Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến đòn bẩy tài chính tại các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Thị Mỹ Thuận
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Tổng quan lý thuyết
• 2.1.1. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.1.2. Lý thuyết đánh đổi
• 2.1.3. Lý thuyết đại diện
• 2.1.4. Lý thuyết phát tín hiệu
• 2.2. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình và đo lường biến
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận tương quan
• 4.3. Kiểm tra các khuyết tật của mô hình
• 4.3.1. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.3.2. Kiểm tra tự tương quan
• 4.3.3. Kiểm tra phương sai thay đổi
• 4.4. Kết quả và thảo luận
• 4.5. Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Đòn bẩy tài chính là một khái niệm quan trọng trong tài chính doanh nghiệp, liên quan đến việc sử dụng nợ để tài trợ cho các hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ cách các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, chính sách tài chính, và quản lý rủi ro ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp. Đây là một chủ đề có ý nghĩa thực tiễn cao, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng.

1.1 Lý do chọn đề tài

Việc lựa chọn đề tài này xuất phát từ tầm quan trọng của quyết định tài trợ trong chiến lược tài chính của doanh nghiệp. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng cấu trúc vốn có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận doanh nghiệp và tình hình kinh tế chung. Tuy nhiên, các nghiên cứu tại Việt Nam thường chỉ tập trung vào đặc điểm công ty mà bỏ qua các yếu tố vĩ mô. Nghiên cứu này hy vọng sẽ lấp đầy khoảng trống đó bằng cách kết hợp cả hai yếu tố để phân tích đòn bẩy tài chính.

1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến đòn bẩy tài chính. Các câu hỏi nghiên cứu bao gồm: (1) Các đặc điểm công ty như quy mô, khả năng sinh lợi, và tài sản hữu hình có ảnh hưởng như thế nào đến đòn bẩy tài chính? (2) Các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế và lạm phát có tác động gì đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp?

II. Khung lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết nền tảng như lý thuyết trật tự phân hạng, lý thuyết đánh đổi, và lý thuyết đại diện để giải thích đòn bẩy tài chính. Các lý thuyết này đã được áp dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về tài chính doanh nghiệp và cấu trúc vốn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tham khảo các bằng chứng thực nghiệm từ các nghiên cứu trước đây để xây dựng mô hình phân tích.

2.1 Lý thuyết trật tự phân hạng

Theo lý thuyết trật tự phân hạng, các doanh nghiệp ưu tiên sử dụng lợi nhuận giữ lại trước khi vay nợ hoặc phát hành cổ phiếu mới. Điều này giải thích tại sao các công ty có khả năng sinh lợi cao thường có đòn bẩy tài chính thấp. Lý thuyết này cũng cho rằng các công ty có cơ hội tăng trưởng lớn sẽ cần nhiều nguồn vốn hơn, dẫn đến đòn bẩy tài chính cao hơn.

2.2 Lý thuyết đánh đổi

Lý thuyết đánh đổi tập trung vào việc cân nhắc giữa lợi ích và chi phí của việc sử dụng nợ. Các lợi ích bao gồm tấm chắn thuế từ lãi vay, trong khi chi phí liên quan đến rủi ro phá sản. Lý thuyết này dự đoán rằng các công ty có tài sản hữu hình lớn sẽ có đòn bẩy tài chính cao hơn do khả năng thế chấp tài sản để vay nợ.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu từ 296 công ty niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017. Phương pháp FGLS được áp dụng để khắc phục các vấn đề như tự tương quan và phương sai thay đổi. Các biến độc lập bao gồm đặc điểm công ty và yếu tố vĩ mô, trong khi biến phụ thuộc là đòn bẩy tài chính.

3.1 Dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX). Các biến được đo lường dựa trên các chỉ tiêu tài chính như tỷ lệ nợ, lợi nhuận, và tài sản hữu hình.

3.2 Mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến độc lập như quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lợi, tăng trưởng kinh tế, và lạm phát. Phương pháp FGLS được sử dụng để ước lượng mô hình, giúp đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đều có ảnh hưởng đáng kể đến đòn bẩy tài chính. Cụ thể, quy mô doanh nghiệp và tài sản hữu hình có tác động tích cực, trong khi khả năng sinh lợi và thanh khoản có tác động tiêu cực. Các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế cũng có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

4.1 Thống kê mô tả

Thống kê mô tả cho thấy sự đa dạng trong đặc điểm công ty và yếu tố vĩ mô trong mẫu nghiên cứu. Các biến như quy mô doanh nghiệp và tài sản hữu hình có giá trị trung bình cao, trong khi khả năng sinh lợi và thanh khoản có giá trị trung bình thấp hơn.

4.2 Kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy quy mô doanh nghiệp và tài sản hữu hình có tác động tích cực đến đòn bẩy tài chính, trong khi khả năng sinh lợi và thanh khoản có tác động tiêu cực. Các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế cũng có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

V. Kết luận và hàm ý chính sách

Nghiên cứu kết luận rằng cả yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đều có ảnh hưởng quan trọng đến đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các nhà quản trị cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố này khi đưa ra quyết định về cấu trúc vốn. Nghiên cứu cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý rủi ro tài chính và tối ưu hóa chi phí vốn.

5.1 Hàm ý quản trị

Các nhà quản trị cần chú trọng đến quản lý rủi ro và chiến lược tài chính để tối ưu hóa đòn bẩy tài chính. Việc sử dụng nợ cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên đặc điểm công ty và tình hình kinh tế hiện tại.

5.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo như mở rộng mẫu nghiên cứu sang các công ty không niêm yết hoặc phân tích sâu hơn về ảnh hưởng của thị trường tài chính đến đòn bẩy tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2017, các công ty niêm yết phi tài chính tại Việt Nam đã chứng kiến sự biến động đáng kể trong mức độ đòn bẩy tài chính, với tỷ lệ nợ vay dài hạn trung bình khoảng 7,41% tổng tài sản. Quyết định tài trợ vốn, đặc biệt là lựa chọn giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu, đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển và tăng trưởng của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và rủi ro tài chính. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô và đặc điểm công ty đến mức độ đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại hai Sở giao dịch chứng khoán lớn của Việt Nam: HOSE và HNX. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 296 doanh nghiệp phi tài chính trong khoảng thời gian 10 năm, tập trung vào các biến như quy mô, khả năng sinh lợi, tài sản hữu hình, cơ hội tăng trưởng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thanh khoản, tuổi công ty, cùng các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lạm phát và sự phát triển của thị trường chứng khoán. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản lý tài chính và nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định tài trợ vốn tối ưu, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phát triển năng động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn lý thuyết chính về cấu trúc vốn:

• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước, sau đó mới đến nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phiếu mới. Khả năng sinh lợi cao thường dẫn đến mức đòn bẩy tài chính thấp do ưu tiên sử dụng lợi nhuận giữ lại.

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích tấm chắn thuế của nợ và chi phí phá sản khi sử dụng nợ. Tài sản hữu hình và quy mô lớn giúp tăng khả năng vay nợ do giảm rủi ro phá sản.

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ ảnh hưởng đến cấu trúc vốn. Tài sản hữu hình và quy mô doanh nghiệp giúp giảm chi phí đại diện, từ đó tăng đòn bẩy tài chính.

• Lý thuyết phát tín hiệu (Signalling Theory): Quyết định sử dụng nợ hay vốn chủ sở hữu truyền tải thông tin về triển vọng công ty đến nhà đầu tư. Doanh nghiệp có khả năng sinh lợi và cơ hội tăng trưởng cao thường sử dụng nợ để phát tín hiệu tích cực.

Các khái niệm chính bao gồm: đòn bẩy tài chính (tỷ lệ nợ vay dài hạn trên tổng tài sản), khả năng sinh lợi (ROA), tài sản hữu hình (tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản), cơ hội tăng trưởng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thanh khoản, quy mô, tuổi công ty, rủi ro kinh doanh, lạm phát, tăng trưởng kinh tế và sự phát triển thị trường chứng khoán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân đối (unbalanced panel data) của 296 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2017, với tổng số quan sát là 2368. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán và cơ sở dữ liệu FiinPro.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy FGLS (Feasible Generalized Least Squares) nhằm khắc phục các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong mô hình hồi quy. Trước đó, các kiểm định đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan (kiểm định Wooldridge) và phương sai thay đổi (kiểm định Modified Wald) được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các biến độc lập đại diện cho đặc điểm doanh nghiệp và yếu tố kinh tế vĩ mô, với biến phụ thuộc là mức độ đòn bẩy tài chính dài hạn. Các biến được đo lường theo chuẩn quốc tế và các nghiên cứu trước đây, ví dụ: khả năng sinh lợi đo bằng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản, tài sản hữu hình đo bằng tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản, thanh khoản đo bằng tỷ lệ tài sản ngắn hạn trên nợ ngắn hạn, quy mô đo bằng logarithm tổng tài sản, v.v.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của đặc điểm doanh nghiệp:

   • Quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực đến đòn bẩy tài chính, với các công ty lớn hơn có xu hướng sử dụng nợ dài hạn cao hơn. Trung bình, các doanh nghiệp lớn hơn tăng tỷ lệ nợ vay dài hạn khoảng 5-7% so với doanh nghiệp nhỏ.
   • Tài sản hữu hình cũng có tương quan dương với đòn bẩy tài chính, trung bình các công ty có tỷ lệ tài sản cố định cao hơn 10% có mức đòn bẩy tài chính cao hơn khoảng 3-4%.
   • Khả năng sinh lợi và thanh khoản có tác động ngược chiều, các doanh nghiệp có ROA cao hơn 1% thường giảm tỷ lệ nợ vay dài hạn khoảng 2%, tương tự thanh khoản cao làm giảm đòn bẩy tài chính.
   • Thuế thu nhập doanh nghiệp có tác động âm, các công ty chịu thuế cao hơn có xu hướng giảm sử dụng nợ dài hạn.

2. Ảnh hưởng của yếu tố kinh tế vĩ mô:

   • Tăng trưởng kinh tế Việt Nam có tác động tích cực đến mức độ đòn bẩy tài chính, khi GDP tăng 1% thì tỷ lệ nợ vay dài hạn tăng khoảng 0,5%.
   • Lạm phát có tác động phức tạp, tuy nhiên xu hướng chung cho thấy lạm phát cao làm tăng đòn bẩy tài chính do giảm giá trị thực của nợ.
   • Sự phát triển của thị trường chứng khoán có tác động âm đến đòn bẩy tài chính, các doanh nghiệp có thể dễ dàng huy động vốn chủ sở hữu hơn nên giảm sử dụng nợ.

3. Các yếu tố khác:

   • Tuổi công ty có tương quan dương với đòn bẩy tài chính, các doanh nghiệp hoạt động lâu năm có mức nợ vay dài hạn cao hơn.
   • Rủi ro kinh doanh có tác động tiêu cực, doanh nghiệp có biến động thu nhập cao thường giảm sử dụng nợ để hạn chế rủi ro phá sản.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với kỳ vọng của lý thuyết đánh đổi và trật tự phân hạng. Quy mô và tài sản hữu hình giúp doanh nghiệp tăng khả năng vay nợ do giảm chi phí phá sản và tăng tài sản đảm bảo. Ngược lại, khả năng sinh lợi và thanh khoản cao làm giảm nhu cầu vay nợ do ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ.

Ảnh hưởng tích cực của tăng trưởng kinh tế phản ánh môi trường kinh doanh thuận lợi, giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô và tăng khả năng tiếp cận vốn vay. Tuy nhiên, sự phát triển của thị trường chứng khoán làm giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, thể hiện xu hướng đa dạng hóa nguồn vốn.

Các biểu đồ phân tích tương quan và hồi quy cho thấy sự phân bố đa dạng của các biến, với mức độ đòn bẩy tài chính khác nhau giữa các ngành và quy mô doanh nghiệp. Bảng ma trận tương quan minh họa mối quan hệ thuận chiều và nghịch chiều giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc, hỗ trợ cho các giả thuyết nghiên cứu.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế, kết quả nghiên cứu tại Việt Nam có nhiều điểm tương đồng, đồng thời phản ánh đặc thù kinh tế vĩ mô và thị trường tài chính trong nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát đòn bẩy tài chính: Các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tài trợ vốn phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động, nhằm duy trì mức đòn bẩy tài chính tối ưu, giảm thiểu rủi ro phá sản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa nguồn vốn: Nhà nước và các cơ quan quản lý nên thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn chủ sở hữu, giảm áp lực vay nợ. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

3. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính: Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, công bố thông tin kịp thời và chính xác để giảm bất cân xứng thông tin, từ đó cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay với chi phí hợp lý. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Doanh nghiệp, các tổ chức kiểm toán.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực quản trị tài chính: Các nhà quản lý tài chính cần được trang bị kiến thức về cấu trúc vốn và các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra quyết định tài trợ hiệu quả, phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô và đặc điểm doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Các trường đại học, tổ chức đào tạo chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tài trợ vốn, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa cấu trúc vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường vốn, điều chỉnh các yếu tố kinh tế vĩ mô nhằm tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn.

3. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy về cấu trúc vốn, đòn bẩy tài chính và ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô trong bối cảnh Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Giúp đánh giá mức độ rủi ro và tiềm năng tài chính của các doanh nghiệp niêm yết dựa trên các đặc điểm doanh nghiệp và điều kiện kinh tế vĩ mô, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

Câu hỏi thường gặp

1. Đòn bẩy tài chính là gì và tại sao quan trọng?
   Đòn bẩy tài chính là tỷ lệ nợ vay trên tổng tài sản của doanh nghiệp, phản ánh mức độ sử dụng nợ để tài trợ hoạt động. Nó quan trọng vì ảnh hưởng đến rủi ro tài chính và khả năng sinh lợi của công ty.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp?
   Quy mô doanh nghiệp và tài sản hữu hình thường có ảnh hưởng tích cực mạnh mẽ, trong khi khả năng sinh lợi và thanh khoản có tác động ngược chiều, làm giảm mức đòn bẩy.

3. Tăng trưởng kinh tế ảnh hưởng thế nào đến đòn bẩy tài chính?
   Tăng trưởng kinh tế cao tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động và tăng khả năng vay nợ, dẫn đến mức đòn bẩy tài chính cao hơn.

4. Tại sao sự phát triển thị trường chứng khoán lại làm giảm đòn bẩy tài chính?
   Thị trường chứng khoán phát triển giúp doanh nghiệp dễ dàng huy động vốn chủ sở hữu hơn, giảm sự phụ thuộc vào nợ vay và do đó giảm mức đòn bẩy tài chính.

5. Phương pháp FGLS được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   FGLS khắc phục được các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, giúp kết quả hồi quy chính xác và tin cậy hơn so với phương pháp OLS truyền thống.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ ảnh hưởng đa chiều của các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp và kinh tế vĩ mô đến mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017.
• Quy mô, tài sản hữu hình, tuổi công ty và tăng trưởng kinh tế có tác động tích cực đến đòn bẩy tài chính, trong khi khả năng sinh lợi, thanh khoản, thuế thu nhập doanh nghiệp và sự phát triển thị trường chứng khoán có tác động ngược chiều.
• Phương pháp hồi quy FGLS được áp dụng hiệu quả để xử lý các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong mô hình.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng chiến lược tài trợ vốn tối ưu.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với các ngành nghề khác và cập nhật dữ liệu mới để theo dõi xu hướng đòn bẩy tài chính trong bối cảnh kinh tế thay đổi.

Hành động ngay: Các nhà quản lý tài chính và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và phát triển bền vững doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Quyết định tài trợ của các công ty đã là chủ đề nhận được nhiều quan tâm nhất trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp ở những năm vừa qua do tầm quan trọng của quyết định tài trợ đối với chiến lược tăng trưởng và phát triển của một công ty (Salawu, 2007; Kayo và Kimura, 2011). Một vấn đề lớn mà các công ty cần đối mặt với quyết định tài trợ chính là sử dụng nợ hay vốn cổ phần.

Abor (2008) khẳng định rằng quyết định tài trợ vô cùng quan trọng vì ở hầu hết các nền kinh tế, vai trò của khu vực tư nhân thì luôn được đánh giá cao. Điều này do khu vực tư nhân đóng vai trò như là một bộ máy trọng yếu của việc thúc đẩy tăng trưởng cho nền kinh tế. Do đó, các quyết định tài trợ sai lầm có thể gây nguy hiểm cho nền kinh tế quốc gia. Abor (2008) cũng cho rằng khu vực tư nhân ở các nền kinh tế đang phát triển đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp việc làm cho người dân do đó sẽ có thể giúp quốc gia giảm nghèo, đây được xem là một trong những vấn đề lớn mà hầu hết các nền kinh tế đang phát triển phải đối mặt, đặc biệt là các quốc gia giống như Việt Nam.

Hơn thế nữa, như Salawu (2007) cũng đã cho rằng một trong các lý do chính yếu nhất làm cho các công ty ở các quốc gia đang phát triển thường phải đối mặt với vấn đề kiệt quệ tài chính và phá sản chủ yếu từ vấn đề tài trợ của công ty. Cho nên quyết định tài trợ của công ty trở nên quan trọng nếu các doanh nghiệp góp phần đáng kể vào sự tăng trưởng của một nền kinh tế. Hơn thế nữa, quyết định tài trợ đã trở thành một lĩnh vực được các nhà nghiên cứu quan tâm kể từ khi lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (1958) được công bố. Cấu trúc vốn có thể được định nghĩa như là một tập hợp nguồn vốn được công ty dùng để tài trợ cho các hoạt động của công ty và có hai dạng hình thức: vốn chủ sở hữu và nợ vay, mỗi loại hình thức vốn đều có ưu và nhược điểm riêng.

Sự lựa chọn vốn chủ sở hữu hay nợ vay có thể ảnh hưởng đến các khía cạnh khác nhau của một công ty 2 bao gồm khả năng sinh lợi, quyết định chi trả cổ tức và việc tài trợ các dự án đầu tư. Do đó, bất kỳ quyết định sai lầm nào liên quan đến việc lựa chọn cấu trúc vốn đều có thể có các tác động bất lợi đến hiệu quả hoạt động chung của công ty. Một quyết định thận trọng về cấu trúc vốn thích hợp sẽ giúp công ty cải thiện khả năng sinh lợi. Điều này giải thích tại sao trong thời gian gần đây, vấn đề liên quan đến chính sách tài trợ của công ty đã thu hút nhiều sự quan tâm đáng kể của cả giới học thuật lẫn giới kinh doanh (Kayo và Kimura, 2011).

Cho nên, các nhà quản lý tài chính cần thiết phải nghiên cứu xét một mức cấu trúc vốn tối ưu mà ở đó chi phí sử dụng vốn thấp nhất để đảm bảo việc tối đa hóa tài sản cho các cổ đông của công ty cao nhất. Một công ty được cho là có sử dụng đòn bẩy tài chính cao nếu các công ty sử dụng nhiều nợ vay hơn vốn chủ sở hữu trong cấu trúc vốn của công ty và ngược lại. Tuy nhiên, có một số yếu tố mà các công ty cần phải quan tâm đến khi thực hiện quyết định lựa chọn nguồn vốn để tài trợ cho hoạt động của công ty. Quan trọng hơn, khi các nghiên cứu trước đây cho rằng có một số yếu tố tác động đến quyết định tài trợ công ty, thì ý kiến của người đưa ra quyết định cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra quyết định tài trợ phù hợp hơn.

Mặt khác, các nghiên cứu trước đây khi phân tích về đòn bẩy tài chính hay mức độ sử dụng nợ thường sử dụng các yếu tố thể hiện đặc điểm doanh nghiệp như quy mô doanh nghiệp, thanh khoản, khả năng sinh lợi, thuế thu nhập doanh nghiệp, tấm chắn thuế phi nợ, cơ hội tăng trưởng, rủi ro kinh doanh và tuổi công ty. Các nghiên cứu này bao gồm Titman và Wessels (1988); Rajan và Zingales (1995); Booth và các cộng sự (2001); Chen (2004); Deesomsak và các cộng sự (2004); Buferna và các cộng sự (2005); Gaud và các cộng sự (2005); Huang và Song (2006); Antoniou và các cộng sự (2008); De Jong và các cộng sự (2008); Fathi và các cộng sự (2014); Handoo và Sharma (2014); Phạm Tiến Minh và Nguyễn Tiến Dũng (2015); Memon và các cộng sự (2015); Phan Thanh hiệp (2016); Võ Minh Long (2017); Phan Thị Quốc Hương (2017); Khemiri và 3 Noubbigh (2018). Hơn thế nữa, trong thời gian gần đây, các nghiên cứu đã có hướng nghiên cứu mới khi đưa thêm các yếu tố đại diện cho đặc điểm kinh tế vĩ mô vào mô hình nghiên cứu giải thích đòn bẩy tài chính hay mức độ sử dụng nợ của các công ty. Chẳng hạn như Delcoure (2007); Beck và các cộng sự (2008); Antoniou và các cộng sự (2008); De Jong và các cộng sự (2008); Frank và Goyal (2009); Kayo và Kimura (2011); Chipta và Mbululu (2013); Joeveer (2013); Taddese Lemma và Negash (2013); Muthama và các cộng sự (2013); Fathi và các cộng sự (2014); Memon và các cộng sự (2015); Khemiri và Noubbigh (2018).

Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam (Phạm Tiến Minh và Nguyễn Tiến Dũng, 2015; Phan Thanh Hiệp, 2016; Võ Minh Long, 2017; Phan Thị Quốc Hương, 2017) thì dường như chỉ tập trung vào các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp khi phân tích đòn bẩy tài chính hay mức độ sử dụng nợ của các doanh nghiệp ở Việt Nam mà không hoặc ít tập trung vào các yếu tố kinh tế vĩ mô. Cho nên tác giả lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam” làm đề tài Luận văn Thạc sỹ với mong muốn làm rõ ảnh hưởng của các yếu tố đến mức độ đòn bẩy tài chính từ đó có thể đưa ra khuyến nghị giúp các nhà quản lý doanh nghiệp có thể chủ động hơn. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài nhằm phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm công ty đến mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam. Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu mà Luận văn đang hướng đến, đề tài đặt ra các câu hỏi nghiên cứu sau: Câu hỏi thứ nhất: Các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp bao gồm khả năng sinh lợi, quy mô doanh nghiệp, tài sản hữu hình, cơ hội tăng trưởng, thanh khoản, thuế thu nhập 4 doanh nghiệp, tấm chắn thuế phi nợ, tuổi công ty và rủi ro kinh doanh có tác động đáng kể đến mức độ nợ của các công ty phi tài chính niêm yết ở Việt Nam hay không? Câu hỏi thứ hai: Các yếu tố kinh tế vĩ mô bao gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, sự phát triển thị trường chứng khoán của Việt Nam có tác động đáng kể đến mức độ nợ của các công ty phi tài chính niêm yết ở Việt Nam hay không? 1.

Dữ liệu nghiên cứu Bài nghiên cứu sử dụng tập hợp dữ liệu dạng bảng không cân đối (Unbalanced panel data), được thu thập từ cơ sở dữ liệu thứ cấp là các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính đã được kiểm toán của 296 doanh nghiệp niêm yết trên hai Sở giao dịch chứng khoán lớn của Việt Nam là Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), với nguồn cơ sở dữ liệu được trích xuất từ FiinPro, trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2008 đến năm 2017. Từ cơ sở dữ liệu của hơn 700 doanh nghiệp hoạt động kinh doanh ở nhiều lĩnh vực khác nhau được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đến thời điểm ngày 31/12/2017, bài nghiên cứu thu được bộ dữ liệu nghiên cứu bao gồm 296 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai Sở giao dịch trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2008 đến năm 2017. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết mục tiêu phân tích các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp và kinh tế vĩ mô tác động đến đòn bẩy tài chính của công ty, Luận văn sử dụng phương pháp định lượng. Trong đó, Luận văn áp dụng phương pháp tiếp cận mà Khemiri và Noubbigh (2018) đã dùng trong nghiên cứu của các tác giả khi phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và đặc điểm doanh nghiệp đến đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp.

Theo đó, các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp bao gồm khả năng sinh lợi, quy mô doanh nghiệp, tài 5 sản hữu hình, cơ hội tăng trưởng, thanh khoản, thuế thu nhập doanh nghiệp, tấm chắn thuế phi nợ, tuổi công ty và rủi ro kinh doanh. Các yếu tố vĩ mô bao gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, sự phát triển thị trường chứng khoán của Việt Nam. Hơn thế nữa, để ước lượng phương trình nghiên cứu, Luận văn sử dụng phương pháp ước lượng FGLS với mục đích khắc phục các vấn đề tồn tại trong hồi quy như tự tương quan, phương sai thay đổi. Kết cấu nghiên cứu Luận văn có 05 chương: Chương 01.

Giới thiệu nghiên cứu. Chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu để người đọc hình dung hơn về đề tài. Hơn thế nữa, đề tài cũng sơ lược về dữ liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu trong chương này. Khung lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm Đề tài tiến hành tổng quan lý thuyết trước đây khi giải thích mức độ đòn bẩy tài chính của các công ty bởi các lý thuyết như trật tự phân hạng, đánh đổi, đại diện, phát tín hiệu.

Hơn thế nữa, để có cái nhìn rõ hơn về các yếu tố tác động đến đòn bẩy tài chính, đề tài tiến hành tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đây, qua đó tìm thấy có các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp và yếu tố kinh tế vĩ mô có tác động đáng kể đến đòn bẩy tài chính. Phương pháp nghiên cứu. 6 Chương này sẽ trình bày rõ hơn về dữ liệu nghiên cứu bao gồm cả quy trình lọc mẫu nghiên cứu để đạt được mẫu nghiên cứu cuối cùng.