Ảnh Hưởng Của Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương Đối Với Ngành Công Nghiệp Ô Tô Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Ảnh hưởng của hiệp định đối tác xuyên thái bình dương đối với ngành công nghiệp ôtô việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về

• Tác giả: Phạm Thị Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Như Bình
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương Đến Ngành Công Nghiệp Ô Tô Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG & HÌNH
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• 1. CHƯƠNG 1: NĂNG LỰC CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM
• 1.1. Năng lực sản xuất và cung ứng
• 1.2. Sản xuất ô tô của các doanh nghiệp nước ngoài
• 1.3. Sản xuất ô tô của các doanh nghiệp trong nước
• 1.4. Công nghệ và nguồn nhân lực và chính sách phát triển công nghiệp ô tô
• 1.4.1. Công nghệ và nguồn nhân lực
• 1.4.2. Những vấn đề về chính sách
• 2. CHƯƠNG 2: DỰ BÁO ẢNH HƢỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƢƠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT Ô TÔ VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình DƢơng
• 2.2. Lịch sử hình thành Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương
• 2.3. Nội dung cơ bản của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương
• 2.4. Dự báo những tác động của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương khi Việt Nam gia nhập
• 2.5. Những vấn đề đặt ra đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam khi tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình DƢơng
• 2.5.1. Cầu và lượng ô tô tiêu thụ tăng nhanh
• 2.5.2. Công nghiệp ô tô là ngành công nghiệp lắp ráp với nhân lực và công nghệ có trình độ thấp
• 2.5.3. Các chính sách phát triển ngành đã thất bại
• 2.5.4. Công nghiệp phụ trợ kém phát triển
• 2.6. Các điều khoản của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình DƢơng đối với ngành công nghiệp ô tô
• 2.6.1. Các cam kết về thuế quan
• 2.6.2. Các cam kết phi thuế quan
• 2.7. Dự báo ảnh hƣởng của Hiệp định đến ngành công nghiệp sản xuất ô tô ở Việt Nam
• 2.7.1. Ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu linh phụ kiện ô tô
• 2.7.2. Ảnh hưởng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình DƢơng đến nhập khẩu ô tô nguyên chiếc
• 2.7.3. Đánh giá tổng quan những ảnh hƣởng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình DƢơng
• 2.7.3.1. Ảnh hưởng tích cực
• 2.7.3.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ Ở VIỆT NAM DƢỚI ẢNH HƢỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƢƠNG
• 3.1. Quan điểm và định hƣớng phát triển công nghiệp ô tô ở Việt Nam của Chính phủ
• 3.1.1. Quan điểm phát triển, chiến lược, mục tiêu, định hướng phát triển
• 3.1.2. Ưu đãi đầu tư của Chính phủ
• 3.2. Những hướng phát triển chính khi gia nhập Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương
• 3.3. Dự báo về ngành công nghiệp ô tô Việt Nam giai đoạn 2020-2035 sau khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình DƢơng có hiệu lực
• 3.3.1. Dự báo của Chính phủ
• 3.3.2. Dự báo của tác giả về một số xu hướng chính
• 3.4. Kiến nghị giải pháp phát triển công nghiệp ô tô của Việt Nam dƣới ảnh hƣởng của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình DƢơng
• 3.4.1. Kiến nghị chung
• 3.4.2. Kiến nghị giải pháp khai thác lợi thế
• 3.4.3. Kiến nghị giải pháp hạn chế thách thức
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Ảnh Hưởng TPP Đến Ngành Công Nghiệp Ô Tô VN

Việt Nam chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là thông qua Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam được kỳ vọng là ngành mũi nhọn, thúc đẩy các ngành khác phát triển. Tuy nhiên, quy mô ngành còn nhỏ, tỷ lệ nội địa hóa thấp, chính sách chưa đồng bộ và giá ô tô cao là những thách thức lớn. Nghiên cứu này tập trung phân tích ảnh hưởng của TPP đến ngành công nghiệp ô tô trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

1.1. Vai trò của ngành công nghiệp ô tô trong nền kinh tế

Ngành công nghiệp ô tô được xem là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển công nghiệp phụ trợ. Chính sách "mở cửa" và hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho ngành này tiếp cận công nghệ mới và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, cần giải quyết các vấn đề nội tại như nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

1.2. Tóm tắt các thách thức và cơ hội từ Hiệp định TPP

Hiệp định TPP mang đến cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các nước thành viên, yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe và giải quyết các vấn đề về nguồn gốc xuất xứ. Theo tài liệu gốc, "Khi tham gia Hiệp định TPP, nước ta có cơ hội tiếp cận được các mẫu xe đời mới của nhiều hãng ô tô hàng đầu thế giới nhưng thách thức ở đây là quy mô ngành công nghiệp ô tô Việt Nam còn nhỏ bé, tỷ lệ nội địa hóa thấp, chính sách phát triển ngành chưa đồng bộ cũng như giá ô tô quá cao gây thiệt hại cho người tiêu dùng."

II. Thực Trạng Ngành Ô Tô VN Trước Tác Động Của Hiệp Định TPP

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đã có bước phát triển ban đầu, với sự tham gia của cả doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp FDI đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng quy mô sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, công nghệ sản xuất còn hạn chế, chủ yếu là lắp ráp giản đơn, tỷ lệ nội địa hóa thấp và phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện. Các doanh nghiệp trong nước chủ yếu lắp ráp xe tải và xe buýt, chưa có sản phẩm mang bản sắc riêng.

2.1. Năng lực sản xuất và cung ứng của doanh nghiệp FDI

Các doanh nghiệp FDI như Toyota, General Motors và Ford chiếm thị phần lớn trong ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Sản lượng lắp ráp và cung ứng tăng trưởng qua các năm, đáp ứng một phần nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, cơ cấu sản phẩm còn bất hợp lý, tập trung vào xe du lịch sang trọng và xe cao cấp, chưa tận dụng được thị trường để mở rộng sản xuất các dòng xe phổ thông. Theo tài liệu gốc, "Trong 13 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì công ty Toyota Việt Nam đứng đầu về sản lượng, tiếp theo là General Motors và Ford có sản lượng chiếm vị trí thứ 3."

2.2. Vai trò của doanh nghiệp trong nước và thách thức cạnh tranh

Các doanh nghiệp trong nước như Samco, Veam và Vinamotor đóng góp vào quy mô ngành, chủ yếu lắp ráp xe tải và xe buýt. Một số doanh nghiệp như Trường Hải và Vinaxuki đã nỗ lực xây dựng thương hiệu ô tô Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ xe nhập khẩu, đặc biệt là xe đã qua sử dụng. Theo tài liệu gốc, "Các doanh nghiệp trong nước chủ yếu lắp ráp, sản xuất xe tải, xe buýt. Trong số các doanh nghiệp lắp ráp sản xuất ô tô trong nước phải kể đến sự đóng góp đáng kể của công ty Thaco với 80.421 xe năm 2015 chiếm 88% tổng sản lượng của các doanh nghiệp trong nước, tiếp theo là sản lượng của Tổng công ty công nghiệp ô tô Việt Nam (Vinamotor)."

2.3. Tình hình nhập khẩu linh kiện và xe nguyên chiếc

Kim ngạch nhập khẩu linh kiện ô tô ngày càng tăng, cho thấy sự phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài. Các thị trường nhập khẩu chính là Nhật Bản, Trung Quốc và Thái Lan. Tình trạng nhập khẩu xe đã qua sử dụng cũng gây lo ngại về ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành sản xuất ô tô trong nước. Theo tài liệu gốc, "Kim ngạch nhập khẩu linh phụ kiện ô tô ngày càng tăng lên trong giai đoạn 2010-2015 cũng như giá trị nhập khẩu linh phụ kiện ô tô trong năm 2015 này cũng nhích hơn chút ít so với số tiền nhập khẩu xe nguyên chiếc."

III. Phân Tích Tác Động Của TPP Đến Chuỗi Cung Ứng Ô Tô VN

Hiệp định TPP có tác động lớn đến chuỗi cung ứng ô tô, từ nhập khẩu linh kiện đến sản xuất và tiêu thụ xe nguyên chiếc. Việc giảm thuế nhập khẩu tạo cơ hội cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung linh kiện giá rẻ, nhưng cũng đặt ra thách thức về nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các quy tắc xuất xứ. Các cam kết phi thuế quan như quy tắc xuất xứ, cam kết về môi trường và sở hữu trí tuệ cũng ảnh hưởng đến hoạt động của ngành.

3.1. Ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu linh phụ kiện ô tô

Hiệp định TPP có thể thúc đẩy xuất khẩu linh phụ kiện ô tô từ Việt Nam nếu các doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy tắc xuất xứ. Tuy nhiên, việc giảm thuế nhập khẩu cũng tạo áp lực cạnh tranh đối với các nhà sản xuất linh kiện trong nước. Theo tài liệu gốc, "Hiệp định TPP thỏa thuận miễn thuế nhập khẩu giữa các quốc gia trong khối cho các xe có ít nhất 45% linh kiện sản xuất bởi các nước nội khối."

3.2. Tác động đến nhập khẩu ô tô nguyên chiếc và cạnh tranh giá

Việc giảm thuế nhập khẩu theo Hiệp định TPP có thể làm giảm giá xe ô tô nhập khẩu, tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, điều này cũng gây khó khăn cho các nhà sản xuất ô tô trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp có chi phí sản xuất cao. Theo tài liệu gốc, "TPP có tiềm năng đưa công nghiệp ô tô Việt Nam ra khỏi tình trạng khó khăn khi thuế nhập giữa các nước ASEAN được xóa bỏ năm 2018, theo Hiệp định AFTA, các nhà sản xuất ô tô trong nước sẽ phải bước vào cuộc cạnh tranh khốc liệt với các đối thủ đến từ ASEAN, đặc biệt là Thái Lan và Indonesia."

3.3. Cơ hội và thách thức từ quy tắc xuất xứ của TPP

Quy tắc xuất xứ của Hiệp định TPP yêu cầu các sản phẩm phải có tỷ lệ nội khối nhất định để được hưởng ưu đãi thuế quan. Điều này tạo động lực cho các doanh nghiệp tăng cường sử dụng linh kiện sản xuất trong nước, nhưng cũng đặt ra thách thức về nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Theo tài liệu gốc, "Theo thỏa thuận này, các công ty Nhật Bản sẽ dần chuyển hướng sang các nhà cung cấp là thành viên trong khối, trong đó có Việt Nam để được hưởng việc miễn thuế."

IV. Giải Pháp Phát Triển Ngành Ô Tô VN Hậu Hiệp Định CPTPP

Để phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam dưới tác động của Hiệp định CPTPP, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước cần hoàn thiện chính sách phát triển ngành, khuyến khích sản xuất linh kiện, rà soát chiến lược ngành và cải thiện cơ sở hạ tầng. Doanh nghiệp cần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút FDI, tăng cường liên kết và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

4.1. Hoàn thiện chính sách và chiến lược phát triển ngành

Nhà nước cần xây dựng chính sách ổn định và minh bạch, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho các doanh nghiệp. Cần có các quy định về thị trường vốn, chính sách thuế và luật chống độc quyền. Chính phủ cần khuyến khích sản xuất linh kiện bằng cách ưu đãi về thuế cho các nhà sản xuất đạt chuẩn kỹ thuật tiên tiến. Theo tài liệu gốc, "Thứ nhất, hoàn thiện chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô như các quy định về thị trường vốn, chính sách thuế và luật chống đôc quyền,…"

4.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Cần tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài nước để tạo chuỗi cung ứng hiệu quả. Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm thị trường mới và phát triển các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng. Theo tài liệu gốc, "Thứ nhất, nâng cao khả năng cạnh tranh."

4.3. Phát triển công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nhân lực

Cần có chính sách khuyến khích phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất linh kiện trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Cần đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp ô tô. Theo tài liệu gốc, "Thứ nhất, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao"

V. Dự Báo Tương Lai Ngành Ô Tô VN Dưới Tác Động CPTPP

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam có tiềm năng phát triển mạnh mẽ dưới tác động của Hiệp định CPTPP, nhưng cần vượt qua nhiều thách thức. Dự báo đến năm 2035, ngành sẽ có sự chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, tăng tỷ lệ nội địa hóa và thu hút đầu tư từ các thương hiệu ô tô lớn trên thế giới. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp.

5.1. Dự báo về sản lượng và thị phần ô tô sản xuất trong nước

Sản lượng ô tô sản xuất trong nước dự kiến sẽ tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn 2020-2035, đáp ứng phần lớn nhu cầu thị trường. Thị phần của các doanh nghiệp trong nước cũng sẽ tăng lên, nhờ vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển các sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Theo tài liệu gốc, "Số lượng xe sản xuất trong nước theo mục tiêu của Chính phủ giai đoạn 2020- 2035"

5.2. Xu hướng phát triển công nghệ và sản phẩm mới

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam sẽ chứng kiến sự phát triển của các công nghệ mới như ô tô điện, ô tô tự lái và các hệ thống an toàn thông minh. Các doanh nghiệp sẽ tập trung vào sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải khắt khe. Theo tài liệu gốc, "đưa vào sử dụng các loại nhiên liệu mới không gây hại cho môi trường."

5.3. Vai trò của Hiệp định CPTPP trong thu hút đầu tư và mở rộng thị trường

Hiệp định CPTPP sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư từ các thương hiệu ô tô lớn trên thế giới, giúp ngành công nghiệp ô tô Việt Nam tiếp cận công nghệ mới và mở rộng thị trường xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần chủ động tận dụng cơ hội này để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Theo tài liệu gốc, "Việt Nam tham gia vào Hiệp định TPP có khả năng giúp ngành công nghiệp ô tô hướng sang sản xuất trong..."

VI. Kết Luận Tối Ưu Hóa Lợi Ích Từ Hiệp Định CPTPP Cho Ô Tô VN

Việc tham gia Hiệp định CPTPP mang lại cả cơ hội và thách thức cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Để tận dụng tối đa lợi ích và giảm thiểu tác động tiêu cực, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp trong việc xây dựng chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Chỉ khi đó, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam mới có thể phát triển bền vững và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

6.1. Tóm tắt các cơ hội và thách thức chính

Cơ hội bao gồm tiếp cận thị trường rộng lớn, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng sản phẩm. Thách thức bao gồm áp lực cạnh tranh gay gắt, yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe và giải quyết các vấn đề về nguồn gốc xuất xứ. Theo tài liệu gốc, "Việt Nam tham gia vào Hiệp định TPP có khả năng giúp ngành công nghiệp ô tô hướng sang sản xuất trong..."

6.2. Các giải pháp then chốt để phát triển bền vững

Các giải pháp then chốt bao gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả. Theo tài liệu gốc, "Từ phía Nhà nước + Thứ nhất, hoàn thiện chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô như các quy định về thị trường vốn, chính sách thuế và luật chống đôc quyền,…"

6.3. Triển vọng và khuyến nghị cho tương lai

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam có triển vọng phát triển mạnh mẽ trong tương lai, nhưng cần chủ động đối mặt với các thách thức và tận dụng các cơ hội do Hiệp định CPTPP mang lại. Khuyến nghị cho tương lai bao gồm tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực, và xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu và Kết luận, luận văn được chia thành 3 chương. Chƣơng 1: Năng lực của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam Chƣơng 2: Dự báo ảnh hƣởng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng và những vấn đề đặt ra đối với ngành công nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam dƣới ảnh hƣởng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng 6 Chƣơng 1: NĂNG LỰC CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM 1. Năng lực sản xuất và cung ứng 1. Sản xuất ô tô của các doanh nghiệp nước ngoài 1.

Sản lượng Các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư cho quy mô sản xuất ô tô lớn với tổng công suất thiết kế đạt 200.000 xe/năm nhưng thực tế công suất khai thác chỉ trên 30% so với công suất thiết kế.1 ta thấy các doanh nghiệp FDI có quy mô sản xuất và cung ứng đều tăng trưởng qua các năm, thừa sức đáp ứng nhu cầu ô tô trong nước và đặc biệt tốc độ gia tăng tuy nhiều biến động nhưng những năm gần đây càng nhanh, chỉ trong một năm (2010-2011) sản lượng tăng lên 1,5 lần so với năm trước. Sản lượng xe ô tô lắp ráp hàng năm đạt xấp xỉ khoảng 100 nghìn xe/năm, cao nhất đạt 112,5 nghìn xe vào năm 2009 và thấp nhất đạt 62,9 nghìn xe vào năm 2013. Năm 2014 đạt 83,0 nghìn xe. Số lượng ô tô sản xuất và lắp ráp trong nước đáp ứng được khoảng 56% nhu cầu, trong đó xe khách đáp ứng khoảng 94%, xe tải đáp ứng 74%.

Các doanh nghiệp này sản xuất ra số lượng xe có sự nâng cao rõ rệt song tỷ trọng còn thấp. Trong 13 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì công ty Toyota Việt Nam đứng đầu về sản lượng, tiếp theo là General Motors và Ford có sản lượng chiếm vị trí thứ 3. Như vậy, mỗi liên doanh có sản lượng trung bình năm khoảng 10.000 xe/năm và sản lượng bình quân của mỗi chủng loại xe sản xuất tại Việt Nam chỉ là 417“xe/năm. Trong khi đó, sản lượng loại xe này của 1 số nước khác trong khu vực nhiều hơn so với Việt Nam, ví dụ sản lượng ô tô trung bình mỗi năm của Hàn Quốc là 13.552 xe, của Malaysia là 615.

Điều này cho thấy năng lực sản xuất của các doanh nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam còn nhỏ bé, bằng 1% nếu so sánh với quy mô bình quân của ASEAN,”tương đương 1,7% quy mô bình quân của Hoa Kỳ và 1,93% quy mô bình quân của Nhật.1: Sản lƣợng xe lắp ráp của các doanh nghiệp FDI giai đoạn 2010-2015 Đơn vị: chiếc STT Liên doanh 2010 2011 2012 2013 2014 2015 1 Công ty ô tô Mekong 409 670 464 288 264 402 Công ty TNHH ô tô Sanyang Việt 2 1.101 690 344 307 249 165 Nam (SMV) Công ty TNHH liên doanh ô tô 3 724 1.134 470 55 2 - Hòa Bình (VMC) Công ty TNHH ô tô Mitsubishi 4 2.145 Việt Nam Công ty TNHH Mercedes Benz 5 3.361 Việt Nam (MBV) Công ty TNHH Việt Nam Suzuki 6 3.885 (Visuco) 7 Công ty Ford Việt Nam 7.740 Công ty TNHH General Motors 8 10.345 Việt Nam Công ty ô tô Toyota Việt Nam 9 34.285 (TMV) Công ty TNHH Ô tô Isuzu Việt 10 2.091 Nam 11 Công ty Honda Việt Nam 3.312 Công ty Liên doanh TNHH Hino 12 1.907 Motors Việt Nam Công ty TNHH Nissan Việt Nam 13 - - - - - - (NVL) Tổng số 71.16 Nguồn: Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA). Địa chỉ: http://vama.vn/Data/upload/files/Document/Thang12- 2014/Cover%20Letter%20Sales%20report%20-%20Dec%202014-%20VNese. Các“liên doanh có vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô vì giúp Việt Nam mở rộng được một nguồn vốn đầu tư nước ngoài khá lớn vào phát triển ngành công nghiệp này, bước đầu tiếp cận được với công nghệ, kỹ thuật sản xuất ô tô tiên tiến trên thế giới, thu hút một lực lượng lao động đáng kể, tạo tiền đề để phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ cũng như ngành công nghiệp sản xuất, lắp ráp các loại xe ô tô cao cấp.” 8 Với sự tăng trưởng kinh tế liên tục trong nhiều năm qua, cộng với đời sống của người dân đang được nâng cao, người dân có nhu cầu và có khả năng chi trả. Việc mua một chiếc xe hơi không còn quá khó khăn, hay là mơ ước xa vời như 10 năm về trước, một phần nhỏ dân số có xu hướng chơi xe, sưu tầm xe, trên đường phố Việt Nam đã có mặt những chiếc xe đời mới nhất, sang trọng và hiện đại trên thế giới, điều đó cho thấy nước ta dần trở thành một thị trường hấp dẫn đối với công nghiệp ô tô có tiềm năng tiêu thụ xe ô tô lớn trong một tương lai gần.

Tuy nhiên, các liên doanh cũng bộc lộ điểm hạn chế trong việc thu hút thị trường để mở rộng quy mô sản xuất. Sản lượng sản xuất của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn nhỏ bé như vậy một phần là do thị trường chưa đủ lớn, thu nhập người dân chưa cao nhưng một phần nữa là do cơ cấu sản phẩm của các liên doanh còn chưa hợp lý. Các doanh nghiệp này đều lắp ráp xe du lịch sang trọng, xe cao cấp với giá bán khá cao (trung bình trên 20. Trong đó, đặc biệt có các loại xe với giá cực cao như New Explorer của Ford với giá 97.758 USD, Acura NSX với giá 156.000 USD, những loại xe này chỉ đáp ứng được nhu cầu của một bộ phận người tiêu dùng”bởi vì nước ta chủ yếu dân số làm nghề nông với mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 2.300USD/năm thì những loại xe này sẽ không phù hợp.

Mặt khác, chưa có tính hiện đại trong hoạt động sản xuất lắp ráp của các liên doanh ô tô ở Việt Nam. Có ít nhất 4 công đoạn cơ bản là dập, hàn, sơn và lắp ráp trong một nhà máy sản xuất ô tô nhưng các doanh nghiệp này mới chỉ thực hiện được 3 quy trình cuối, trừ Toyota có công đoạn dập. Cả 3 quy trình cuối đều không đòi hỏi cao về kỹ thuật và công nghệ, không phát huy tính sáng tạo và khó có thể nâng cao được tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm.” Trong khi đó, một số nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia“đang tập trung đi sâu vào loại hình IKD thì cả 13 doanh nghiệp ô tô FDI của Việt Nam mới chuyển từ lắp ráp giản đơn (SKD) sang lắp ráp chi tiết (CKD). Do vốn đầu tư của nhiều doanh nghiệp ô tô nước ngoài thấp, đầu tư không đồng bộ nên dây chuyền lắp ráp chưa hiện đại, chưa có dây chuyền lắp ráp IKD và chưa có dây chuyền sản xuất 9 linh kiện, vẫn hoàn toàn là công nghệ lắp ráp dạng CKD2 trong công nghệ sản xuất của tất cả các doanh nghiệp này.

Ngay cả những nhà máy liên doanh ô tô có vốn đầu tư cao nhất tại Việt Nam như Nhà máy lắp ráp ô tô Ford Việt Nam (125 triệu USD), Nhà máy lắp ráp ô tô Toyota Việt Nam (131,74 triệu USD), nhà máy lắp ráp ô tô Mercedes-Benz Việt Nam (85 triệu USD) thì các công đoạn lắp ráp vẫn chủ yếu được thực hiện bằng tay của công nhân. Do vậy độ chính xác của sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn quốc tế, chất lượng sản phẩm chưa cao và nhất là năng suất bị hạn chế.” Theo cam kết của các liên doanh khi“bắt đầu đi vào sản xuất, sau 10 năm hoạt động, tối thiểu họ phải đạt được tỷ lệ nội địa hóa là 10%. Nhưng cho đến thời điểm này, tỷ lệ nội địa hóa cao nhất ở các liên doanh thuộc về Toyota Việt Nam cũng mới chỉ ở mức 19-37% - một con số quá nhỏ bé. Đây là một điểm hạn chế nữa trong sản xuất của các doanh nghiệp, hầu hết các linh kiện vẫn phải nhập khẩu, tỉ lệ nội địa hóa rất thấp.

Các chủng loại xe chính Theo ước tính, các liên doanh tại Việt Nam đưa ra thị trường khoảng 50 chủng loại xe khác nhau, năm nào cũng có mẫu xe mới nhưng hầu hết tập trung vào sản xuất và lắp ráp các loại xe con và xe khách dưới 24 chỗ, sản xuất ít xe tải dưới 2 tấn. Bây giờ“người dân Việt Nam có thể tha hồ lựa chọn cho mình chiếc xe thật ưng ý bởi vì chủng loại các xe không còn bó hẹp ở một số cái tên nữa. Cách đây không lâu xe ô tô được coi là mặt hàng xa xỉ, thì tính đến thời điểm hiện tại ô tô đã trở thành hàng hóa mà nhiều người có thể mua được, không nhất thiết phải có thật nhiều tiền mới”có được. Số liệu theo bảng 1.2 cho ta thấy trong năm 2015, các doanh nghiệp FDI tiêu thụ chủ yếu là dòng xe Sedans chiếm tới 51,2% trong các dòng xe chính và tập trung chủ yếu ở miền Bắc của Việt Nam.

Theo sau là các loại xe thể thao đa dụng cũng là dòng xe ưa thích của người dân Việt Nam.2: Các dòng xe chủ yếu tiêu thụ của các doanh nghiệp FDI năm 2015 Đơn vị tính: chiếc Năm 2015 Dòng xe Bắc Trung Nam Tổng số Passenger cars (PC) Sedans 34.245 Sport utility vehicles (SUV) 13.285 Cross-over cars 284 93 529 906 Multi-purpose vehicles (MPV) 3.283 Nguồn: Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA). Địa chỉ: http://vama.vn/Data/upload/files/Document/Thang12- 2014/Cover%20Letter%20Sales%20report%20-%20Dec%202014-%20VNese. Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đã cho ra đời rất nhiều các loại ô tô phong phú và đa dạng nên thị trường ô tô nước ta hứa hẹn sẽ sáng sủa, sôi động hơn.“Nếu trước đây, người tiêu dùng chỉ biết đến một vài nhãn hiệu xe quen thuộc như ZYL, IFAW, PRAGA, KAMAZ… nhập khẩu từ các nước Đông Âu thì nay thị trường Việt Nam đã có mặt các loại xe mới, chất lượng tốt hơn, mẫu mã đẹp hơn với số lượng ngày càng lớn như xe”TOYOTA VIOS, TOYOTA CAMRY, TOYOTA ALTIS, TOYOTA YARIS, TOYOTA INNOVA, TOYOTA FORTUNER, TOYOTA LANDCRUISER PRADO, TOYOTA LAND CRUISER, TOYOTA HILUX PICKUP…; FORD FIESTA, FORD FOCUS, FORD ECOSPORT, FORD EVEREST, FORD ESCAPE, FORD EXPLORER, FORD RANGER, FORD TRANSIT…; HYUNDAI GRAND I10 HATCHBACK, HYUNDAI GRAND I10 SEDAN…. Sản xuất ô tô của các doanh nghiệp trong nước 1.

Sản lượng Các doanh nghiệp trong nước mà phần lớn là các doanh nghiệp Nhà nước như Samco, Veam, Vinamotor… cũng đóng góp đáng kể vào quy mô ngành công nghiệp này nhờ có chiến lược kinh doanh hợp lý. Ngành sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước cũng đã tạo nên các thương hiệu ô tô Việt Nam như Samco, Trường Hải Auto, Vinaxuki… mà sản phẩm của họ ít nhiều đã được thị trường trong nước biết đến.