Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động trong ngành công nghiệp ô tô đóng tàu thông qua các chỉ số hóa sinh

Nghiên cứu ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động trong ngành công nghiệp ô tô đóng tàu qua các chỉ số hóa sinh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Yến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Thắng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động trong ngành công nghiệp ô tô, đóng tàu thông qua các chỉ số hóa sinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tóm tắt về công nghệ đóng tàu và lắp ráp ô tô
• 1.2. Đại cƣơng về dung môi
• 1.2.1. Khái niệm dung môi
• 1.2.2. Tính chất lý hóa của dung môi
• 1.2.3. Phân loại dung môi
• 1.2.4. Sự hấp thu, phân bố, chuyển hóa và đào thải của dung môi
• 1.2.5. Tác hại của dung môi đối với sức khoẻ
• 1.2.6. Một số hóa chất và dung môi thƣờng dùng trong ngành công nghiệp ô tô và đóng tàu
• 1.3. NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƢỞNG CỦA DUNG MÔI ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƢỜI
• 1.3.1. Trên thế giới
• 1.3.2. Tại Việt Nam
• 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tƣợng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tƣợng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Các chỉ số nghiên cứu
• 2.5.2. Xác định môi trƣờng làm việc của ngƣời lao động tại các đơn vị đóng tàu và lắp ráp ô tô
• 2.5.3. Phƣơng pháp khảo sát điều kiện lao động
• 2.5.4. Phƣơng pháp khảo sát tình trạng sức khoẻ, cơ cấu bệnh tật, bệnh nghề nghiệp và liên quan đến nghề nghiệp
• 2.5.5. Phƣơng pháp đánh giá ảnh hƣởng của môi trƣờng lao động tới sức khoẻ công nhân
• 2.5.6. Kĩ thuật xử lí số liệu
• 2.5.7. Các biện pháp khống chế sai số
• 2.5.8. Đạo đức nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Các yếu tố vi khí hậu
• 3.2. Cƣờng độ chiếu sáng và cƣờng độ tiếng ồn
• 3.3. Nồng độ dung môi hữu cơ
• 3.4. Kết quả điều tra phỏng vấn
• 3.5. Kết quả khám sức khỏe và bệnh nghề nghiệp
• 3.6. Thực trạng môi trƣờng lao động tại các công ty lắp ráp ô tô và đóng tàu
• 3.7. Tình trạng sức khỏe và các bệnh liên quan đến nghề nghiệp của ngƣời lao động tiếp xúc với hóa chất và dung môi hữu cơ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động

Ngành công nghiệp ô tô và đóng tàu đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự gia tăng sử dụng hóa chất dung môi hữu cơ. Những hóa chất này có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe người lao động. Việc hiểu rõ về ảnh hưởng của chúng là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe và an toàn lao động.

1.1. Khái niệm và phân loại hóa chất dung môi hữu cơ

Hóa chất dung môi hữu cơ là các hợp chất có khả năng hòa tan các chất khác. Chúng được phân loại thành nhiều nhóm dựa trên cấu trúc hóa học và tính chất lý hóa. Việc nắm rõ các loại dung môi này giúp người lao động nhận diện và phòng tránh nguy cơ.

1.2. Tác động của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hóa chất dung môi hữu cơ có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như rối loạn thần kinh, bệnh về gan và thận. Việc tiếp xúc lâu dài có thể dẫn đến các bệnh nghề nghiệp, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong việc quản lý hóa chất dung môi hữu cơ

Quản lý hóa chất dung môi hữu cơ trong ngành công nghiệp ô tô và đóng tàu gặp nhiều khó khăn. Các tiêu chuẩn an toàn lao động chưa được thực hiện nghiêm túc, dẫn đến tình trạng phơi nhiễm cao cho người lao động.

2.1. Thiếu sót trong quy định và thực thi tiêu chuẩn an toàn

Mặc dù có nhiều quy định về an toàn lao động, nhưng việc thực thi còn nhiều hạn chế. Nhiều công ty chưa đầu tư đủ vào các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho người lao động, dẫn đến nguy cơ cao khi tiếp xúc với hóa chất dung môi hữu cơ.

2.2. Nhận thức của người lao động về nguy cơ sức khỏe

Nhiều người lao động chưa nhận thức đầy đủ về các nguy cơ sức khỏe từ hóa chất dung môi hữu cơ. Việc thiếu thông tin và đào tạo về an toàn lao động làm tăng khả năng phơi nhiễm và các bệnh nghề nghiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ

Để đánh giá ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các chỉ số hóa sinh sẽ được sử dụng để đo lường mức độ ảnh hưởng.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng khảo sát

Nghiên cứu sẽ được thực hiện tại các nhà máy ô tô và đóng tàu, với đối tượng là người lao động tiếp xúc trực tiếp với hóa chất dung môi hữu cơ. Việc lựa chọn đối tượng phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Các chỉ số hóa sinh được sử dụng trong nghiên cứu

Các chỉ số hóa sinh như nồng độ bạch cầu, huyết sắc tố và các chỉ số chức năng gan sẽ được đo lường để đánh giá sức khỏe người lao động. Những chỉ số này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ rõ ràng giữa việc tiếp xúc với hóa chất dung môi hữu cơ và tình trạng sức khỏe của người lao động. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện điều kiện làm việc.

4.1. Tình trạng sức khỏe của người lao động

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người lao động mắc các bệnh liên quan đến nghề nghiệp cao hơn so với mức trung bình. Các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt và rối loạn hô hấp thường gặp ở những người tiếp xúc với hóa chất dung môi hữu cơ.

4.2. Đề xuất biện pháp bảo vệ sức khỏe người lao động

Cần có các biện pháp bảo vệ sức khỏe như cung cấp thiết bị bảo hộ, đào tạo về an toàn lao động và cải thiện điều kiện làm việc. Những biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu tác động của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về hóa chất dung môi hữu cơ

Nghiên cứu về hóa chất dung môi hữu cơ và ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe người lao động là rất cần thiết. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn trong việc bảo vệ sức khỏe người lao động.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp mới để đánh giá tác động của hóa chất dung môi hữu cơ. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.

5.2. Hướng đi mới trong quản lý hóa chất dung môi hữu cơ

Cần có các chính sách mạnh mẽ hơn trong việc quản lý hóa chất dung môi hữu cơ. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa toàn cầu, hơn 100.000 loại hóa chất đang được sử dụng thường nhật, trong đó có khoảng 1.500 đến 2.000 dung môi hữu cơ tiềm ẩn nguy cơ gây độc tính nghiêm trọng đối với sức khỏe con người. Thống kê y học lao động quốc tế cho thấy khoảng 20% đến 50% công nhân tại các nước phát triển và từ 50% đến 100% người lao động trong các ngành công nghiệp nặng tại các nước đang phát triển phải làm việc trong điều kiện phơi nhiễm với các yếu tố độc hại vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Tại Việt Nam, sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành công nghiệp chế tạo, lắp ráp ô tô và đóng tàu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhưng cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp đối với các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi như Benzen, Toluen và Xylen.

Người lao động tại các phân xưởng làm sạch, bả matiz, phun sơn và hoàn thiện nội thất thường xuyên chịu tác động trực tiếp từ hơi khí độc, dung môi hữu cơ và các yếu tố vật lý bất lợi. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là khảo sát thực trạng vi khí hậu và môi trường lao động tại các nhà máy đóng tàu, chế tạo ô tô; đồng thời đánh giá mức độ biến đổi sức khỏe và cơ cấu bệnh tật thông qua các xét nghiệm huyết học và chỉ số hóa sinh đặc hiệu. Đề tài được triển khai trong thời gian từ tháng 01/2015 đến tháng 12/2015 tại 3 đơn vị sản xuất tiêu biểu gồm: Công ty Cổ phần cơ khí ô tô Thống Nhất Thừa Thiên Huế, Công ty Cổ phần cơ khí ô tô 3.2 và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên đóng tàu Bạch Đằng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học thực chứng trên 300 đối tượng quan trắc, hỗ trợ các doanh nghiệp giảm thiểu từ 30% đến 50% tỷ lệ phơi nhiễm dung môi độc hại và nâng cao chất lượng quản lý an toàn vệ sinh lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết độc chất học nghề nghiệp và mô hình động lực học hấp thu, phân bố, chuyển hóa và đào thải của các hợp chất hydrocarbon thơm trong cơ thể người. Theo nguyên lý sinh lý học lao động, dung môi hữu cơ có tính hòa tan mỡ cao nên dễ dàng thâm nhập qua màng phế nang vào tuần hoàn máu với tỷ lệ giữ lại tại phổi từ 40% đến 80%, đặc biệt tăng gấp 2 đến 3 lần khi người lao động hoạt động thể lực nặng. Các khái niệm cốt lõi được vận dụng bao gồm:

• Dung môi hữu cơ và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs): Hỗn hợp các chất lỏng có nguồn gốc từ công nghiệp dầu khí như Benzen, Toluen, Xylen có khả năng bay hơi ở nhiệt độ thường và hòa tan lipid màng tế bào.
• Chỉ số sinh học phơi nhiễm nghề nghiệp: Nồng độ Phenol niệu và Axit Hippuric niệu đóng vai trò là các sản phẩm chuyển hóa đặc hiệu của Benzen và Toluen tại gan.
• Tổn thương cơ quan đích và đáp ứng hóa sinh: Sự thay đổi nồng độ enzyme men gan (GOT, GPT), chức năng thận (Ure, Creatinin) và các chỉ số tế bào máu (Hồng cầu, Bạch cầu, Huyết sắc tố).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế dịch tễ học mô tả cắt ngang có phân tích kết hợp định tính, định lượng và phương pháp hồi cứu hồ sơ sức khỏe y tế. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 300 công nhân được tính toán dựa trên công thức xác định cỡ mẫu dịch tễ học với độ tin cậy 95% và sai số tuyệt đối 0,05. Mẫu được phân chia thành 2 nhóm: nhóm tiếp xúc trực tiếp gồm 150 công nhân làm việc tại các dây chuyền sơn, bả matiz, tẩy gỉ (50 người mỗi nhà máy) và nhóm chứng gồm 150 người không tiếp xúc với dung môi hữu cơ thuộc khối văn phòng, hành chính. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ dây chuyền sản xuất cơ khí.

Hệ thống quan trắc môi trường được thực hiện qua 60 mẫu đo đạc vi khí hậu, tiếng ồn, bụi và hơi khí độc theo Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT của Bộ Y tế và tiêu chuẩn NIOSH của Viện Sức khỏe và An toàn Lao động Hoa Kỳ. Thiết bị phân tích bao gồm máy lấy mẫu khí Quest Technologies Multilog 2000, máy sắc ký khí phân tích VOCs, máy quang phổ hấp thụ nguyên tử xác định Chì (Pb) và Crom (Cr) trong máu. Hàm lượng Phenol và Axit Hippuric trong nước tiểu được định lượng bằng phương pháp quang phổ hấp thụ phân tử UV-VIS ở bước sóng lần lượt là 610 nm và 410 nm. Toàn bộ dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu quan trắc môi trường và kết quả khám sức khỏe tại 3 doanh nghiệp đã ghi nhận 4 phát hiện trọng tâm:

• Môi trường vi khí hậu và tiếng ồn vượt ngưỡng nghiêm trọng: Có 40/60 mẫu nhiệt độ (chiếm tỷ lệ 66,67%) vượt tiêu chuẩn vệ sinh lao động từ 1,6 đến 2,0 độ C, đặc biệt tại các hầm tàu kín của Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng và xưởng khung vỏ ô tô. Cường độ tiếng ồn tại 49/60 vị trí đo (tương đương 81,67%) vượt giới hạn cho phép 85 dBA, dao động từ 89,9 dBA đến 91,8 dBA.
• Nồng độ bụi và khí độc cục bộ tăng cao: Kết quả đo nồng độ bụi hô hấp và bụi toàn phần tại 60 vị trí cho thấy có 37 mẫu không đạt tiêu chuẩn (chiếm 61,67%), vượt ngưỡng cho phép từ 1,0 đến 2,5 lần, trong đó hàm lượng silic tự do trong bụi chiếm từ 2,1% đến 3,2%. Nồng độ khí CO và CO2 có 14/30 mẫu (chiếm 46,67%) vượt quy chuẩn vệ sinh.
• Gia tăng nồng độ chất chuyển hóa dung môi hữu cơ trong nước tiểu: Tại các phân xưởng sơn và tẩy rửa, hàm lượng Toluen và Xylen trong không khí tăng cao dẫn đến nồng độ Axit Hippuric và Phenol trong nước tiểu của nhóm công nhân tiếp xúc trực tiếp cao hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng (p < 0,05).
• Biến đổi rõ nét về chỉ số huyết học và chức năng gan: Nhóm công nhân phơi nhiễm trực tiếp có tỷ lệ giảm số lượng hồng cầu chiếm khoảng 7,00%, giảm huyết sắc tố chiếm 9,50% và tỷ lệ tăng men gan GOT, GPT dao động từ 12,50% đến 15,00%, cao hơn đáng kể so với nhóm lao động gián tiếp.

Thảo luận kết quả

Tình trạng ô nhiễm môi trường lao động xuất phát từ đặc thù không gian làm việc hạn hẹp, thông gió kém tại các khoang tàu và buồng phun sơn thủ công. Sự hiện diện đồng thời của vi khí hậu nóng ẩm cùng tiếng ồn cao đã làm gia tăng nhịp thở và lưu lượng tuần hoàn, thúc đẩy tốc độ hấp thu dung môi hữu cơ qua màng phế nang vào máu. Khi đi vào cơ thể, Benzen và Toluen phân bố chủ yếu vào các mô giàu lipid như tủy xương và hệ thần kinh trung ương, sau đó chuyển hóa tại gan thành các chất có độc tính tế bào cao, gây ức chế quá trình sinh hồng cầu và tổn thương nhu mô gan.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây, kết quả này hoàn toàn tương thích với báo cáo của Morioka tại các xưởng sản xuất giày Bồ Đào Nha với 53,70% công nhân bị ảnh hưởng sức khỏe do hỗn hợp Toluen và n-hexan, cũng như nghiên cứu của Hoàng Minh Hiếu ghi nhận tỷ lệ giảm thính lực và suy nhược thần kinh ở nhóm tiếp xúc dung môi cao gấp 1,6 đến 3,1 lần so với nhóm chứng. Nhằm tối ưu hóa hiệu quả hiển thị, các số liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua các bảng thống kê đối chiếu đa biến (từ Bảng 3.1 đến Bảng 3.28) và các biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê giữa nhóm tiếp xúc và nhóm đối chứng (Biểu đồ 3.1 đến Biểu đồ 3.4), minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ nhân quả giữa mức độ phơi nhiễm và biến đổi sinh hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu thập được, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ:

• Cải tiến công nghệ và hệ thống thông hút gió: Lắp đặt hệ thống thông gió cục bộ lưu lượng cao và buồng phun sơn màng nước tự động tại 100% các phân xưởng sơn và bả matiz, hướng tới mục tiêu giảm 40% nồng độ dung môi hữu cơ và bụi hô hấp trong vòng 6 đến 12 tháng, do Ban Giám đốc và Phòng Kỹ thuật nhà máy chủ trì.
• Tiêu chuẩn hóa phương tiện bảo vệ cá nhân: Trang bị đầy đủ mặt nạ phòng độc có phin lọc than hoạt tính chuyên dụng và găng tay cao su chống thẩm thấu hóa chất đạt chuẩn cho 100% công nhân tiếp xúc trực tiếp, nâng tỷ lệ tuân thủ sử dụng bảo hộ lao động đạt trên 95% ngay trong quý đầu triển khai, do Phòng An toàn vệ sinh lao động giám sát.
• Tăng cường giám sát y tế và quan trắc sinh học định kỳ: Tổ chức khám sức khỏe nghề nghiệp định kỳ 6 tháng một lần, bắt buộc đưa các xét nghiệm định lượng Phenol niệu, Axit Hippuric niệu, men gan GOT/GPT và công thức máu vào danh mục tầm soát cho toàn bộ 150 công nhân dây chuyền độc hại, do Trạm Y tế cơ sở phối hợp Trung tâm Y tế Giao thông vận tải thực hiện.
• Đào tạo và nâng cao nhận thức an toàn hóa chất: Định kỳ tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về an toàn hóa chất và vệ sinh lao động, đảm bảo ít nhất 90% người lao động nắm vững kỹ năng nhận biết nguy cơ và quy trình sơ cứu nhiễm độc cấp tính, do Công đoàn cơ sở phối hợp với cơ quan an toàn lao động địa phương thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và lý luận cao, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý an toàn và môi trường tại các doanh nghiệp cơ khí: Cung cấp giải pháp thực tế để thiết kế quy trình quan trắc tại 60 vị trí sản xuất và kiểm soát nồng độ VOCs đạt quy chuẩn vệ sinh lao động.
• Bác sĩ y học lao động và nhân viên y tế cơ sở: Cung cấp bộ công cụ đánh giá chỉ số sinh học với ngưỡng xét nghiệm Phenol, Axit Hippuric và men gan để chẩn đoán sớm bệnh nghề nghiệp cho hơn 300 công nhân tại các nhà máy.
• Học viên, nhà nghiên cứu chuyên ngành Độc chất học và Sinh học thực nghiệm: Làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích và kỹ thuật quang phổ UV-VIS định lượng chất chuyển hóa.
• Cơ quan quản lý nhà nước về vệ sinh lao động: Cung cấp căn cứ thực chứng về tỷ lệ vi phạm tiêu chuẩn tiếng ồn (81,67%) và nhiệt độ (66,67%) để rà soát, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

Dung môi hữu cơ trong ngành ô tô, đóng tàu xâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua đường nào?

Dung môi hữu cơ xâm nhập chủ yếu qua đường hô hấp chiếm tỷ lệ từ 40% đến 80% do tính chất dễ bay hơi và diện tích tiếp xúc phế nang lớn. Ngoài ra, các chất này còn hấp thu trực tiếp qua da nhờ khả năng hòa tan lớp lipid biểu bì, hoặc qua đường tiêu hóa do thói quen vệ sinh tay chưa sạch trước khi ăn uống của khoảng 33,60% công nhân.

Chỉ số sinh hóa nào được ứng dụng để phát hiện sớm phơi nhiễm Toluen và Benzen?

Xét nghiệm định lượng Axit Hippuric và Phenol trong nước tiểu bằng phương pháp quang phổ UV-VIS là hai chỉ thị sinh học phơi nhiễm tin cậy nhất. Sự gia tăng nồng độ của các chất chuyển hóa này trong nước tiểu xuất hiện sớm hơn rất nhiều so với các biểu hiện tổn thương tế bào trên lâm sàng hoặc biến đổi huyết học thông thường.

Mức độ ô nhiễm tiếng ồn và nhiệt độ tại các cơ sở nghiên cứu vượt tiêu chuẩn như thế nào?

Khảo sát tại 60 vị trí đo cho thấy có 40 mẫu nhiệt độ (chiếm 66,67%) vượt tiêu chuẩn vệ sinh lao động từ 1,6 đến 2,0 độ C, nhiệt độ thực tế dao động từ 32,9 đến 35,9 độ C. Về tiếng ồn, có 49 mẫu (chiếm 81,67%) vượt ngưỡng cho phép 85 dBA, với mức ồn trung bình đạt từ 89,9 đến 91,8 dBA.

Tiếp xúc lâu dài với dung môi hữu cơ có làm suy giảm hệ tạo máu không?

Có, các dung môi hydrocarbon thơm như Benzen tích tụ tại mô tủy xương giàu mỡ, làm ức chế quá trình phân chia tế bào máu. Kết quả nghiên cứu ghi nhận khoảng 7,00% công nhân tiếp xúc trực tiếp bị giảm số lượng hồng cầu và 9,50% bị giảm huyết sắc tố, cao hơn rõ rệt so với nhóm chứng không tiếp xúc.

Doanh nghiệp cần áp dụng quy trình kiểm soát y tế nào để ngăn ngừa bệnh nghề nghiệp?

Doanh nghiệp cần duy trì khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần cho 100% lao động phơi nhiễm, tích hợp kiểm tra chức năng gan (GOT, GPT), chức năng hô hấp và xét nghiệm chất chuyển hóa nước tiểu. Đồng thời, cần kết hợp đo kiểm môi trường lao động định kỳ tại các vị trí buồng sơn và hầm đóng tàu.

Kết luận

• Đã tiến hành khảo sát và đánh giá toàn diện môi trường lao động tại 3 doanh nghiệp cơ khí ô tô và đóng tàu với 60 điểm đo quan trắc vi khí hậu, bụi, tiếng ồn và hơi khí độc.
• Xác định tỷ lệ mẫu đo vượt tiêu chuẩn vệ sinh lao động đối với nhiệt độ là 66,67% và đối với tiếng ồn là 81,67%, phản ánh điều kiện làm việc tiềm ẩn nhiều rủi ro.
• Chứng minh mối liên quan mật thiết giữa mức độ tiếp xúc dung môi hữu cơ với sự gia tăng nồng độ Phenol và Axit Hippuric trong nước tiểu của 150 công nhân phơi nhiễm trực tiếp.
• Ghi nhận các biến đổi có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ giảm hồng cầu (7,00%), giảm huyết sắc tố (9,50%) và tăng men gan GOT/GPT (12,50% đến 15,00%) ở nhóm lao động trực tiếp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật, trang bị bảo hộ, giám sát y tế và đào tạo có tính khả thi cao nhằm bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

Các doanh nghiệp và cơ quan chức năng cần nhanh chóng xây dựng lộ trình 12 tháng để triển khai các biện pháp can thiệp kỹ thuật thông gió và giám sát sinh học định kỳ, góp phần bảo vệ bền vững nguồn nhân lực ngành công nghiệp cơ khí giao thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Sự phát triển của khoa học công nghệ đã thúc đẩy phát triển kinh tế mạnh m , đồng thời với những cải tiến của công nghệ đã cải thiện đáng kể đến đời sống và môi trƣờng lao động. Tuy nhiên trong quá trình công nghiệp hóa c ng tạo ra rất nhiều yếu tố mới phát sinh đã và đang tác động đến điều kiện và môi trƣờng làm việc của ngƣời lao động. Tại các nƣớc công nghiệp phát triển khoảng 20-50% công nhân có thể phơi nhiễm với các yếu tố có hại cho sức khoẻ trong quá trình làm việc và tỉ lệ này ở các nƣớc đang phát triển thậm chí còn cao hơn. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng 50- 100% công nhân trong một số ngành công nghiệp độc hại có thể phơi nhiễm với các yếu tố hoá chất, vật lý, sinh học vƣợt quá giới hạn tiếp xúc nghề nghiệp đƣợc áp dụng cho các nƣớc công nghiệp.

Các nƣớc đang công nghiệp hoá thƣờng có nhiều khó khăn trong quản lý, giám sát điều kiện lao động. Bên cạnh đó, sự nhận thức về hậu quả của tai nạn nghề nghiệp, các tác hại c ng nhƣ tầm quan trọng của các biện pháp phòng chống thƣờng hạn chế. Công nghiệp hoá chất, một trong những ngành công nghiệp phát triển nhanh nhất trong nền kinh tế toàn cầu, đồng thời c ng là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trƣờng. Hiện nay, trên thế giới có hơn 10 triệu hoá chất, trong đó hàng 100.000 hoá chất đƣợc sử dụng hàng ngày trong công nghiệp, nông nghiệp, trong sinh hoạt và khoảng 1500-2000 chất hóa học trong đó có nhiều dung môi đƣợc sử dụng rộng rãi và đã gây ra những ảnh hƣởng đến hệ thần kinh, gan, thận, cơ quan tạo máu, đƣờng hô hấp, các bệnh về da, và rối loạn sức khỏe sinh sản và thậm chí có thể gây ung thƣ.

Hiện nay, Việt Nam đang thực hiện công cuộc đổi mới đất nƣớc bằng chiến lƣợc công nghiệp hóa và hiện đại hoá. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các ngành hoá chất c ng đƣợc đầu tƣ phát triển không ngừng. Các ngành công nghiệp sử dụng hóa chất ngày càng tăng. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong thực tiễn, công tác quản lý an toàn dung môi công nghiệp rất phức lạp do đa dạng về chủng loại và ứng dụng trong đời sống sản xuất.

Tiếp xúc với hóa chất và dung môi có thể gây ra nhiều ảnh hƣởng đến sức khỏe của ngƣời lao động ngay cả khi nồng độ của chúng thấp hơn tiêu chuẩn cho phép, đồng thời c ng làm tăng tác hại của dung môi khi có tác động thêm của các yếu tố môi trƣờng độc hại khác. Để đánh giá tình trạng môi trƣờng và sức khỏe của ngƣời lao động có tiếp xúc với các yếu tố độc hại nhóm nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của hóa chất dung môi hữu cơ đến sức khỏe người lao động trong ngành công nghiệp ô tô, đóng tàu thông qua các chỉ số hóa sinh” với các mục tiêu: 1. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng môi trường lao động tại một số nhà máy chế tạo, lắp ráp ô tô và đóng tàu. Đánh giá tình trạng sức khỏe và đặc điểm các bệnh liên quan đến nghề nghiệp của người lao động tiếp xúc với hóa chất và dung môi hữu cơ tại một số nhà máy lắp ráp ô tô và đóng tàu.

Đề xuất các giải pháp dự phòng các bệnh liên quan đến tiếp xúc nghề nghiệp cho người lao động. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng I TỔNG QUAN 1. Tóm tắt về công nghệ đóng tàu và lắp ráp ô tô Quy trình công nghệ sản xuất của công ty đóng tàu và lắp ráp ô tô, bao gồm nhiều phân xƣởng và công đoạn nhƣ: Phân xƣởng thân vỏ, làm sạch, sơn, cơ khí, hoàn thiện nội thất, mộc, nhựa composite… Hiện nay, ngành công nghiệp đóng tàu và lắp ráp ô tô ở nƣớc ta đã và đang áp dụng nhiều dây chuyền công nghệ hiện đại để giảm sức lao động cho con ngƣời, tăng năng suất lao động và tăng chất lƣợng sản phẩm nhƣ dây chuyền phun hạt mài tẩy rỉ, dây chuyền làm sạch tôn tự động, dây chuyền sơn tự động. Những dây chuyền công nghệ đó mặc dù có rất nhiều ƣu điểm nhƣng vẫn sinh ra những yếu tố gây ô nhiễm môi trƣờng lao động nhƣ bụi, ồn, hơi khí độc, đặc biệt là dung môi hữu cơ (trong dây chuyền sơn, véc ni và sử dụng dung môi để tẩy rửa, pha chế keo dán).

Nhƣ vậy ngƣời lao động trong các vị trí làm việc đã và đang phải chịu ảnh hƣởng của môi trƣờng do các yếu tố độc hại phát sinh trong quá trình sản xuất, đặc biệt là dung môi hữu cơ có thể gây nên các bệnh nghề nghiệp và bệnh liên quan đến nghề nghiệp. Qua khảo sát quy trình công nghệ lắp ráp ô tô tại các công ty thấy có các công đoạn có tiếp xúc với dung môi hữu cơ nhƣ: làm sạch, bả matiz, sơn, hoàn thiện nội thất Hình 1. Tuy nhiên, trong quy trình công nghệ đóng tàu có nhiều công đoạn phức tạp hơn nhiều so với quy trình công nghệ lắp ráp ô tô nhƣng lại có nhiều công đoạn ngƣời lao động phải tiếp xúc với dung môi hữu cơ nhƣ: làm sạch, sơn lót và sơn hoàn thiện Hình 1.2 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thiết kế kỹ thuật Gia công thân vỏ Tiếp xúc với dung môi hữu cơ (pha chế keo để Làm sạch, bả matiz bả matiz) Sơn thân vỏ, các Tiếp xúc với dung môi hữu cơ (sơn chi tiết Láp ráp máy, gầm Hoàn thiện nội thất Tiếp xúc với dung môi hữu cơ (pha chế keo để dán đệm) Hình 1. Sơ đồ quy trình công nghệ lắp ráp ô tô Nguồn: Phòng Kỹ thuật, Công ty cổ phần cơ khí ô tô Thống Nhất Thừa Thiên Huế, Công ty cổ phần cơ khí ô tô 3/2 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thiết kế kỹ thuật Thiết kế công nghệ Chuẩn bị vật tƣ Phóng dạng, v tuyến Gia công các dƣỡng hành, hạ liệu gỗ (mẫu) Cắt các chi tiết Gia công phụ kiện Gia công tôn, thép Lắp ráp các tấm vỏ, điện, ống hình phẳng Lắp ráp các phân tổng đoạn Lắp các phụ kiện Làm sạch và sơn lót Tiếp xúc với dung môi hữu cơ sơn Đấu đà, hàn hoàn thiện Kiểm tra, thử kín các két, lắp hệ trục, hệ lái, thiết bị, máy chính Sơn hoàn thiện Tiếp xúc với dung môi hữu cơ sơn) Hạ thủy Hoàn thiện toàn bộ các thiết bị, các hệ thống ống, điện, máy, nội thất thiết bị trên boong Thử, nghiệm thu tại bến Hoàn thiện, giao tàu Thử đƣờng dài Hình 1.

Sơ đồ quy trình công nghệ đóng tàu Nguồn: Phòng Kỹ thuật Công ty TNHH MTV đóng tàu Bạch Đằng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đại cƣơng về dung môi 2. Khái niệm dung môi Dung môi là các chất lỏng hoặc khí có khả năng hòa tan các chất khác để tạo ra một dung dịch. Thuật ngữ dung môi hữu cơ đƣợc sử dụng cho các hợp chất hữu cơ có chứa nguyên tử carbon [20].

Một hợp chất đƣợc sử dụng nhƣ một dung môi cần có những đặc tính sau: - Có nhiệt độ sôi thấp, dễ dàng đƣợc cất loại khỏi dung dịch để lại chất mà nó đã hòa tan. - Không có phản ứng hóa học với những chất mà nó hòa tan. - Có khả năng chiết tách các hợp chất từ một hỗn hợp có nhiều chất. - Dung môi hữu cơ thƣờng là các hợp chất không màu trong suốt và hầu hết chúng có mùi thơm đặc trƣng.

- Khả năng hòa tan của dung môi đƣợc xác định bởi lƣợng chất tối đa tan hoàn toàn trong một thể tích nhất định ở một nhiệt độ nhất định. Hiện nay, hầu hết các dung môi đƣợc sử dụng trong các ngành công nghiệp là dung môi hữu cơ, sản phẩm của công nghiệp dầu lửa, có tác dụng hòa tan chất rắn mạnh. Chúng thƣờng lẫn thêm một số loại dung môi và hoá chất khác nhau và có thể rất độc. Trong thực tế sản xuất ngƣời lao động thƣờng phải chịu tác động đồng thời của nhiều loại dung môi khác nhau có mặt trong môi trƣờng lao động.

Tính chất lý hóa của dung môi 2.Độ phân cực, tính hòa tan, tính hòa trộn Dựa trên độ phân cực của một hợp chất đƣợc sử dụng làm dung môi (polarity), ngƣời ta phân chia dung môi thành hai loại: Dung môi phân cực và dung môi không phân cực. Độ phân cực đƣơc biểu thị bằng Moment phân cực. Từ thực tế, ngƣời ta thấy các dung môi phân cực hoà tan các chất phân cực nhƣ nƣớc hòa tan dễ dàng đƣờng. Các dung môi không phân cực hòa tan các chất không phân cực, các chất giống nhau thì dễ dàng hòa tan trong nhau.

Các chất không phân cực nhƣ dầu ăn, dầu mỡ dễ dàng hòa tan trong n-hexan hoặc xăng, ete, dầu hỏa. Nƣớc đặc trƣng cho dung môi phân cực không thể hòa tan và hòa trộn với 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xăng dầu, nó dễ dàng phân lớp khi ta trộn với nhau. Các dung môi phân cực còn đƣợc chia nhỏ thành hai loại: dung môi có khả năng tạo proton nhƣ nƣớc, axit acetic v.v và dung môi không có khả năng tạo proton (nhƣ aceton). Tính hòa tan mỡ là một đặc điểm của dung môi công nghiệp hay dung môi hữu cơ.

Mỡ là một thành phần cấu tạo của da nên dung môi có thể thấm qua da thâm nhập vào cơ thể dễ dàng. Tính bay hơi Một tính chất rất cần có của một dung môi là nó có nhiệt độ sôi thấp để dễ bay hơi, dễ dàng cất loại khỏi dung dịch nhƣ aceton, ête, etylic, methylen chlorua. Dung môi có thể bay hơi ở nhiệt độ môi trƣờng, điểm sôi và trọng lƣợng phân tử thƣờng thấp, điều đó tạo cho chúng có những đặc tính riêng biệt cho phép dung môi dễ dàng thâm nhập vào cơ thể. Tính bay hơi của một chất càng cao thì nồng độ chất đó trong không khí càng lớn.

Sự xâm nhập vào cơ thể của dung môi qua đƣờng hô hấp là đƣờng phổ biến nên tính bay hơi của dung môi rất quan trọng. Tỉ trọng Hầu nhƣ tất cả các loại dung môi có tỉ trọng thấp hơn nƣớc. Nhƣng có những loại dung môi có tỉ trọng cao hơn nƣớc nhƣ CH2Cl2, CHC13. Các tƣơng tác hoá học Các dung môi cần có khả năng tạo ra những liên kết hoá học yếu nhƣ liên kết hydro, lực liên kết van der val để có thể hoà tan các chất cần tạo ra dung dịch.

Khả năng cháy nổ Hầu nhƣ tất cả các loại dung môi đều dễ dàng bắt lửa.