Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây chè (Camellia sinensis) giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp và đời sống của người dân khu vực miền núi Việt Nam. Theo số liệu của Bộ Công Thương năm 2016, cây chè được canh tác tại 34 tỉnh, thành phố với tổng diện tích xấp xỉ 133.300 ha, thu hút khoảng 3 triệu lao động, đạt năng suất bình quân 8 tấn búp tươi/ha. Tuy nhiên, phần lớn diện tích chè phân bố trên địa hình đất dốc thuộc vùng nhiệt đới nóng ẩm, mưa tập trung theo mùa. Trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, đất trồng chè dễ bị xói mòn, rửa trôi mạnh mẽ làm suy giảm tầng đất mặt và độ phì nhiêu. Cùng với hạn chế về kỹ thuật canh tác và áp lực sâu bệnh hại (gây tổn thất ước tính 15 - 30% sản lượng hàng năm), năng suất và chất lượng chè tại nhiều địa phương vẫn chưa phát huy hết tiềm năng.

Tại tỉnh Thái Nguyên – một trong những vùng sản xuất chè trọng điểm của vùng Trung du và miền núi phía Bắc với các vùng nguyên liệu đặc trưng như Đại Từ, Võ Nhai, Tân Cương – người trồng chè phần lớn tập trung vào khai thác búp tươi mà chưa đầu tư đồng bộ các biện pháp bảo vệ và cải tạo đất dốc. Nhằm duy trì độ ẩm đất trong vụ Hè - Thu nắng nóng, giảm thiểu xói mòn và bổ sung nguồn hữu cơ tại chỗ, việc tận dụng các phế phụ phẩm nông nghiệp và thực vật sẵn có để tủ gốc là giải pháp kỹ thuật có chi phí thấp, dễ ứng dụng. Đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của kỹ thuật tủ gốc chè đến sinh trưởng và phát triển của giống chè Trung du búp tím tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn trên.

Mục tiêu nghiên cứu:

  1. Xác định ảnh hưởng của các loại vật liệu tủ gốc khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển của giống chè Trung du búp tím trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.
  2. Đánh giá tác động của vật liệu tủ gốc đến các yếu tố cấu thành năng suất búp chè (chiều dài búp, khối lượng búp, tỷ lệ búp mù).
  3. Theo dõi diễn biến mật độ của các đối tượng sâu hại chính (rầy xanh, bọ xít muỗi) trên các công thức tủ gốc nhằm đề xuất vật liệu che phủ phù hợp cho vùng trồng chè Thái Nguyên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Giống chè Trung du búp tím giai đoạn kiến thiết cơ bản và các loại vật liệu che phủ hữu cơ (tế guột; cây phân xanh; rơm, rạ).
  • Phạm vi không gian: Đồi chè thực nghiệm thuộc Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.
  • Phạm vi thời gian: Thí nghiệm và các đợt theo dõi số liệu được tiến hành từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016 (tập trung vào vụ Hè - Thu).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và tổng quan tài liệu

  • Cơ sở khoa học về che phủ đất dốc: Nghiên cứu dựa trên nguyên lý chống xói mòn đất vùng cao nhiệt đới của Nye và Greenland, Lê Quốc Doanh và cộng sự (2003, 2005). Năng lượng va đập của hạt mưa lên mặt đất trống là tác nhân chính gây phá vỡ kết cấu đất, sau đó dòng chảy bề mặt sẽ cuốn trôi mùn và dinh dưỡng. Lớp che phủ thực vật có tác dụng làm giảm nhiệt độ mặt đất, kìm hãm quá trình khoáng hóa mùn quá nhanh, giảm bốc hơi nước, duy trì độ xốp, ổn định độ pH và tạo nguồn hữu cơ bổ sung cho đất.
  • Đặc điểm sinh học và phân loại cây chè: Cây chè có tên khoa học là Camellia sinensis (L) O.Kuntze (tên đồng nghĩa Thea sinensis L.), thuộc 4 thứ chính: chè Trung Quốc lá nhỏ (var. bohea), chè Trung Quốc lá to (var. macrophylla), chè Shan (var. Shan) và chè Ấn Độ (var. assamica). Giống chè Trung du được trồng phổ biến tại miền Bắc Việt Nam.
  • Yêu cầu sinh thái: Cây chè phát triển thích hợp trên đất có độ chua pH từ 4,5 đến 6,5; tầng đất dày từ 0,5 - 1,0 m; lượng mưa hàng năm 1.500 - 2.000 mm; ẩm độ không khí 80 - 85%; nhiệt độ tối thích 22 - 28°C. Giai đoạn cây con ưa bóng râm, cây trưởng thành ưa sáng tán xạ.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận áp dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng theo quy chuẩn nông học:

  • Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 4 công thức, nhắc lại 3 lần (tổng số 12 ô thí nghiệm):

    • Công thức 1 (CT1 - Đối chứng): Không tủ gốc.
    • Công thức 2 (CT2): Tủ gốc bằng thân lá tế guột.
    • Công thức 3 (CT3): Tủ gốc bằng cây phân xanh.
    • Công thức 4 (CT4): Tủ gốc bằng rơm, rạ.
    • Quy cách ô: Diện tích mỗi ô thí nghiệm là $3\text{ m} \times 4\text{ m} = 12\text{ m}^2$, có dải bảo vệ xung quanh. Mức độ phủ vật liệu khô đồng đều ở mức $3\text{ kg/m}^2$ (tương đương 30 tấn/ha).

  • Phương pháp theo dõi và thu thập số liệu:

    • Chỉ tiêu sinh trưởng thân cành: Chọn cố định 5 cây đại diện trên mỗi ô thí nghiệm (15 cây/công thức). Đo chiều cao cây (từ mặt đất đến đỉnh sinh trưởng thân chính), chiều rộng tán (đo vuông góc hàng chè tại điểm rộng nhất), đường kính thân (đo cách cổ rễ 5 - 10 cm bằng thước kẹp panme theo hai chiều vuông góc), chiều cao phân cành cấp 1, số cành cấp 1 và diện tích lá (tính theo công thức nhanh: $\text{Dài} \times \text{Rộng} \times 0,7$).
    • Chỉ tiêu cấu thành năng suất búp: Thu hái theo phương pháp "hái san trật" định kỳ 30 ngày/lần. Theo dõi chiều dài búp 1 tôm 2 lá (đo từ nách lá thứ 2 đến đỉnh tôm trên 30 búp/ô theo 5 điểm đường chéo), khối lượng búp bình quân (lấy mẫu 100 g búp 1 tôm 2 lá tại 3 điểm/ô, đếm số lượng búp để suy ra gram/búp), tỷ lệ búp mù xòe (% búp mù trên tổng số búp thu hoạch).
    • Phương pháp điều tra sâu hại chính:
      • Rầy xanh (Empoasca flavescens Fabr): Điều tra 5 điểm đường chéo bằng khay tôn kích thước $25 \times 25 \times 5\text{ cm}$ tráng dầu hỏa, đặt nghiêng $45^\circ$ sát tán cây và đập mạnh 3 cái để đếm mật độ (con/khay).
      • Bọ xít muỗi: Hái ngẫu nhiên 20 búp/điểm tại 5 điểm đường chéo (100 búp/ô), đếm số búp có vết chích hút để tính tỷ lệ búp bị hại (%).

  • Phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu thô được tổng hợp và tính toán số học trên phần mềm Microsoft Excel; xử lý phương sai (ANOVA) và so sánh sai khác trung bình giữa các công thức bằng chuẩn $LSD_{05}$, hệ số biến động $CV%$ trên phần mềm chuyên dụng IRRISTAS 5.0.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở xuất phát và tính cấp thiết của việc áp dụng biện pháp canh tác bền vững trên đất dốc trồng chè tại tỉnh Thái Nguyên. Khẳng định vai trò của vật liệu che phủ hữu cơ trong việc giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, chống rửa trôi đất và tăng năng suất búp từ 9 - 14% (theo các nghiên cứu tiền đề). Xác định mục tiêu tổng quát, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dẫn liệu nông học về chè Trung du búp tím, cùng ý nghĩa thực tiễn trong việc lựa chọn loại vật liệu tủ gốc kinh tế, sẵn có tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước:

  • Cơ sở khoa học: Phân tích chi tiết cơ chế tác động của lớp phủ bề mặt trong việc điều hòa nhiệt độ đất mặt, giảm xói mòn cơ học do mưa, hạn chế sự bay hơi của phân bón và thúc đẩy hệ vi sinh vật đất.
  • Phân loại và đặc tính thực vật học: Mô tả nguồn gốc cây chè theo các quan điểm khoa học (Vân Nam, Ấn Độ và phát hiện phức Catechin của Dejemukhatze chứng minh nguồn gốc Việt Nam), hệ thống phân loại 4 thứ chè và yêu cầu sinh thái về đất đai, lượng mưa, độ ẩm, ánh sáng, gió.
  • Tình hình sản xuất: Tổng hợp số liệu giai đoạn 2007 - 2014 của thế giới (FAOSTAT: diện tích tăng từ 2.880,29 nghìn ha lên 3.799,83 nghìn ha; sản lượng đạt 5.561,34 nghìn tấn), của Việt Nam (diện tích tăng lên 115,44 nghìn ha; sản lượng 228,36 nghìn tấn) và tỉnh Thái Nguyên (năm 2014 diện tích đạt 20,8 nghìn ha, sản lượng đạt 193,0 nghìn tấn).
  • Kết quả nghiên cứu liên quan: Tổng thuật các công trình nghiên cứu về tưới nước và tủ gốc của C.F. Kozopkin, Lê Tất Khương, Chu Thị Thơm, Nguyễn Duy Đông, Hà Thị Thanh Đoàn và Nguyễn Thị Cẩm Mỹ trên các giống chè khác nhau.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định chi tiết địa điểm nghiên cứu tại đồi chè Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016. Mô tả sơ đồ bố trí 12 ô thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn chỉnh (4 công thức $\times$ 3 lần nhắc lại), định mức vật liệu che phủ 3 kg khô/$\text{m}^2$, các bước lấy mẫu thực địa theo đường chéo 5 điểm, kỹ thuật đo đếm chỉ tiêu hình thái - giải phẫu sinh trưởng, phương pháp xác định năng suất búp tươi và quy trình điều tra mật độ rầy xanh, bọ xít muỗi. Nêu rõ phương pháp phân tích thống kê nông học qua IRRISTAS 5.0.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Trình bày và phân tích các số liệu thực nghiệm qua 3 nhóm nội dung lớn:

  1. Sinh trưởng thân cành lá: Số liệu 3 lần đo về chiều cao cây, chiều rộng tán, đường kính thân, chiều cao phân cành cấp 1, số cành cấp 1 và diện tích lá. Các công thức có tủ gốc đều thể hiện sự vượt trội so với đối chứng không tủ ($Prob < 0,05$), trong đó tế guột cho chỉ số sinh trưởng mạnh nhất.
  2. Các yếu tố cấu thành năng suất: Đánh giá khối lượng búp 1 tôm 2 lá qua 3 lứa hái, chiều dài búp và tỷ lệ búp mù. Tủ gốc bằng tế guột giúp tăng khối lượng và chiều dài búp, đồng thời giảm rõ rệt tỷ lệ búp mù xòe.
  3. Diễn biến sâu hại chính: Đánh giá mật độ rầy xanh (con/khay) và tỷ lệ búp bị bọ xít muỗi gây hại (%) qua 4 đợt điều tra thực tế, chứng minh lớp tủ gốc không làm tăng áp lực sâu hại mà còn giúp giảm nhẹ tỷ lệ tổn thương búp so với công thức đối chứng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện thực nghiệm chính về hiệu quả vượt trội của vật liệu tế guột đối với sinh trưởng, năng suất búp và hạn chế sâu hại trên giống chè Trung du búp tím; đề xuất khuyến cáo kỹ thuật ứng dụng tế guột vào sản xuất chè tại địa phương.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả thực nghiệm chính

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu sinh trưởng của cây chè Trung du búp tím

Công thức thí nghiệm Chiều cao cây (cm) (Lần 3) Tốc độ tăng chiều cao (cm) Chiều rộng tán (cm) (Lần 2) Tăng rộng tán (cm) Đường kính thân (cm) (Lần 2) Chiều cao phân cành TB (cm) Số cành cấp 1 TB (cành) Diện tích lá TB ($\text{cm}^2$)
CT1 (Đối chứng - Không tủ) 69,0 5,8 58,1 3,9 1,55 6,3 9,0 20,7
CT2 (Tủ tế guột) 88,5 9,8 70,0 7,7 2,12 9,5 14,4 26,9
CT3 (Tủ cây phân xanh) 79,5 8,1 63,6 6,7 1,73 8,0 11,4 24,3
CT4 (Tủ rơm, rạ) 80,3 7,9 62,8 6,0 1,74 7,4 11,4 23,5
Mức sai khác ($Prob$) $< 0,05$ — $< 0,05$ — $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$
$LSD_{05}$ 3,0 — 3,1 — 0,58 1,0 1,5 1,8
$CV%$ 1,9 — 2,5 — 1,60 6,3 6,5 3,7
  • Chiều cao cây và tán: Công thức tủ tế guột (CT2) đạt chiều cao lớn nhất 88,5 cm (vượt đối chứng 19,5 cm, tương ứng 26,1%), tốc độ tăng trưởng đạt 9,8 cm sau 3 tháng. Chiều rộng tán của CT2 đạt 70,0 cm (tăng 7,7 cm), cao hơn đối chứng 11,9 cm.
  • Bộ khung thân cành: Đường kính thân của các công thức tủ gốc dao động 1,73 - 2,12 cm, sai khác rất ít và không có ý nghĩa thống kê so với đối chứng ($LSD_{05} = 0,58$). Tuy nhiên, số cành cấp 1 trung bình ở CT2 đạt 14,4 cành/cây (ở lần đo 3 đạt 20,3 cành), cao hơn đối chứng 60,0% ($LSD_{05} = 1,5$).
  • Diện tích lá: CT2 đạt diện tích lá trung bình $26,9\text{ cm}^2$ (cao hơn đối chứng 30,0%), tiếp đến là CT3 ($24,3\text{ cm}^2$) và CT4 ($23,5\text{ cm}^2$).

Bảng tổng hợp các yếu tố cấu thành năng suất và mật độ sâu hại

Công thức thí nghiệm Khối lượng búp TB (g/búp) Khối lượng búp Lứa 3 (g/búp) Chiều dài búp TB (cm) Tỷ lệ búp mù TB (%) Mật độ rầy xanh TB (con/khay) Tỷ lệ búp bị bọ xít muỗi TB (%)
CT1 (Đối chứng - Không tủ) 0,52 0,56 3,1 32,6 1,2 10,33
CT2 (Tủ tế guột) 0,69 0,82 3,8 22,1 0,7 6,83
CT3 (Tủ cây phân xanh) 0,60 0,66 3,7 26,6 1,0 7,17
CT4 (Tủ rơm, rạ) 0,59 0,63 3,5 25,5 0,7 8,42
Mức sai khác ($Prob$) $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$ — —
$LSD_{05}$ 0,04 0,08 0,09 3,2 — —
$CV%$ 3,8 6,2 1,3 6,0 — —
  • Cấu thành năng suất búp: Công thức tủ tế guột (CT2) có khối lượng búp trung bình cao nhất đạt 0,69 g/búp (lứa hái thứ 3 đạt 0,82 g/búp, vượt đối chứng 0,26 g/búp); chiều dài búp trung bình đạt 3,8 cm (lần đo 3 đạt 4,3 cm); tỷ lệ búp mù xòe thấp nhất đạt 22,1% (giảm 10,5% so với đối chứng 32,6%).
  • Sâu hại chính: Mật độ rầy xanh trung bình ở công thức tủ tế guột và rơm rạ đạt mức thấp nhất (0,7 con/khay so với đối chứng 1,2 con/khay). Tỷ lệ búp bị bọ xít muỗi gây hại ở CT2 là 6,83%, thấp hơn đáng kể so với đối chứng không tủ (10,33%).

2. Đóng góp và đề xuất của tác giả

  • Khóa luận cung cấp các dẫn liệu định lượng cụ thể chứng minh việc che phủ đất bằng xác thực vật (đặc biệt là thân lá tế guột với lượng 30 tấn/ha) mang lại hiệu quả vượt trội trong việc cải thiện điều kiện sinh trưởng thân cành, kích thước và khối lượng búp chè Trung du búp tím trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.
  • Đề xuất giải pháp kỹ thuật cho người trồng chè tại Thái Nguyên: Chủ động thu gom tế guột tại các vùng đồi núi lân cận để tiến hành tủ gốc giữ ẩm cho nương chè trong vụ Hè - Thu, vừa tận dụng nguồn vật liệu rẻ tiền, vừa nâng cao chất lượng búp và giảm thiểu thiệt hại do sâu hại gây ra.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Thí nghiệm chỉ được thực hiện trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016), phản ánh chủ yếu điều kiện sinh trưởng vụ Hè - Thu. Nghiên cứu chưa theo dõi được chu kỳ sinh trưởng qua mùa khô lạnh vụ Đông - Xuân, chưa tiến hành phân tích hóa tính đất (độ pH, hàm lượng mùn, đạm, lân, kali dễ tiêu) trước và sau khi tủ, cũng như chưa hạch toán chi tiết hiệu quả kinh tế thu - chi toàn diện.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi theo dõi liên tục trong nhiều năm liên tiếp trên cả giai đoạn kinh doanh của chè; nghiên cứu bổ sung các mức độ dày/liều lượng tủ khác nhau kết hợp hệ thống tưới tiết kiệm; phân tích biến động lý - hóa tính và hệ vi sinh vật đất sau khi lớp vật liệu tủ phân hủy hoàn toàn.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng tham khảo: Tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Nông học, Khoa học cây trồng, Quản lý đất đai và Bảo vệ thực vật khi tìm hiểu về phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) trên cây công nghiệp dài ngày.
  • Nội dung giá trị: Phần phương pháp điều tra sâu bệnh thực địa (kỹ thuật dùng khay tôn bôi dầu hứng rầy xanh, điều tra bọ xít muỗi theo đường chéo) và quy trình đo đếm chỉ tiêu búp chè theo phương pháp "hái san trật" có tính ứng dụng cao cho các nghiên cứu đồng ruộng tương tự. Đồng thời, kết quả thí nghiệm cung cấp cơ sở kỹ thuật trực tiếp cho các hộ nông dân và trang trại sản xuất chè tại Thái Nguyên trong việc lựa chọn vật liệu che phủ gốc phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Thí nghiệm so sánh những loại vật liệu tủ gốc nào và liều lượng áp dụng là bao nhiêu?

Thí nghiệm thực hiện so sánh 4 công thức gồm: Công thức 1 (Đối chứng - không tủ), Công thức 2 (Tủ thân lá tế guột), Công thức 3 (Tủ cây phân xanh) và Công thức 4 (Tủ rơm, rạ). Tất cả các công thức có tủ gốc đều sử dụng liều lượng vật liệu khô là $3\text{ kg/m}^2$, tương đương với mức 30 tấn vật liệu khô/ha.

2. Loại vật liệu tủ gốc nào đem lại hiệu quả sinh trưởng thân lá tốt nhất cho chè Trung du búp tím?

Vật liệu thân lá tế guột (CT2) đem lại hiệu quả sinh trưởng cao nhất: chiều cao cây đạt 88,5 cm (vượt đối chứng 26,1%), chiều rộng tán đạt 70,0 cm (vượt đối chứng 11,9 cm), số cành cấp 1 đạt 14,4 cành/cây (vượt đối chứng 60,0%) và diện tích lá trung bình đạt $26,9\text{ cm}^2$ (vượt đối chứng 30,0%). Mọi sai khác đều có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% ($Prob < 0,05$).

3. Tủ gốc bằng tế guột có tác động như thế nào đến các yếu tố cấu thành năng suất búp chè?

So với đối chứng không tủ, công thức tủ tế guột giúp tăng khối lượng búp trung bình từ 0,52 g/búp lên 0,69 g/búp (riêng lứa hái thứ 3 đạt 0,82 g/búp), tăng chiều dài búp 1 tôm 2 lá từ 3,1 cm lên 3,8 cm, đồng thời làm giảm tỷ lệ búp mù xòe từ 32,6% xuống còn 22,1% (giảm 10,5%).

4. Biện pháp tủ gốc ảnh hưởng thế nào đến diễn biến của rầy xanh và bọ xít muỗi hại chè?

Kỹ thuật tủ gốc không làm gia tăng áp lực sâu hại mà giúp hạn chế mức độ gây hại so với đối chứng. Mật độ rầy xanh ở công thức tủ tế guột và rơm rạ đạt thấp nhất (0,7 con/khay so với 1,2 con/khay ở đối chứng). Tỷ lệ búp bị bọ xít muỗi gây hại ở công thức tủ tế guột thấp nhất đạt 6,83%, trong khi công thức không tủ gốc bị hại tới 10,33%.

5. Chỉ tiêu sinh trưởng nào của cây chè ít chịu ảnh hưởng nhất bởi các loại vật liệu tủ gốc?

Chỉ tiêu đường kính thân cây chè ít chịu ảnh hưởng nhất từ biện pháp tủ gốc. Qua 2 lần đo, đường kính thân ở các công thức tủ gốc dao động trong khoảng 1,73 - 2,12 cm so với 1,55 cm ở đối chứng; mức chênh lệch này không có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất tin cậy 95% ($LSD_{05} = 0,58$).

Kết luận

Khóa luận đã hoàn thành việc đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của ba loại vật liệu tủ gốc hữu cơ (tế guột; cây phân xanh; rơm, rạ) đến sinh trưởng, năng suất búp và diễn biến sâu hại của giống chè Trung du búp tím tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong vụ Hè - Thu năm 2016. Kết quả khẳng định việc tủ gốc bằng thân lá tế guột với lượng 30 tấn/ha mang lại hiệu quả vượt trội toàn diện về tăng trưởng chiều cao cây, mở rộng khung tán, phát triển cành cấp 1, gia tăng khối lượng búp và giảm tỷ lệ búp mù xòe cũng như hạn chế sự gây hại của rầy xanh, bọ xít muỗi. Đây là cơ sở khoa học và kỹ thuật thực tiễn giá trị giúp người trồng chè trên đất dốc tại Thái Nguyên áp dụng các biện pháp che phủ đất hợp lý nhằm nâng cao năng suất và hướng tới canh tác nông nghiệp bền vững.