Giáo trình Môn học: Pháp luật kinh tế

Giáo trình môn học Pháp luật kinh tế của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 năm 2021

• Tác giả: Ngô Thị Thúy Giang
• Trường học: Trường Cao đẳng Xây dựng số 1
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh và Kế toán
• Đề tài: Giáo trình Môn học: Pháp luật kinh tế
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo trình Pháp luật kinh tế Cao đẳng Xây dựng số 1

Giáo trình Pháp luật kinh tế của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 được ban hành theo Quyết định số 368/QĐ-CDDXD1 ngày 10 tháng 8 năm 2021. Đây là tài liệu học tập chính thức dành cho sinh viên hệ cao đẳng ngành Kế toán và Quản trị kinh doanh. Giáo trình do Tổ môn Pháp luật thuộc Khoa Lý luận Chính trị biên soạn. Chủ biên là Thạc sỹ Ngô Thị Thúy Giang. Đồng tác giả là Thạc sỹ Vũ Hương Liên. Nội dung giáo trình bám sát quan điểm của Đảng và Nhà nước. Các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành được cập nhật đầy đủ. Mục tiêu cốt lõi là trang bị kiến thức pháp lý cơ bản trong lĩnh vực kinh doanh và kế toán. Giáo trình còn rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống nghề nghiệp thực tế. Cấu trúc gồm hai chương lớn: Chương I về pháp luật chủ thể kinh doanh, Chương II về pháp luật kế toán. Sinh viên hoàn thành chương trình đạt chuẩn đầu ra đủ điều kiện liên thông giữa các ngành kinh tế. Tài liệu được phép sử dụng cho mục đích đào tạo và tham khảo học thuật.

1.1. Mục tiêu và đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Pháp luật kinh tế hướng đến sinh viên cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh và Kế toán. Mục tiêu cụ thể là cung cấp nền tảng pháp lý vững chắc phục vụ hoạt động nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Người học nắm được khái niệm doanh nghiệp, phân loại các loại hình kinh doanh, điều kiện thành lập và địa vị pháp lý từng loại. Song song đó, người học hiểu quy định pháp luật kế toán, các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý vi phạm. Giáo trình đảm bảo chuẩn đầu ra để sinh viên có thể liên thông lên trình độ đại học khối ngành kinh tế.

1.2. Cấu trúc tổng thể và phương pháp tiếp cận

Giáo trình được tổ chức thành hai chương độc lập nhưng liên kết chặt chẽ. Chương I tập trung vào pháp luật về chủ thể kinh doanh với các loại hình doanh nghiệp cụ thể. Chương II đi sâu vào pháp luật kế toán, bao gồm tổ chức bộ máy và nghề nghiệp kế toán. Phương pháp biên soạn kết hợp lý luận pháp lý với tình huống thực tiễn. Mỗi nội dung đều dẫn chiếu văn bản pháp luật hiện hành làm cơ sở. Cách trình bày rõ ràng, có hệ thống, phù hợp với trình độ cao đẳng.

II. Pháp luật về chủ thể kinh doanh và các loại hình doanh nghiệp

Chương I của giáo trình phân tích toàn diện hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động của các chủ thể kinh doanh tại Việt Nam. Doanh nghiệp được định nghĩa là tổ chức có tên riêng, tài sản riêng, trụ sở giao dịch ổn định và được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật. Các loại hình doanh nghiệp được quy định gồm: Công ty Trách nhiệm hữu hạn, Công ty Cổ phần, Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp Tư nhân, Công ty Hợp danh và Hộ kinh doanh cá thể. Mỗi loại hình có đặc điểm riêng về vốn, thành viên và trách nhiệm pháp lý. Điều kiện và thủ tục thành lập doanh nghiệp tuân theo Luật Doanh nghiệp hiện hành. Pháp luật về hợp đồng trong kinh doanh thương mại cũng được phân tích kỹ. Nội dung bao gồm khái niệm, yếu tố cấu thành, hiệu lực hợp đồng và các biện pháp chế tài khi vi phạm. Giải quyết tranh chấp thương mại qua thương lượng, hòa giải và khởi kiện tại Tòa án cũng được đề cập.

2.1. Công ty Cổ phần và Công ty Trách nhiệm hữu hạn

Công ty Cổ phần có vốn điều lệ chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Người sở hữu cổ phần là cổ đông. Số lượng thành viên tối thiểu là 3, tối đa không hạn chế. Cổ đông chịu trách nhiệm trong phạm vi cổ phần sở hữu. Cổ phần được tự do chuyển nhượng theo quy định pháp luật và có thể giao dịch trên thị trường chứng khoán. Công ty TNHH có số thành viên từ 2 đến 50, không phát hành cổ phiếu ra công chúng. Cả hai loại hình đều áp dụng nguyên tắc trách nhiệm hữu hạn, bảo vệ tài sản cá nhân của thành viên.

2.2. Hộ kinh doanh cá thể và Doanh nghiệp Tư nhân

Hộ kinh doanh cá thể do một cá nhân hoặc một hộ gia đình làm chủ. Đây là loại hình kinh doanh đơn giản nhất, phù hợp với quy mô nhỏ lẻ. Chủ hộ chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản. Thủ tục đăng ký kinh doanh thực hiện tại cơ quan đăng ký cấp huyện. Doanh nghiệp Tư nhân cũng do một cá nhân làm chủ với trách nhiệm vô hạn. Điểm khác biệt là doanh nghiệp tư nhân có quy mô lớn hơn và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Cả hai loại hình không được phép phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.

III. Pháp luật kế toán và quy định về hành vi vi phạm trong kế toán

Chương II của giáo trình tập trung vào hệ thống pháp luật kế toán Việt Nam. Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn quy định rõ ràng nội dung công tác kế toán trong doanh nghiệp. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kế toán bao gồm: giả mạo chứng từ, khai man số liệu, để ngoài sổ kế toán các tài sản và nợ phải trả. Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán độc lập. Hình thức xử phạt chính là phạt tiền. Ngoài ra còn áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ quyền sử dụng Giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề kế toán. Thời gian đình chỉ từ 1 đến 12 tháng tùy mức độ vi phạm. Các biện pháp khắc phục hậu quả yêu cầu tổ chức, cá nhân vi phạm phải bổ sung, sửa chữa hoặc hủy bỏ chứng từ và sổ kế toán sai phạm. Mục tiêu là khôi phục tính trung thực và minh bạch của thông tin tài chính.

3.1. Tổ chức bộ máy kế toán và người làm kế toán

Pháp luật quy định rõ việc tổ chức bộ máy kế toán trong các đơn vị. Kế toán trưởng là người đứng đầu bộ máy kế toán, chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động kế toán. Người làm kế toán phải có đủ tiêu chuẩn về chuyên môn và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp. Hoạt động hành nghề kế toán bên ngoài yêu cầu phải có Chứng chỉ hành nghề kế toán do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. Tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh. Quy định này đảm bảo chất lượng dịch vụ kế toán trên thị trường.

3.2. Biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm pháp luật kế toán

Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định chi tiết các biện pháp khắc phục hậu quả. Tổ chức, cá nhân vi phạm phải bổ sung các yếu tố còn thiếu trên chứng từ kế toán. Buộc hủy chứng từ bị khai man, giả mạo hoặc lập nhiều lần cho một nghiệp vụ. Sổ kế toán phải được sửa chữa khớp đúng với thực tế và chứng từ gốc. Trường hợp số liệu năm thực hiện không kế tiếp năm trước cũng phải khắc phục. Báo cáo tài chính phải được lập lại theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành. Các biện pháp này nhằm bảo vệ tính liêm chính của hệ thống thông tin tài chính quốc gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn giáo trình Pháp luật kinh tế trong đào tạo nghề

Giáo trình Pháp luật kinh tế của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 mang lại giá trị ứng dụng cao trong thực tiễn nghề nghiệp. Kiến thức về các loại hình doanh nghiệp giúp sinh viên hiểu rõ môi trường pháp lý khi tham gia thị trường lao động. Kỹ năng phân tích hợp đồng thương mại phục vụ trực tiếp cho công tác quản trị kinh doanh. Hiểu biết pháp luật kế toán giúp kế toán viên tương lai tránh các vi phạm nghiêm trọng. Sinh viên sau tốt nghiệp có thể vận dụng kiến thức để xử lý các tình huống pháp lý phát sinh trong nghề nghiệp. Nội dung giáo trình còn là nền tảng để liên thông lên trình độ đại học ngành Quản trị kinh doanh và Tài chính Kế toán. Chuẩn đầu ra của giáo trình đáp ứng yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và cơ quan nhà nước. Hệ thống câu hỏi và tình huống trong giáo trình giúp củng cố kiến thức pháp lý một cách hiệu quả.

4.1. Vai trò của môn Pháp luật kinh tế trong chương trình đào tạo cao đẳng

Môn Pháp luật kinh tế là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo hệ cao đẳng khối ngành kinh tế. Môn học cung cấp nền tảng pháp lý không thể thiếu cho mọi hoạt động kinh doanh và kế toán. Sinh viên hiểu được quyền và nghĩa vụ pháp lý khi tham gia quan hệ kinh tế. Đây là cơ sở để phân biệt hành vi hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật trong kinh doanh. Môn học còn giúp sinh viên nhận diện rủi ro pháp lý và có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh pháp luật kinh doanh Việt Nam liên tục được cập nhật và hoàn thiện.

4.2. Hướng phát triển và hoàn thiện giáo trình trong tương lai

Giáo trình Pháp luật kinh tế sẽ tiếp tục được cập nhật theo sự thay đổi của hệ thống pháp luật. Luật Doanh nghiệp, Luật Kế toán và các nghị định hướng dẫn thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Nhà trường thu thập ý kiến đóng góp từ chuyên gia pháp luật và người sử dụng giáo trình. Mục tiêu là đảm bảo nội dung luôn phản ánh thực tiễn pháp lý hiện hành. Định hướng bổ sung các tình huống thực tế từ môi trường doanh nghiệp Việt Nam hiện đại. Việc tích hợp công nghệ số vào quản lý kế toán cũng cần được phản ánh trong các phiên bản giáo trình tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: PHÁP LUẬT VỀ CÁC CHỦ THỂ KINH DOANH Điều 33 Hiến pháp 2013 quy định “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”. Điều 51 Hiến pháp 2013 quy định “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường đinh hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền fkinh tế quốc dân. Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh theo pháp luật”.

Như vậy có nhiều chủ thể được thực hiện các hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế nhiều thành phần của nước ta. Nhóm chủ thể kinh doanh quan trọng nhất là đối tượng điều chỉnh chủ yếu của pháp luật kinh tế là các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế. Ngoài ra loại chủ thể kinh doanh thứ hai có vị trí sau doanh nghiệp đó là các hộ kinh doanh, các hộ kinh doanh cũng tham gia đông đảo vào hoạt động kinh doanh tuy rằng quy mô phạm vi kinh doanh rất nhỏ, thường là hộ gia đình hoạt động trong phạm vi quận, huyện Trong chương trình này sinh viên nghiên cứu hai loại chủ thể kinh doanh đó là doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể. Những vấn đề chung về các loại hình doanh nghiệp 1.1 Giới thiệu văn bản -Luật doanh nghiệp số 59/2020/QH14 được Quốc hội nước CHXHCN VIệt nam thông qua ngày 17 tháng 6 năm 2020 - Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp - Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT về sửa đổi bổ sung một số điều của nghị định 43 1.2 Khái niệm doanh nghiệp Khoản 10 điều 4 Luật doanh nghiệp 2020 quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.

Đặc điểm của doanh nghiêp Doanh nghiệp là một chủ thể kinh doanh độc lập, được thành lập và hoạt động dưới nhiều mô hình cụ thể với những tên gọi khác nhau nhưng chủ thể này phải có đủ những đặc trưng pháp lý và thỏa mãn những điều kiện theo quy định của pháp luật. Đó là: Doanh nghiệp có tên riêng 8 Tên riêng của doanh nghiệp là yếu tố hình thức nhưng là dấu hiệu xác định tư cách chủ thể độc lập của doanh nghiệp trên thương trường, giúp cho khách hàng, các cơ quan nhà nước phân biệt được doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác. Tên của doanh nghiệp được ghi trong con dấu của doanh nghiệp và trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Doanh nghiệp có tài sản Mục đích của doanh nghiệp là hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận với đặc trưng là đầu tư tài sản để thu lợi về tài sản.Vì vậy doanh nghiệp phải có một mức độ tài sản nhất định.

Doanh nghiệp có trụ sở giao dịch Các doanh nghiệp khi được thành lập đều phải đăng ký một trụ sở giao dịch trong phạm vi lãnh thổ Việt nam. Có trụ sở chính tại Việt nam là căn cứ để xác định quốc tịch Việt nam của doanh nghiệp, theo đó các doanh nghiệp phải hoạt động theo pháp luật Việt nam. Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật Là thủ tục đăng ký kinh doanh tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thủ tục đăng ký kinh doanh nhằm khai sinh ra doanh nghiệp, trong đó nhà nước ghi nhận tư cách chủ thể của doanh nghiệp, phạm vi lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp.

Thủ tục đăng ký kinh doanh còn thể hiện sự quản lý của nhà nước đối với doanh nghiệp.