Luận văn thạc sĩ vnu ls an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch của người dân vùng đồng bằng sông hồng thực trạng và giải pháp luận văn ths pháp luật và quyền con người

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch của người dân vùng đồng bằng sông hồng thực, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lê Quỳnh Mai
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Quang
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp Luật Về Quyền Con Người
• Đề tài: An Ninh Nguồn Nước Và Quyền Tiếp Cận Nước Sạch Của Người Dân Vùng Đồng Bằng Sông Hồng - Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ AN NINH NGUỒN NƯỚC VÀ QUYỀN TIẾP CẬN NƯỚC SẠCH
• 1.1. Tài nguyên nước và an ninh nguồn nước
• 1.2. Tầm quan trọng của tài nguyên nước
• 1.3. Một số vấn đề về an ninh môi trường và an ninh về nước
• 1.4. Biến động môi trường nước và an ninh con người
• 1.5. Mối quan hệ giữa an ninh nguồn nước và quyền con người
• 1.6. Các thách thức, rủi ro về an ninh nguồn nước trong khu vực Châu Á
• 1.7. Một số vấn đề lý luận về quyền tiếp cận nước sạch
• 1.7.1. Lịch sử quyền về nước
• 1.7.2. Cơ sở pháp lý của quyền tiếp cận nước sạch của người dân
• 1.7.3. Nội dung của quyền sử dụng nước
• 1.7.4. Nghĩa vụ của các quốc gia thành viên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐẢM BẢO AN NINH NGUỒN NƯỚC VÀ QUYỀN TIẾP CẬN NƯỚC SẠCH CỦA NGƯỜI DÂN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 2.1. Thực trạng về an ninh môi trường nước của Việt Nam và an ninh nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng
• 2.2. Thực trạng về an ninh môi trường nước của Việt Nam
• 2.3. Thực trạng an ninh nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng
• 2.4. Những vấn đề ảnh hưởng đến an ninh nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng
• 2.5. Quyền tiếp cận nước sạch của người dân vùng đồng bằng sông Hồng: khả năng tiếp cận, tính bền vững và tính công bằng
• 2.5.1. Khả năng tiếp cận
• 2.5.2. Tính bền vững
• 2.5.3. Tính công bằng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO CƠ CHẾ ĐẢM BẢO AN NINH NGUỒN NƯỚC VÀ QUYỀN TIẾP CẬN NƯỚC SẠCH CỦA NGƯỜI DÂN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 3.1. Hội nhập và hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường
• 3.1.1. Hội nhập quốc tế về bảo vệ môi trường
• 3.1.2. Hợp tác quốc tế trong việc sử dụng nguồn nước trên các lưu vực sông quốc tế và bảo đảm thực hiện quyền
• 3.2. Giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả và bền vững tài nguyên nước vùng đồng bằng sông Hồng từ cách tiếp cận quyền với nước sạch
• 3.3. Hoàn thiện hệ thống thể chế đảm bảo quyền con người đối với môi trường
• 3.3.1. Tăng cường phối hợp, phân cấp, nâng cao năng lực các cơ quan quản lý đảm bảo tính hiệu quả trong sử dụng tài nguyên nước
• 3.4. Giải pháp quản lý nguồn nước, hạn chế suy giảm nguồn nước, kiểm soát ô nhiễm nước và xử lý các nguồn gây ô nhiễm ở lưu vực sông Hồng
• 3.5. Công tác cải tiến quản lý nguồn nước ngầm, nước mặt, đảm bảo quyền sử dụng nước và giảm thiểu xu hướng khai thác nước quá mức
• 3.6. Bảo đảm tính cộng đồng và tính công bằng trong quản lý sử dụng nước
• 3.7. Nhóm giải pháp liên quan đến một số ngành
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về An Ninh Nguồn Nước Tại Đồng Bằng Sông Hồng

An ninh nguồn nước là một vấn đề cấp bách tại đồng bằng sông Hồng, nơi có mật độ dân số cao và nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước, biến đổi khí hậu và khai thác quá mức đang đe dọa đến an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch của người dân. Việc hiểu rõ về tình hình hiện tại và các yếu tố ảnh hưởng là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nguồn Nước Đối Với Cuộc Sống

Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu cho mọi hoạt động sống và phát triển kinh tế. Tại đồng bằng sông Hồng, nước không chỉ phục vụ cho sinh hoạt mà còn cho sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Việc bảo vệ và quản lý nguồn nước là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến An Ninh Nguồn Nước

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến an ninh nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng, bao gồm biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự gia tăng dân số. Những yếu tố này không chỉ làm giảm chất lượng nước mà còn làm tăng nguy cơ thiếu nước sạch cho người dân.

II. Thực Trạng Quyền Tiếp Cận Nước Sạch Tại Đồng Bằng Sông Hồng

Quyền tiếp cận nước sạch là một quyền cơ bản của con người, nhưng thực tế tại đồng bằng sông Hồng cho thấy nhiều người dân vẫn chưa được đảm bảo quyền này. Tình trạng thiếu nước sạch, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, đang là một thách thức lớn.

2.1. Khả Năng Tiếp Cận Nước Sạch Của Người Dân

Khả năng tiếp cận nước sạch tại đồng bằng sông Hồng không đồng đều giữa các khu vực thành thị và nông thôn. Trong khi thành phố có tỷ lệ người dân tiếp cận nước sạch cao, thì nhiều vùng nông thôn vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch.

2.2. Tính Bền Vững Của Nguồn Nước

Tính bền vững của nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng đang bị đe dọa bởi sự khai thác quá mức và ô nhiễm. Việc quản lý nguồn nước một cách bền vững là cần thiết để đảm bảo quyền tiếp cận nước sạch cho các thế hệ tương lai.

III. Các Giải Pháp Bảo Vệ An Ninh Nguồn Nước Tại Đồng Bằng Sông Hồng

Để đảm bảo an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ bao gồm việc cải thiện quản lý nguồn nước mà còn cần sự tham gia của cộng đồng.

3.1. Giải Pháp Quản Lý Tài Nguyên Nước Hiệu Quả

Quản lý tài nguyên nước hiệu quả bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và sử dụng nước một cách tiết kiệm. Cần có các chính sách rõ ràng và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để thực hiện điều này.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Về Nguồn Nước

Hợp tác quốc tế trong việc quản lý nguồn nước là rất quan trọng, đặc biệt là đối với các lưu vực sông liên quốc gia. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các quốc gia sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nước.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Nguồn Nước

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn về quản lý nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo quyền tiếp cận nước sạch cho người dân.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Nước

Nghiên cứu về chất lượng nước tại đồng bằng sông Hồng cho thấy nhiều nguồn nước đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Cần có các biện pháp khắc phục kịp thời để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Quản Lý Nước

Việc ứng dụng công nghệ mới trong quản lý nước có thể giúp cải thiện chất lượng và hiệu quả sử dụng nước. Các giải pháp công nghệ như hệ thống giám sát chất lượng nước và quản lý thông minh sẽ mang lại nhiều lợi ích.

V. Kết Luận Về An Ninh Nguồn Nước Và Quyền Tiếp Cận Nước Sạch

An ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch là những vấn đề quan trọng cần được giải quyết một cách đồng bộ. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan để đảm bảo quyền lợi cho người dân và bảo vệ tài nguyên nước.

5.1. Tương Lai Của Nguồn Nước Tại Đồng Bằng Sông Hồng

Tương lai của nguồn nước tại đồng bằng sông Hồng phụ thuộc vào các chính sách và biện pháp quản lý hiệu quả. Cần có sự đầu tư và nghiên cứu để đảm bảo nguồn nước bền vững cho các thế hệ sau.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Để Cải Thiện Tình Hình

Đề xuất các chính sách cụ thể nhằm cải thiện tình hình an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch là rất cần thiết. Các chính sách này cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có sự giám sát chặt chẽ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn nước ngọt khả dụng trên Trái Đất chỉ chiếm khoảng 0,75% tổng lượng nước toàn cầu, phân bố không đồng đều và đang chịu áp lực suy thoái nghiêm trọng. Ước tính có khoảng 783 triệu người, tương đương 11% dân số thế giới, chưa được tiếp cận nguồn nước an toàn. Tại Việt Nam, mục tiêu quốc gia đặt ra đến năm 2015 là 85% dân số nông thôn và 95% dân số thành thị được sử dụng nước hợp vệ sinh, hướng tới mốc 100% dân số được cấp nước sạch vào năm 2020. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường nước và cạn kiệt dòng chảy tại lưu vực hạ lưu đang đe dọa trực tiếp đến mục tiêu này.

Đề tài tập trung giải quyết xung đột giữa nhu cầu khai thác tài nguyên nước phục vụ phát triển kinh tế với yêu cầu bảo đảm quyền tiếp cận nước sạch của người dân vùng Đồng bằng sông Hồng dưới góc độ luật nhân quyền. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa lý luận pháp lý về an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch; đánh giá toàn diện thực trạng bảo đảm an ninh nước tại 10 tỉnh, thành phố thuộc Đồng bằng sông Hồng; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp pháp lý và quản trị đồng bộ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa lý vùng Đồng bằng sông Hồng với các dữ liệu thực chứng thu thập trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế pháp luật tài nguyên môi trường, chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang phương pháp tiếp cận dựa trên quyền con người.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng thuyết tiếp cận dựa trên quyền con người (Human Rights-Based Approach) được cụ thể hóa trong Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966 (ICESCR) và Bình luận chung số 15 năm 2002 của Ủy ban về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Quyền tiếp cận nước sạch được xác lập dựa trên ba tiêu chí cấu thành cơ bản: tính sẵn có (cung cấp đủ tối thiểu 50 đến 100 lít nước/người/ngày), chất lượng nước (đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh, không chứa hóa chất độc hại) và khả năng tiếp cận (bao gồm tiếp cận vật lý trong bán kính an toàn, tiếp cận kinh tế với chi phí không vượt quá 3% đến 5% thu nhập hộ gia đình, tính không phân biệt đối xử và quyền tiếp cận thông tin).

Bên cạnh đó, tác giả sử dụng khung lý thuyết an ninh con người do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) khởi xướng từ năm 1994, tích hợp 7 trụ cột an ninh thiết yếu, trong đó an ninh môi trường và an ninh sức khỏe đóng vai trò trọng tâm. An ninh nguồn nước được định vị là điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền sống, quyền được chăm sóc sức khỏe và quyền có mức sống thỏa đáng theo Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền năm 1948 (UDHR).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành luật học. Phương pháp phân tích văn bản quy phạm pháp luật được sử dụng để rà soát hệ thống hơn 33 luật, 22 pháp lệnh và trên 90 nghị định liên quan đến quản lý tài nguyên nước tại Việt Nam từ năm 1993 đến năm 2013.

Về dữ liệu thực nghiệm, tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ 10 bộ dữ liệu báo cáo giám sát môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng kết quả thực hiện Dự án cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn vùng Đồng bằng sông Hồng (RRDRWASS) tại các địa phương trong giai đoạn 2009 - 2013. Phương pháp chọn mẫu tiêu biểu có chủ đích được áp dụng để khảo sát đối chiếu giữa các khu vực đô thị tập trung và các vùng nông thôn thuần nông. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích định tính quy chuẩn pháp luật và phân tích định lượng số liệu thống kê là nhằm phản ánh chính xác khoảng cách giữa cam kết pháp lý trên văn bản và mức độ thụ hưởng quyền thực tế của người dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, an ninh nguồn nước vùng Đồng bằng sông Hồng đang chịu sức ép nghiêm trọng từ suy giảm lưu lượng dòng chảy và ô nhiễm công nghiệp. Hơn 50% tổng lượng nước mặt của lưu vực sông Hồng phụ thuộc vào nguồn nước xuyên biên giới từ phía thượng nguồn nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam. Sự vận hành của các công trình thủy điện thượng nguồn đã làm giảm đáng kể lượng phù sa và khiến mực nước sông Hồng trong mùa cạn xuống thấp kỷ lục, có thời điểm giảm hơn 30% so với trung bình nhiều năm.

Thứ hai, tồn tại sự mất cân bằng lớn về khả năng tiếp cận nước sạch giữa khu vực thành thị và nông thôn. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Hải Phòng, tỷ lệ dân số được cấp nước sạch qua mạng lưới tập trung đạt trên 90%, trong khi tỷ lệ này tại nhiều vùng nông thôn vùng đồng bằng chỉ đạt khoảng 40% đến 50%. Tình trạng khai thác nước ngầm quá mức tại các tầng chứa nước nông thôn dẫn đến hiện tượng ô nhiễm asen và kim loại nặng, làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh da liễu và tiêu hóa lên khoảng 15% đến 20% ở các vùng chịu ảnh hưởng.

Thứ ba, khung pháp lý hiện hành bộc lộ nhiều khoảng trống về cơ chế bảo đảm quyền con người. Mặc dù Điều 43 Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận quyền được sống trong môi trường trong lành, nhưng hệ thống luật chuyên ngành như Luật Tài nguyên nước năm 2012 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 vẫn chưa thể chế hóa đầy đủ nghĩa vụ của Nhà nước về bảo đảm mức nước sinh hoạt tối thiểu cho người nghèo và các nhóm yếu thế.

Thảo luận kết quả

Thực trạng suy giảm an ninh nguồn nước tại Đồng bằng sông Hồng phản ánh rõ mâu thuẫn giữa mô hình tăng trưởng kinh tế thâm dụng tài nguyên với tính bền vững sinh thái. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch tỷ lệ bao phủ cấp nước sạch giữa đô thị (xấp xỉ 95%) và nông thôn (dưới 55%) giai đoạn 2009 - 2013, cùng bảng phân tích ma trận mức độ ô nhiễm vi sinh và hóa học tại các phụ lưu sông Đáy, sông Nhuệ.

Nguyên nhân căn bản của các bất cập này bắt nguồn từ sự phân tán trong phân cấp quản lý giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thiếu cơ chế điều phối thống nhất toàn lưu vực. So sánh với các chuẩn mực quốc tế của Ủy ban Công ước ICESCR, Việt Nam chưa thiết lập được cơ chế giám sát độc lập và chưa quy định rõ ràng quyền khiếu nại, tiếp cận tư pháp của người dân khi nguồn nước sinh hoạt bị các doanh nghiệp xả thải gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế pháp luật theo hướng tiếp cận quyền con người. Quốc hội và Bộ Tài nguyên và Môi trường cần rà soát, sửa đổi Luật Tài nguyên nước, luật hóa trực tiếp khái niệm quyền tiếp cận nước sạch và quy định nghĩa vụ cấp nước tối thiểu bắt buộc của Nhà nước đối với mọi công dân, hoàn thành trước năm 2018.

Thứ hai, thiết lập cơ chế quản trị lưu vực sông tích hợp và tăng cường hợp tác quốc tế. Bộ Ngoại giao phối hợp cùng Ủy ban Quốc gia về Tài nguyên nước thúc đẩy đàm phán song phương với các quốc gia thượng nguồn sông Hồng, xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thủy văn tự động 24/7 và ký kết hiệp định chia sẻ nguồn nước xuyên biên giới, hướng tới mục tiêu duy trì tối thiểu 70% dòng chảy tự nhiên trong mùa kiệt đến năm 2020.

Thứ ba, kiểm soát nghiêm ngặt nguồn xả thải và bảo vệ nguồn nước ngầm. Ủy ban nhân dân 10 tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Hồng cần ban hành quy chuẩn kỹ thuật địa phương, bắt buộc 100% khu công nghiệp phải xử lý nước thải đạt loại A trước khi xả ra môi trường, giảm 25% lượng khai thác nước ngầm thương mại đến năm 2020.

Thứ tư, đổi mới cơ chế tài chính và trợ giá nước sạch vì công bằng xã hội. Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng cần ban hành khung giá nước sạch linh hoạt theo bậc thang, trong đó áp dụng mức giá ưu đãi dành cho 10 m3 nước đầu tiên của các hộ nghèo, khống chế chi tiêu cho nước sạch không vượt quá 3% tổng thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước về môi trường: Sử dụng các luận cứ pháp lý và dữ liệu thực trạng để xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành Hiến pháp 2013 và Luật Tài nguyên nước, tối ưu hóa quy hoạch cấp nước vùng Đồng bằng sông Hồng.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật học: Sử dụng tài liệu như một công trình chuyên khảo điển hình về pháp luật quyền con người, phục vụ việc giảng dạy và nghiên cứu các môn học Luật Môi trường và Luật Nhân quyền quốc tế.

Các tổ chức phi chính phủ và mạng lưới hoạt động vì môi trường: Tham khảo khung phân tích quyền tiếp cận nước sạch để thiết kế các dự án vận động chính sách, hỗ trợ kỹ thuật và truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng tại các địa bàn nông thôn khó khăn.

Doanh nghiệp cấp nước và các đơn vị quản lý hạ tầng thủy lợi: Nắm bắt các tiêu chuẩn chất lượng, quy định về trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ bảo vệ nguồn nước để cải tiến quy trình vận hành cấp nước an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Quyền tiếp cận nước sạch có được quy định là một quyền độc lập trong luật quốc tế không? Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 28/7/2010 đã chính thức thông qua Nghị quyết 64/292, công nhận quyền tiếp cận nước sạch và vệ sinh là một quyền con người độc lập. Trước đó, quyền này được Ủy ban ICESCR diễn giải từ Điều 11 và 12 của Công ước năm 1966.

Pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tiếp cận nước sạch như thế nào? Hiến pháp năm 2013 lần đầu tiên ghi nhận tại Điều 43 rằng mọi người có quyền sống trong môi trường trong lành. Quyền tiếp cận nước sạch được định vị là thành tố cốt lõi của quyền này, đồng thời được cụ thể hóa gián tiếp qua Luật Tài nguyên nước và Luật Bảo vệ môi trường.

Những nguy cơ lớn nhất đối với an ninh nguồn nước vùng Đồng bằng sông Hồng là gì? Hai nguy cơ chính là sự phụ thuộc trên 50% vào nguồn nước thượng nguồn xuyên biên giới và tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng từ nước thải sinh hoạt, công nghiệp chưa qua xử lý, khiến 30% đến 40% đoạn sông chính bị ô nhiễm cục bộ.

Tiêu chí tiếp cận kinh tế đối với nước sạch được xác định ra sao? Theo khuyến nghị của Liên Hợp Quốc và luận văn, chi phí chi trả cho dịch vụ nước sạch và vệ sinh không được vượt quá mức từ 3% đến 5% tổng thu nhập hàng tháng của hộ gia đình, nhằm bảo đảm không ảnh hưởng đến các nhu cầu thiết yếu khác.

Nghĩa vụ cơ bản của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền về nước gồm những gì? Nhà nước có 3 nghĩa vụ pháp lý chính: tôn trọng (không can thiệp, không tự gây ô nhiễm nguồn nước), bảo vệ (ngăn chặn bên thứ ba xâm hại nguồn nước) và thực hiện (đầu tư hạ tầng, trợ giá và cung cấp nước an toàn cho người dân).

Kết luận

• Luận văn là công trình chuyên khảo tiên phong phân tích có hệ thống vấn đề an ninh nguồn nước vùng Đồng bằng sông Hồng dưới lăng kính pháp luật về quyền con người.
• Nghiên cứu chỉ rõ khoảng 50% dòng chảy mặt phụ thuộc bên ngoài và sự chênh lệch lớn về tỷ lệ cấp nước sạch nông thôn so với đô thị giai đoạn 2009 - 2013.
• Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý, quản trị lưu vực sông tích hợp và chính sách hỗ trợ chi phí cho nhóm yếu thế.
• Lộ trình thực thi kiến nghị cần hoàn thành các mục tiêu thể chế và kiểm soát 80% đến 100% chất lượng nước thải công nghiệp đến mốc năm 2020.
• Độc giả, nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nên tiếp tục khai thác các phát hiện của công trình để thúc đẩy các chính sách công bằng xã hội và an ninh tài nguyên nước bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ AN NINH NGUỒN NƢỚC VÀ QUYỀN TIẾP CẬN NƢỚC SẠCH 1. Tài nguyên nƣớc và an ninh nguồn nƣớc Thế giới hiện nay đã và đang khai thác, tận dụng triệt để các nguồn tài nguyên thiên nhiên để phục vụ con người, trong quá trình sử dụng chúng ta có thể thay thế nguồn tài nguyên này bằng nguồn tài nguyên khác, nhưng không có gì có thể thay thế được nước trong cuộc sống. Một cách hiểu đơn giản hơn, đảm bảo nguồn nước và phát triển kinh tế luôn phải được giải quyết hài hòa. Tuy nhiên, ngày nay nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có cả Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nước và vấn đề sử dụng nước sạch.

Vấn đề liên quan đến nguồn nước đã và đang nổi lên như một vấn đề chủ chốt trong việc xác định hướng đi của các quốc gia hiện nay - hợp tác nhiều hơn hay cạnh tranh nhiều hơn. Việt Nam cũng như các quốc gia khác trong khu vực đang phải đối mặt và tìm ra cách giải quyết hữu hiệu về các vấn đề liên quan đến nguồn nước. Sẽ không là cường điệu khi nói an ninh nguồn nước khi gặp khủng hoảng sẽ đe dọa sự phát triển kinh tế và chính trị cũng như tính bền vững của môi trường. Hiện nay, nước là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng cạnh tranh và bất hòa trong và giữa các quốc gia, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các căng thẳng mới giữa các quốc gia về việc chia sẻ nguồn nước trong khu vực và nguy cơ đấu tranh cục bộ chống lại các quyết định của Chính phủ hoặc doanh nghiệp trong việc mở rộng các ngành công nghiệp cần nhiều nước.

Tầm quan trọng của tài nguyên nước Nước là yếu tố chủ yếu của hệ sinh thái, là nhu cầu cơ bản của mọi sự sống trên Trái Đất và cần thiết cho các hoạt động kinh tế - xã hội của loài người. Cùng với các dạng tài nguyên thiên nhiên khác, tài nguyên nước là một trong bốn nguồn lực cơ bản để phát triển kinh tế - xã hội, là đối tượng lao động và là một yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ xưa, con người đã biết đến vai trò quan trọng của nước; các nhà khoa học cổ đại đã coi nước là thành phần cơ bản của vật chất và trong quá trình phát triển của xã hội loài người thì các nền văn minh lớn của nhân loại đều xuất hiện và phát triển trên lưu vực của các con sông lớn như: nền văn minh Lưỡng hà ở Tây Á nằm ở lưu vực hai con sông lớn là Tigre và Euphrate (thuộc Irak hiện nay); nền văn minh Ai Cập ở hạ lưu sông Nile; nền văn minh sông Hằng ở Ấn Ðộ; nền văn minh Hoàng Hà ở Trung Quốc; nền văn minh sông Hồng ở Việt Nam. Tài nguyên nước của một quốc gia hay của một vùng lãnh thổ gồm 2 loại: loại từ nước nội địa sinh ra do mưa trừ đi lượng bốc hơi và loại nước quá cảnh chảy từ nước khác (hoặc vùng lân cận đến).

Tài nguyên nước bao gồm nước trong khí quyển, nước mặt, nước dưới mặt nước biển và đại dương. Các nguồn nước này hầu hết là tài nguyên tái tạo, nằm trong chu trình tuần hoàn của nước. Mặc dù lượng nước trên Trái Đất là khổng lồ, song lượng nước ngọt cho phép con người sử dụng chỉ chiếm một phần rất nhỏ bé (dưới 1/100. Hơn nữa sự phân bố của các nguồn nước ngọt lại không đều theo không gian và thời gian càng khiến cho nước trở thành một dạng tài nguyên đặc biệt, cần phải được bảo vệ và sử dụng hợp lý.