Bảo Đảm Quyền Và Lợi Ích Hợp Pháp Của Người Được Thi Hành Án Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án theo pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam hiện hành.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Triều Dương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Bảo Đảm Quyền Và Lợi Ích Hợp Pháp Của Người Được Thi Hành Án Theo Pháp Luật Thi Hành Án Dân Sự Việt Nam Hiện Hành
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp Của Người Thi Hành Án Dân Sự

Bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người thi hành án dân sự là một trong những vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Quyền lợi này không chỉ liên quan đến việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp giúp khôi phục và bảo vệ quyền lợi của công dân, đồng thời nâng cao hiệu quả của hoạt động thi hành án.

1.1. Khái Niệm Về Quyền Lợi Hợp Pháp Trong Thi Hành Án

Quyền lợi hợp pháp trong thi hành án được hiểu là những quyền và lợi ích mà người được thi hành án có quyền yêu cầu được thực hiện theo bản án, quyết định của Tòa án. Điều này bao gồm cả quyền được bồi thường thiệt hại và quyền được bảo vệ tài sản của mình.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp

Việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp không chỉ giúp người dân cảm thấy an tâm hơn khi tham gia vào các giao dịch dân sự mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống tư pháp. Điều này thể hiện rõ qua việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án một cách hiệu quả.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp Của Người Thi Hành Án

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người thi hành án, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể đến từ việc thực thi pháp luật, tâm lý của người phải thi hành án, và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

2.1. Khó Khăn Trong Quy Trình Thi Hành Án

Quy trình thi hành án thường gặp khó khăn do sự chây ỳ của người phải thi hành án. Họ thường không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, dẫn đến việc kéo dài thời gian thi hành án và làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người được thi hành án.

2.2. Thiếu Sự Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Chức Năng

Sự thiếu phối hợp giữa các cơ quan như Tòa án, cơ quan thi hành án và các tổ chức liên quan có thể dẫn đến việc không thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người thi hành án. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả thi hành án.

III. Phương Pháp Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp Của Người Thi Hành Án Dân Sự

Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người thi hành án, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các biện pháp này không chỉ bao gồm các quy định pháp luật mà còn cần sự tham gia tích cực của các cơ quan chức năng và cộng đồng.

3.1. Các Biện Pháp Cưỡng Chế Thi Hành Án

Biện pháp cưỡng chế thi hành án là một trong những phương pháp quan trọng để bảo đảm quyền lợi hợp pháp. Các biện pháp này bao gồm việc tịch thu tài sản, phong tỏa tài khoản ngân hàng của người phải thi hành án nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ.

3.2. Tăng Cường Công Tác Thông Tin Và Tuyên Truyền

Công tác thông tin và tuyên truyền về quyền lợi hợp pháp của người thi hành án cần được tăng cường. Điều này giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của mình và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp Của Người Thi Hành Án

Thực tiễn bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người thi hành án dân sự tại Việt Nam đã có những kết quả nhất định. Tuy nhiên, vẫn cần có những nghiên cứu và cải tiến để nâng cao hiệu quả của các biện pháp bảo đảm này.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Bảo Đảm Quyền Lợi

Nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp đã giúp nhiều người dân khôi phục được quyền lợi của mình sau khi có bản án, quyết định của Tòa án. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ việc chưa được thi hành triệt để.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Từ thực tiễn thi hành án, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc áp dụng linh hoạt các biện pháp bảo đảm quyền lợi hợp pháp sẽ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án và bảo vệ quyền lợi của người dân tốt hơn.

V. Kết Luận Về Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp Của Người Thi Hành Án Dân Sự

Bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người thi hành án dân sự là một nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng để nâng cao hiệu quả thi hành án.

5.1. Tương Lai Của Bảo Đảm Quyền Lợi Hợp Pháp

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về thi hành án dân sự để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người dân. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần đề xuất các giải pháp cải thiện quy trình thi hành án, tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi hợp pháp của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA NGƢỜI ĐƢỢC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời đƣợc thi hành án dân sự 1. Khái niệm Theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự thì thủ tục thi hành án dân sự đƣợc hiểu theo nghĩa rộng là toàn bộ các bƣớc để đƣa một bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài thƣơng mại, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh ra thi hành theo quy định của pháp luật [12, tr. Quy trình, thủ tục về thi hành án dân sự đƣợc thực hiện từ khi chuyển giao bản án, quyết định, tiếp nhận, thụ lý đơn yêu cầu thi hành án, ra quyết định thi hành án và tiến hành các tác nghiệp cụ thể cho đến khi chấm dứt việc thi hành án; quyền và nghĩa vụ của đƣơng sự đƣợc thực hiện trên thực tế.

Về mặt pháp lý, khái niệm "thi hành án" là hoạt động làm cho các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành của Tòa án đƣợc thực hiện [28, tr. Nếu nhƣ kết quả của hoạt động xét xử là "đưa ra các phán quyết (bản án, quyết định) trên cơ sở áp dụng các điều luật cụ thể để xem xét các tình tiết đã xảy ra, thì kết quả của thi hành án là làm cho các phán quyết đó được thực hiện trong thực tế". Khái niệm thi hành án dân sự là "hoạt động do cơ quan thi hành án dân sự tiến hành theo những thủ tục, trình tự nhất định nhằm đưa các bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực thi hành của Tòa án ra để thi hành" [28, tr. Tuy nhiên, cần hiểu rộng ra là không chỉ bản án, quyết định của Tòa án mà còn thi hành các quyết định của Trọng tài thƣơng mại, của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh… Trong trình tự, thủ tục thi hành 6 án dân sự, tùy theo từng vụ việc cụ thể mà Thủ trƣởng, Chấp hành viên cơ quan thi hành án dân sự có thể thực hiện các thủ tục cần thiết khác nhau.

Về giải thích từ ngữ, theo từ điển wiki thì khái niệm “Bảo đảm” đƣợc hiểu là việc làm cho chắc chắn thực hiện đƣợc, giữ gìn đƣợc hoặc có đầy đủ những gì cần thiết. Quyền đƣợc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình là một trong những quyền cơ bản không thể thiếu của công dân và đã đƣợc quy định cụ thể trong pháp luật Việt Nam [28, tr. Còn theo Từ điển Tiếng Việt của Nhà xuất bản Đại học Quốc Gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2008 thì “Bảo đảm” là: 1. Cam đoan chịu trách nhiệm về việc gì đó; 2.

Làm cho có đƣợc điều gì. Theo khoản 2 Điều 3 giải thích từ ngữ Luật thi hành án dân sự năm 2008 thì “Người được thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành”. Từ những định nghĩa nêu trên, có thể hiểu khái niệm “bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án dân sự” là tổng thể các biện pháp của các chủ thể đƣợc thực hiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định nhằm làm cho đầy đủ các quyền và lợi ích của ngƣời đƣợc thi hành án đƣợc thực hiện trên thực tế. Và đây có thể xem là mục đích cuối cùng của hoạt động thi hành án dân sự.

Đặc điểm Trong quá trình thi hành án, vấn đề bảo đảm quyền lợi hợp pháp đƣợc đặt ra chung cho tất cả các chủ thể nhƣ: ngƣời đƣợc thi hành án, ngƣời phải thi hành án, ngƣời có quyền và lợi ích liên quan, … Và đối với mỗi nhóm chủ thể, việc bảo đảm quyền và lợi ích mang những đặc điểm riêng. Việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp cho ngƣời đƣợc thi hành án dân sự có những đặc điểm sau: - Về chủ thể đƣợc bảo đảm: Là ngƣời đƣợc thi hành án – thƣờng là 7 ngƣời có quyền và lợi ích bị xâm phạm trong các giao dịch dân sự trƣớc đó. Việc bảo đảm quyền lợi cho ngƣời đƣợc thi hành án dân sự thực chất là sự bù đắp những thiệt hại, tổn thất mà họ phải gánh chịu trong các giao dịch dân sự. - Quyền, lợi ích đƣợc bảo đảm: là những quyền lợi đƣợc ghi nhận trong bản án, quyết định của tòa án, cơ quan giải quyết vụ việc,… nó hoàn toàn khác với quyền lợi của các chủ thể khác trong quan hệ thi hành án dân sự.

- Về biện pháp bảo đảm: Việc bảo đảm quyền và lợi ích của ngƣời đƣợc thi hành án là mục đích chính của giai đoạn thi hành án và có liên quan trực tiếp đến quá trính xét xử. Do đó chúng đƣợc bảo đảm thi hành bằng các biện pháp cƣỡng chế Nhà nƣớc, mà cụ thể chính là các biện pháp để thực hiện nội dung của bản án, quyết định của tòa án. Nó đƣợc áp dụng tại nhiều thời điểm, nhiều địa điểm khác nhau trong quá trình thi hành án nhằm ngăn chặn việc tẩu tán, hủy hoại, trốn tránh việc thi hành án. - Chủ thể chịu sự tác động của bảo đảm: để bảo đảm quyền lợi cho ngƣời đƣợc thi hành án thì cơ quan thi hành án phải thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để xử lý các tài sản, quyền tài sản, giấy tờ,… của ngƣời phải thi hành án.

Do đó, chủ thể chịu sự tác động rõ nét nhất của hoạt động bảo đảm chính là ngƣời phải thi hành án. Ngoài ra, các đối tƣợng là ngƣời có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan cũng phải chịu sự tác động của hoạt động này (là các tổ chức, cá nhân đang quản lý, sử dụng tài sản của ngƣời phải thi hành án; là các cơ quan có trách nhiệm phối hợp trong quá trình thi hành án,…). - Về đối tƣợng bảo đảm: Đối tƣợng hƣớng tới ở đây chủ yếu là các vấn đề về tài sản. Tranh chấp dân sự giữa các bên thƣờng phát sinh từ quan hệ pháp luật nội dung là quan hệ tài sản.

Do đó quyền lợi ích đƣợc bảo đảm chủ yếu là vấn đề tài sản, tuy nhiên trong một vài trƣờng hợp nó bao gồm cả các quyền lợi ích về tinh thần. Ý nghĩa Việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho ngƣời đƣợc thi hành án dân sự có ý nghĩa thực tiễn quan trọng đối với hoạt động thi hành án nói riêng và đời sống xã hội nói chung. - Thứ nhất, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời đƣợc thi hành án dân sự có ý nghĩa là thƣớc đo đối với kết quả hoạt động thi hành án. Khi quyền lợi của ngƣời đƣợc thi hành án đƣợc bảo đảm trên thực tế đồng nghĩa với việc các bản án, phán quyết hoặc các quyết định của Tòa án, trọng tài hoặc thủ trƣởng cơ quan thi hành án đã đƣợc thực thi.

Mặt khác, nhìn vào kết quả bảo đảm quyền lợi cho ngƣời đƣợc thi hành án, ngoài việc đánh giá số lƣợng các vụ việc đƣợc thi hành án chúng ta còn đánh giá đƣợc chất lƣợng hoạt động thi hành án. Thực tiễn cho thấy, trong một số trƣờng hợp mặc dù vụ việc đã đƣợc thi hành án xong nhƣng quyền lợi của ngƣời đƣợc thi hành án không đƣợc đảm bảo đầy đủ do những lý do khác nhau. Về mặt trực quan có thể thấy, quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời đƣợc thi hành án càng đƣợc bảo đảm tối đa, càng chứng tỏ chất lƣợng hoạt động thi hành án cao và ngƣợc lại. - Thứ hai, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời đƣợc thi hành án dân sự góp phần nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của hoạt động xét xử.

Mặc dù quá trình xét xử vụ việc dân sự phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục tố tụng; Chủ thể tiến hành tố tụng đều là những ngƣời có kinh nghiệm, năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao. Tuy nhiên, trong một số trƣờng hợp các qui định của pháp luật về nội dung cũng nhƣ qui định về thủ tục tố tụng còn chƣa theo kịp với đặc điểm tính chất đa dạng của vụ việc dân sự. Do đó có thể dẫn đến những sai sót trong quá trình xét xử. Vì vậy, kết quả thi hành án dân sự chính là giai đoạn kiểm nghiệm qua thực tiễn những phát quyết của Toà án, phản ánh chân thực chất 9 lƣợng và hiệu quả của toàn bộ quá trình giải quyết vụ án.

Từ thực tiễn bảo đảm quyền và lợi ích của ngƣời đƣợc thi hành án mà mỗi Thẩm phán, Kiểm sát viên, Hội thẩm nhân dân và cán bộ Tòa án đã tham gia vào quá trình xét xử có thể rút ra kinh nghiệm để khắc phục những khuyết điểm, nâng cao chất lƣợng và hiệu quả công tác của mình. - Thứ ba, góp phần vào công tác giữ gìn an ninh trật tự và an toàn xã hội. Hoạt động thi hành án dân sự là hoạt động của cơ quan nhà nƣớc, mang tính quyền lực, cƣỡng chế, thể hiện trách nhiệm của nhà nƣớc trong việc bảo về quyền và lợi ích hợp pháp của công dân [28, tr. Trong giai đoạn xây dựng đất nƣớc hiện nay, khi nền kinh tế thị trƣờng ngày một phát triển, quan hệ xã hội đƣợc mở rộng, các giao dịch dân sự ngày càng trở nên phong phú, đa dạng, phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra tranh chấp thì việc giải quyết tranh chấp tại tòa án đƣợc nhiều chủ thể lựa chọn nhƣ là một công cụ hữu hiệu nhất.

Việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân thông qua hoạt động xét xử các vụ việc dân sự cũng trở thành công cụ giúp Nhà nƣớc duy trì trật tự xã hội, bảo đảm sự công bằng, công lý trong xã hội. - Thứ tƣ, thông qua các biện pháp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời đƣợc thi hành án, ý thức pháp luật của ngƣời dân cũng đƣợc nâng cao. Thi hành án nói chung hay việc bảo đảm quyền và lợi ích của ngƣời đƣợc thi hành án không chỉ là hoạt động nghiệp vụ của riêng cơ quan chức năng mà đó còn là sự kết hợp với vai trò và trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phƣơng, là sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan, tổ chức hữu quan và mỗi thành viên trong cộng đồng xã hội.