SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC H’MÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KỲ SƠN, TỈNH NGHỆ AN LĨNH VỰC: KỸ NĂNG SỐNG skkn SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƢỜNG THPT KỲ SƠN ------ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC H’MÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KỲ SƠN, TỈNH NGHỆ AN LĨNH VỰC: KỸ NĂNG SỐNG Họ và tên tác giả 1. Thái Khắc Hoàn Kỳ Sơn, tháng 4/2022 skkn MỤC LỤC PHẦN I. Lý do chọn đề tài. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Tính mới của đề tài. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VIỆC GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA. Khái niệm về văn hóa và bản sắc văn hóa. Chủ trương của Đảng và nhà nước trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Vai trò của giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông. Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến công tác giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của người đồng bào dân tộc. Tính tất yếu khách quan của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc H’mông. Tính tất yếu khách quan của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Sự cần thiết phải giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc H’mông trong giai đoạn hiện nay. THỰC TRẠNG GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC H’MÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KỲ SƠN, TỈNH NGHỆ AN. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Kỳ sơn, tỉnh Nghệ An. Điều kiện kinh tế - xã hội.
Thực trạng giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc H’mông trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An. Công cụ sản xuất. Phong tục tập quán. Tín ngưỡng, tôn giáo.
Văn học, nghệ thuật. Nguyên nhân ảnh hưởng đến việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông ở huyện Kỳ Sơn. Nguyên nhân khách quan. Nguyên nhân chủ quan.
Về tổ chức, quản lý. Về trình độ dân trí. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC H’MÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KỲ SƠN, TỈNH NGHỆ AN. Một số phương hướng nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc H’mông.
Phải bảo đảm sự thống nhất, kết hợp hài hòa, hợp lý giữa truyền thống và hiện đại trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông ở huyện Kỳ sơn, Nghệ An hiện nay. Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông cần phải gắn liền với nhu cầu phát triển kinh tế, chính trị, xã hội ở địa phương huyện Kỳ Sơn. Một số giải pháp cơ bản nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc H’mông. Nâng cao dân trí cho đồng bào dân tộc H’mông ở Kỳ sơn.
Phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống, xây dựng cơ sở vật chất của văn hóa của đồng bào dân tộc H’mông ở Kỳ sơn, Nghệ An. Chủ động khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn cho hoạt động văn hóa. Xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ cao làm công tác văn hóa. Kết quả đạt được.
43 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 44 PHỤ LỤC skkn DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CNH - HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa DTTS Dân tộc thiểu số NQTW Nghị quyết Trung ương NQ – CP Nghị quyết – Chính phủ THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân skkn PHẦN I. Lý do chọn đề tài Văn hóa là một hiện tượng xã hội có tính kế thừa bền vững, gắn liền với cuộc sống và sự phát triển bền vững của xã hội. Văn hóa của một dân tộc được thể hiện ở bản sắc văn hóa của dân tộc đó.
Bản sắc của dân tộc được thể hiện qua giá trị văn hóa của dân tộc đó. Như vậy, giá trị văn hóa của dân tộc được ông cha truyền từ đời này qua đời khác trong suốt chiều dài lịch sử, là thước đo trình độ phát triển và đặc tính riêng của mỗi dân tộc. Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em. Mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa đặc thù.
Sự đan xen bản sắc văn hóa của các dân tộc tạo nên tính đa dạng của văn hóa Việt Nam. Trong quá trình phát triển các dân tộc đã hình thành nên những bản sắc văn hóa đặc trưng, đồng thời chính bản sắc văn hóa đó trở thành “nguồn sống”, động lực cho các dân tộc tồn tại và phát triển. Trong các vùng văn hóa của Việt Nam, Kỳ Sơn là một huyện nằm ở phía tây của Nghệ An; là nơi tập trung một vùng văn hóa đặc sắc của cộng đồng dân tộc. Dân tộc H’mông là một trong 5 tộc người bản địa ở đây, chiếm gần 50% dân số Kỳ Sơn.
Trong quá trình sinh sống và phát triển, dân tộc H’mông đã để lại giá trị văn hóa độc đáo và sâu sắc. Nền văn hóa ấy không chỉ ảnh hưởng sâu xa đến từng cá nhân trong cộng đồng người H’mông mà còn góp phần làm phong phú thêm những giá trị cho nền văn hóa dân tộc ở tỉnh Nghệ An. Trong những năm gần đây, sự quan tâm của Đảng và nhà nước trong việc đầu tư, phát triển bình đẳng về kinh tế, chính trị, xã hội giữa các vùng miền nói chung và tỉnh Nghệ An nói riêng đã tạo điều kiện cho các dân tộc ít người phát triển. Tuy nhiên cũng còn tồn tại một số vấn đề trong quá trình phát triển kinh tế- xã hội đã ít nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Nhiều bản sắc văn hóa truyền thống của người H’mông bị mai một dần theo thời gian, không còn giữ được những giá trị nguyên sơ vốn có do ảnh hưởng của kinh tế thị trường và hiện tượng xâm nhập và phát triển một cách không bình thường của đạo Tin lành trên địa bàn. Đây không phải là vấn đề tôn giáo thuần tuý, mà đã có những động thái lợi dụng tôn giáo vùng dân tộc thiểu số, gây nên những phức tạp về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Một điều đáng buồn hơn nữa là một trong chính những người đã tạo ra bản sắc văn hóa đó lại chối bỏ sự tồn tại của nó, đặc biệt là thế hệ trẻ của chính dân tộc H’mông trên địa bàn Kỳ sơn không biết được những tập quán của mình. Là một người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Kỳ Sơn, bản thân tôi hơn ai hết thấy được những thay đổi của văn hóa dân tộc H’mông trước những biến động của cuộc sống.
Bên cạnh đó, tôi cũng muốn nghiên cứu để làm rõ thêm những vai trò của dân tộc H’mông trong bối cảnh hội nhập, góp thêm vào sự đa dạng của văn hóa Việt Nam đồng thời đưa một luồng gió mới trong phát triển kinh tế du lịch thông qua bản sắc văn hóa đặc thù. Chính vì những lý do đó mà chúng 1 skkn tôi chọn đề tài “Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông trên địa bàn huyện Kỳ sơn, tỉnh Nghệ An hiện nay”. Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2. Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu bản sắc văn hóa dân tộc H’mông, thực trạng giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa người H’mông trên địa bàn huyện Kỳ sơn hiện nay và đưa ra các giải pháp góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông ở Kỳ sơn nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung thông qua dạy học dự án, stem về du lịch do chính các em học sinh thiết kế xây dựng trong thời gian học online ở nhà, qua đó tuyên truyền đến người dân và tìm ra được giải pháp khắc phục tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng đi học nghề, lấy vợ, lấy chồng đang diễn ra có xu hướng gia tăng trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Để thực hiện được mục tiêu trên, đề tài hướng vào giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau: - Phân tích và làm rõ các nét văn hóa của dân tộc H’mông và chỉ ra bản sắc văn hóa đặc trưng của dân tộc H’mông. - Đánh giá thực trạng việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông ở huyện Kỳ sơn, tỉnh Nghệ An hiện nay và chỉ ra các nguyên nhân của thực trạng đó. - Đề xuất các giải pháp nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông ở huyện Kỳ sơn trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu a.
Đối tƣợng nghiên cứu - Với mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đã được trình bày ở trên, đề tài xác định đối tượng nghiên cứu là bản sắc văn hoá dân tộc H’mông ở huyện Kỳ sơn, tỉnh Nghệ An. - Với đề tài này đã thực nghiệm năm học 2020 – 2021 ở lớp 11A2; 11C1 và năm học 2021 – 2022 ở lớp 10A1, 11C1, 10C3 tại Trường THPT Kỳ Sơn. Phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu những nét văn hóa đặc trưng cơ bản tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc H’mông ở huyện Kỳ sơn tỉnh Nghệ An nhằm đưa ra các biện pháp gìn giữ và phát huy nó trong giai đoạn hiện nay. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp lý luận: Vận dụng quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà Nước về dân tộc, về văn hóa, chính sách phát triển văn hóa dân tộc.
2 skkn Tìm hiểu, vận dụng một số phương pháp, công trình nghiên cứu về dân tộc, bản sắc văn hóa dân tộc để phân tích tổng hợp thông tin liên quan đến đề tài. - Phương pháp thực tiễn: Tiến hành điều tra, khảo sát về thực trạng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’mông trên địa bàn huyện Kỳ sơn, tỉnh Nghệ An.