CHƯƠNG 1: MỘT SÔ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ KHÁCH HÀNG 1. Tổng quan về quản lý khách hàng. Khái niệm và nội dung về quản lý khách hàng Quản lý doanh nghiệp theo định hướng thỏa mãn nhu cầu khách hàng sẽ dẫn đến doanh nghiệp phải thay đổi và phát triển tổ chức, sản xuất và cung ứng sản phẩm và dịch vụ theo những yêu cầu muôn hình muôn vẻ của khách hàng, chứ không chỉ dựa trên nhu cầu và khả năng hiện có của doanh nghiệp. Vì thế các doanh nghiệp cần hiểu đúng bản chất quản lý khách hàng doanh nghiệp là quản lý theo định hướng xây dựng và phát triển mối quan hệ lâu dài và chặt chẽ giữa khách hàng – doanh nghiệp.
Các tiếp cận này giúp doanh nghiệp thiết lập được những mối quan hệ cộng tác giữa doanh nghiệp và khách hàng. Cả doanh nghiệp và khách hàng đều đạt được lợi ích của mình thông qua việc xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài. Hiện nay, đang tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về quản lý khách hàng và phạm vi bao quát cũng như các hoạt động của nó. Đồng thời, cũng có hàng chục sản phẩm phần mềm quản lý khách hàng do các công ty khác nhau cung cấp cho khách hàng.
Nhìn chung, các khái niệm về quản lý khách hàng được xác định theo ba quan điểm sau: Quan điểm thứ nhất coi quản lý khách hàng như một giải pháp công nghệ trợ giúp cho quản lý những vấn đề liên quan đến khách hàng là quan điểm tương đối phổ biến. Theo quan điểm này, quản lý khách hàng là một hệ thống thông tin được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau cùng với các phương pháp phân tích để đưa ra các báo cáo, bảng biểu giúp doanh nghiệp có một bức tranh tổng thể về doanh nghiệp, thị trường và những vấn đề cần quan tâm khác trong kinh doanh. Quản lý khách hàng là những phương pháp trong thời đại công nghệ thông tin, là một chương trình phần mềm, và thường sử dụng khả năng của internet nhằm hỗ trợ quản lý và giải quyết những khó khăn 4 trong các mối quan hệ với khách hàng. Ví dụ, doanh nghiệp có thể xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu về khách hàng trong đó chứa đựng thông tin đầy đủ, chi tiết về mối quan hệ kinh doanh giữa các nhân viên bán hàng, người cung cấp dịch vụ với các khách hàng để có thể đảm bảo thỏa mãn nhu cầu khách hàng với những kế hoạnh sản phẩm, cung cấp dịch vụ, các chính sách chăm sóc khách hàng… Quan điểm thứ 2 , coi quản lý khách hàng như chiến lược kinh doanh là quan điểm toàn diện nhất.
Theo quan điểm này, quản lý khách hàng là một chiến lược kinh doanh nhằm tối ưu hóa lợi nhuận, doanh thu và sự hài lòng của khách hàng (định nghĩa của Gartner); là một chiến lược tổng hợp với định hướng khách hàng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Với quan niệm này, quản lý khách hàng thường được cấp lãnh đạo cao nhất của các doanh nghiệp quan tâm. Quan điểm thứ ba, cho rằng quản lý khách hàng như là năng lực của doanh nghiệp trong tiếp cận và/hoặc thực hiện trao đổi mua bán với khách hàng thông qua xây dựng và thực hiện qui trình bán hàng. Trên quan điểm này, quản lý khách hàng được hiểu như là một quy trình bán hàng nằm trong hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000.
Với các doanh nghiệp thương mại thì đây là quy trình trung tâm của cả hệ thống quản lý. Việc triển khai hệ thống quản lý khách hàng trong doanh nghiệp sẽ tập trung vào một số bộ phận quản lý tiếp xúc với khách hàng như: maketing, bán hàng, kế hoạch… Quản lý khách hàng là một quy trình hoặc phương pháp được doanh nghiệp sử dụng để tìm hiểu về nhu cầu và hành vi của khách hàng trong quá trình mua bán, nhằm phát triển mối quan hệ thân thiết hơn với họ. Có rất nhiều yếu tố công nghệ làm nên chương trình quản lý khách hàng, nhưng quản lý khách hàng không chỉ là những chương trình phần mềm quản lý quan hệ mua bán với khách hàng. Quản lý khách hàng được hiểu là một quy trình giúp doanh nghiệp có được nhiều thông tin về khách hàng và sự phản hồi từ phía khách hàng.
5 Vì thế, mặc dù có rất nhiều khái niệm khác nhau về quản lý khách hàng doanh nghiệp, và cho đến giờ thì các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu thị trường vẫn còn tranh cãi về khái niệm chính xác của “ quản lý khách hàng doanh nghiệp”. Tuy nhiên, để khái quát hóa và tiếp cận đúng theo bản chất của khái niệm về quản trị quan hệ khách hàng, trong luận văn này tôi sử dụng khái niệm quản lý khách hàng với nội dung là chiến lược kinh doanh, cụ thể được hiểu là: “Quản lý khách hàng là tập hợp các hoạt động mang tính chiến lược nhằm lựa chọn, thiết lập, duy trì và phát triển các mối quan hệ tốt đẹp và lâu dài giữa doanh nghiệp và khách hàng trên cơ sở làm thích ứng các quá trình tạo ra lợi ích của khách hàng và doanh nghiệp.” Quản lý khách hàng là một mô hình quản trị, trong đó khách hàng là trung tâm của mọi hoạt động và mọi quá trình mà doanh nghiệp thực hiện. Quản lý khách hàng sử dụng công nghệ hiện đại, kế hoạch hóa các chiến lược tích hợp, các kỹ thuật marketing cá nhân và các công cụ phát triển tổ chức để xây dựng các mối quan hệ bên trong và bên ngoài, nhằm tăng doanh thu, lợi nhuận cũng như hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Quản lý khách hàng bao gồm cả nguyên lý, chiến lược, giải pháp, ứng dụng, hệ thống, phần mềm, và ý tưởng cho hoạt động quản trị quan hệ khách hàng hiệu quả.
Lý luận về quản lý khách hàng vẫn đang được xây dựng và hoàn chỉnh nhưng có thể khẳng định rằng quản lý khách hàng theo nghĩa rộng phải là một chiến lược kinh doanh định hướng theo khách hàng và quản lý khách hàng không thể chỉ là dịch vụ khách hàng hay công nghệ phần mềm để quản lý hồ sơ khách hàng thuần túy như nhiều người quan niệm. Quản lý khách hàng bao gồm nghiên cứu nhu cầu và hành vi của khách hàng để xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa doanh nghiệp và khách hàng. Việc thiết lập mối quan hệ này được xem là yếu tố trung tâm quyết định thành công của doanh nghiệp. Quản lý khách hàng phải mang lợi ích cho cả hai bên: doanh nghiệp và khách hàng, trên cơ sở thích ứng được quá trình tạo ra lợi ích 6 cho khách hàng, qua đó tạo ra lợi ích cho doanh nghiệp.
Do đó quản trị quan hệ khách hàng đối với doanh nghiệp cần được coi là một quy trình liên kết tất cả các hoạt động marketing, bán hàng và dịch vụ khách hàng để thỏa mãn khách hàng của doanh nghiệp. Đặc điểm của quản lý khách hàng Quản lý khách hàng có đặc điểm của một quá trình mang tính nghệ thuật, khoa học và công nghệ. a) Quản lý khách hàng mang tính nghệ thuật, thể hiện ở cả nhận thức và hành động. Xuất phát điểm của quản lý khách hàng là từ nhận thức về sự cần thiết phải thực hiện quá trình thiết lập và duy trì, phát triển các mối quan hệ khách hàng.
Tất cả các cấp độ quản lý và mọi thành viên của doanh nghiệp đều cần có nhận thức đúng đắn về quản lý khách hàng. Để mọi thành viên trong doanh nghiệp nhận thức đúng, các nhà quản lý cần nắm bắt được tâm lý của nhân viên, và truyền tải được tầm quan trọng của khách hàng với doanh nghiệp một cách nghệ thuật trên cơ sở coi khách hàng là nguồn duy nhất cung cấp lợi nhuận cho doanh nghiệp và chính khách hàng đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, quản lý khách hàng đảm bảo mọi người ý thức được tầm quan trọng của khách hàng và cam kết mang đến cho khách hàng những giá trị sản phẩm và dịch vụ tốt nhất của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quản lý khách hàng thể hiện tính nghệ thuật qua tất cả các hoạt động quan hệ với khách hàng bên ngoài, qua việc chăm sóc khách hàng trước, trong và sau bán hàng.
Quá trình chăm sóc khách hàng với quan hệ tiếp xúc trực tiếp giữa danh nghiệp và khách hàng đòi hỏi nhân viên chăm sóc khách hàng phải được trang bị những kỹ năng, nghệ thuật trong cung cấp dịch vụ cho khách hàng, trên cơ sở nắm chắc các thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm/dịch vụ và khách hàng. Hiệu quả của quá trình quan hệ khách hàng phụ thuộc trực tiếp vào khả năng chăm sóc khách hàng của nhân viên kinh doanh. 7 b) Quản lý khách hàng mang tính khoa học, thể hiện trong quá trình tổ chức, lên kế hoạch thu thập thông tin khách hàng, thiết lập chiến lược xây dựng, duy trì và phát triển mối quan hệ. Quản lý khách hàng có thể được coi như một quá trình bao gồm: - Nhận diện những yếu tố đầu vào của hệ thống quản lý khách hàng.
- Nhận diện các yếu tố hợp thành hệ thống quản lý quan hệ khách hàng - Nhận diện đặc điểm, định nghĩa tạo nên cơ sở cho quản lý khách hàng với tổ chức và khách hàng của doanh nghiệp. - Khả năng cải thiện và sự phát triển hệ thống quản lý khách hàng theo thời gian. Chiến lược và các hoạt động quản lý khách hàng tập trung xây dựng mối quan hệ dài hạn với khách hàng. Cốt lõi của hoạt động quản lý khách hàng tập trung ở bất kỳ doanh nghiệp nào là việc phát triển những năng lực cốt lõi và những chiến lược tổng quát để xây dựng quan hệ khách hàng.
Với cách này, tất cả những nỗ lực trong tổ chức có thể được sắp xếp trong các hoạt động như sau: - Khách hàng và văn hóa trong kỳ vọng khách hàng - Hiểu và quản lý thông tin khách hàng dựa trên văn hóa công ty - Khách hàng được nhận diện và đối xử như đối tác. - Giá trị của mối quan hệ được xây dựng một cách sâu sắc. - Dịch vụ được xem như hoạt động làm tăng thêm giá trị - Sự phản hồi của khách hàng và cách xử lý - Bằng chứng hỗ trợ hợp tác cho các hoạt động cung cấp dịch vụ. Chiến lược và nội dung của hoạt động quản lý khách hàng đòi hỏi phải: - Hiểu về nhu cầu và mong muốn của khách hàng – những gì doanh nghiệp có thể tập trung nỗ lực vào sản xuất và cung ứng cho khách hàng.