Chương 1: Tổng quan về ngân sách Nhà nước và mua sắm tập trung bằng nguồn Ngân sách Nhà nước; Chương 2: Thực trạng công tác mua sắm tập trung tại Quỹ Đầu tư và Phát triển đất Hải Phòng giai đoạn 2017 và 2018; Chương 3: Hoàn thiện công tác mua sắm tập trung tại Quỹ Đầu tư và Phát triển đất Hải Phòng tới năm 2023. TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ MUA SẮM TẬP TRUNG BẰNG NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm về Ngân sách Nhà nước và mua sắm tập trung bằng nguồn Ngân sách Nhà nước Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước [14, tr. Mua sắm tài sản được coi là nhiệm vụ chi thường xuyên của ngân sách Nhà nước, nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân.
Mua sắm tập trung bằng nguồn ngân sách Nhà nước là việc mua sắm tài sản Nhà nước theo phương thức tập trung, là cách tổ chức đấu thầu rộng rãi để lựa chọn nhà thầu thông qua đơn vị mua sắm tập trung nhằm giảm chi phí, thời gian, đầu mối tổ chức đấu thầu, tăng cường tính chuyên nghiệp trong đấu thầu, góp phần tăng hiệu quả kinh tế [13, tr. Như vậy, mua sắm tập trung không phải là kế hoạch hóa tập trung. Mua sắm tập trung là việc áp dụng phương thức mua sắm mới để mua hàng hóa, dịch vụ nhằm làm tăng hiệu quả trong chi tiêu sử dụng vốn ngân sách của Nhà nước, tăng tính chuyên nghiệp trong công tác mua sắm công, giảm bớt sự trùng lặp công việc, lãng phí trong sử dụng nhân sự. Cách thức mua sắm này giúp phát triển sản xuất, làm tăng năng suất lao động, khuyến khích tăng cường chất lượng hàng hóa, dịch vụ và tạo cơ hội ứng dụng công nghệ thông tin để làm tăng hiệu quả mua sắm [12, tr.
6 Mô hình mua sắm tập trung đối lập với mô hình mua sắm phân tán. Mua sắm phân tán là các cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng tài sản tự thực hiện mua sắm hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của đơn vị mình. Còn mua sắm tập trung là mô hình mua sắm trên cơ sở tập hợp các nhu cầu mua sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị, từ đó đơn vị mua sắm tập trung tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu cung cấp khối lượng hàng hóa, dịch vụ đó cho các cơ quan, đơn vị. Mua sắm tập trung là mua sắm một lần với số lượng lớn.
Trên cơ sở tập hợp nhu cầu mua sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị, đơn vị mua sắm tập trung tổ chức đấu thầu một lần nhằm lựa chọn được một hoặc nhiều nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Như vậy, khối lượng mua sắm lớn hơn nhiều so với mua sắm phân tán. Ngoài ra, thay bằng việc mỗi cơ quan, đơn vị tự tổ chức đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp thì đơn vị mua sắm tập trung sẽ tổ chức đấu thầu một lần. Có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình mua sắm tập trung, bao gồm đơn vị mua sắm tập trung, các đơn vị đầu mối, đơn vị trực tiếp sử dụng tài sản, nhà thầu,… 1.
Nội dung của công tác mua sắm tập trung bằng nguồn Ngân sách Nhà nước 1. Đơn vị mua sắm tập trung [10, tr.65] 1) Đơn vị mua sắm tập trung quốc gia: Là đơn vị mua sắm tập trung thuộc Bộ Tài chính để thực hiện nhiệm vụ mua sắm tài sản thuộc danh mục mua sắm tài sản tập trung cấp quốc gia (trừ thuốc). 2) Đơn vị mua sắm tập trung thuốc quốc gia: Là đơn vị thuộc Bộ Y tế hoặc đơn vị khác được Thủ tướng Chính phủ giao thực hiện nhiệm vụ mua sắm tập trung thuốc thuộc danh mục thuốc mua sắm tập trung cấp quốc gia. 3) Đơn vị mua sắm tập trung của các bộ, cơ quan trung ương, các tỉnh: Là đơn vị thuộc các bộ, cơ quan trung ương, các tỉnh được giao nhiệm vụ 7 thực hiện mua sắm tài sản thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp bộ, cơ quan trung ương, địa phương.
4) Bộ Tài chính, Bộ Y tế, các bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định theo thẩm quyền đơn vị mua sắm tập trung để thực hiện mua sắm đối với tài sản thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia, cấp Bộ, cơ quan trung ương, địa phương trên cơ sở tổ chức sắp xếp lại, giao bổ sung nhiệm vụ cho một cơ quan, tổ chức, đơn vị hiện có (không thành lập mới, không bổ sung biên chế của bộ, cơ quan trung ương, địa phương. Cách thức thực hiện mua sắm tập trung [10, tr.65] Việc mua sắm tập trung được thực hiện theo một trong hai cách thức sau đây: Cách thứ nhất - Mua sắm tập trung theo cách thức ký thỏa thuận khung: Để giảm bớt thủ tục hành chính, bảo đảm việc mua sắm được kịp thời và không ảnh hưởng tới quyền tự chủ của các cơ quan, đơn vị, việc mua sắm tập trung chủ yếu thực hiện theo cách thức ký thỏa thuận khung. Theo đó, đơn vị mua sắm tập trung chỉ thực hiện việc tổng hợp nhu cầu mua sắm, tiến hành lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc thuê tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp lựa chọn nhà thầu, ký thỏa thuận khung với nhà thầu được lựa chọn. Cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng tài sản trực tiếp ký hợp đồng mua sắm với nhà thầu được lựa chọn, trực tiếp thanh toán cho nhà thầu được lựa chọn, tiếp nhận tài sản, hồ sơ về tài sản và thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, chế độ bảo hành, bảo trì từ nhà thầu được lựa chọn.
Cách thứ hai - Mua sắm tập trung theo cách thức ký hợp đồng trực tiếp: Đơn vị mua sắm tập trung tổng hợp nhu cầu mua sắm, tiến hành lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc thuê tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp lựa chọn nhà thầu, trực tiếp ký hợp đồng với nhà thầu được lựa chọn và trực tiếp thanh toán cho nhà thầu. Cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng tài sản tiếp nhận tài sản, hồ sơ về tài sản và thực hiện chế độ bảo hành, bảo trì từ nhà thầu được lựa chọn. 8 Việc mua sắm tập trung theo cách thức ký hợp đồng trực tiếp được áp dụng trong các trường hợp sau đây: - Mua tài sản thuộc các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA, nguồn viện trợ, tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thuộc nguồn ngân sách Nhà nước mà nhà tài trợ có yêu cầu áp dụng theo cách thức ký hợp đồng trực tiếp; - Mua vắc xin phục vụ công tác tiêm chủng. Danh mục tài sản mua sắm tập trung [10, tr.65] 1) Tài sản được đưa vào danh mục tài sản mua sắm tập trung là tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và đáp ứng các điều kiện quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước, năng lực của đơn vị mua sắm tập trung, điều kiện phát triển của thị trường cung cấp tài sản.
2) Việc ban hành danh mục tài sản mua sắm tập trung được thực hiện như sau: a) Bộ Tài chính ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia (trừ thuốc) theo lộ trình được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; b) Bộ Y tế ban hành danh mục thuốc mua sắm tập trung (bao gồm danh mục thuốc mua sắm tập trung cấp quốc gia và danh mục thuốc mua sắm tập trung cấp địa phương); c) Bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành danh mục tài sản mua sắm tập trung cấp bộ, cơ quan trung ương, địa phương (trừ thuốc). 3) Nguyên tắc xây dựng và áp dụng danh mục tài sản mua sắm tập trung: a) Danh mục tài sản mua sắm tập trung cấp quốc gia áp dụng cho tất cả các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan trung ương và địa phương; 9 b) Danh mục tài sản mua sắm tập trung cấp bộ, cơ quan trung ương, địa phương áp dụng cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan trung ương và địa phương; c) Tài sản thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp bộ, cơ quan trung ương, địa phương không được trùng lắp với danh mục tài sản mua sắm tập trung quốc gia. 4) Việc mua sắm các loại tài sản sau đây không thực hiện theo quy định tại Chương này: a) Tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị vũ trang nhân dân. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an căn cứ quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định tại Nghị định này ban hành Quy chế và tổ chức thực hiện việc mua sắm tập trung tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị vũ trang nhân dân thuộc phạm vi quản lý; b) Tài sản của cơ quan Việt Nam ở nước ngoài; c) Tài sản mua sắm từ nguồn vốn viện trợ, tài trợ, nguồn vốn thuộc các chương trình, dự án sử dụng vốn nước ngoài mà nhà tài trợ có yêu cầu về mua sắm khác với quy định tại Chương này; d) Tài sản mua sắm thuộc dự án đầu tư xây dựng mà việc tách thành gói thầu riêng làm ảnh hưởng tới tính đồng bộ của dự án hoặc làm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
5) Danh mục tài sản mua sắm tập trung phải được công khai theo quy định của pháp luật. Nguồn kinh phí mua sắm tập trung [10, tr.