khác: giới thiệu của chính quyền, nhân viên trong doanh nghiệp, do ứng viên tới xin việc làm hoặc thông qua hệ thống Internet… c 11 1.3 Quá trình tuyển dụng Chuẩn bị tuyển dụng Bố trí công việc Thông báo tuyển dụng Ra quyết định tuyển dụng Thu nhận, nghiên cứu Khám sức khỏe hồ sơ Phỏng vấn sơ bộ Xác minh, điều tra Kiểm tra, trắc nghiệm Phỏng vấn lần hai Sơ đồ 1.2: Quá trình tuyển dụng nhân sự 1.4 Đạo tạo và phát triển nguồn nhân lực Đào tạo và phát triển là hai nội dung cơ bản về việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.1 Khái niệm Đào tạo nguồn nhân lực được hiểu là quá trình giảng dạy, hướng dẫn nhằm nâng cao trình độ chuyên môn tay nghề, kỹ năng của người lao động để thực hiện có hiệu quả hơn chức năng nhiệm vụ của mình đáp ứng đươc công việc hiện hành.
Như vậy đào tạo nguồn nhân lực là nội dung cơ bản trong vấn đề huấn luyện, nâng cao trình độ nghề nghiệp cho người lao động. Phát triển là hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt, liên quan tới việc nâng cao khả năng trí tuệ và cảm xúc cần thiết để thực hiện các công việc tốt hơn hoặc mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức.2 Mục đích Chất lượng nhân viên đã trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất của các doanh nghiệp trên toàn thế giới. Do vậy, nhu cầu đào tạo và phát c 12 triển nguồn nhân lực trong tổ chức tăng nhanh cùng với sự phát triển của hợp tác và cạnh tranh quốc tế, công nghệ tiên tiến và những áp lực về kinh tế xã hội. Đối với doanh nghiệp - Giúp DN nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo lợi thế cạnh tranh cho DN. - Tránh tình trạng quản lý lỗi thời. - Giải quyết các vấn đề về tổ chức: mâu thuẫn, xung đột giữa các mối quan hệ trong doanh nghiệp. - Hướng dẫn cho nhân viên mới.
- Chuẩn bị đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên môn kế cận. Đối với nhân viên - Giúp nhân viên thực hiện công việc tốt hơn, đặc biệt khi nhân viên nhận công việc mới. - Tạo ra tính chuyên nghiệp và sự gắn bó giữa người lao động và DN. - Cập nhật những kỹ năng, kiến thức mới cho nhân viên.
- Đáp ứng được nhu cầu và nguyện vọng phát triển của người lao động. - Tạo cho người lao động có cách nhìn, cách tư duy mới trong công việc của họ, cũng là cơ sở để phát huy tính sáng tạo của người lao động trong công việc.3 Các hình thức đào tạo Có nhiều tiêu thức phân loại đào tạo khác nhau. Phân loại theo các nội dung đào tạo Theo định hướng nội dung đào tạo, có hai hình thức: - Đào tạo định hướng công việc: Đào tạo về kỹ năng thực hiện một loại công việc nhất định. - Đào tạo định hướng doanh nghiệp: là hình thức đào tạo về các kỹ năng, cách thức, phương pháp làm việc điển hình trong doanh nghiệp.
Theo mục đích của nội dung đào tạo, có các hình thức: Đào tạo, hướng dẫn công việc cho nhân viên; đào tạo, huấn luyện kỹ năng; đào tạo kỹ thuật an toàn lao động; đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật; đào tạo và phát triển các năng lực quản trị, v. c 13 Theo đối tượng học viên bao gồm: Đào tạo mới cho nhân viên chưa có trình độ lành nghề và đào tạo lại áp dụng cho nhân viên đã có kỹ năng, trình độ lành nghề nhưng cần đổi nghề do yêu cầu của công việc. Phân loại theo cách thức tổ chức đào tạo Theo cách thức tổ chức, có các hình thức: đào tạo chính quy, đào tạo tại chức, lớp xí nghiệp, kèm cặp tại chỗ. Theo địa điểm hoặc nơi đào tạo: đào tạo tại nơi làm việc và ngoài nơi làm việc.4 Quy trình đào tạo nguồn nhân lực Những doanh nghiệp khác nhau có quy trình đào tạo riêng của từng doanh nghiệp, tuy nhiên đều bao gồm những bước cơ bản sau: Bƣớc 1: Xác định nhu cầu đào tạo Bƣớc 4: Bƣớc 2: Lập Đánh giá kế hoạch đào hiệu quả đào tạo tạo Bƣớc 3: Thực hiện quá trình đào tạo Sơ đồ 1.3: Quy trình đào tạo nguồn nhân lực 1.5 Lƣơng bổng, đãi ngộ 1.1 Khái niệm Tiền lương được hiểu là giá cả sức lao động, được hình thành qua thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động phù hợp với quan hệ cung cầu sức lao động trong nền kinh tế thị trường.
Công tác đãi ngộ nhân sự nhằm kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả kinh doanh và thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.2 Cơ cấu thu nhập Thu nhập của người lao động bao gồm hai phần đó là thù lao vật chất và thù lao phi vật chất. Lƣơng cơ bản Phụ cấp Thù lao vật chất Thƣởng Cơ cấu hệ thống Phúc lợi trả lƣơng Cơ hội thăng tiến Thù lao phi vật chất Công việc thú vị Điều kiện làm việc Hình 1.3: Cơ cấu hệ thống trả công trong doanh nghiệp Thù lao vật chất - Lương cơ bản được trả cố định cho người lao động do đã thực hiện các trách nhiệm công việc cụ thể. - Phụ cấp lương là tiền trả công lao động ngoài tiền lương cơ bản như phụ cấp độc hại, nguy hiểm, phụ cấp làm ngoài giờ, v.v… - Tiền thưởng là một loại kích thích vật chất có tác dụng rất tích cực đối với người lao động trong việc phấn đấu thực hiện công việc tốt hơn. - Phúc lợi của doanh nghiệp gồm có: BHXH, BHYT, BHTN, hưu trí, nghỉ phép, nghỉ lễ, ăn trưa, quà tặng, v.v… Thù lao phi vật chất - Thù lao phi vật chất là những lợi ích kích thích về mặt tinh thần của nhân viên trong công việc.
- Được quan tâm, đối xử bình đẳng. - Có cơ hội thăng tiến trong công việc. - Được ghi nhận và thưởng khi có thành tích. - Môi trường làm việc lành mạnh, an toàn.
- Được tham gia tích cực vào các quyết định có liên quan đến cá nhân.