GI O V OT O TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI _____________________________ BÁO CÁO TỔNG KẾT Ề TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN “PHÂN TÍCH ẢNH HƢỞNG CỦA VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM” Thuộc nhóm ngành khoa học: Kinh tế và Kinh doanh quốc tế Hà Nội, 2024 GI O V OT O TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI _____________________________ BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN ĐỀ TÀI: “PHÂN TÍCH ẢNH HƢỞNG CỦA VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM” Sinh viên thực hiện : Phan Thu Ngân - K58EK2 Thân Ngọc Mai - K58EK2 Hoàng Công Tài - K58EK2 Giảng viên hƣớng dẫn: Ths. Chu Tiến Minh Hà Nội, 2024 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI i THUONGMAI UNIVERSITY LỜI CAM ĐOAN Nhóm tác giả cam đoan rằng đây là một công trình nghiên cứu khoa học độc lập của nhóm chúng tôi. ác số liệu được sử dụng trong nghiên cứu được phân tích từ nguồn gốc rõ ràng và đã được đã công bố theo quy định. ác kết quả nghiên cứu trong luận án là sản phẩm của quá trình tự nghiên cứu và phân tích của chúng tôi, được thực hiện một cách trung thực, khách quan và phản ánh đúng với thực tế.
ồng thời, chúng tôi xác nhận rằng kết quả của công trình nghiên cứu này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào trước đó. Nhóm tác giả Phan Thu Ngân Thân Ngọc Mai Hoàng Công Tài TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ii THUONGMAI UNIVERSITY LỜI CẢM ƠN Trước hết, nhóm chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy, cô giáo, bạn bè trong Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường ại học Thương mại đã tận tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. ặc biệt, nhóm chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Giảng viên - ThS. hu Tiến Minh, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ chúng tôi trong suốt quá trình triển khai nghiên cứu đề tài.
Qua đó, chúng tôi có được những kiến thức và kỹ năng cần thiết để hoàn thành bài nghiên cứu này. Xin chân thành cảm ơn! Nhóm tác giả Phan Thu Ngân Thân Ngọc Mai Hoàng Công Tài TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI iii THUONGMAI UNIVERSITY MỤC LỤC CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan và khoảng trống nghiên cứu.
Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài. Tổng quan các nghiên cứu trong nước. Khoảng trống nghiên cứu. Khoảng trống về phạm vi.
Khoảng trống về bối cảnh. Khoảng trống về nội dung. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.
Mục tiêu cụ thể. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Phƣơng pháp nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đóng góp của nghiên cứu. Đóng góp về kinh tế.
Đóng góp về xã hội. Đóng góp cho khoa học và công nghệ. Đóng góp về thực tiễn. Cấu trúc của bài nghiên cứu.
13 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG…………………………………………. Lý thuyết về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Khái niệm về “Đầu tư trực tiếp nước ngoài” (FDI). Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Các hình thức chủ yếu của đầu tư trực tiếp nước ngoài. Phát triển bền vững và phát triển kinh tế bền vững. 18 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI iv THUONGMAI UNIVERSITY 2. Phát triển bền vững.
Phát triển kinh tế bền vững. Mục tiêu phát triển kinh tế bền vững. Đóng góp của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào mục tiêu phát triển kinh tế bền vững. Một số tiêu chí đánh giá tác động của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến phát triển kinh tế bền vững của nƣớc tiếp nhận đầu tƣ.
Về nội dung. Một số chỉ tiêu cụ thể. 28 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG ẢNH HƢỞNG CỦA FDI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM. Mục tiêu phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030. Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Việt Nam giai đoạn 2012-2022. Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép.
Tình hình tăng vốn đăng ký. Quy mô dự án FDI. Cơ cấu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tình hình sản xuất kinh doanh của FDI.
51 CHƢƠNG 4:KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ. Tác động của FDI tới một số chỉ tiêu kinh tế của Việt Nam. Ảnh hƣởng của vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam. Những kết quả đã đạt được.
Nguyên nhân kết quả và hạn chế. Nguyên nhân kết quả. Nguyên nhân hạn chế. 67 CHƢƠNG 5:ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY CÁC ẢNH HƢỞNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ ẢNH HƢỞNG TIÊU CỰC CỦA FDI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG CỦA VIỆT NAM.
Cơ hội, thách thức và triển vọng FDI vào Việt Nam. Cơ hội FDI vào Việt Nam. Những thách thức của FDI tại Việt Nam. 72 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI v THUONGMAI UNIVERSITY 5.
Triển vọng của FDI trong tương lai. Các giải pháp nâng cao hiệu quả ảnh hƣởng của FDI tới phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam. Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực hoạt động của bộ máy Nhà nước. Đầu tư cho phát triển khoa học – công nghệ.
Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật. Tập trung phát triển hạ tầng các đặc khu kinh tế, vùng, địa phương có lợi thế so sánh tạo điều kiện hỗ trợ FDI hoạt động hiệu quả. Đầu tư phát triển nguồn nhân lực. 83 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
88 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI vi THUONGMAI UNIVERSITY DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ Tiếng Việt Tiếng Anh ADB Ngân hàng Phát triển hâu Asian Development Bank APEC iễn đàn kinh tế hâu Thái Pacific Economic Co-operation ình ương ASEAN Hiệp hội các quốc gia ông Nam Association of Southeast Asian Á Nations ASEM iễn đàn hợp tác kinh tế - Âu ASEAN European Meeting BOT Xây dựng - Kinh doanh - huyển Build - Operate - Transfer giao BT Xây dựng - huyển giao Build - Transfer BTO Xây dựng - huyển giao - Kinh Build - Transfer - Operate doanh CPTPP Hiệp định ối tác Toàn diện và Comprehensive and Progressive Tiến bộ Xuyên Thái ình ương Agreement for Trans-Pacific Partnership EU Liên minh Châu Âu European Union EVFTA Hiệp định thương mại tự do Việt European-Vietnam Free Trade Nam - EU Agreement FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment GDP Tổng sản phẩm trong nước Gross Domestic Product TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI vii THUONGMAI UNIVERSITY GVC huỗi giá trị toàn cầu Global Value Chain ICOR Hệ số đầu tư tăng trưởng Incremental Capital - Output Ratio IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary Fund IT ông nghệ thông tin Information Technology ODA Hỗ trợ phát triển chính thức Official Development Assistance OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Organization for Economic Kinh tế Cooperation and Development OLS ình phương nhỏ nhất Ordinary Least Squares PPP Hợp tác Công - Tư Public-Private Partnership PTBV Phát triển bền vững PTKTBV Phát triển kinh tế bền vững R&D Nghiên cứu và Phát triển Research & Development RCEP Hiệp định ối tác Kinh tế Toàn Regional Comprehensive diện Khu vực Economic Partnership SDGs ác mục tiêu phát triển bền vững Sustainable development goals TFP Năng suất nhân tố tổng hợp Total Factor Productivity TPP Hiệp định đối tác xuyên Thái ình Trans-Pacific Partnership ương Agreement UNCTAD Hội nghị Liên Hợp Quốc về United Nations Conference on Thương mại và Phát triển Trade and Development VKFTA Hiệp định thương mại tự do Việt Vietnam - Korea free trade TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI viii THUONGMAI UNIVERSITY Nam – Hàn Quốc agreement WB Ngân hàng thế giới World Bank WCED Ủy ban Môi trường và Phát triển World Commission on Thế giới Environment and Development WTO Tổ chức thương mại thế giới World Trade Organization TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ix THUONGMAI UNIVERSITY DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Một số chỉ số đánh giá tính bền vững kinh tế của FDI .1: Tốc độ tăng trƣởng kinh tế GDP……………………………………….2: FDI đƣợc cấp giấy phép theo từng giai đoạn .3: Số dự án FDI điều chỉnh vốn đầu tƣ .4: FDI đƣợc cấp phép theo vùng .5: Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Việt Nam theo hình thức .6: Một số đối tác đầu tƣ của Việt Nam .7: Tổng sản phẩm trong nƣớc theo giá hiện hành phân theo thành phần kinh tế .8: Kim ngạch nhập khẩu của khu vực FDI giai đoạn 2018-2022 .1: Tổng sản phẩm trong nƣớc, đầu tƣ, xuất - nhập khẩu của Việt Nam, giai đoạn 2012-2022 .2: CƠ CẤU GDP THEO GIÁ HIỆN HÀNH .3: Tỷ trọng đóng góp trong tổng vốn đầu tƣ và trong GDP thành phần kinh tế .4: Hệ số ICOR giai đoạn 2018-2022 .5: Cơ cấu doanh nghiệp và lao động ngành chế biến, chế tạo phân theo trình độ công nghệ tại thời điểm 31/12 hàng năm .6: Thu nhập bình quân một tháng của ngƣời lao động. 66 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI x THUONGMAI UNIVERSITY DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Vốn đầu tƣ trực tiếp từ nƣớc ngoài vào Việt Nam giai đoạn 2012-2022 .2: Tình hình vốn đầu tƣ của các dự án FDI .3: Quy mô trung bình một dự án tính theo năm (Triệu USD/dự án) .4: Đầu tƣ trực tiếp của nƣớc ngoài phân theo vùng kinh tế tính đến 31/12/2022.5: Tỷ trọng FDI theo hình thức đầu tƣ tính đến 31/12/2022 .6: Cơ cấu FDI theo đối tác đầu tƣ tính đến 31/12/2022 .7: Hệ số ICOR giai đoạn 2018-2022 .1: Cơ cấu GDP theo ngành kinh tế. 59 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI 1 THUONGMAI UNIVERSITY CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trải qua hơn 35 năm mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trở thành một trong những động lực quan trọng trong tăng trưởng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Xuất phát từ thực trạng của nền kinh tế, Việt Nam là quốc gia đang phát triển, đất nước đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nền kinh tế trong nước luôn thiếu thụt và khả năng tích luỹ nội bộ cho hoạt động phát triển còn kém nên luôn không đáp ứng được yêu cầu.
