ẢNH HƯỞNG CỦA BẤT ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI: VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN ...

Tóm tắt luận án tiến sĩ về ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái và vai trò của phát triển tài chính đến đầu tư trực tiếp nước ngoài.

• Tác giả: Lê Thông Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Sáng
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Bất Định Tỷ Giá Hối Đoái Đến Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài: Vai Trò Của Phát Triển Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp chính của luận án
• 1.7. Thiết kế nghiên cứu
• 1.8. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.2. Tỷ giá hối đoái và chế độ tỷ giá hối đoái
• 2.2.1. Khái niệm tỷ giá hối đoái
• 2.2.2. Chế độ tỷ giá hối đoái
• 2.2.3. Bất định tỷ giá hối đoái
• 2.3. Phát triển tài chính
• 2.4. Lý thuyết các yếu tố đẩy và kéo
• 2.5. Tăng trưởng thu nhập bình quân
• 2.6. Độ mở thương mại
• 2.7. Tỷ giá hối đoái
• 2.8. Phát triển tài chính
• 2.9. Bất định tỷ giá hối đoái
• 2.10. Lý thuyết lo ngại rủi ro
• 2.11. Lý thuyết về tính linh hoạt của sản xuất
• 2.12. Lý thuyết quyền chọn thực
• 2.12.1. Mô hình quyền chọn thực theo cách tiếp cận vùng không hoạt động
• 2.12.2. Mô hình quyền chọn thực theo cách tiếp cận xác suất đầu tư
• 2.13. Lý thuyết về thông tin bất cân xứng
• 2.14. Lý thuyết trung gian tài chính
• 2.15. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây
• 2.15.1. Tác động ngược chiều của bất định của tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.15.2. Tác động cùng chiều của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.15.3. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến FDI dưới các chế độ tỷ giá hối đoái khác nhau
• 2.15.4. Ảnh hưởng tương tác giữa phát triển tài chính và bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.15.5. Thảo luận về khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp ước lượng Bayes
• 3.3.1. Phương pháp ước lượng Bayes cho mô hình thực nghiệm
• 3.4. Các kiểm định sau ước lượng
• 3.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.6. Tác động riêng lẻ của bất định tỷ giá hối đoái đến FDI
• 3.7. Tác động tương tác giữa bất định tỷ giá và phát triển tài chính đến FDI
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài, bất định tỷ giá hối đoái và phát triển tài chính ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.1.1. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.1.2. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài và bất định tỷ giá hối đoái ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi
• 4.1.3. Thực trạng về phát triển tài chính ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.1.4. Thực trạng về FDI và một số yếu tố vĩ mô ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi
• 4.2. Thống kê mô tả
• 4.3. Phân tích kết quả ước lượng
• 4.4. Kiểm định tính vững trước khi thực hiện suy diễn thống kê
• 4.5. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.5.1. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm
• 4.5.2. Ảnh hưởng bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng bất định tỷ giá hối đoái và đầu tư trực tiếp nước ngoài ở chế độ tỷ giá neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.7. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái và sự tương tác với phát triển tài chính đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.7.1. Ảnh hưởng tương tác ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm
• 4.7.2. Ảnh hưởng tương tác ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.8. Thảo luận kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng tương tác giữa bất định tỷ giá hối đoái và phát triển tài chính đến FDI ở chế độ tỷ giá neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi
• 4.9. Ảnh hưởng của các yếu tố khác đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 5. CHƯƠNG 5: TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý chính sách đối với nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm
• 5.3. Hàm ý chính sách đối với nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi
• 5.4. Hàm ý chính sách từ các mối quan hệ của các biến số khác
• 5.5. Hạn chế của luận án
• 5.6. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Ảnh Hưởng Bất Định Tỷ Giá và FDI Luận Án

Luận án tiến sĩ này tập trung vào phân tích ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt xem xét vai trò của phát triển tài chính trong mối quan hệ này. Nghiên cứu xem xét các chế độ tỷ giá hối đoái khác nhau, sử dụng cả phương pháp độ lệch chuẩn và chỉ số Z-score để đo lường bất định tỷ giá hối đoái, đảm bảo tính vững chắc của kết quả. Mô hình lý thuyết được xây dựng dựa trên các yếu tố đẩy và kéo, lý thuyết lo ngại rủi ro, tính linh hoạt sản xuất, quyền chọn thực, thông tin bất cân xứng và trung gian tài chính. Dữ liệu được thu thập từ 114 quốc gia giai đoạn 2000-2021, phân loại theo chế độ tỷ giá neo mềm và thả nổi. Ước lượng Bayes được sử dụng để phân tích thực nghiệm, cung cấp bằng chứng xác suất về ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến FDI.

1.1. Vai Trò Quan Trọng Của Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế. FDI mang lại vốn, công nghệ, kỹ năng quản lý và tiếp cận thị trường, thúc đẩy năng suất và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, FDI cũng dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế vĩ mô, đặc biệt là tỷ giá hối đoái và sự bất định của nó. Nghiên cứu này tập trung làm rõ mối liên hệ phức tạp này.

1.2. Ảnh Hưởng Của Tỷ Giá Hối Đoái Đến Dòng Vốn FDI Tổng Quan

Tỷ giá hối đoái là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến dòng vốn FDI. Biến động tỷ giá có thể tạo ra rủi ro và cơ hội cho nhà đầu tư nước ngoài, ảnh hưởng đến lợi nhuận, khả năng cạnh tranh và quyết định đầu tư. Sự bất định của tỷ giá càng làm tăng thêm sự phức tạp, đòi hỏi nhà đầu tư phải có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả. Luận án này phân tích chi tiết các kênh ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái và bất định tỷ giá đến FDI.

II. Thách Thức Đo Lường và Phân Tích Bất Định Tỷ Giá FDI

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu về ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến FDI là đo lường bất định tỷ giá một cách chính xác. Luận án này sử dụng hai phương pháp đo lường khác nhau: độ lệch chuẩn và chỉ số Z-score. Việc sử dụng nhiều phương pháp giúp kiểm tra tính vững chắc của kết quả và giảm thiểu rủi ro sai lệch do phương pháp đo lường. Ngoài ra, việc phân tích mối quan hệ này trong các chế độ tỷ giá khác nhau cũng đặt ra nhiều thách thức về mặt dữ liệu và phương pháp.

2.1. Sai Số Phương Pháp Đo Lường Bất Định Tỷ Giá Hối Đoái

Các phương pháp đo lường bất định tỷ giá hối đoái đều có những hạn chế nhất định. Độ lệch chuẩn có thể bị ảnh hưởng bởi các cú sốc lớn trong thị trường ngoại hối. Chỉ số Z-score kết hợp cả biến động và xu hướng, nhưng có thể phức tạp trong việc giải thích. Luận án này sử dụng cả hai phương pháp để đối chiếu và kiểm tra tính nhất quán của kết quả, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của sai số phương pháp.

2.2. Sự Khác Biệt Giữa Các Chế Độ Tỷ Giá và Tác Động Đến FDI

Các chế độ tỷ giá khác nhau (neo mềm và thả nổi) có thể tạo ra những tác động khác nhau đến FDI. Trong chế độ neo mềm, chính phủ can thiệp vào thị trường ngoại hối để duy trì tỷ giá ổn định, có thể giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Ngược lại, trong chế độ thả nổi, tỷ giá biến động tự do theo cung cầu thị trường, tạo ra cả cơ hội và rủi ro lớn hơn. Nghiên cứu này phân tích riêng biệt các tác động này.

2.3. Khó Khăn Về Dữ Liệu và Mô Hình Phân Tích Kinh Tế Vĩ Mô

Thu thập dữ liệu đáng tin cậy và đầy đủ về FDI, tỷ giá hối đoái, và phát triển tài chính ở nhiều quốc gia khác nhau là một thách thức không nhỏ. Ngoài ra, việc xây dựng mô hình kinh tế vĩ mô phù hợp để phân tích mối quan hệ phức tạp giữa các biến số này đòi hỏi sự cẩn trọng trong việc lựa chọn biến, phương pháp ước lượng và kiểm định.

III. Phương Pháp Ước Lượng Bayes Phân Tích Bất Định Tỷ Giá và FDI

Luận án sử dụng phương pháp ước lượng Bayes để phân tích mối quan hệ giữa bất định tỷ giá và FDI. Phương pháp Bayes cho phép kết hợp thông tin tiên nghiệm với dữ liệu thực nghiệm để đưa ra các kết luận thống kê. Ưu điểm của phương pháp này là có thể xử lý tốt các vấn đề về tính không chắc chắn và đưa ra các ước lượng xác suất về ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau. Mô hình thực nghiệm được xây dựng dựa trên lý thuyết các yếu tố đẩy và kéo.

3.1. Ưu Điểm Của Phương Pháp Ước Lượng Bayes Kinh Tế Lượng

Phương pháp ước lượng Bayes có nhiều ưu điểm so với phương pháp tần suất truyền thống. Nó cho phép kết hợp thông tin tiên nghiệm vào phân tích, cung cấp các ước lượng xác suất thay vì các ước lượng điểm duy nhất, và xử lý tốt các vấn đề về đa cộng tuyến và tính không chắc chắn. Trong bối cảnh ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến FDI, phương pháp Bayes đặc biệt hữu ích vì nó cho phép đánh giá xác suất của các kết quả khác nhau.

3.2. Mô Hình Các Yếu Tố Đẩy Và Kéo FDI Để Phân Tích Dữ Liệu

Mô hình các yếu tố đẩy và kéo được sử dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các yếu tố đẩy bao gồm các yếu tố tiêu cực trong nước (ví dụ: bất ổn chính trị, lạm phát cao) thúc đẩy nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Các yếu tố kéo bao gồm các yếu tố tích cực ở nước nhận đầu tư (ví dụ: tăng trưởng kinh tế cao, môi trường pháp lý ổn định) thu hút nhà đầu tư. Bất định tỷ giá và phát triển tài chính được xem xét như là các yếu tố có thể ảnh hưởng cả yếu tố đẩy và yếu tố kéo.

3.3. Các Kiểm Định Sau Ước Lượng Trong Phân Tích Kinh Tế Lượng

Sau khi ước lượng mô hình bằng phương pháp Bayes, các kiểm định sau ước lượng được thực hiện để đảm bảo tính vững chắc của kết quả. Các kiểm định này bao gồm kiểm tra tính hội tụ của chuỗi Markov Monte Carlo (MCMC), kiểm tra tính nhạy cảm của kết quả đối với các thông tin tiên nghiệm khác nhau, và kiểm tra tính phù hợp của mô hình với dữ liệu.

IV. Kết Quả Bất Định Tỷ Giá Phát Triển Tài Chính và FDI Phân Tích

Kết quả nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến FDI khác nhau tùy thuộc vào chế độ tỷ giá. Ở các quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm, bất định tỷ giá có xu hướng tác động tích cực đến FDI, ủng hộ lý thuyết tính linh hoạt sản xuất. Ở các quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi, tác động này yếu hơn. Quan trọng hơn, phát triển tài chính có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tác động của bất định tỷ giá đến FDI. Ở các quốc gia có thị trường tài chính phát triển, bất định tỷ giá có thể có tác động tiêu cực đến FDI.

4.1. Ảnh Hưởng Của Bất Định Tỷ Giá Đến FDI Ở Chế Độ Tỷ Giá Neo Mềm

Ở các quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm, chính phủ thường can thiệp để duy trì tỷ giá ổn định, làm giảm rủi ro cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, bất định tỷ giá vẫn có thể tồn tại do các yếu tố bên ngoài hoặc sự thay đổi chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong môi trường này, bất định tỷ giá có thể thúc đẩy FDI do các doanh nghiệp có khả năng linh hoạt trong sản xuất và thích ứng với biến động.

4.2. Ảnh Hưởng Của Bất Định Tỷ Giá Đến FDI Ở Chế Độ Tỷ Giá Thả Nổi

Ở các quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi, tỷ giá biến động tự do theo cung cầu thị trường, tạo ra rủi ro lớn hơn cho nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong môi trường này, bất định tỷ giá có tác động yếu hơn đến FDI so với chế độ neo mềm. Các nhà đầu tư có thể thận trọng hơn và chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

4.3. Vai Trò Của Phát Triển Thị Trường Tài Chính Trong Thu Hút FDI

Phát triển thị trường tài chính có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tác động của bất định tỷ giá đến FDI. Ở các quốc gia có thị trường tài chính phát triển, các doanh nghiệp có nhiều công cụ hơn để quản lý rủi ro tỷ giá, ví dụ như hợp đồng phái sinh. Điều này có thể làm giảm tác động tiêu cực của bất định tỷ giá đến FDI.

V. Ứng Dụng Hàm Ý Chính Sách Cho FDI và Ổn Định Tỷ Giá Quốc Gia

Nghiên cứu này cung cấp những hàm ý chính sách quan trọng cho các quốc gia muốn thu hút FDI. Các quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm cần duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển thị trường tài chính để tạo môi trường đầu tư hấp dẫn. Các quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi cần tăng cường quản lý rủi ro tỷ giá và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với biến động tỷ giá. Quan trọng nhất, cần tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và ổn định để thu hút FDI.

5.1. Chính Sách Tỷ Giá Hối Đoái Ổn Định Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp

Duy trì sự ổn định của tỷ giá hối đoái, đặc biệt trong chế độ neo mềm, có thể giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho FDI. Tuy nhiên, chính sách này cần được kết hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô khác để đảm bảo tính bền vững và tránh các tác động tiêu cực đến khả năng cạnh tranh.

5.2. Phát Triển Thị Trường Tài Chính Để Ổn Định Tỷ Giá Ra Sao

Phát triển thị trường tài chính có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của bất định tỷ giá đến FDI. Chính phủ có thể khuyến khích sự phát triển của các công cụ phái sinh và các sản phẩm tài chính khác giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro tỷ giá.

5.3. Xây Dựng Môi Trường Pháp Lý Minh Bạch Và Ổn Định

Môi trường pháp lý minh bạch và ổn định là yếu tố quan trọng nhất để thu hút FDI. Chính phủ cần đảm bảo rằng các quy định pháp luật rõ ràng, dễ hiểu và được thực thi một cách công bằng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư và tạo niềm tin vào thị trường.

VI. Kết Luận Bất Định Tỷ Giá và Hướng Nghiên Cứu FDI Tương Lai

Luận án này đã cung cấp những bằng chứng quan trọng về ảnh hưởng của bất định tỷ giá đến FDI và vai trò của phát triển tài chính trong mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu cho thấy tác động của bất định tỷ giá đến FDI phức tạp và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm chế độ tỷ giá và mức độ phát triển của thị trường tài chính. Nghiên cứu này mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái và bất định tỷ giá đến FDI.

6.1. Tổng Kết Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Tỷ Giá Hối Đoái và FDI

Luận án đã làm rõ hơn mối quan hệ phức tạp giữa tỷ giá hối đoái, bất định tỷ giá, phát triển tài chính và FDI. Kết quả nghiên cứu cho thấy không có một công thức chung cho tất cả các quốc gia. Tác động của bất định tỷ giá đến FDI phụ thuộc vào nhiều yếu tố đặc thù của từng quốc gia.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Về Ảnh Hưởng Tỷ Giá Đến FDI

Các hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phân tích chi tiết hơn các kênh ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến FDI, xem xét vai trò của các yếu tố thể chế và chính trị, và sử dụng các phương pháp phân tích mới để khám phá mối quan hệ phi tuyến tính giữa các biến số. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi sang các loại hình đầu tư khác, ví dụ như đầu tư gián tiếp.

6.3. Hạn Chế Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp Cho Tương Lai

Luận án này có một số hạn chế nhất định, ví dụ như phạm vi dữ liệu và các giả định của mô hình. Các nghiên cứu tương lai có thể cố gắng khắc phục những hạn chế này bằng cách sử dụng dữ liệu lớn hơn, mô hình phức tạp hơn và các phương pháp phân tích tiên tiến hơn. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và FDI và đưa ra các khuyến nghị chính sách chính xác hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THÔNG TIẾN ẢNH HƯỞNG CỦA BẤT ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI: VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH – THÁNG 6 NĂM 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THÔNG TIẾN ẢNH HƯỞNG CỦA BẤT ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI: VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ (PHẢN BIỆN KÍN) Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng MÃ SỐ: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN MINH SÁNG PGS. PHẠM THỊ TUYẾT TRINH TP. HỒ CHÍ MINH - THÁNG 6 NĂM 2024 i TÓM TẮT LUẬN ÁN Luận án được thực hiện nhằm mục tiêu nghiên cứu ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái, cũng như sự tương tác của nó với phát triển tài chính, đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ở những chế độ tỷ giá hối đoái khác nhau. Bất định tỷ giá hối đoái được đo lường dựa trên hai phương pháp khác nhau để đảm bảo tính vững cho các kết quả ước lượng, bao gồm thước đo độ lệch chuẩn và chỉ số Z-score. Mô hình lý thuyết được xây dựng dựa trên mô hình các yếu tố đẩy và kéo của Fernandez-Arias (1996), lý thuyết lo ngại rủi ro, lý thuyết về tính linh hoạt của sản xuất, lý thuyết quyền chọn thực, lý thuyết về thông tin bất cân xứng và lý thuyết trung gian tài chính. Lý thuyết quyền chọn thực đã đưa ra các điều kiện để hai lý thuyết lo ngại rủi ro và lý thuyết về tính linh hoạt của sản xuất có thể diễn ra, bao gồm những lập luận nổi tiếng của Darby và cộng sự (1999) và Jeanneret (2007). Đồng thời, vai trò tương tác của phát triển tài chính với bất định tỷ giá hối đoái cũng được thêm vào mô hình nghiên cứu dựa trên việc luận giải từ lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết về thông tin bất cân xứng. Bộ dữ liệu nghiên cứu bao gồm 114 quốc gia từ năm 2000 đến năm 2021 và được phân loại thành nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm và thả nổi. Phương pháp Bayes được sử dụng để ước lượng mô hình thực nghiệm và thực hiện các suy diễn thống kê xuyên suốt nội dung luận án. Ước lượng Bayes thừa nhận đồng thời cả hai ảnh hưởng với xác suất về tất cả khả năng có thể xảy ra. Kết quả nghiên cứu được thực hiện khi không xem xét và có xem xét ảnh hưởng của biến tương tác bất định tỷ giá hối đoái và phát triển tài chính. Khi không xem xét ảnh hưởng của biến tương tác, ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu là cùng chiều với xác suất cao (94%- 95%) ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm. Đối với các quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi, ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn là cùng chiều nhưng yếu hơn so với nhóm các quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm. Xác suất ảnh hưởng cùng chiều của bất định tỷ giá hối đoái dao động từ 88% đến 90%. Như vậy, lý thuyết về tính linh hoạt của sản xuất vẫn được ủng hộ mạnh mẽ hơn lý thuyết lo ngại rủi ro. Sự khác biệt giữa hai chế độ tỷ giá hối đoái chỉ thể hiện ở mức độ phổ biến của xác suất ảnh hưởng cùng chiều của bất định tỷ giá hối đoái. Kết quả nghiên cứu khi có xem xét ảnh hưởng tương tác đã cho thấy sự khác biệt có bổ sung so với mô hình thực nghiệm không xem xét ảnh hưởng tương tác. Ở nhóm các quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm, ảnh hưởng tương tác sẽ giảm thiểu ảnh hưởng ngược chiều của bất định tỷ giá hối đoái, thậm chí làm đảo chiều ảnh hưởng này đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài. Phát triển tài chính của một quốc gia càng cao thì càng gia tăng xác suất cùng chiều của tác động biên của bất định tỷ giá hối đoái. Ở nhóm các quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi, ảnh hưởng tương tác sẽ giảm thiểu ảnh hưởng cùng chiều của bất định tỷ giá hối đoái đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài. Phát triển tài chính của một quốc gia càng cao thì tác động biên cùng chiều càng giảm. Các nền kinh tế có phát triển tài chính càng thấp thì càng có xu hướng làm cho ảnh hưởng biên của bất định tỷ giá hối đoái đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài cùng chiều. Xét theo các giá trị trung bình hậu nghiệm, ảnh hưởng biên của bất định tỷ giá hối đoái ở cả hai nhóm quốc gia khả năng cao sẽ có sự phổ biến hơn của ảnh hưởng cùng chiều so với ảnh hưởng ngược chiều. ii MỤC LỤC TÓM TẮT LUẬN ÁN---------------------------------------------------------------------------- i CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ------------- 1 1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu ---------------------------------------------------- 1 1. Mục tiêu nghiên cứu ------------------------------------------------------------------- 1 1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát ---------------------------------------------------- 1 1. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể -------------------------------------------------------- 1 1. Câu hỏi nghiên cứu --------------------------------------------------------------------- 1 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu --------------------------------------------------- 1 1. Đối tượng nghiên cứu --------------------------------------------------------------- 1 1. Phạm vi nghiên cứu ----------------------------------------------------------------- 1 1. Phương pháp nghiên cứu ------------------------------------------------------------- 1 1. Đóng góp chính của luận án ---------------------------------------------------------- 2 1. Thiết kế nghiên cứu -------------------------------------------------------------------- 2 1. Kết cấu của luận án -------------------------------------------------------------------- 3 CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT ----------------------------- 4 2. Một số khái niệm ------------------------------------------------------------------------ 4 2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài -------------------------------------------------------- 4 2. Tỷ giá hối đoái và chế độ tỷ giá hối đoái ----------------------------------------- 4 2. Khái niệm tỷ giá hối đoái ------------------------------------------------------ 4 2. Chế độ tỷ giá hối đoái ---------------------------------------------------------- 4 2. Bất định tỷ giá hối đoái ------------------------------------------------------------- 4 2. Phát triển tài chính------------------------------------------------------------------- 5 2. Lý thuyết các yếu tố đẩy và kéo --------------------------------------------------- 5 2. Tăng trưởng thu nhập bình quân ---------------------------------------------- 6 2. Độ mở thương mại -------------------------------------------------------------- 6 2. Tỷ giá hối đoái------------------------------------------------------------------- 6 2. Phát triển tài chính -------------------------------------------------------------- 6 2. Bất định tỷ giá hối đoái -------------------------------------------------------- 6 2. Lý thuyết lo ngại rủi ro ------------------------------------------------------------- 6 2. Lý thuyết về tính linh hoạt của sản xuất ------------------------------------------ 7 2. Lý thuyết quyền chọn thực --------------------------------------------------------- 9 2. Mô hình quyền chọn thực theo cách tiếp cận vùng không hoạt động ---- 9 2. Mô hình quyền chọn thực theo cách tiếp cận xác suất đầu tư----------- 11 2. Lý thuyết về thông tin bất cân xứng -------------------------------------------- 15 2. Lý thuyết trung gian tài chính---------------------------------------------------- 15 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây ------------------------------- 16 2. Tác động ngược chiều của bất định của tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài --------------------------------------------------------------------------------- 16 2. Tác động cùng chiều của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ---------------------------------------------------------------------------------------- 16 iii 2. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến FDI dưới các chế độ tỷ giá hối đoái khác nhau ----------------------------------------------------------------------------- 16 2. Ảnh hưởng tương tác giữa phát triển tài chính và bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài --------------------------------------------------------- 17 2. Thảo luận về khoảng trống nghiên cứu ------------------------------------------ 17 CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM ----------- 18 3. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm ------------------------------------------------- 18 3. Dữ liệu nghiên cứu-------------------------------------------------------------------- 20 3. Phương pháp ước lượng Bayes ---------------------------------------------------- 20 3. Phương pháp ước lượng Bayes cho mô hình thực nghiệm------------------- 20 3. Các kiểm định sau ước lượng ---------------------------------------------------- 21 3. Giả thuyết nghiên cứu --------------------------------------------------------------- 21 3. Tác động riêng lẻ của bất định tỷ giá hối đoái đến FDI ---------------------- 21 3. Tác động tương tác giữa bất định tỷ giá và phát triển tài chính đến FDI -- 21 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU --------- 23 4. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài, bất định tỷ giá hối đoái và phát triển tài chính ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi ------ 23 4. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài ------------------------------------ 23 4. Thực trạng về đầu tư trực tiếp nước ngoài và bất định tỷ giá hối đoái ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi ----------------------- 23 4. Thực trạng về phát triển tài chính ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi --------------------------------------------------------------------------- 24 4. Thực trạng về FDI và một số yếu tố vĩ mô ở chế độ tỷ giá hối đoái neo mềm và chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi -------------------------------------------------------- 25 4. Thống kê mô tả ------------------------------------------------------------------------ 26 4. Phân tích kết quả ước lượng ------------------------------------------------------- 26 4. Kiểm định tính vững trước khi thực hiện suy diễn thống kê ---------------- 26 4. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài -- 32 4. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm ----------------------------------------- 32 4. Ảnh hưởng bất định tỷ giá hối đoái đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi ---------------------------------------------- 34 4. Thảo luận kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng bất định tỷ giá hối đoái và đầu tư trực tiếp nước ngoài ở chế độ tỷ giá neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi - 36 4. Ảnh hưởng của bất định tỷ giá hối đoái và sự tương tác với phát triển tài chính đến đầu tư trực tiếp nước ngoài -------------------------------------------------- 37 4. Ảnh hưởng tương tác ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm ---- 37 4. Ảnh hưởng tương tác ở nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi ------- 42 4. Thảo luận kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng tương tác giữa bất định tỷ giá hối đoái và phát triển tài chính đến FDI ở chế độ tỷ giá neo mềm và chế độ tỷ giá thả nổi ----------------------------------------------------------------------------- 47 4. Ảnh hưởng của các yếu tố khác đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ----------- 49 CHƯƠNG 5: TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH ---------------------------------------------------------------------------------------------------- 51 iv 5. Tổng hợp kết quả nghiên cứu ------------------------------------------------------ 51 5. Hàm ý chính sách đối với nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá neo mềm ------- 52 5. Hàm ý chính sách đối với nhóm quốc gia có chế độ tỷ giá thả nổi ---------- 52 5. Hàm ý chính sách từ các mối quan hệ của các biến số khác ----------------- 52 5. Hạn chế của luận án ------------------------------------------------------------------ 52 5.